장음표시 사용
231쪽
quantum bello pri stantiis imi Imperatores non effecerunt:&in quietas quoque manus influxisse Victoriam.Tua repet ijsti nondum educto gladio; & luris, rationumq. prς misisti conflictum ante strepitum armorum . Quantus igitur es, qui irartis ostendisti, vinci illos posse Θ Lucidam suisse necesse est, di multo splendore conspicuam veri qquiq. Opinionem , quq auerssis oculos perstrinxit. Laborent alij in paraniso exercitu, exuuijs serarum terreant , insidias & strata gemmata merditentur, hostilem inclinent aciem, grassentyr in castris: Tu nobilius prosecutus es successum, quando ante puγδm, ver luti praesentem monstrasti victoriam . Habent huc bella , ut ancipiti suspensos teneant exitur at in tuarum virium aestimatione triumphum iam intelligere licuit. Delem sti antea hostes arcibus, cum milites in caede exerceres: postea Barbaros sine bello, terrore solo nominis, in Tuas leges compulisti e nunc demum, quia cum prudentioribus res erat, Victoriae in manibus Tuorum viventis commonstratione superasti. Quid hac re potest esse amplius ad magnitudinem, aut fingi augustius ad celebritatem Θ Quis ita per incrementa suam prosperitatem duxit, ut quandoque faustis vicissitudinem non interponeret, laeta non instingeret moerore,famam non attenuaret decrementis Θ Fuerunt quorum sortuna subith ad altissima prosilui a tandem pedetentim, successibus imminutis, in exitium descendit a Nonnulli, ut gradatim it dignitates irreperent, suspensi interdum haerebant, & ex pectatibne Iudebantur: plerique magnas felicitates dubijs sustinebant progressibus: Tu quia ductum Fortunae, Virtuti credidisti, ne procedere quidem pari potes passu, quia Tuos labores excipiat altius fastigium & accessio Fluminum hiemos est , dum Ciput aquae e proximo hauriunt, ripis alligari e mox aliarum illapsu undarum ,i metas in latum extendere: tandem terra occultas evergente scaturigines, liquante
232쪽
sole nives, pluente coelo, per plana eXcurrere, inuoluere vorticibus syluas , montes inscendere. At maius etiam aliis
quid fecisti Nam fluuium quemlibet exsorbet unum pelagus: Tu sortitudinem duobus iam Ponto Euxino & Balthico ita insudisti, ut infractis gloriar fluctibus, inde Thracum moenibus , hinc Insulis & portubus Sueticis terrorem illiseris Armati proinde exercitus, qui paulo ante magnarum saepe Ur bium in Germania victores, Gotticam violentiam in memoriam reuocabant, merito stupebant sola Tui considerationet palmas sibi in manibus infringi. Atque idcirco sileat iam fulminatrix illa Periclis eloquentia, qua tantum valuit in omnes partes versando Thucydidem, ut prostratus luctando, persuaderet se non cecidisse, in eamq. sententiam Auditores traduceret. Maius enim Tuae dominantis potentiae est Imperium , quo non tantum hostes, si cominus se opponere audeant, proruis, sed etiam eminus clare perspicueq.
