Jani Vincentii Gravinae J. C. C. Institutiones canonicae [Texto impreso]

181쪽

r o Insitu seminialibus succedunt, vel proximi ab intestato; vel ex testamento ii, quos haeredes instituit, aut Ecclesia, si neque legitimos, neque testamentarios haeredes reliquerit , s 3 J De rebus autem propria industria quaestis, & fructibus beneficiorum , quos quotidiano victui pamcendo sibi reserva vix, liberum habet statuendi arbitrium. I J Alios vero heneficiorum fructus, etsi viventes Clefici valide donent, morientes tamen testamento relinquere vetantur

veteribus Canonibus, s 3 JΜeliorationum porro a Clerico in beneficiis factarum tuni possunt haeredes illius Estimaiseionem repolcere, si constet, farus fuisse patrimoniali pecunia. Quod si Clericus ante susceptum ordinem, bonaque Ecclesiasti ea adquisita, nulla bona, vel exigua tantum possedissiet: quidquid reliquit, eheneficiorum fructibus collegisse praesumitur hideoque ad Ecclesiam pertinebit , etiamsi sit

alieno emtum nomine. f6J

Ad quam etiam Ecelesiam pertinebit quidquid illius causse in Clerieum translatum fuisset. 7

Verum

intestato.

t s C. inquirendum de petes.

CIerie. C. investigand. I. eod. νὶ C. r. de testam. Diuili sed by Cooste

182쪽

Cauonicae. i 7r Verum praesens temporum consuetuὸo remis

sior est in Clericorum bonis inquirendis; permittitque iis de perceptis fruAibus testari Qui vero Religioso alicui ordini adscribitur, is qualibet de re testandu facultatem amittit , si tria, quae vocant substantialia, vota ediderit , nempe paupertatis , castitatis , & ob dientiae.

FINIS LIBRI SECUNDI,

183쪽

JUBIS PONTIFICII

De Iudiciis

Udicium Est causae discussio in foro coram Iudice, quae discussio ex iurisdictione procedit . Est autem jurisdicti, potestas de is causa sive civili, live criminali judicandi, & judicata exequen di. Dividitur vero in sarcylarem, & Ecclesia sticam. Eeclesiastica vero distinguitur in spiri

ualem, qua Ecclesia utitur ad condemnandos errores, & doctrinam emendandam; atque in temporalem ad reos coercendos, & sententias exequendas. Iudicium constat ex actore, reo,

judice, & causa, de qua agitur, C. forum β. usis V. S., as dividitur primo in spiritua-

184쪽

lει in quo de re, aut jure spirituali agitur :temporale, in quo agitur de re temporali, Scmixtum, quod ex utroque trahit; rursus aliud est judicium delegatum, aliud ordinarium; or dinarium est, quod coram judice ordinario exercetur . Est autem ordinarius judex, qui uniuersalem jurisdictionem habet, sive jure suo,sve superioris beneficio , quales sunt Episcopus , Archiepiscopus , Legatus , qui Scjurisdictionem suam alteri delegare possunt quales Legati Sedis Apostolicae, qui habent &ipsi jus delegandi , cum sint instar ordinariorum. f i J Iudicium delegatum est id , quod coram judice delegato exercetur: Iudex auten

delegatus est is, qui non habet j tirisdiftironem jure suo, sive jure Μagistratus, ted mandatam sibi ab alio, nempe a judice ordinario , quaprO ter non potest eam jurisdictionem alteri manare, s a J nisi deleaatus sit a Principe , tum enim subdelegare alium poterit. Γ 3 JEst etiam judicium vel civile, ubi de bonis, & iuribus agitur, vel criminale, ubi agitur de delictis. Dividitur praeterea judicium in petitorium, Se possessorium. Petitorium est, in quo de proprietate agitur, vel de alio jure leorsum a possessione, vel quasi : possessio est rςrum corpor-lium, puta praediorum; quasi possessio est

