장음표시 사용
142쪽
Circi, Scaenae; atque ad eam cogitationem parara mihi iam materia
omnis S eges essit: malde pro bono mihi mistum, imo necessario, de Locis os com fra
am praedici. Nam cum ratio tota ludorum n-nma iis ε' apta sit: sit omnino, mi qui illa non capiat, istos parum firmiter teneat,/caligans haesit siue n sciat, etiam quaesitra se arbitratur. Itaque cum libros uiros De Gladiatoribus iam emisissem, non sine cauca Senatoria γ Equeitaris aliquos, u; illis Ur Venatione in manibus haberem perpolirem: hoc eaod indes, De Amphiteatro,prius contexhi: in quo imago a cies, habitus omnis Arenae expresin, qua filo meo, qua ni iro. Nam nec sermus imagines operum n FD-xi et fateor , maiorem me rationem rituum duxisse,
pinn architeriturae. I is enim haec nostra seruiun iraticent, it illas te emus criptoribuspri cis. Tamen nec Architecturas reta a meprorsu , quatenui ea quia tm ad moluptatem aliquid consterre mi eretur , sime admirationem. Sed quidquid hoc est opera, friatum id mihi re ludicrum fuiss,non nego. Vix enim duo-Hῖim dierum tota ista criptio meditatio est: uos i ge ac mores positos astriis publicis . Lectionibus, trans-frra mihi mi um ad hane curam. Nec adfirmatione
143쪽
ata res erat. sum ostendet , non iacuia ac cultu fortasse, quo e mcis. Se quid opus, aut neruos in remisionibus intendereὶ aut strio tradiare tua' L p MA but Inuidia audisnte emente hoc tacam non ista, non alia ex Antiquitate tractare nimis arduum: ad quae explicanda otia ortasse aut volemtas deis mihi poterit mi acultas Nec placeant i nimis,qui nolo quid tale adnotant O decrepunt persa tis. Sed me amor alius studii iam incendit, atri quodam thyrsole ius mihistringit alta ilia Diva. Sa, .lientiam mulligo: cuius meracos puroque fontis numquam erit mi nimis misceam aut diluam mitioribus istis uuis. Adbilabo tamen sedit lusium, non mi curam t accessionem , non et i qu3. Puem eumdem animum in his tabbm
144쪽
D: si tendita eius ruinae. VM Romae adolescens admodum agerem, lustrandae & noscendar inprimis antiquitatis: familiaritas mihi fuit sane utilis cum Nico- Ni plo slao Florentio, populari nostro: viro, a quo J' elogium hoc Veritas numquam spernet, vera modestiae& doctrinae. Sed illa, in eo statim& adspectu ipso elucebat: haec, secreta magis & recondita,nec eruenda nisi in consuetudine aliqua & Vsu. Vt gemmarum la-6Mna. pidumque arcanae vires, non nisi attritu & experiendorent: sic in plerisque vera eruditi'quae interiori animo insita, Uforas non spectat aut pendet. Alienus enim uero hic noster ab omni ambitione sive typho,Bataua quadam simplicitate age bat: quique scire ipse, quam sciri, nosse multa, quam a multis nosci praeoptabat. Sed cumprimis illi studium & scientia lo.