illustras, prosperitatem Tibi deberi. In Te didicimus primum , non solius id Naturae opus esse, lineas quasdam re. rum magnarum indices manibus inscribere, quas saepe vana praesagiis impedit religio. Tuae lineamenta saustitatis dextera Tua circumseri , lacerti militum ostentant, hostilia vulnera loquuntur , quasi gladijs ad hoc aperirentur. Nemo iam astris regit pugnas, aut auspicia bellis praemittit, ne suam ipse ludicris coeli mendac ijs confundat de Te sententiam . . Si tamen alicui nimis adhuc arridet veteres sua sata noscendi argutiae, prudenter ego huic oppotuero, aut Turci camia Lunam bis iam ad Tuum conspectum in deliquium lucis lapsam , aut Mosco uiticam Aquilam Sarmaticae succumbentem. Ex his ille satis superque stabilem colliget notitiamia, quantum suis viribus fidere , Tuis cedere debeat. discet tutius esse, praeripere e sinu tuo salutem, per legitima pacis ob insequia, quam armis experimentum quaerere. Crediderim
233쪽
Suecis quoque, dum arma prima appararent, non temerEgemina haec fortitudinis Tuae prodigia occurrissse: atque idcirco eo facilius ad deditionem Vrbium prolapsos, quo dinficilius antea se gerebant. Tuam Tibi reposuerunt Prusi iam, maris ostia aperuerunt , reddiderunt arces, Vrbe'. Pulcherrimum erat spectare incolas longa captiuitate squalidos, hilaritatem tantam cultu praeserre, quanta diuturnum maero rem delere potuit etiam unica Sereno omnes occurrerunt
vultu & Tuis victorijs concolori. Sola inconsulta priuati boni cura vultum demissum pedibus affudit i sic quoque Iarta, quod in Tuam Clementiam inciderit. Vidimns tunc Mariae burgum, opus illud Religiosarum manuum immortale,liberetatis reditu recreatum: Elbingam ex prς scripto misericordi ς de genu hilarem , Brauns bergam , Prutenas illas Athe nas, & inclytam literarum sedem gestientem. Vistula quoque ripis, quas antea seruirutis impatiens exierat, strage q. in vicina surebat, inclusit sese , & omnem aquarum vim , quasi sortius Te admiraturus, in alueum collegit. Quid Balthicum memorem fietum , quod tum primum Sarmaticis aquis lustrari, expiari ventis videbatur, cum compedes ter uitiumque eiurauit Quid referam aggeres artificio inusitato structos, vallum aquis circum susum , moenia in sublime erecta, curam hostilis serociae e prosecto tunc agnouisti, ne eo quidem tempore, quo possidebantur, Urbes Tuas non
fuisse ; quae Tibi muniebantur: aut illos non Tuos, qui publicis commodis sudabant. Quia enim restituerunt firmiores , sic quoque inuiti damna & iniuriam pensarunt. Quid amplius sacere valuissent, si iussisses occultis nempe itineribus Deus Tuam ducit inter hostes felicitatem, ut tun demum Tibi se laborasse intelligant, postquam persecerunt, S in pretium laboris accipiunt vitam : nisi sorte quis poenam malit appellare, ab opere exilium. Non dicam itaque ego
234쪽
itio se , sertatoque ferro, Excrcitum Tuum fuisse, quo intra
vaginam condito tanta ademit,& dum parceret languini, su-eorem elicuit. At nos miramur Te ultra Maiores nostros
gloria luisse, qui laudi sibi duxerunt sortissimum Prussiae pro pugnaculum stipendij solutione ab obsessis emere, ut Ciues
seruarent: a Te & non empta Tua , & Tui seruati : non quod tantum ciuibus non faueas, ut sanguinem prodigere malis , quam aurum, sed quod non debeas . Regiam enim eam Iicitationem vocas, serro capita pro ij cere hosti. Alium nundi. narum locum ignoras, praeter Martium campum , in quo Tumilitum animos gloriae ostentatione, manus praemijs imples: illi sine iactura expendunt. Haec est germana sortium negotiatio , strepitu armorum probare militaris sinceritatem pectoris,& in ceruicibus hostium numerum inire. Tuum est igitur, Rex Inuustissime, quod Respublica nullis in gratiam a hostium expensis auri, paruo sanguinis sui dispendio, magno securitatis bono, tot di tanta receperit. Tuum est , quod se maiorem videat, quam a Te sit accepta. Plurimi Tuam munificentiam secisset, si seruasses oppugnatam et nunc veros
quando incolumem auxisti, quibus hoc genus beneficii meritis compensabit ξ qua gratitudine aspiciet tractus Seueriae latissimos , fines Imperi j iurisque Poloni ultra Tyram proIa-tOS, Pruis iam receptam , emporia seruitute liberata fluuios vectigalibus absolutos, mare latrocini js expeditum . Quod si non nemo , quia urbem unicam ornauit luxu, inter laudum trophaea iactauit, ex lateritia, eam, a se marmoream redditam: quae oratio Tuae gloriae explicandae par erit, quan do tot Ciuitates pristino decori, Piouincias felicitati, Re gnum integritati toties reddidisti e Tanto enim maiorem eam laudationem esse oportet, quanto amplius est Patriam
accessione Regionum, quam Vrbem lapidum inuectione it . lulirare, aut cumulare populis quam statuis . Hanc sibi dili
235쪽
gentiam ille adscripsit, postquam Deucalionas plures reperit, qui saxa insimulachra hominum refingerent; &a coelo ae dolabra gentem lapideam in domos immigrasse conspexit: nos cur aeternis non efferamus praeconi js Tuam Curam ,
qua tot populis exilio, aut seruiendi necessitate duratis, .libertatem velut vitam impertiuisti. Hos equidem iam Ma'gnae Matris, charissimae inquam Patriae, ossa verius post hae appellavero, quibus extremos suarum ditionum limites sulciet , postquam a Tua manu humanitatis plenissima retro ad obsequia ceciderunt. Quidnam tandem ergo tam magnifici Reoni incrementis illustrius λ quid Tuae Victoriς liberalitate amplius ξ quid aetatibus, quae ad Te celebrandum succedent acceptius cogitari potest Securus esto, Rex Potentissime,
muneris nostri Sedeuotae pietatis. Aeterna crede lare hareTuae Virtutis vestigia, circa quae tot undique ad fidem Vibes surrexere, Nihil in illa Fortunς aut tempori licebit, quq po steri renovabunt in aere, columnis incident, coloribus perpe tuo excitabunt: implebuntque Tuorum sectorum imaginibus terras, quas non Ciuibus modo ad habitandum , sed Tibi quoque ad immortalitatem superstitis memoriar dilatasti. Qito 1 semel in lucem dedisti, procedentibus annis, docta .ruritis ostendet imitatio in auro , & rei argumento pretium augebit. Videbuntur in angusto tabularum spatio crescere sub manu Tua Prouinciae, termini veteres emergere, te m.
