장음표시 사용
411쪽
Ap PARATUS URBIS AC TEMPLI PAR I s
ferta sunt, ut, vel me tacente, a prudente letiore Arefellantur quare ab eorum confutatione absti nendum duxi.Neque amplius quidquam addendum putarem iam enim fatis superque dixisse
videremur de Hebraeorum num ima atum Orma,
iii stili , iiiiiiiii etiam normi his fuisset de nummis
illis,qui Hebraei dicendi non sunt, quamuis Hebraicis etiam litteris sint conscripti. Atque ut breuitati consulam,unum tantum adseram in exemplum, qui reliquorum omnium censuram doceat Vidi apud I uiuium Vrsinum aeneum quendam nummum pondere drachmae, qui ex altera parte refert Marci Antoni caput, cum inscriptione lai iusmodi 'lat, Sesonioli me ec, hoc est Rex Salomon rudem ex aduerso quandam, ita cong: iram NVM Mus
templi formam ostendit, cum inscriptione an Bnu et haheca Selomoli, hoc est Salomonis templum. De quo quid idem Fulvius sentiat bretii explicabo; quoniata sua gularis eruditionis vir auctoritatem ibi conciliat &fidem.Is arbitratui nummum hunc ab Herode Agrippa percussiim, qui, ut Antonio assentaretur, ei Salomonis nomen,& aedificati templi gloriam adscribit hanc vero senten
tiam plures non contemnendae coniccturae con
firmant facies enim, quae in nummo conspicitur, cst dubio procul AntonIij, utpote quae cum alijs nummis congruat, qui eiusdem Antonij praeferunt nomen,& Vultum Litterae omnino sunt similes ijs,quas nos protulimus,4 ostendimus ab Esdra inuentas; quapropter nummus Esdra post rior necessario habitidus est.Ac tandemi mplum non modo nihil habet commune cum Salomonis templo, vertim neque cum aliquo alio, quod agentibus sapienter fuerit architectatum atque adeo nihil aliud prae se fert, quam inscitiam arti ficis,qui nummi exemplar confecit. Quapropter tam hunc,quam alium quemcumque imitem, si leporiatur, non Hebraeorum habendum est eputamuS, sed peregrinum percusius enim est ab Herode iniquo principe, qui se Hebraeum cste plane profiteretur, ac nihil miniis curaret, quam He braeorum lagibus si subdere , atque institutis, quibus impium hanetur,&execrandum,hominis imaginem quacumque ratione, aut causa esser-
DE SICLI PONDERE ET AESTIMATIONE ET
quod Gnius tantummodo ictimentio flati sacris litteras Cap. XXVIII .
ICII pondus,& aestimatio ita, sunt apud antiquos Scriptor S
eripicua, ut, nisi recentiore in
b infinitas sese coniecissent quae is stiones, res fuisset tractatu faci- de lis,intellectu facilior, breuitate
facillima. Sed quo plures Scriptores ingeni j sui vires, animum in hancinam
curam intenderunt, non studio vcritatis tanti im,
sed captandae popularis aurae desiderio permoti, sibi ipsis negotium accsieres, nobis laboriosam operam comparate,lectorem dicti cultatibus implicare; siquasi ab instituto desperanteni remouere coeperunt. Quapropter monendum initio prudentem colorem duYi,ut veri di cendi cupidus supremum conscendat mentis suae conclaue,ibique remotis affectionum arbitris,oinnia,& singula rationum momenta perpendat; , qtralata sit Diuinarum scripturarum fides,& auctoritas,existimet, quam non modo in ringere non licet, sed neque aliqua ex parte imminuere, aut ei detrairere, nedum leues coniecturas, figmenta aduersus il lam quodammodo e&cogitare. non alia ratione,
quam quod hominum nostrae tempestatis captui minus credibilia videantur, quae in sacris voluminibus de magnificentia, opibus templi proponuntur. Quem sane disputandi morem,ut ab NON EST omni ratione alienoen, lon e a fidelium animi
abi ciendum este pius quisque, cordatus lector a testin 6ni, plane iam videt: Tatius multo sore, si pri iis at disputandiaris,
tenti is perspiciatur, quid acra dicat historia id cnim cum primum perspeeeum suerit, cogni duri, riui
tum, mox omnis auseretur dubitatio; ipsa per plenam uix se cadent pugnantia ari Inenta, ouanto masti
excogitata tigmentast atque hUnc Oretra, riem stulit. alijs sequendum stiademus, nobis in omnibus te nendum , ac numquam dimittendum proponimus . Et in primis Latinae vulgatae eclitionis auctoritatem tenendam, atque pro viribus tuendam esse prolitemur, quo maxime Concili Tridentini sancitissimis decretis nos exhibeamus obsequentes. Quamobrem Septuaginta intri pretum versionem,immo & iplam Hebraicam lectionem ita explicandam cirrabiliatis, victim Latina
