장음표시 사용
201쪽
De restitutione Spoliatorum . TITULUS VIII.
TRipliciter possessio rei nostrae in controinversiam venit, quia tripliciter ea carere possitimus, vel scilicet, quod eam nondum h duimus, vel quod alius eam, quam habemus, auserre nititur, vel quod, cum eam haberemus, alius eripuerit: quamobrem tribus modis Ius Civile damno huic occurrit , nempe interdictis proditis tribus, in quibus de possessione disceptatur. Primum appellatur interdictum adquirindae, quo peti mus, possessionem rei nobis tradi. Secundum retinendae, quo possessionem rei, quam habemus, nobis afferImus . . Temtium recuperandae, quo possessionem rei hybi sublatae repetimus, quod Iure Canonum . pellatur spoliatorum restitutio, de qua hic subjicitur titulus, qui est super re immobili, nam possessio rei mobilis repetitur actione furti , vel vi bonorum raptorum. I J Dejectus igi- tur possessione rei immobilis dicitur spoliatus,
3c virtute hujus interdicti propter Od1um violentiae , quae in turbanda possessione intervenit, ea celeritate restituendus est , ut nulli exceptioni , antequam hostessonem recuperet, respondere
202쪽
dere cogatur, etiamsi is , qui dejecit, domi. nium sibi asserat , aut crimen objiciat spolialo, Vel arguat, illum vitio possedisse . Nullae enim harum exceptionum auditur , antequam dejectus in possessionem restituatur. a Ii quam restitutionem veniunt omnia damna inde orta, & fructus a dejectore percepti, vel quia spoliato percipi potuissent, 3ὶ licet ad spoliatorem non pervenerint.
ΥΙΥULUS IX. I Res judicii sunt partes, quarum prim I is
progreditur a citatione usque ad litis con-itellationem. Secunda a litis contestatione usque ad conclusionem in causa, sive ad sentenis tiam definitIvam. Tertia est a sententia definitiva usque ad illius executionem. Pars, quae a citatione ad contestationem litis extendit ,
non est judicii substantialis, sed praeparatoria, talesque sunt omnes actus , qui citationi , &litis contestationi interponuntur; unde arx, fundamentum ipsius judicii est litis contestatio, quae est veluti ad pugnam congressio, cum superiora sint quasi provocatio quaedam , atque velial Can. re integranda 3.q. r. R de vi, & vi armata 3ὶ Cap. gravissi. de restit.l Di L 1. 3. 3 ρ. g. eod spol. l. r. I non solum Diuiti os by Cooste
203쪽
tyx B situtiones 'velicatio. Contestatur autem lis per petitionem in jure, ac responsionem consequentem , cui cohaereat contendendi animus: i qui animus adesse praestim itur , nisi praesumtio haec declaratione contraria excludatur. Plures autem litis contestatio parit effectus. Primo enim inducit
vitium litigiosi super re in judicium deducta,
itaut alienari non possit. a Secundo, excludit de ineeps exceptiones dilatorias, quibus reus contestando litem, renunciasse centetur . ca Tertio, inducit quasi contractum inter litigantes , ut neuter, altero invito, a judicio distede- .re possit. 4 Quarto, interrumpit inchoatam a reo praescriptionem. Quinto , actiones omnes tempore perituras, & morte, perpetuat ad o. annos. 3 Sexto , inducit malam fidem in possessore, aliosque producit effectus, quos collectos habebis apud Speculatorem de litis contestatione 3. penult. ,& ult. . Ad impediendum Vero, ne quid innovetur in lite , sussiciti ola citatio adducta in rei notitiam. 6
s i J C. unici de lit. contest. IEI Aut. litigios. Cod. de iudicis I L. exeeptionum Cod. de probat. Cap. inter Monain Rerium de lent. , A re iud. 4J L. servus communis, ubi Baldus ff. de noxa l. aE . Gl. leg. pen. fide transae.s s J L. uit. Cod. de praescr.