pla nasci, effluere maria. Quid Θ Amplissimus Regni totius
ambitus, sceptro Tuo quasi nouus incumbet 'Cum enim tantorum hostium vires inhibuisti, ne in intimum Gentis utriusque sinum cladem inferrent,& suae indulgentes ubertati armis lacerarent, quid nisi seruando restituisse dicendus es pCum insolentes finium excubitores, caeteramque robustam vilium animarum turbam , cui liceatia iam arma libertatem que porrexerat , oppressisti, an non ab interitu reuocasti e
236쪽
n hoe victoriae genus aestimet, cui perspectum est multum periculi imminere corpori, cum pars aegra contagium accipit, di sensim per membra languorem morbumque dispen. fat. Immodicos sui facit, quoties seruilia corpora animus vel anus invadit habitator meque semper ad flagrorum ostentationem ponunt arma, qui pessimo facinori tuam calamitarem pribuere . Spartacus certe de gladiatore Imperator, postquam ab ergastulis exiguae sortis viros suae audaciae asiunxit , crebris elatus victorijs, de Romanis iam lascibus inuadendis deliberabat: & hoc tandem effecit, ut dignam viro mortem in acie obiret. At Tu ne eam gloriam infamibus relinqueres, in Regni totius oculis, dedecoris publici Duces, legibus iustitiς, non belli honore vindicasti: egregio sane documento, saluberrimum esse tollendae seditionis com
pendium , Auctores puniuisse. Optima haec est consili j Tui ratio, quod breuibus mitibusque supplici js magnos ausus
frangas , magnis autem praemijs parua militum Opera eliciates, aut ingentia compenses. Prodest vitam per pericula inter infestas hostiu acies circumferre, quam & oculi Principis o seruant, & merces sequitur . His largos opum prouentus, his dignitates , his amicitiam offers: In hos nuper ampli Dsima magnarum Vrbium dona liberalissime deposuisti, non ignarus sortia Heroum pectora, thesauros Regum esse. Hac igitur diuersa bonorum malorumque qstimatione fit, ut egregii excelsique va i manu Tuas cogitationes promoueant ἱ &improbi ferocitatem in dissidia non dissoluant. lnde est Pax ista, quam anhela cςdibus Patria tamdiu prospectabat: neque tot successibus vltra vota licuit progredi. lactabamur velut aestu bellis ; quae dum composita arbitraremur . maiore refluebant impetu. Si quando feriae Martis interuenissent , Pacis nomen pro quiete substituebamus. adeo certaminum ata nos sibi devinxerant, ut in mitioribus vocabulis errare
237쪽
mus. Deus Te seruet, Rex Inuictissime, cuius benesieio Iam nomen legitimum Pacis, non intelligimus tantum, sed etiam sentinius. Eo Tui labores bellici spectabant, ut aliquando optatissima terrarum amamitas conualesceret, & sub lauris victricibus dulcem suam umbram, Tua serenitate circuminstante, admiraretur. Tu es ille OrbIS Pacator unicus, qui poli longi temporis decursum repertus es, ut Iani delubrum clauderes: cuius ambigua frons incerti eventus pollicitatione non in spem metumque distinguebat. Non expedit iam, ob dubias alieni vultus rugas fluctuare, cum Tua
