장음표시 사용
61쪽
UT omnia quae ad hune tractatum per tinent recte intelligantur, in quinque quaestiones dividetur. In quarum prima agetur de natura Coelorum. In a. de numero &figura. In 3. de desideribus. In . de affectionibus corporum coelestium. , & praesertim de Iuce. In s. de influxu coelorum.
Plurima in sex hujus quaestionis articulis
discutientur quae nos multum iuvabunt, .ut abstrusa Coelorum natura nobis inno. testat.
62쪽
Vtrum Caelum sit compositam ex materia o forma.
N Oxandum est quod Averro es in lib. de
substantia orbis cap. 2. docet caelum esse quandam formam per se subsistentem absque materia, licet in illo sint quantitas, densitas & raritas. Vult ergo coelum esse cor pus omnino simplex ; ita ut omnem excludat compositionem , accidentalem quidem, quam tenus non constat ex quatuor primis qualitatibus , substantialem quoque, quatenus non admittit in se materiam. In hanc sententiam maxime inclinat Tycho Brahe. Dicendum est contra utrumque Philosophum coelum esse compositum ex materia &
Prob. si coelum non haberet materiam enset substantia inter omnes substantias corpυ-rcas nobilissima r atqui illud non potest dici; ergo nec aliud. Major est evidens, quia quo magis substantia removetur a conjunctionec ii materia eo perfectior est ut costat de Angelis qui sunt perfectiores anima rationalis, &quia Angeli nulla habent conjunctionem cum n λ Ie ria. Anima vero rationalis separata, Ii
63쪽
cet non habeat formalem conjunctionem cum materia , habet tamen aptitudina lem , quia semper dicit ordinem ad materiam. Prob. min. si coelum es et substantia nobilissima deberet habere operationes no--bilissimas, quia sicuti operari sequitur esse, a modus operandi sequitur modum essendi: lat qui coelum non potest habere operationes nobilissimas, nempe velle, intelligere, quia sic esset capax aeternae & beatae vitae; ergo coelum non potest esse substantia nobili sesima. Praeterea in coelo sunt omnia argumenta materiae ; erbo coelum habet materiam. Pros. an r. omnia accidentia quae sequuntur materiam & oriuntur ab illa sunt in coelo; ergo in coelo sunt omnia argumenta materiae. Prob. ant. quantitas raritas S densitas. sunt accidentia quae oriuntur a materia: at qui illa accidentia reperiuntur in coelo ; ergo in coelo reperiuntur accidentia quae ortua.
tur a materia Obj. 1. Quod habet materiam habet qualitates contrarias : atqui coelum non potest habere qualitates contrarias ; quia sic esset corruptibile ; ergo coelum non potest habere
Resp. dist. mai. quod habet materiam habet qualitates proprie vel improprie contrarias, con. proprie rantum contrarias, ne g. quia in coelo non reperiuntur quatuor primae qualitates quae sunt proprie contrariae, sed reperiuntur raritas & densitas quae dicuntur habere aliquam contrarietatem impropriam. Obj. Σ. Quod habet materiam transmu-xatur, quia materia est subjectum transmuta-
64쪽
2 e mundo coele'. η tionis : atqui coelum non potest transmutari, qui sic cisci corruptibile ; ergo coelum non habet materiam. Resp. dist. maj Quod habet materiam transmutatur transmutatione substantiali vel accidentali , con. substantiali tantum , neg. quia cum coelum illuminetur dicitur transmutari transurivatione accidentali. Obj. a. & ult. Quod habet materiam, coris rumpitur , quia materia est principium corinruptionis ; ergo si coelum haberet materiam
Resp. dist. an r. quod habet materiam renpicientem sormam modo amissi bili corrumis pitur , con. quod habet materiam respicientem formam modo in amissibili, ne s. quia materia coeli ita determinate respicit propriam formam , ut non sit in potentia ad aliam formam.
ARTICULUS II. Vtrum Caelum sit diversum specie
ab elementis. CONTRA PYTHAGORAM , EMPE-
. doctem, Cab eum, di Platonem. Notandum est quod Pythagoras asseruit coelum esse ignem ; ita ut globus ignis,
cum non posset altius asceudere , se se includum concameratae fornicis composuerit.
65쪽
Empedocles vero coelum e terra constituit.