congruat quod si ab ea discrepet, ab ipsius usque primitivi textus veritate discrepare probetur. Quae omnia propterea notanda duxi, quod hac nostra tempestate quidam multiplices siclos,
diuersa talenta,mzn Tras varias,variaque pondί-ra ipse sibi estingere, commini ciconatus,S -ptuaginta interpretes saepea a pilis Iosephium in suin sacrae vulgatae editionis auctoritati ita opponit, ut illos sequutus, hanc deserat. Atque illud maxime cauendum consco, quod usu non sine intimo animi iraei sciasa venire coimperio, pisu S, sapientes alioqui, pios viros, rei novitate, ac falsa eruditionis specie detulos, latentem angueruin herba non videre,ac tacita venena nulla ratione formidare. Statuamus igitur hoc prim am,Hebraeorum siclum stateri, seu tetra irachmo Attico aequalem fuiste, necnon Romanae scinunciae. Id quod te statis inum esse debet apud omnes nain,Vt ad si ila f. e fi nem capitis vigesimi secundi firmi i1nisci stimo drachum, pr. ni j ostendimus, stater, tetradrachmus Atticus Dd sur. pro eodem pondere surpantur ac si clas; id quod b. 8 in m apud Ioles latim sic braeum Scriptorem testatuin oseph. 3. .
accepimus illis verbis: Siclus autem, inquit, num tDJ cap. o.
mi genus est apud Hebraeos, quod valet quamior drachmas
Atticas . Et apud Hesichium legimus si si ut, τετραδρι-ον - κον siclus est tetradrachmus Atticus . Hebraeus tamen Philo rcam omnem philo lib., testatissimam reliquit, dum locum illum; 4 lecturi futtici, quo pretia statuuntur voventium animas exibus ,
suas Deo,retulit in haec verba Eoriam veri, qui non sol iam bona tua, partemue horum,sed&seip sos deuouerunt, pretia, Graece τι Luei si muluctae, constituta sibi , non iuYta sori nam, aut proceritatem, aut aliquid simile, sed pro annorum numero , ratione tantiim si Xus, aetatisque ha
bita Prachinit ni in lex ab anno vigesimo ad
412쪽
DE PON ET NUMIS LIB.IL DIS P. IV. CAP. XXVIII. 397
iiivi drachma nomlimatos olarg Tu muletam ducentas S. Hieron. βι
drachmas argenteos nummos argenteos solido vertit confuse Latinus interpres mulieris vero centum viginti a quinto autem aetatis anno usiaque ad vigesimum masculi octoginta , feminae quadraginta . ab infantia usque ad quinquennium masculi viginti, feminae duodecim . Eorum vero, qui sexagesimum vitae annuin excesse runt, senis sexaginta, anus quadraginta Haec ille In quibus obseruandum est,Omnes sacri textus numeros quaternario multiplicari nam,pro seXa- sint a siclis, ducenta drachmas dixit pro triginta, centum viginti pro viginti siclis, Octoginta desachmas pro decem,quadraginta; sesce reli quis, nemine excepto Vettim haec omnia plurium scriptorum testimonia pariter complevus est Sanctus Hieronymus Siclus, inquiens, id est stater, habet quattuor drachmas Atticas: Drachmae autem octo Latinam Vnciam faciunt. Hanc sententiam confirmant Scriptore Omnes, quos supra retulimus, dum de sicli forma ageremus. Accedit his etiam nostrum testimonium, cui non
dubito, quin aliquid tribuendum sit fidei, ab ijs
maxime,qui veritatis studio haec nostra legerint; probauerint, animaduertet inique quana accurate res singulas examinandacsulceperimus, praecedenti potit simiam libro.Verum non nostrum di Nerim testimonium, sed ipsorum uini simatum, quod solidum esse debet,atque indubitatum. Igi turante aliquot annos appendimus siclum num apud FulviumVi sinum;& postmodum eo omnes quos praecedenti capite percensiuimus,atque coimperimus singulos argenti siclos ex aequo emunciae Romanae antiquae resipondere ita ut ne minimum quidem hordei, aut ruinenti granulum huic,vel illi lanci addi potuerit, quin in eam ex men propenderet. Nec mirum cuiquam videri debet, antiquissimos nummos suo pristino ponderi nunc respondere, neque ullam argenti partem vetustate consumptam tot faeculis fuisses; nam
singulari Dei beneficio nobis contigit tot int gros appendere potuisse siclos Id, quod nummi
ipsi integri vetustatem maxime prae se ferenteS, litterae expressae, X tantesque argenti color, atque alia id genus multa facile probant. Atque hoc disserunt sicli, quos Romae habuimus, ab illo, quem habuit Benedictus Arias Montanus: ille enim, ut mihi praesens referebat Pater Pr,dus, atque ipse postmod Lim criptum reliquit, diligenter appensius aliquot granis defecit a iusto semunciae Hispanicae pondere quae causa fuit,