Mixta notis belli, placidam q. gerent a Paeem ladmirabili sane temperamento, quod eadem frontis maiestate & terrorem hostibus, & securitatem nobis spondeas. Ad hanc gloriam ut venires, quod quidem attonitus Orbis merito stupeat, exiguum sangivinis vadum transmisisti. Idne Augusto quidem concessum est, qui ad nomen tantum Oceano insecto nauigauit, & parem prope paci eluuionem cruoris praemisit. Nobis ergo Te Principem Superi dederunt felicissimum , qui ostenso mucrone celerius in liberum Reipublicae gremium Pacem euocasti,quam ille vibrato vix tandem in tuas partes compulit. Scilicet dicendus eras Augustus alter, sed verius, quod non minueres armis orbem , sed elementia augeres. Te ipsum huius rei testem habeo, qui, deterso puluere bellico , per Regiones a stlictas prς sentiam Tuam circumvehens, spectasti, quanta agmina sese postliminio desertis inferrent penatibus,resumerent in suo vivendi studium , qdes implerent,quas ob Tui absentiam detestabantur. Arat suum agellum iam colonus, & ubertatem ex Tuis vestigijs interpretatur. Tutas undique vias peregrini agunt, nec ad ulla pericula respiciunt. Sonant legibus Tribunalia , liberalium opera disciplinarum instauratur, di aures statis
238쪽
quNam imitatio omnia occupauit. Tuto nauigantur maria, neque piraticam amplius nautς cogitat tempestatem, quam
diu su et quietis obsidem Te habent: sed neque metum in ventura seruant tempora posteris, Tuq sortitudinis certi , quam in portubus , velut alcyonem, ad perpetuum securitatis pro .gressum reliquisti. o diem illum lςtissimum, quo ereptas, aut seruatas Vrbes pace iam inducta circuibas i d auspicato exortam horam , quq subditis Tuam pr sentiam obieeit i Illa
omnem veteris calamitatis memoriam detersit, impunitate ad poenitentiam reduxit, & in remedium opum bello exhaustarum indulgentiam reliquit. illa ςquitatis studium induxit, oppressos moderatione pensionum leuauit. illa tractauit vulnera di ssidentis a Magistratu plebis, prouidit medelam , menta dispensavit. Audiuimus quoque cum de tot benigni talis vijs in pietatis curam progressus, templa Diuis redderes , repeteres ad sectas deuoluta, & ad reuocandam veret Religionis accessionem, voluntatis Tuq legem relinqueres. Bene Tuis rebus ominamur, Rex Inuictissime, quando causam boni publici cum Deo communem secisti: laboras'. adhuc, ut Victorias tuas coelesti partas esse auxilio, palam coinpiosius testeris. Quidni igitur tam Pium, Felicemq. Trium. phatorem sincera videndi cupiditas ubique prauiolaretur, gratulatio frequens exciperet, desideria, quq nondum aspectu satiabantur,oculis sequerentur Cur te omnis qtas non ambiret Liberatorem, qui nouam iterum bene merendi quaeris materiam, & quo prosis semper inuenis . Peruenit etiam ad nos huius Tuae humanitatis dignatio, cum in primaria Lithuaniae Urbe sedem tui aduentus fixisti, ut felicitati consanter immoraremur. Vt hic opportunius subsisteres, eximio aeris deducebaris fauore, qui Te Serenissimum ubique monstrabat: ibi demum sese nubibus soluentibus, ubi itineris labori quies interueniebat . Cum vices rerum ita Natura
239쪽
2 i o Cheatrum Gloriae, Panenricus.
temperaret , quid nisi bis ossicijs se reiiitutam esse per Te asseruit ὸ an potius Tuae liberalitati voluit coli adere,cie qua ta laetandi copia animis nostris contingeret, rerum argumentis ostendere t Hilaritas proinde iam se se per latissimas Lithuaniae, Ruiliaeq. terras diffudit, frequentissimus ubique plausus obuijs sese explicat, claris Vota per vicos ince duat, responsantq. vocibus: & nemo silentium tantis saud ijs interponit, nisi quem dicendi lassitudo, transmittit, ut Te admiratione colat . In tam publica omnium comprecatione hanc etiam,quamuis rebus Tuis gestis imparem, admitte vocem,
Rex Invictissime, &Patere , ut hic quoque Iegaris.