Cabeus tamen dicit Empedoclem putasse coelum esse compositum ex aere & igne , sed solidatum quasi in cristallum. Notandum est a. quod docet Cabeus coe lum factum ex substantia aquae, quod ut probet plurima supponi. Initio , inquit, lib. r.
ad te t. q. quaest.2. Deus tres materias creavit terram, caelum , O aquam nomine autem caeli,
cum communi patrum, emuream intelligo ; boeigitur universum ex prima illa creatione constitit ex tribus corporibus. , ex caelo empyreo tanquam ex vase continente , O ex duobus comporibμs , altero fixo nomine terrae, altero volariti O spiritoso, quod nomine aquae continetur.&μod praestriim suadet, quia nusquam mentio
est de creatione aeris aut ignis . . . . ex his duobus corporibus omnia deinde sunt coagmentata. His autem sic a Deo constitutis putat Ca-beus , quod Deus illam partem volatilem intres veluti partes divisit ; sic enim prosequitur. In sequenti erex partem illam volatilem universi in tres Oeluti diυisit Deus partes ; pa rem enim seupremam ct perfectissimam eduxit ad supremum lacum : pars faeculentior o crassior ad Ueriora se recepit, media medium occupavit locum pura O tenuis pars est illa , quae aquarum nomine censetur, quae supra caelos sunt ; Deinde subjungit. Sunt ergo aquae supra coelo , quia
re vera ibi es substantia υerissima ct perfectis 'sima ejusdem rationis eum nostra aqua ; dum enim in empyreo tanquam in υase incuderetur tota substantia aquae O terrae, seu quae terr in aqua nomine recensetur, Spiritus Domini
66쪽
De mando caelesti. 47βιο calore υλifico sublimavit partem barsi aqua. rum , quae sublimata vasi quoddammodo, hoc esempyreo adtest, pars impurior o crassior verispus centrum se praecipitaυit, o haec nostra aquas , qMae terrae superficiem circumvolvit, nec disseri ista nostra aqua ab illa suffrema,nisi ut impurum a puriori. Totum illud corpus quod ditii- sit aquas ab aquis, perfectum ab imperfecto,
purum ab impuro scriptura vocat firmamentum. Deinde docet Cabeus quod firmamentum sive spatium illud, quod est interjectum inter aquas inferiores & superiores,& in quo putat Lelle stellas est ejusde lationis cum aquis superioribus& inferioribus. Totum, inquit, sudi attum inter nostras, aquas stellas ct aquas sveriores , es ejusdem rasionis o naturae, nisi quatenus quo magis ascenditur urius etiam es , O magis ad naturam aquarum superiorum accedens,quo magis descendit, ad naturam inferiorum vergit. Notandum est 3. quod juxta Platonis senistentiam , ut asserit S. Aug. coelum constituitur ex quatuor elementis , praecipue ex igne di terra. Dicebat autem coelum constitutum
ex igne, quia videbatur ; quidquid auic mvidetur , habet fulgorem quem ab igne recipit : dicebat etiam coelum constitutum ex terra , quia tangebatur, quidquid aurem tangitur, debet habere soliditatem quam recipit a terra, & ideo coelum erat concretum
ex ignis fulgore S terrae soliditate. Sed quia
talis coagmentatio ignis & terrae non poterat fieri sine aqua & aere, coelum ex illis quatuor elementis constarc dicebar.
Notandum est 4. quod Aristotcles omnium
67쪽
Philosophorum seruentiam reiiciens , asscritecelli esse diversae naturae ab elementis , ita ut substantia coeli a peripateticis datitur quinta substantia. Quae Aristotelis sententia , ut melius intclligatur , refutandae sunt omnes omnium Philosophorum opiniones. Dicendum est I. contra Pythagoram &Empedoclem coelum non constitui ex Igne,
Prob. si esset ignis , ob immensam quam habet molem , inferiora omnia con incred& si esset aer, deberet locum aeri destinatum occupare S ita supra ignem existens violenter ibi subsisteret: atqui illa duo non possunt dici ; ergo coelum non est ignis, neque aer. Praeterea corruptibilitas convenit igni &aeri,quia ignis & aer saltem secundum partes
pollunt destrui ; ergo si coelum elset ignis vel
aer, corruptibilitas conveniret, quod ramen non est admittendum, ut infra probabitur. Dicendum est contra Cabcum coelum non esse ex aqua constitutum. Prob. si coelum esset ex aqua constitutum nimio solis aliorumque siderum ardore consumeretur. Potest etiam Cabet opinio refutari et Ide fere rationibus quibus refutatae crut Pythagorae & Empedoclis opinioncs. Praeterea multa falsa supponit Cabetis ad
suam astruendam sententiam I. supponit quod Deus initio creavit tres materias nC mispe coelum, terram & aquam,tamen scriptura initio geneZ dicit Deum crealle coelia & reris