204쪽
TITULUS X. UT judicia expeditiori via progrediantur ,
& retia calumniarum evitentur , Visum
est, religione adstringere litigantium fidem, ut si sesellerint, Deum tabeant acriorem judicem,& Divinae ultionis metu litigatores a calumniOsis consiliis absterreantur . - Itaque post litemia contestatam, & etiam quando sine litis comestatic ne proceditur, in qua parte judicii visum fuerit judici, desertur is amentum actori ,'dc reo; quo promittat quidem actor se non calumniandi animo Iitem instruere , sed opinione juris sui , reus Vero eadem bona suae causae opinione obsistere adversario ; unde utrique promittunt, se nihil judicii corrumpendi causa daturos , neque adducturos probationem ullam non necessariam , aut falbacem , neque operam daturos, ut judicium calumniose differatur. i . Quod juramentum judices praestam suscipiendi ossicii tempore , ut dei eps in ea obligatione perleverent. a Id autem juramentum si litigatores subire recusent, actor quidem causa cadet; reus Vero pro consesso habetur. 3 Si
N. tamen ηὶ L. a. in prine. Cod. dei aὶ L. rem non novam de iud. ivr . talum. C. statutum l 3ὶ C. vlt. f. ult. de jus. . 'x insuper de rescriptis. l lumn. Dissiligod by Cooste
205쪽
. . Ins misi limen hoc juramentum fuerit omissum, hoe s o vitio processus minime infirmatur. Pna standum est autem ab omnibus, , etiam a s Phocusatoribus nomine dominorum, atque ab Ecelesasticis in catas propriis sitae Ecclesiae propositis; non vero tactis Evangeliis. ue Pso. ςurator tamen, ut juret, a domino, debet hM. here mandatum, di praestatur in omnibus
causis etiam citiminalibus spiritualibus , di uim iri primas quam in secunda ipsunita; γὲ
TITULUS XL nis Probatio dividitur in plenarii, 3c seri
miplenam; plena est, quae plinam fidentiscit judici de re; surier qua agitur , quale est testimonium duorum hominum , omni excepἀstione majorum , quesum fides est explorata , M communi opinione comprobata . i 3 Item instrumenta publica , quorum fides noti pqtest in dubiuni revoeari . Unde incorruptae fide, probationes appellantur a j & ipsa confessio Partis
206쪽
partis in jure, sive ad judicis tribunal: 3 &
ius jurandum ab uno litigatori alteri delatum o, Semiplena probatio est, quae fidem aliquam ludici facit, at non plenam, ac potius opinionem injicit, ut est dictum unius testis, & fama, & privatae scripturae probandi autem onus incumbit illi, qui asserit, unde regulariter in ςumbit actori, non reo, qui nefando ita ex ςludit actoris intentionem, ut illi probandi necessitatem imponat. 3 Reus autem onus pro bationis tum subit, cum neganda, aliquid asserit : ac sicuti actor probare debet intentionem suam, ita & reus suam exceptionem: unde si conventus reus ex causa mutui, neget se pec Miam accepiste, cogetur actor Ostendere, pec niam fuisse a se datam. At si reus neget se pecuniam debere , quod sibi credita fuerit , quando erat pupillus ; tum reus demonstraro Tenetur, se acceptae pecuniae tempore fuisse H pillaris aetatis. Secundo tenetur Probare reuβ ,1i actoris intentio praesumtione fulciatur: cogi tur enim ium reus praelum tionem illam προμsitis probationibus excludere. Tertio pro bare debet reus negatiopem, si sponte onus pro
bandae illius in se 1umpserit. 8 Sed si actori probationes deerint, 3c adjuv xi speret possiti . N a inmu-
ro excessus de elect. ean. quod autem 6. q. s.
εὶ Cap. in praesentia de Prob. 7 Caa. contra morem dist. Icio. m. tu cari. Pontis. 8ὶ Cap. I. de restit. 'oliat. i. cir , uia B.rtol l .