vi ipse in eam sententiam propenderet Pradus, ut putaret sic in semuncia, quae nunc est in usu, aliqua ex parte minorem suille Veriura, ctim post
illum tot ac tantis experimenti sententiam n stram probauerimus, non putamus uni siclo tantum tribuere , ut plurium aliorum vetustate
parium abrogetur fides , praesertim cum a congin pondere,quod supra retulimus, confirme tur. Statuto igitur illo primo fundamento, quod unum Omne praetenti disputationis pondus sustinere potest nimirum eandem unciam, quae nunc Romae, ac per totam fere His aniam est in usu, sui se antiquam illam, qua Hieronymi tempestate utebantur ijdem Romani ; eamque unciam ocra Atticis drachmi ex aequo respondii se si vera est Hieronymi sententia, quae tot probatos Scriptores plane sequuta est, ei ab omni
lem uisic. Ex quo omnia acrae scripturae pondora, omnisque cuiuscumque aestimationis Lipputatio facilis esset, omnibusque in promptu. VC-riun vix, aut nulla ratione consequi potuimus, ut
sicut res est, ita maneret quin illi ipsi, qui sacrae
Scripturae veritatem negare non audent , ita
eam disputationum inanium figmentorum multituὰine obruerent, ut parum abfuerit, quin percipi nulla ratione posset nec minim est, si in ea pericula, atque damna incurrant,qui caecOS Rabbinos, veritatis infestissimos hoste sequun- VpLExtur, amant, amplexantur. Hos igitur sequuti lusin ἡ- non pauci duplicem in acram Scripturam in R 'g'ς ducere non verentur siclum; an num alterum, seu Sanctuari j alterum vero profanum, vulgi,
seu publicum . Atque illum putant huius est e duplum, hunc illius dimidium. Et huius quidem sententiae, cuius antesignanus, dux h
beri potest i sepsius , fundamentum nullum aliud videtur esse irinius,quam quod ex Septu
ginta interpretibus desumere posse se putat.Nam Gen. α s. v. in Gei resi ubi nos legimus terra, quampo utarios .erio.
quadringentis siclis argenti alet, ipsi scribunt:
terra est quaJringentorum didrachmorum. Et iterum, uuaecum audisset Abraham, appendis p cuniam , c. quadringentos Plos argenti proba tae monetaepublicae . Septuaginta Et appendit Abraham Ephron argentum quadringenta didrachma argenti probati mercatoribus . Sed multiple huius loci argumentum desumitur e Leitit. . P. Oco Levitici, qui sic habet Homo, qui votu secerit, istopon erit Deo anima uam, sub aeritia matione dabispretium si fuerit masculus, a vigesimo anno , et ue a sexagesimum annum dabit quinquaginta siclos argent admensuram sanct ry limulier, triginta . A quinto autem anno sque ad vj imum, masculus dabit viginti siclos e
emina decem. Ab uno mense usque ad annum quintum , pro moculo dabuntur quinque cli prolemina tres . Sexagenarius,ctvltrama uiusdabit quindecim clos semina decem. vibus Omnibus locis, cum Hebraicus, atque Chaldaicus textus una Latino concordent,siclum scribentes; necnon relatus Philo quattuor drachmas singulis tribuat siclis; Graecus tamen Septuaginta 11 terpretum codex didrachmum seinper transtulit
pro siclo Sed quamuis haec ita sint, Septuaginta 11 te pretum lectio non astipulatu Grsepsio, unmo vero ei ex opposito aduersatur. Nam hoc eodem loco Erit, inquiunt, eius pretium quinquaginta didrachma argenti pondere ipso sancto. Quamobrem,aut fingat 1 lepsius duplicem siclum Sanctuari , tetradrachmum alierum, iuxta relatos Doctores,& veritatem ipsam, quam lacino haci nus negare praesumpsit alterum didrachmuin, iuxta hunc locum Septuaginta , quo didrach mum Vocant Sanctuarij pondus;aut fateatur tuam sententiam Septuaginta interpretum Cctione Ga
minime fulciri Neque vero aliter debent, aut
possunt accipi Septuaginta cum Omne pariter μ', n. , textus concordent, in i cal Ites Ormonem hic fieri ii iii Ebst de siclo sancto atque adeo alios testes exquirat, ipsum siclum qui sicliuia vulgi didrachinum comminiscantur. - di
be infirmemus amplius hanc e Septuaginta In Latit. terpretibus desiuniptam coraiecturam, ostendet
te unicum tantummodo siclum referri a Septu
413쪽
3 8 APPARATUS URBIS AC TEMPLI PARS II.