corum, monumentorumque veterum: quae curiose iam ali
quot annos lustrabat,indagabat: acri quodam & directo iudicio moua cum priscis, prisca cum illis componens. Haud te mere illum fugiebat, quid, non dicam in quaque parte Vrbis, sed Italiae, eximium fuisset: & ex leuibus quinus dam errantibusque vestigiis, mirum quam sagaciter perueniebat ad cubilia ipsa rerum. Cum hoc igitur viro&sermo mihi tunc creber, nec infrequens ambulatio fuit: cum studio quodam Antiquitatis incensus cuius amor, ux, cum Pindaro dicam, pupugerat mihi mentem saepe & peterem,& pronacrem aliquid, ex hoc thesauro. Quod ipsum accidit die quodam aestiuo pomeridiano, cum ego eum statim a prandio ivna enim fuera-
145쪽
- - inus J manu prendens, Imusner inquam. Quὁ iam Θ in quit ille. Solemni nostro more, inquam,per colles istos anm-Dulatum. Ille paullo adductior, At solem hunc non videssa Romi Lipsi inquit. quem scire debes peregrino capiti Romae non ..ώπ'''anaicum. Ego cum risu, De sole securus es,me. i quidem caussa, inquam. Vetus ego illi alumnus, nec quidquam metuo a meo Phoebo. Ita mox sumptis palliis exi 'imus, &praetcr Vipsani j Pantheon transgressi, collem Capitolinum adscendimus, descendimus: tandemque per Forurn Ro. &Titi arcum siue fortanicem euntes ,haud procul stetimus a Principis eius ' mole. Peta dem enim hic fixit Florentius,lit visne Lips,inquit,dispersa in hoc campo ossa paullisper legamus magnae matri si Romam
dico. cuius reliquias ct velut cineres adhuc vides, etsi crematae Ron non uno busto, euersae non uno fato. Tres ad pulcherrimum nori petiti. hoc mundi Opus eueretendum dij conspirarunt, Cronus, Vul canus,& pater ipse gentis. Non tamen annorumseries,noM Lamma, nec ensis AEternum potuit hoc abolere decus. Vt antiquus quispiam poeta vere ait. Scilicet haec ipsa ruta &caesa spirant etiam Romam veterem, & velut scintillas emit T cita rix tunt orisci splendoris. Ex parietinis ecce istis, & ex lapidibus,sa, tuina Imago itatim animo oboritur urbis, quae una ruit ab omni
aevo, una erit. Sed iam distinctius lustremus. Viden' tu collem illum ad laeuam Θ Esquiliae sunt. Radices cius ἰ ibi Carinae. . paullo longius,Thermae Titi. Hic,Vicus sceleratus. Et cum diceret ille scdulo atque indicaret, ego in alia cogitatione de fixus , oculos oc 'aentem omnem habebam in aedificio, quo IA ph exaduersum erat. Itaque latus mihi tetigit, & Itane aliud agis 3 mirutamocinquit. Ignosce, in 'uam. Inuitos oculos meos traxit, & velut fascinauii , eximia illa moles. Et dic sodes, cuius hoc opus qua o qua finii qua olim sermaὸ Florentius renidens, Naetu multa simul &semel petis, inquit. ac vereor, cum Plautino illo Sycophanta, ne face & viatico nobis opus sit, ad tam longae narrationis iter. Tapacii docebo in in parte. transi hu C propius lustra CArvet
147쪽
Ad Amphitheatri describtionem aggresso. Primo denominibiu eius
quaesitum. Cur Amphitheatrum dictum, cur Cauea. A M intrauimus:& vide inus ecce confusam loci saciem, formam vere informem. Lacera omnia & dirupta,nec aliud 'quam egregij operis umbra &cadaver. Itaque cum suspirio ad Florentium, Heu quae ista res 3 inquam. Manu omnia diruta, . ut video, aut collapsa aeuo: sine articulis vllis prisci corporis, sine membris. dc quis mihi eluet ex istis verum vultum3 Periati, inquit Florentiu scinter quos non ego: tamen quoniam alabile aues,lineas tibi eius operis videor posse ducere,& desorin re id in parte. Adiuua hoc, Florenti, inquam ego, per tuam tadent. Certe si ullum opus dignum memoria de notitia nostia est; videtur istii l. Nec erras, inquit. Itaque cum Aristophane,
quod sciuero quidem ego, poteroque. Nam quaedam etianah φ esse, in quibus haereo dc caligo, non nego. Vallum igitur hoc omne quod vides, spectaculi locus fui: ρέ, m. dc ludicrae voluptatis. 'Colistaeum, ut scis hodie dicunt: priscie. Ha Amphitheatrum, de sepe Caueam , saepe Arenam. Tria enimiis vicinis. haec nomina reperio. Amphitheatrum Graeca voce idco, quia M'. Id gradus circum undique, de sedilia continenter disposita ambi-: i ,: Dio Castius : Θέα- κω , γ, ων ,
trum me natorium , quod Omphitheatrum dictum est, ex caluato eo, quod sedes in inue in orbem habeat, sine i a scaena. int
riti ii. Cauca Latinis , ab interiore hac parte quae concaua, Vt vides,
dc capaci quodam profundo. Quod nomen quidem apud an- 'et vi liquos libera rep. dico) in ' theatris fere hisit: sed sub Prinia i l .. cipibus , cum gratia de usus Amphitheatrorum increbuisset, bormiure migrauit ad ista. Ammianus libro xxix. Ab uAthoufi Ampi theatrali cauea, cum adfuturisse ita uia introiret. Tertul-λα si lianus contra Marcionem. Midi non in omnem libi inem ebultas 3 m. no requenta soLmhes ruoluptates Circi Drentis, γ' Caueae μή en- .