207쪽
instrumentis, quae apud reum adservantur, furi . illa reus edere cogetur, si vel utrique commuanta sint, ut testamentum, ex quo quis aliquod legatum vindicet, vel sint publica : alioqui11 9 propria instrumenta reus in proprium damnum actori praeserre minime compelletur. Qiio. niant autem nulla est probatio major ea, quae a proprii oris consessione psocedit, ideo nos devenietur ad probationes , nisi post tentatam utrinque consessionem, quod fit per positiones. Successerunt positiones nostrates in locum in. rerrogationum, quae fiebant olim ante liten , contestatam in jure; sive apud Praetorem, cum quis agere vellet actione reali, puta petitionis haereditatis , aut rei vindicatione , & nescius possideret ne, aut quo jure possideret reus pro . pria cum confessione implicabat, aut negatione coarguebat mendacii ; atque ex ipsius ore etiaeiebat, qua actione actos experiri deberet. Ioqua confessione , aut negatione stritima totius causae consistebat ; & actio ex talibus interroagationibus oriens, actio interrogatoria vocabaatur: unde titulus Dige storum de interrogatio
nibus in jure factis , & interrogatoriis acti
nibus. Sed quia iniquum videbatur reum antet judicem urgeri, atque ab se ipso arma contra se extorqueri, coeperunt hujus interrogationes
etiam tempore S. C. exolescere , ac tandem
omnino cessarunt. Unde illarum loco institutassuerunti νὶ Cap. r. de probat. I. nimis lgrave Cod. de testibus i. iqui aecusaverit cod. de
208쪽
suerunt positiones, sive articuli nost litem con restatam, non totam causam , sed facta quaedam respicientes, quae ad causam pertineant ;ut iis consessione adversorii constitutis, aut negatis pateat alteri, quid sibi deinceps. proban dum sit, quidve in probatis habendum ; io quae quamvis landandae actioni , judicioque
instituendo non valeant, tamen adjuvant cau sam adsertione factorum . Itaque conceptis brevibus articulis, sive ab actoro e suo libello ,
sive a reo, e sua exceptione dedussis, responsuro desertur calumniae juramentum, quod rensi lingua juramentum dandorum appellatur; posteaque ab interrogato respondetur per Verbum credit, vel non credit ; ac si quis satea. rur , urgebitur sua consessione tanquam re jam probata, sin inficietur , confutandus erit testi Dus ; sin respondere detrectet, in eum, utpot
contumacem, tanqu/m in confitentem, vel negantem , prout adversario erit utilius, procediatur ; O nisi interrogationes perplexae sint , aut dubiae, captiosae, vel obscurae , vel superfluae ad causam non pertinentes . Qu*mobrem ut quis respondere teneatur in positionibus, omnia vitia sunt vitanda. ia) Ubi res consessio pe non elarescit, vestiganda est aliis argumentis, atque inquirenda ves testibus , vel scrip- Iuris , vςl jurejurando , vel praesumtionibus .
209쪽
i D'tutiones Igitus primo de probatione per testex videamust.' Testis dicitur is, qui rogatur ad fidem dicto suo in re aliqua faciendam , & quod ab eo
dicitur, testimonium nuncupatur . Μunere lea
stis in judicio fungi tantum possunt ii , qui sunt fide digni, atque omni exceptione majo- es, i 3 quique per Leges, & Canones ab eo
' munere non prohibentur; nam permulti 1 unt qui a testimonio dicendo vel in totum rejiciuntur, vel pro certis personis tantum , veleontra certas personas , vel certis in causis . Τempus producendorum testium est post litem contesta am, i nisi de causa matrimonii, vel electionis, & inquisitionis agatur , aut fori de morte, absentiave testium timeatur; tum enim eorum productio etiam ante litem conintestatam permittitur. rue Facienda vero pro
ductio est coram judice causae , si tales testes sint, ut in judicium possint adduci , alias ad
res examinandos id eae personae mittuntur .
i Ae antequam inchoet, debet judex non trina, sed unica monitione citare Partes; r deinde intra statutum terminum testes producendi, & citatus adversarius debet ante tessi ues receptionem vel examen, vel publicationem te. Ilimoniorum objicere, si quid contra eos objuciendum
Isin C. ult. de test. C. novit lde iudie. Glac dict. C. l
rοὶ Cap. cum olim s. interia' dum de privit. C. si quis testium, S C. in nomine Domini de test. 1 Dict.Cap. in nomine Dommini.
210쪽
jurandum est testibus, se non odio, nequi gratia, neque ulla spe , aut luero , sed unius veritatis studio ad restimonium dicendum ao cessisse, nihilque aliud, nisi facti veritatem in staturos , sine quo juramento nullius testatio valebit ; etenim testibus in ratis, ne si quidemeeligiosissimi sint, in hiletiva fraudem fides h hetur. 19 Quod juramentum cum Pantis adversae gratia injungitur, potest ab eadem Parte adversa remitti, io) pol uxm idem advers eius ad juramenta illorum videnda citatus , avocatusque fuerit. ai) Quos testes ita ad- mos, luratosque judex elam, & seorsum ab aliis debet singulatim examinare, tum suere articulis a producente propositis, tum stipet imterrogatoriis *b adversario oblatis, in spretoque
vultu, & motibus eorum attentissime observ vis, eircumstantiisque omnibus accurate per l, iis, atque notatis. xl Ut autem habeam te,
stium difffi firmitatem , necesse est scientiae cauissam adducant per eum corporis sensum , euires ea subjicitur, de qua agituri veluti per isdem oculorum, si iactum; per fidem aurium, si dictum aliquod in controversam adducatur. 23 Contra testium autem ab actore producto N rum