Propugnatio philosophiae Thomisticae. Contra Cartesium, Gassendum, Cabeum, Maignanum, caeterosque recentioris philosophiae propagatores. Tomus primus quartus. ... Authore R.P. Josepho Rivalier ..

31쪽

secunda pars P sicae,

ARTICULUS IV. Vtrum mundus sis indefinite ea

tensus.

CONTRA CARTESIUM. Norandum est quod postquam Carteissius docuerit naturam corporis confistere in extensione , ita ut ubicumque sit

spatium ibi est extensio, & ubi est extensio ibi est corpus , docet mundum esse indefini- ih extensum ; numero enim M. dicit, cognoscamus praeterea hunc mxndum , sive ubstantiae corporeae uniυersitatem nullos suae extensionis fines habere, ubicumque enim fines illos ese setamus semper ultra ipsos aliqua spatia indefinite extensa noη modo imaginamur , sed etiam iere imaginabilia, hoc est realia esse percipimus, ac proinde etiam substantiam Torpoream im desinite extensam in his contineri, quia idea 6. extensionis quam in Istatio concipimus, eadem plane est eum idea substantiae corporeae.

Dicendum est contra Cartesium mundum non esse indefinitλ extensum. Prob. tr. Deus potuit hunc mundum eoninsiluere vel majorem, vel minorem quam est qui enim contrarium assererer , maximam quidem libertati Divinar & omnipotentiae injuriam irrogaret : atqui si mundus csset

indefinite extensus , Deus non potuisset munis dum construere majorem , neque m Iriorem quam

32쪽

De mundo in communi.m est r. non potuisset producere maiorem magis cxtensum , quia semper esset innite extensus non potuisset producere rorem ; si enim dicant Cartesiani quod tali mundum concava coeli lunae superficie cliadere sta ut elementa singula sint facta

ora , coelique omnes non excedant talemitatem coeli lunae, percipiemus aliqua spa-Ver C rcalia : ac proinde non uoluit Deusndiam sic limitare ; ergo mundus non este finite extensus

rob. 1. Si mundus indefinitus esset, hoe, si oullum imaginari possimus extensionis mirium , dici deberet infinitus, cum infi-um sit quod fine caret: atqui mundus non est dici infinitus ; ergo ncc indefinitus. Respondet huic argumento duplici modo, Le grand in sua institutione Philosophiae te quinta de Mundo & Coelo art. I.

I. Dicit quod , Licet omnes admittant inrtinuo partes indesinitas , adeo ut impossibile, ad ultimam nequidem cogitatione perven , O tamen nullus adhuc asseruit continuum tonitum, ita quamvis extensionem in munis admittamus , cujus sinem imaginari non pos-nus , non tamen ideo infinitus es exsin

tndus.

. Dicit quod ,'Magna est differentia inter initum o indesinitum; asserere enim non possu- s, aliquid esse infinitam, nisi rationem ha-δmμS , qua demonstremus ita se habere quod Deo solo ostendi potest. Ut vero asseramus

quid esse inivsinitum, nobis sufficit, si nuru

m aralimentum habeamus, quo maniIesetur

33쪽

r Secunda pars P sicae , esse sinitum, quod de mundo probari non potest.

Sed contra primam responsionem dico quod partes continui indefinitar non faciunt infinitum, partes vero mundi indefinitar facerent infinitum. Partes continuision faciunt infinitum, quia habent extensionem comm nicant c,hoc est, extensio unius partis non est extra extentanem alterius, ut dictum fuit i na.quaest. de continuo art. q. partes vero mundi indefinitar facerent infinitum, quia haberent

extensionem non communicantem ,hoc est extensio unius partis esset cxtra extensionem alterius , ut patev.