Exod. o. ii tua interpretibus, illumque didrachmum ab eis
vocari. iam in Exodo sic habent Et hoc est , quod
dabunt, quicumque transibunt ad visitationem: dimidium didrachmatis , quod est iuxta didrachma sanctum: viginti oboli ipsum didrachma dimidium autem didrachmatis
oblatio Domino. Ac ne quisquam dubitare posset
nihil enim est quod rerum ignoratio in dubium reuocare non audeat quid didrachmate sintelli an Sept ginta, ipsit id explicant, dum collegam prima istatione saetam his ver
bis referunt genti demptio, a visitatis viris Sy
nagogae centum talenta, mille septingenti septuaginta quinque sicli drachma una capiti , dimidium sicli iuxta
scium sanctum quibus omnibus locis em
spicuum fit, Septuaginta interpretes nullam vulgarem siclum didrachmum significare voluisse, sed eundem unicum, atque perpetuum Istrae lis siclum didrachmum appellasse , eiusque dimi--IGATAE dium, drachmam. Verum, cum vulgata Lati- lectioni stan nalectio, cui standum est politisci immo Ἀationes, atque allata testimonia probent, ictum Sanctuari state rem tetra drachmum fuisse; ne his firmissimis testimoni js aduersari dicantur Septuaginta , dicendum videtur, eos, cum d drachmum pro siclo reddunt , non certam habuisse exaequandi ponderis rationem sed potius pro Hebraico nummo alium Graecum substituere voluisse, qui illi in eo tantum esset similis, quod magis in ore, ianibus omnium Graecorum didrachmum tunc versaretur, haud secus quam tetradrachmus siesus in oculis, ac manibus olim Hebraeorum. Cuius rei haud leuis coniectura desuini potest ex Erechiele: nam ubi nos legimus siclus ostiori obolo habet, Septuaginta interpretes pondera , inquiunt , viginti oboli quo loco nemo non videt noluisse prudentes viros sicli iustum pondus vel expendere, Vele X-plicare sed tantiim uniuersali ponderis nomine ostendere, siclo certum aliquod pondus in dic ri. Quem interpretum morem intellexisse, at
que significare voluisse videtur Graecus Sch liastes qui in Leuitico, ubi nos legimus aui enim potes Hobus Plis iuxta pondus Sanctuaris: Septuaginta: pretio arge iri siclorum siclo ar
sati molen stathmo agion pondus in pondere an Dciorum. His igitur sic stantibus illud certo stati lamus, quo non amplius Gi sepsius nobis lectionem Septuaginta interpretum bi)ciat, eam nihil continere, quo duple siclus probetur sed
unus tantum, quem didrachmum constanter ampcllant, eius dimidium, drachmam Q hiam se
tentiam, qui tenere velit, vulgatam abi jciati cesse est, quae pluribus locis staterem pro siclostitistit fuit. Quod si hanc abi cere pium noncst illam interpretari necesse est . Qua eadem ratione Epiphanius quoque interpretandus est, qui Diph ito se eo, undem Septuaginta interpretum Versionem 'sspi A s qitutus , staterem dixit unciae suisse dimidium, ginta interpre haldiuisieque duo didrae lima siclum ver quates, atQue Pi drantem dici , quartam unciae partem , dimi Erli lyra i diurn staferis, habuisseque ita drachmas. Quod quidem piphani testimonium veritati consonum, nobisque nulla ratione aduersum d prehendetur, ibique scilicus legatur pro siclo; ipseque de Romanorum sic ilico loquutus fuisse intelli atur, non de Hebraeorum siclo, iuxta ea, quae a nobis iam sunt tradita. Haud dissimili etiam ratione perspicuum fiet Sanichi Isidoria
pretandi sunt stimonium liti lusinodi: Sic et, qui Latino sermone , SI Jdib. I 6. siclus sicilicus corrigo corrupte appellatur, Hebraeum riz, p. 4. nomen est , habens apud eos seni unciae omluc apud