185쪽

. Z74 Iustitutiones poralium , uti ususfructus, servia ut Is. Dic impr autem agere petitorio, si petamus har- reditatem, vindicemus tervitutem , vel quocumque de jure , puta eligendi , aut de do minio disceptamus. Judicium possessorium est, in quo de lola possessione quaeritur , nempe possideat ne quis, an non, & de adipiscenda, retinenda, & recuperanda possessione, reservMta quaestione dominii ad maturius examen . Etenim nihil habet commune possessio cum pruprietate , f3J licet possit utrumque judicium cumulari. Separata vero quaestio de possessione praestat, ut possessione probata, adversario incumbat probare jus suum in petitorio, quo non probato, res manebit apud possest rem. f6J Tandem judicium dividitur in extraordinarium , & ordinarium . Extraordina

rium, quod & summarium dicitur, est, in quo pegliguntur solemniq, & subtilia judiciorum ,

servatis tantummodo substantialibus, nempe istis, sine quibus veritas non cognoscitur, &alia sunt judici possessoria, causae electionum, haereseos, in quibus sufficit adducere probationes necesarias, citare, jurare de calumnia, δς sententiam proferre in scriptis, judice stante ,

Vel 4ὶ L. 4. in prine. , ubi Gl. l

l. si quis diurno in princ. g. si servitus vi odie.

nihil commune ff. de acquirenda possessit 6 I. commodum possessi nis inst. M interdictis I. ult. Cod. si servitus vin

dicetur.

186쪽

vel sedente. I J Ordinarium vero est, ubi solemniter proceditur, servatis omnibus judicialibus actis .

De ProcuratoribUS.

TITULUS II. Vocurator ex Ulpiani definitione is est ,

qui aliena negotia mandatu domini administrat. Sunt autem Procuratores vel extra j diciales, ad negotia extra judicium gerenda , vel judiciales ad suseipiendas, 3c agitandas in judicio caulas nomine alieno. Constitui in Procuratores in judiciis possunt, quicumque non prohibentur. Prohibetur vero primo , minor XXV. annis ex jure communi, ut plures exi si mant: i J in Urbe vero minor XX. . S cundo , Mulier propter sexus pudorem . f a JTertio, Miles. s 3 J Quarto, Redemptores ibitum. 4ὶ Quinto, Excommunicatus. MXIO, Fiscus, Universitas, & Civitas, ne public potentia privatum adversarium opprimant. IJ Septimo, qui reipublicae gratia est abfuturus. octavos

de vi C. novit de iudie. Clam. scepe do V. s.c. J L. Oxigendi Cod. de pro

eurator. ubi Iason. n. 19. ist l. neque n. 3. Cod. eod. l

187쪽

1 6 Ius tutiones octavo, Episcopus, & universi sacerdotes, &

'Monachi, exceptis Μonasterii causis , ne a

Diuino Μinisterio abstrahantur . t 6 J Nono ;Regulariter Clerici prohibentur apud judicem

saecularem pollulare, nisi pro Ecclesiae suae causa, vel necessitate coacti pro conjunctis , aut milerabilibus perlonis. Γ7 J Non tamen in omnibus causis dari Procurator potest, nam In criminalibus non licet constituere Procurato rem, sive ad accusandum , . sive ad defendenadum. 8J Expirat autem procurationis mam datum pluribus modis: primo , morte mandam. tis, re integra, 9J re autem non intefra, sive lite contestata, potest mandatum expirate, fiPraelatus, vel alius pro Ecclesia, vel beneficio Procuratorem constituerit. Nam Praelato , vel alio decedente, Sedeque Vacante, lis non progreditur . si oJ secundo , morte ipsius Procuratoris, mandatum enim non transit ad haeredem. Tertio, mutuo dissensu constituentis , & constituti. fit J Quarto, per 'revocationem a domino factam, lite nondum contestata, nam lite contestata, Procurator dominus: litis efficitur, nonnisi ex justa causa revocandus, veluti

εὶ C. Monachus 16. q. I. lem. t. de Cleric. . vel Monach. eod. tit. in decr.

C. ult. de postuI. 8ὶ C. veniens de accus l. pemali. g. ad trimen T

ρὶ L. nulla Cod. de procur. l. si defunctus M eod. io) Clem. ult. de procurat. Can. I., & ult. ne Sede

vacant.

ii in L. unica f. ubi autem C. de caduc. toll.