Contra secundam responsionem dico, quod ex illa differentia quam inter infinitum & indefinitum assignat, duo sequuntur vel quod mnndus est infinitus , vel quod mundus non est indefinitus, ut volunt Cartesiani. r. Mundus esset infinitus quia ex ipso Philosopho illud estin finitum,quando potest demonstrari illud ita se habere : arqui potest demostrari mundum ita se habere , &illud sic demonstrat. R. P. Vincentius in sua discussione peripatctica parte a. scct. 7. Vel Deus, inquit, videt aliquos in mundo limites, vel non 8 Si non; habetur inientum: si sic Z Suρ- ponamus hominem ab ipso produci, concipiet ipse aliqua spatia vere realia ultra terminos illos;

O consequenter substantiam corpoream inde fini te extensum juxta ideam cartesii ; ergo falso concessum es velim videre aliqnos in illo si mrrω ; ac proilide mundus es postriυe i

nitus.

a. Mundus non esset indefinitu , quia est

34쪽

De mundo in communi. I sgumentum quo demonstratur mundum e finitum ; ergo mundus non est indo finis , quia cx illo Philosopho , ut aliquid sit definitum , susscit ut nullum sit argumen m , quo manifestetur esse finitum. Prob. t. isto argumento : illud est finitum quod bet figuram: atqui mundus habet figuram 'tra Pe sphaericam ; ergo mundus est finitus ob. min. illud habet figuram sphaericam a jus centro omnes ductae lineae sunt aequa ς. CCrtum enim est quod mundus habetntriam quod saltem a Deo potest cognosci, ita Cum Deus sit omnis scius S infinitar

imprehesionis, necesse est accurate cognosit infinitae cujuscumque molis corpore meum sive centrum. Certum cst etiam quod Mnes lineae ab illo centro ductae sunt aequas , cum omnes sint indefinitae ue ergo mun-as est finitus.

ARTICULUS V. trum plures mundi sint possibiles.

Otandum est quod ex dictis constat unicum esse mundum , nec tamen in ipsius riindi productione ita fuit defatigatus Deust non possit plurce alios & perfectiores pro-ucere. Quod tamcn Cartesius negat. nume

O enim Q. ait; Hinc τolligi facile potest ηοη se eande materia caeli qua teme , atque omnino muηdi essent infiniti, non post e eos omnes ex va ct eadem materia conflare , ηec proinde B a

35쪽

is Secunda pars Phiscae,pIures sed unum santum esse possibilem , quia per*icue intelligimus illam materiam cujuS na-- tura in eo sisto consi lii quod sit substantia ex-ιensa I, omnia omnino Istatia imaginabilia in quibus alij Ui mundi esse deberent jam, occupare, nec ullius alterius ideam in nobis reperimus. Dicendum est plures mundos esse possi-hiles. Prob. I. Quod ex nullo capite repugnat, potest fieri a Deo : atqui ex nullo capite repugnax , Deum posse producere plures mund O ἱ ζrgo , &c. prob. min. non repugnat ex parte Dei, neque ex parte effectus. I. Non repugnat ex parte Dei , quia Deus semper habet potentiam infinitam, quae consistit in hoc quod Deus possit producere mundos Persectiores & persectiores in infinitum. 1. Non repugnat ex parte effectus : quia iste mundus non totaliter participat bonitatem Dei, nec adaequar Divinam ejus persectionem, quia Deus est infinite participalis a creatu iis ; ergo ex nullo capite repugnat Deum posse proinducere plures mundos. Prob. a. Ideo ex ipso Cartesio plures mundi non sunt possibiles , quia essent plures ut supponeretur, & non essent plures, sed unus, quia constarent ex una & eadem materia.

Atque omnino, inquit , si mundi essent infiniti

non posse non illas omnes ex una ct ead'm materia conflare i nec proinde plures, sed unum tantum e se posse : atqui mundi semper essent plures & inter se distinguerentur , licet

Constarent ex una & eadem materia λ Nunquid enim homo ab equo differt, equus

36쪽

2 e mundo in communi. a IVe, bos ab arbore , ignis ab aqua, licet eXdem materia secundum i plum etiam Car tu in componantur , proinde ratio qua Car ius probat plures mundos non esse possibi, nulla est.