Latinos autem Graecos quarta pars unciae est, Istateris
medietas, drachmas appenden duas. Unde cum in litteris diuinis legitur, sicliis sem uncia est: cum vero in Gentilium libris , quarta pars unciae est Ouae a iacti Isidori SANCTI
verba ita corrigenda centui, Vt pro Latinon in imbri &s sicilicus substituatur pro uncia, utrobique se et Hieronymi muncia. Cuius coniecturae suspicionem mihi loci emendati. attulit alter Sancti Hieronymi locus, qui sicli
bet. Id Sache quod in hoc loco pro didrachmo scribitur , Hieron. Ira dit. Genes semuncia ecet vero, qui Latmo sermone licius corrupte appellatur unciae pondus habet . Quem locum corrupte nunc legi, vel ipsemet Hieronymus supra relatus probat, qui unciam drachmas Cecto continere tradit, hoc est didrachmos nummos quattuor. Vt ergo secum ipse concordet Hieronymius, silc legendum puto . ac , quod in hoc loco pro
didrachma accipitur, dimidium semunciae est. cce vero, qui Latino sermone siesus corrupte appellatur, semunciae x pondus habet.
Sed ad institutum nostrum reuertamur, ip- positae sententiae diruamus standamenta. Et inprimis illud, quo ex quodam mendo, quod e suo Septuaginta interpretum codice hausit , quilia piam hunc duplicem siclum probare contei dit: nam ubi, inquit, caelaries Absalonis dicitur pendere siclos ducentos, pondere Regio, seu publico, Septuaginta interpretes centari siclos posuerunt nimiruin quod siclum ponderis publicis emisisse existunarunt sicli maioris. Haec vero argumentatio, si si mo inniteretur fundamento, adhuc firma non es et multis enim alijs e X causis vkRr Agna oriri plerumque solent huiusmodi lectiones a ctiones ex riae. At Quamuis in Complutensii codice cente Rusi
narius legatur Iclorum numerus, tamen 1 14 1l-Xtiano, qui maiore diligentia, pluriumque exemplarium collatione recognitus est, is mole Lκλοι diacos Θ siciis ducentos siclos legitur . Quo plane ostenditur, non siclorum multitudinem si dicare dictionem illam a vulgata diuersam, sed librariorum incuriam, nec nimiam diligentiam eorum, qui eiusmodi ducti rationibus , num eundemque sacrae Scripturae siclum in duos diuidunt quo nihil aliud praestare videntur,
quam vi , dum virumque persequuntur, neutrum consequantur. Instant tamen adhuc , de duplicem siclum rimantur alterum ex hoc loco,
ubi ducentis siclis ponderasse dicitur Ablatonis
capillus pondere publico alterum ex alijs quamplurimis fac rae Scripturae locis, in Exodo prae tertim, atque Levitico, in quibus sicli Sane tuari saepe repetuntur quasi vero duplex ;s verbis siclus indicetur maior alter, Sanctuari j alter dimidio minor, publicus seu Regius. Sed hos Scriptores libentius percontarer, num eidem siclo aptari possit, ut & Sanctuari j dicatur, 'imblicus quod si potest , unde quaesi, probant eundem non sies Sed haud dubito, quin idem
argumenti genus in nos retorqueant , Og nt
que, num possint esse diuersi quod si concedam, undenam probem fuisse diuersb. Quibus ego, vel hac una assumpta prouincia , facile ostendam quam existimem causae nostrae merito esse fidendum , cui nihil solidum , aut Aisimile ponit opponi. Accipiamus igitur id, quod vel ipsi aduersari non negant sic una nimirum n 1 gr. Sanctuari, Graecorum stateri, Romanaeque se clus, . an tia
414쪽
munciae aequalem fuisse eumque viginti ob is violaretur, ut auctor est Fannius. Eandemque m. de pond.