188쪽

si suspectus sit, vel assinis detegamr adversa rii, vel morbo affectus. ininto , si dominus litem per se agere Velit.

De Arbitris.

ΤΙΤ UL Us III. ARbiter est in iure, qui cissensu partium , sine jurisdictione, tine judiciali forma

de controversia, judicioque cognoscit. Est a tem vel Arbiter juris , quando alicujus arbutrium eligitur jure, vel statuto aliquo, aut consuetudine ita jubente; ut evenit inter conjunctos invicem litigaturos, qui etiam dicitur Arisbiter necessarius: vel est Arbiter voluntarius, qui suscipitur sponte a partibus, ut sine ulla judiciali figura, apud eum disceptetur, & a' pellatur et am arbitrator, & amicabilis comis positor: cujus arbitrium , quia prorsus in eo negligitur omnis forma juris, non appellati ne, 1ed boni viri arbitratu corrigitur. r Vel Arbiter suscipitur etiam voluntate partium,&

in eum compromittitur, ut serUetur formia

juris , & is quidem simpliciter Arbiter dicitur, cujus arbitria sunt instar judiciorum. Dicit

autem Arbiter receptus, quia in eum fuit compromissum, & is causam ex compromisso receinpit, adjecta poena contra eum, qui sententiae Μ non Q L. societatem f. arbitrorum L pro sollio

189쪽

t 3 Infisus ex non paruerit. Iure tamen Codicis, etiamsi nuIala poena intervenerit, ut Arbitri sententi; a obliget, satis ersi fuisse homologatam , sive adprobatani, aut expresse, puta per subscriptio. item partium , aut tacite per decem dierum. lapsum, quo spatio, si partes taeuerint , sententia tenentur. a) Verum Iute Canonico si poena sit adjecta , poterit adversus dissentien stem agi ad poenae solutionem 3 sin minus, con tra non parentem agendum erit, ad id , quod interest, resectis sumptibus litis. 3 Caeterum s arbitrium, vel laudum tacite , vel expresse adprobatum fuerit, vel jurejurando firmatum, sarendum ei erit ab udraqua parte, velati sese

etentiae judicis.

πN 1us vocare idem est, quoil citate Φ citatio I autem est actus judicialis, quo jussu sudicis quis in judicium sui juris experiundi ca

si Vocatur, atque ab ea quodlibet judicium est inchoandum . Est autem vel realis, quaIis erat apud Veteres, per manus injectionem fin eum, qui vocatus in Ius ire nollet vel ver

balis,

IRI L. eum antea Cod. de arbitris C. a. de pactis teceptis arbit a is 6., a lat. Iit. de.is I C. per tuas de arbitris. vetur. 4 a C. a. , λ.C. per inas de

190쪽

Canonicis. I,Vhalis, quae procedit ab auctoritate Iudicis, cu

jus jussu verbis, vel literis quis in judicium

vocatur; sive per satellitem Vocetur, aut nun tium, aut apparitorem siVe per praeconem, tubam , aut campanam; sive propontis edictis, quae dicitur vocatio, & citatio edictalis , ea- ue tum emittitur, cum quis nequit alio moino citari, sive ob loci periculum, aut distan- etiam, sive ob rei latitantis fugam. i Hinc edictalis citatio, ut ad notitiam citati perveniat , proponi debet in locis vicinis, nam ex locis remotioribus non cogit. et Iten. citatio est vel juris , cum ipta lax terminum, auudiem ad aliquid saciendum statuit , quo elapso, quis damnum incurrit, 3 vel hominis, cum quis mandato Iudicis, ut diximus, in Ius

vocatur. Rursus citatio est vel simplex , vel peremtoria. Simplex est, quae citato non aninete contumaciam adscribit, quam post tres te minos vertis dierum intervallis praefinitos, quae intervalla decem dies singula continebant jure eteri, at jure novo continent triginta; quae tamen arbitrio Iudicis pro loci , ac rei qualitate restringuntur, aut laxantur. Iri-

et II C. causam de dolo, Scontum. Clem. r. de iud. C. statuimus, ut ii deo e. deleg. et a I Clena. uniea, & C. ubi periculum F. porro de elee . in s.

tres denu Iati nes C.