Obj. I. Si darentur plures mundi, vel illi indi distarent inter se, vel essent contigui: utrum dici potest ; ergo nullum. Prob. min. Quo ad omnes partes. I. Illi indi non distarent quia ut distaret deberet quid interjacere inter eos: atqui nihil posseterjacere inter illos duos mundos ; ergo il- mundi non distarent. Prob. min. si ali- id interjaceret inter illos mundos, vel es- Spiritus vel corpus : non potest esse Spiri- .is, quia cum Spiritus nullam dimensio-m habeat non potest constituere aliquod crvallum; non potest etiam esse corpus, i a s cset corpus, esset aliqua res extensa, ga,lata& profunda,& ita contingeret quod duo mundi sacerent unicum mundum. 2.γn possuntesse coligui,quia si essent cotigui istituerent unic si mundum;squidem terra, ia, aer S ignis constituunt unum mundum pter contiguitatem quae reperitur inter illa

pora ; ergo non potest dici quod illi essenti tigui. .esp. r. Illos mundos fore distantes, si Deo visiim fuerit, quia ad distantiam non re iritur corpus intermedium , sed salis fulta ut Deus illos mundos non unitos pro-ι isset. Resp. a. Illos mundos fore contiguos, neci contiguitas efficeret unicum mundum,

a licet contiguiiaa .eIIae cum aqua, aquAE

37쪽

it seeunda pars PDsicae ,

cum aere mundum unum constituant, non

idem tamen dicendum de duobus mundis eideo enim contiguitas partium mundi facit unitatem mundi, quia inter illas est subordinatio: sed nulla esset sub ordinatio inter duos mundos , Si ita licet essent contigui non eff-

cerent unicum mundum.

Obj. 1. Ex pluralitate mundorum sequeretur magna naturae confusio quia terra unius mundi postularet uniri terrae alterius mundi propter gravitatem & sympatiam 1; idem facerent elementa inter se : atqui non debet admitti illa magna naturae confusio;e

go non debet dici quod mundorum pluralitas sit possibilis.

Resp. ne g. seq. maj. quia terra unius munis di non postularet moveri ad locum alterius , sed quaelibet requiesceret in proprio & determinato loco & centro. Obj. 3. Non potest alius mundus fieri sine nova materia : atqui nova materia non est possibilis, quia iste mundus continet omnem materiam possibilem. Unde Sanctus Th. r. pari, q. 4. art. 3 .ad 3.aid Dicendum quod mundus conflat ex s a tota materia; non enim esspossibile 6se aliam terram, quam istam 3 ergo

alius mundus non est possibilis.. Resp. cum R. P. Vincentio quod S. Τho. loquitur ex mente Aristotelis lib. Coeli cap. s. ex quo responsionem illam sumpsir, ut pro- habilem tantum. Unde non loquitur de possibili secundum potentiam activam Dei, sed secundum potentiam inditam rebus creatis, ut recte advertit ibi Cajetanus ; & ita licet mundus iste ex tota sua materia, quae actu

38쪽

De Mando in communt. Is rata est, constet, non tamen eX tota erea li a Deo.

ARTICULUS VI.

trum mundus fuerit ab aeterno vel pro ductus in tempore.

. T Otandum est .quod plurimi existimant

Alistotelem credidisse mundu esse arter-m ; nam Phyc cap. 6. concludit primi mo- is aeternitalcm ex co quod semper fuerit tus. Sed putant ramen alij Aristotelemctasse hanc quaestionem ut probabilem tan- D. Nam I. top. cap. 9. proponit ut problei, an mundus fuerit ab aeterno necne s. m Metaph. cap. 8. textu I 8 . Dubitanter lo-itur , motus, siquis aeternus es, inquit. Sed aecumque sit Aristotelis sententia circa indi aeternitatem. Dicendum est mundum non fuisse ab aeter, sed productum fuisse in tempore. rob. t. plurimis saerae Scripturae auctorita us Ioan . I . clarifica me pater elaritaterm habui priuiquam mundus fieret, Ad Ephes, Elegiι nos in ip- ante mundi constitutio n, Gen. In principio creavit caelum o teris

Prob. a. conclusio quibusdam congrueni; non enim potest demonstrari mundumn semper fullse. Unde, inquir, S. Th. I. P.