pondere publico, seu re pio dicitur e salis, ac iu
tos habui te, iuxta Exodi, ac Leuitici perspicua testimonia. At idem, siclus Israelis dicitur,tu X taflurium numismatum, quae retuli, argentea te stimonia, plurimorun Sci iptorum auctori inte compi Obata. Et quamuis numismatis, haud si Cus quam pi blicis instiles mentis, plena soleat ha-bcri ides , tamen hoc ipsum sacris testimoniis confirmare noli dubitabimus. Ac in primis rogabo, quid, ille profanus clus, vel vulgi, quibus usibus deseruiebat; numquid ad emendum, vendendumve e utique publicis commutationibus
delet utebat nec alia ratione publicus dicebatur. Sed is dicitur plerunaque stater, praesertim ab Eliseo in hunc modum prophetante Cra modius similae uno Hatere erit; duo modi, hordei later υno idemque ibidem semel atque iterum repetitur, dum impleta fuisse ostenditur prophetia Sed quamuis haec ita sint, ut vere sunt, adhuc rationem a nobis exquiret lector, propter quam unus, atque idem sit clus Sanctuarij diceretur, ac publicus, seu Regius cui dubio cum prium tim respondero, maxime confinDasse videbor
hanc nostram sententiam. Et quod ad publicumspectat, cuius in libro Regum facta est mentio, sic habetur in Hebraeo , an es di pta n sumcothaim sechelim be ebeninam elec ducentis siclis in lapide regio, vel pondere regio, vertit Pagninus: Septuaginta vero interpretes ἐν τῶ σί- τω βαυλαω in siclo regio Regius Codex si τω α β βασιλικῶ in pondere regali qua etiam ratione Chaldaeus paraphrastes eum locum transtulit.
Sed quid ea phrasi significaretur expressit prae
omnisus alijs vulgatus, ni erepublico scribens. neque ab hac diuersa esse ostenditur illa, quam supra exposuimus quadringentosiclos probatae
monet repubricae. Idem enim significare videturna oneta probata publica, quod moneta regi pondere examinata, atque omnibus publicis commercijs, atque contractibus de eruiens Neque vero ab hac diuersia phrasis est, immo eadem diue saratione usurpata illa, quae sacris Scriptoribus magis est initia, in Exodo maxime, ubi sic habetur. Hoc autem dabit omnis, qui transit ad nomen, dimidiumsicli, iuxta menseram templi He braice empn peta pedies nimaliat sit has echel bese D lenti ob causam Iustinianus mensuras, pondera in Alithenti . de
sacratissima cuiusuis ciuitatis Ecclά eustodiri str mandat. Sed a lucrsus haec insurgit doctus qui I V i m dam nostrae aetatis cir sic scribens: Ex hoc instituto inuenio, qui explicet siclum Sanctuari j, siue pondus Sanctuarij in libris acris saepe dici, non quod maius esset publico, ut iudaei vulgo, j ritiores per Baiiciat, sed quoniam pondera eius gentis iustissima, hensiuras, sicut in alijs genti bus, in templo seruare susceptum sit; fortassis
Vtrumque verum fuit, initio pondera legitima intemplo seruata, ne adulterari possent: nihilominus, procedente tempore, dimidio minora apud populum esse facta Peritioribus tamen illis mim,s pcritus ego non assentior tum quod ii berum esse videtur, ac merum effugium,aslerere, procedente tempore, pondera fuisse immutata , quibus, etiamsi perit illimis, nulla est adhibenda fides, nisi ostendant, quando, quibus, Quave oc casione immutata fuerint: Vel propterea maXime, Von r quod quae semel probabuntur ab Hebraeis Obser me iniunctoriuata, e ijs potissim sim, quae diuina leae cen d Nun lege
sebantur , temper obicruata fim te re caendum is, obseritii inest a timoratis praesertim viris, quorum reSge bus Iudaei stas percensent acri historici uapropter cum se V per obser- primum sic inderimus sicli rationem diuina lege e de heuia 'temel iniunctam, mox vcl nobis tacentibus a' est, parebit, quam inanem Iudaeorum fabulana con
sequantur peritiores illi. Atque inprimis diuina lege, ut vidimus, Israeli iniungitur, omnem aestimationem siclo Sanctuari ponderari. Atque
insuper, inter Sacerdoturn munera hoc unam illis, utpote Reipublicae maxime necessarium iniungitur, ut uisum omnepondus, atque mensuram.