148쪽
L. I B E R si is , st Scae Alcmἰentisὶ Vbi cum saeuitiam Caueae adtribuat, clarum est intalegi de Amphitheatro. Salvianus pariter: a quid immo mii xu in Circo, quidquid furoris in Cautis. Iu lius Fir . . micus: Narisubsidere Canicuti, erunt venatores, arenarij,para
ut uiua Cau per 'funebris, icta ' nati s hitheatralis oectacula tristiapo aetidem iterum de Virgine Vestae quae it ad Gladiatores spe- metandos: Inde ad confessium Caueaepudor almu, in expers. Sanguinis it pietas. Appuleius item aperte; Tres ecce muneri destinatus aderat, ad conseptum Caucae,prsequentepopulo inpatico fauore deducor. Ter-ς s tullianus si recta lectio estJ Caulam etiam in libello De Spe '' ' chaculis dixit, noue magis quam improprie: Cetero qualia ilia
sunt, quae nec oculus vidit, nec auris audiaθὶ credo Circo, utrique
Cauda, cu omni Stadis gratiora. Vbi ea voce includit etiam Theatrum, nisi si legendum Cauca.
SE O & Arenam dixere uigo, scilicet quia is locus desabu
lari solet, & arena sterni in usum pugnae.Nam si lapide aut ciuitii, ruderato: in tam crebra effusione sanguinis,lubrico statim pauimento,quae ratio standi aut certandia Arenam iniecere igitur, quae bibula: & quam ipsam renouare & velut inarare etiam soliti per interualla ludorum. Martialis ostendit.de Leo subitὁ csserator . Num duo de tenouiuuenilia corpora turba, Sanguineam rastris a renovabat humum Mim. Saeuus O infelix'riati dente remit. artia non vidit malin Arena nefas. Et credo quidem vulgariam arenam insterni solitam : nisi
149쪽
io ' DE AMPHITEATRO quod quidam rasuram lapidis albi destinarunt eu in huic rei,
λωειά u qnaesita gratia candoris. Plinius libro XXX vi. Inuenere usum ei o lapidu, in numentu quoque, circum maximum' nendi , ut sit in commendatione eis candor. Nec scio an ad hunc morem, mentem & calamum Ouidius stexerit, cum de Gl
Altera tresquesuper rasa celebrantur arena.