ram cur ergo Philosophus ille addidit aquam a. docet, id quod ab eo aqua dicitur , fuisse materiam volatilem & spiritosam,
68쪽
De muηdo caelasti. 49 quod non potest competere aquae naturali &elementari 3. supponit quod Deus initio
creavit tantum tres materias ncmpe coelum ,
terram S aquam , quia nulla in scriptura fieexpresse mentio de creatione ignis aut aeris. Certe si haec ratio valeret, posset etiam diis
ci , qu bd Deus initio non creavit Angclos, quia de illis o ulla in scriptura fit mentio. Obj. ratio quam Aristoteles affert a motu non probat. Suod enim caelum, inquit Ca-beus loco jam citato , moveatur motu mersio ab his iUerioribus, ex quo cum natora su principium morus, videtur inferendum in calo esse diversam naturam mihi non demoustrat. Nam'primo videtur supponi motum caeli illi esse naia iuralem , O provenire a priηcipio intri eco, O tamen fatente ipso etiam Aristotele ab illarsim natura scienier nox provenit , sed ab assistente inteuigentia ; ergo , Sc. Resp. quod Cabcus falso supponit motum
non esse naturalem coelo, ex eo quod non habeat principium activum , us enim talis motus dicatur naturalis, sufficit, ut coetu habeat principium passuum , quod quidem illi convenit. Unde recte colligit Philosophus
Qx diversitate motus coeli a motu elemento rum , coelum: hahere diversam naturam ab elementiS.i Inst. ex eodem Cabeo ratqui coelum non
habet principium passivum ; ergo nulla soluintio. Prob. sub L si coelum haberct principium
passivum motus , tenderet per talem motum ad quietem , motus enim , inquit Cabeus loco jam citato, non quaeritur, nec naturaliter
xcipit Assibiecto , nisi ad habendum Iemiq
69쪽
num illius, ct quae ad. terminμm consequuntur,
O natura, dum est principium motus , si υe activam , sive passuum , est solum principium
motus , ut per motum habeat quietem , O --near sub termino per motum acquisiro . atqui coelum non potest per motum tendere ad quietem ue ergo i Sc. Resp. neg. subs ad cujus prob. neg. maI. quia falsum est quod motus omnis Corporis
cujuscumque sit ad obtinendam illi quietem. Nam si corpus hoc destinatum sit, ut sunt
corpora chelestia, ad causandos omnes motus
inferiores, falsum est quod motus coeli dein beat fieri ad obtinendam ejus quietem. Dicendum est 3. contra Platone coelum non esse ex quatuor elcmcntis constitutum , sed cum Aristotele ashtendum est coelum esse corpus specie diversum ab elementis.
Prob. corpus coeleste si componeretur ex quatuor elementis, haberet motum elementi prae dominantistatqui corpus coeleste non hahet motum alic jus elementi; ergo non componitur ex qua uor clementis. Prob. min. omnia elemes ta moventur vel a centro ad circumferem bin , vel a circumferentia ad
centrum , Ognis & aer moventur sursum,
hoc est a utro ad circumferentiam : terra autem ευμ ua moventur deor lana, hoc est a circum sntia ad centrum: atqui coelum non moveri a centro ad circumserentiana,neque a circumferentia 'ad lentrum , sed tantum moverur circa centrum , hoc est motu circulari. Praeterea ideo dicebat Plato coelum esse compositum ex igne & terra, quia videm
tur , & conisquenter debebat habere ignis
70쪽
fulgorem ι & quia tangebatur , consequenter dubebat habere terrae soliditate: sed illa ratici nulla est,quia plurima sunt quae videntur quae non sunt ignis , plurima tanguntur quae non sunt terra : ergo corpus coeleste non est compositum ex elementis. Ex his omnibus sufficienter probata manet Aristo: elis sententia.
Vtrum materia Caelestis sit di erfas'ecie a materia sublunari.
DIcendum est materiam corporis ecelestis esse specie diversam a materia sublu
Prob. omnis potentia speciscatur per o diciem transcendentalem quem dicit ad suum actum ;crgo illae porentiae distinguntur specie quae ordinantur ad diversas specie foris mas e atqui materia coelestis & materia subinlunaris sunt potentiae quae ordinantur ad di versas specie formas; ergo materia coelestis& materia sublunaris distinguntur specie. Prob. min. formae secundum se consideratae non debent specificare materiam , alioquin tot essent species materiae quot sunt species formarum in sublunari, quod non potest dici, sed λὶum debent specifiea-xe materiam secundum modum informandi consideratae : atqui modus quo forma coemlestis informat materiam est diversus ab illa