Cuius quidem sacerdotalis ministerii perspicuum extat exemplum apud Ezechielem nostrum, sic
scribentem Elatera su ta, ephi iustum, ct batus 'ecb, 3.P. iustus erit vobis. J post pauca: Siclus autem, in δ' quit,viginti obolos bab i. quo in loco non tam Sanctuari mensuras, quae Babylone detentis in usu non erant, quam vulgare giniuersio I iraeli commun s exigere conatur, prohibens, Ut Sanctus Hie S. Hier. Dp.ronymus ibidem notat, diuersis haberi pondera , in b. diuersasque mensuras. Sed age,non pigeat lucu-
cheliacodes dimidium sicli in siclo sancit itatis, vel iuxta siclum sanctum Chaldaeus dimidium sicli iuxta siclum sanctuari j. Verium ciui nos ob
seruemus saepe in sacris non sacra tantummo
do, sed & profana siclo Sanctuarii appendi &
aestimari , non alium arbitramur sui si siclum sanctum, vel Sanctuari P promo, legali sed ita nuncupas , quod in Sanctuario asseruaretur unus, atque idem siclus, ad cuius pondus omnes profani sicli Xigerentur. Id quod vel et cente, ipsi fac ra loquuntur eloquia omnis a se mali, clo Sanc uari, ponderabitur siclus Diginti obolos habu Neque cuiquam videri debet aut phrasis, aut interpretatio haec noua Audiamus Iulium Capitolinum in Maximino patre sic scribentem . Bibisse autem illum faepe die vini Ca
pitolinam amphoram constat comedisse, qua ira ginta libras carnisci ut autem Cordus escit , etiam sexaginta .
Haec ille , quibus , ut bene notat Agricola , non aliam a communi vulgari intelle xisse credendus cst amphoram , sed candem histae mensurae Propterea enim in Capitolio Ioui sacrabatur amphora, ne a quoquam referre Philonis testimonium, quo testatum habeamus, quibus potissim iam iniungantur huius nodi leges omnes, diuersa pondera prohibentes inquit , qui mensuras tr
ctant, a pondera, i gotiatores, caupones, institoresque , creati sene
quotquot victa nece staria venditant, seu arid, seu li V si quida, subijciuntur quidem γερα ' i ageranomis, quae vox annonae praesectos, Praetore urbanos, rerum venaliuam inspectores significat, eos inquam,
qui curam habebant annonae forensis, copiaeque cibariorum non ab re Latinus interpres Aedilibus
vertit. Dcbent tamen sibi ipsis esse pro magistratibus , si fa-piunt, e non prae metu quod iustum est facere, sed ex libera animi sui seintentia ultroneum enim octicium utique coacto praeserendum est ideo praecipitur cauponibus , negotiatoribus, de caeteris huiusmodi institutum sequentibus, ut iusta pondera, mensurasque habeant, nullis thechnis insidiantes emptoribus,sed ingenue absque omni suco dicentes, facient lique singulaci sic cogitantes , ito iniqua lucra sint damnos: sima , . diueis diuitiae cum iustitia coniun tae
numquam intercion: Haec ille . Ex tribus liquido D rvrri Aa
constare videtur Philonem Hebra cum existimast cum iustitii Ezechielis legem, ac reliquas iustas mens ras, ac ponderamaei gentes, mercatoribus Poti Airnu ira teres ut latas
415쪽
Iatas suiso atque de communibus eorum ponde ribus, atque mensuris fuisse loquutas. Cumque hoc ita sit, ac de vulgari planesiclo loquaturEZechiel, siclum viginti obolos habuisse tradit, haud secus, quam olim in Exodo, Leuitico, ac Nume ris totidem obolos habuit se dicitur Sanctuarissi clus. At vix mihi persiadere positim,quemquam, Exod. o. y tam audacem res, ut affirmare non vereatur,
obolos etiam duplices fuisse, alios alij duplo
esset enim id quasi plures sacrae Scrip turae teYtus eludere ac, ne nihil certi statuant, .s a is obolum pro arbitrio immutare, nunc maiorem, v is nunc minorem illum constituendo. Nam prof SICLVS sacrae historiae toties siclum ad oboli vic
t m Vulgi narium numerum non exigerent, nisi certa quae' rij, vigintilia dam, atque explorata uillet oboli ratio, quae bula obolos. numquam mutaretur. Verum ne huic etiam in