Diuiti se by Cooste

39쪽

io secunda pars Tyb ficie itur , nec demonstratiυe hoc sciri pote': sed id

credere maxime expedit. I. Congruum fuit mundum inccepisse , ne daretur occasio putandi mundum esse a seipso, & esse Deum, ut putavere Plinius S Varro. Ponendo enim creationem mundi in tempore , constat res omnes habere csse a Deo, quia omne quod non

semper fuit , manifestum est habere causam; sed non ita manifesum est de eo , quod semper fuit,

inquit Sanctus Th. i. par t. q. 66. arr. I. ad sextum. a. Ut ostederetur independentia Dei a creaturis; producendo enim mundum in tempore,ostendit homini ad arrogantiam prono , inquit Chri stomus ho m. s. ad popu Ium Antioch. se non egere ipso, sine quo fuit

tota aeternitate tam istus ac beatus,ut nunc est 3. Ut Deus Ostcdere se no agere ex necessitate,

sed ex libertate creaturas produxisse ; aliqui enim Philosophi crediderunt Deum agere ex necessitate, eo quod mundum aeternum csse sentiebant. 4. Conjicitur mundum non fuisse ab aeterno , quia nulla illorum temporum monimenta extant , antiquisiinrae enim historiae prophanae non excedunt tempora diluia vii & historia Moisis quae omnium omnino antiquissima est, non excedit memoriam ante diluvium Noemiticum mille ducentorum quinquaginta sex annorum circiter. Obj. I Tempus semper fuit, non enim p

test assignari aliquid prius tempore ι & assignata quacumque parte temporis potest assi gnari altera pars quae sit prior illa . atqui si napus semper fuit, motus quoque semper fuit , quia tempus est mensura & duratio motus . si motus semper fuerit , consequentev

40쪽

De mundo in communi. a I,bile, scilicet mundus, quia non potest da- motus .fine mobili ; ergo mundus fuit ab

'rno, nbn vero in tempore productus.

Resp. neg. maj. & dist. ejus prob. non po-s assignari aliquid reale & positivum prius upore , Con. non potest assignari aliquid ativum, neg. similiter dist. 1. Probatio. gnata quacumque parte tempoIis propor-nali potest assignari altera quae die prior, m. assignata parte aliquota potest assignari era quae sit prior , neg. quia verum fuit die quod mundus incepit esse illa hora, illon se antequam non erat aliuS.

Obj. 1. Quod de novo incipit esse,non scaci eodem modo ac tunc prius se habebat; o mutatur & proinde accipit esse permo- , vel per mutationem : atqui omnis mois

vel mutatio praesupponit subjectum ἱ er- supponitur mundum semper fuisse. csp. dist. min. mutatio proprie dicta praeis ponit subjectum, Con. mutatio improtai & metaphorica , neg. quia Cum Creatio ransitus a non osse simpliciter ad esse , di-ir mutatio improprie & metaphorice semia, nullumque praesupponit subjectum. bj. & ult. Posita causa ex omni parteicienti ad agendum necessario ponitur eius; sicuti posito sole necessario ponitur minatio : atqui Deus est ab aeterno causa , mni parte sumiens ad agendum, & adndum producendum ε ergo necessario promit Deus mundum ab aeterno. eis. dist. maj. posita causa necessaria ne brio ponitur effectus , Con. posita causara necessario ponitur effectus, neg. quia