Rasam enim arenam ingerunt hic consensu fidi ad prisci libri, nec cauillam adiectionis aliam facile inuenio ab ista. Nisi i Rasa ideo, quia supcisicies illa aequabilis, tersa vento & velut rasa. At Principes interdum, arenae loco, instrauereminium t - , , aut chrysocollam. Plinius: Uisumque est Neronis Principi βe Circi ch socota Jur , cum ipse concolori panno auriga
- torus esset. Suetonius de Cato: EAdit se Circe sis quosdamprae
cipuos, minio , ch secori constrato Orco. Sed haec monstrorum aliquot dementia. quibus satis non fuit ostentare opcs suas in spectaculis: voluerunt & calcare. Ceterum Editorum vulgus contenti, ut dixi,arena. lnde ea vox passim pro certamine Am-Α phitheatrali, proque ipso loco. Tacitus: Spectaculat fatorum idem i& aunus habuit,pari magnificentia ac priora: s faeminarum S natorumque instriumplures per Arenam aedatis t. iuuenalis:
-- e municipalis Arenae Perpetui comites.' suetonius: Equestrein ordinem ut Scaenae arenaeque deuotuma due prscidit. Horatius: Nepopulum extrema toties exoret Arena.
Capitoli n us: Multos quisecum in arena pugnassent, si Praetore
videre. In edicto AEdilium: luὼe in Arenam, depugnandi cosi i .n-ajbesii intromissu fuerit. Sed nonne re Circus de Stadium,inquies , arenis strata non & illa igitur incoli munionem ad missa huius vocis' strata: sed non admissa. caue credas. quo . Non Haraitiensque Damnari in Arenam, Arena mitti, taliaque in IurisDconsultis siue Historicis legis , caute accipias de serro tantum, aut cultro. id est, Gladiatoribus , aut Venatione. α magis pro ista. Imperator quidem clare discriminat ecce a Circo, lem. v viii. C. De repudiis: Nec π Pomodo uxorem expe et etsi adulte
150쪽
LIBER. irprolubenteraudentem Inclyao usum quemdam sermonis obtinuicte potius quam rationem non infitebor. Ab hac stirpe hi Hi Arenari j, qui in arena depugnant. Symmachus: Dies muneris nostri tempori admouetur: cui largitas candidati sola non si cit , si
Auitoria in Arenarius deseratur. Arcadius Iurisconsultus: Si ea rei conditio sit, uti Areuarium te tim,ve milem, admittere cogimur. id est, Arena alterutra pollutum . ideoque infamem.Tertullianus: Scaenicos, sticos, Arenariosi os amentis mos,quibus ' viri animas,
forminς autetissis etiam corpor sua sub Drnunt. Ita scribendus in dubie is locus: & significat pius seuerus noster censor, fi- insaniit se in hoc genus hominum non unam Faustinam. Ni- mirum, ut poeta ait, rerum est quod amant: inrid tactum. Nec alia, quod sciam, loci huius nomina. Nam eiusdem Ter- τ ὰ, si tulliani illud inuolutum, libello de Spectaculis , cap. Ni i. hv emendatione verae uoluo. Legunt vulgo: Quiduo de horrido loco dicam quem nec periuria su tinentἶ Pluribus enim γ' a perioribus nominibus Amphitheatrum consecratur , quam Capitobum ovet nium daemonum templum est. Frustra quaeras haec nomina. Scribo titati. igitur, & distingito: a p.ri 3rib unuminibus Amphitheatrum conse- craturi, quam Capitoli Mn. ymmum tam num templum l.
Ex occasione, de diis quibus 4Amphisbeafrum saccatur. Dianae ivrι-
mss. Ioui Latiari, siue Diti. item Saturno. Ara Iouis in Arena. actatio a eam sata unius e bestiariis. Tertu iano ac Mianutio lux.
OV on ut tibi liqueat: Dia defugiam breuiter ea comme
morare , quoniam id quoque ad lucem huius rei facit. Dedicabant inprimis locum & ludum hunc Dianae. Tertullianus: Martem Dianam viri queludi Gladiatorium & V natorium designat praesidem nouimus. Calliodorus, magis distinctὸ,sacra Dianae Tauricae. Desiaculum, inquit, tantum sa-bricis clarum, sed actione teterrimum, in honorem Scythicae Dianae r pertum, quaesanguinis est sisnegaudebat. Nec ab alia caussa, Dianam pro ipsa Venatione amphitheatrali Martialis posuit: tione am- ivtcr caesareae criminasua Diame. Philhmi.'