ni cogitationi non satisfaciamus, in quam se facile praecipitem daret, qui illam obstinato antiam tueri vellet sententiam , is audiat sanctum Hieronymum sic scribentem: obolum autem, hoc est vicesimam partem sicli, siue stateris esse minimam portiunculam in alio loco legimus.s Hic ni Ah Concedant igitur nobis peritiores illi usque ad yq 'βῆ ' Hiemi lynii tempora siclum Sanctuari immuta tum non fuisse ijsdemque nos libere indulgebimus, procedente tempore Vel mutatum, vel non
mutatum fuisse, ut libuerit. Id tamen profiteor, iure concedi minime debuisse quoniam omnibus prope locis, quibus census illius pro animabus impositi in EXodo fit mentio, semper semi- siclus pendi iubetur, non autem siclus semper igitur ille dictus est semi siclus Accedit, quod ad haec nostra tempora, ad manus usque meas peruenit argenteus quidam semisicias, cuius somsEMISICLVS mam supra expressimus,cum liac inscriptione, viij I iCi VS numquid ergo ab aliquibus potuit, cum in ipsius cari siclus,qui extant1,ac peripicua sua inscriptio litteris ne dicitur semi siclus t plane non puto; nili sors an
i ab illis, qui leget enestirent, quae ignorationis
nota nulla ratione videtur vlli ex sacris Scriptori bus inurenda. Sed lubet hic tantisper respirare, orationis filum intermittere me tam videatur inutilis haec,atque imperita siclorum multitudo, orationis longitudine ad legendum ponderosa :quam mihi est ad confutandum grauis ac molestiae plenissima , .
duplicem ictum probari. Cap. XXIX.
IGET me sane in eodem comlatando argumento diutius ii morari. Sicut enim ex qualibet varia lectione Septuaginta interpretum nouum aliquem siclum , nouumue talentum comminisci studuit Gi sepsius, sic etiam ex Iosephi mendis, atque interpretum erroribus, quibus scatet Iosephus, suos vel siclos confirmat, vel nouos inducit. Quibus omnibus argumentiSina, eademque ratione posset satisfieri, ad alios vel codices, vel interpretes causam reuocando II terea tamen, dum illi, qui sententiam in re dubia ferant,iudiceS non inueniuntur, standum este di cemus sacris teXtibus;erraiseque Iosephum, qui illis plerumque aduersatur. Sed quoniam ex horum locorum, quos affert, breui di lcussione, lucis non
parum huic nostrae disputationi afferri posse speramus, eorum aliquos quambreuissime exami C abimus ut horum saltem exemplo intelligere possit lector, qua ratione sit similibus, si quae occurrent, argumentis fatisfaciendum. Is igitur sic scribit: Quod quidem ita esse docet no a ctor libri primi Machabaeorum, qui in epistola Demetri pro decem millibus drachmarum sic enim Demetrium hominem Graecum scripsisse discimus ex Ioseph quinque millia siclorum Hebraico more dixit, binas drachmas pro singi lis siclis computando. Haec ille. Quibus verbis
maiorem auctoritatem, ac fidem habere videtur Iosepho, quam libris acta abaeorum, dum hos illi morem gerere debuisse insinuat , affirmans Demetrium Graecum hominem drachmis, non siclis , quae donabat computasse . quasi cro nesciret Demetrius, qui tot mores, atque statuta Hebraeorum in eadem epistola relata seruari permittebat , numilitia etiam Hebraeorum proprium computare , atque ad eius modum, quam condonabat lunamam reuocare. Morem etiam in referenda epistola tenuit Grsepsius, quem, qui veritati vim inferre student, tenere consueuerunt qui nimirum partem referunt, quae sibi e re videtur sic reliquam vero,quae aduersa videtur, praetermittere conbueuerant, sublice re,caelare, si possunt.Igitur libri Machabaeorum haec sunt verba. Et ego do pingulis annis quindecim millia siclorum argenti, de rationibus Regis, quae me contingiant. Et super haec, quinque millia siclorum argenti, quae accipiebant de sanctorun , ratione perfngulos annos O haec ad Sacerdotes pertineant qui mini serio funguntur. Quem O- cum sic retulit Iosephus in Graeco Basiliensi co
mendosus quo-cies cum sacris litteris iacta concordat.
Rustini interpretatio , quae sic habet Praebe
416쪽
ad sumpnas in.molati num per singulos annos centum ginta millia drachmas; ita. ' irperfuerint pecunia , vcstias se volo . Decem millia alitem drachnetas, quas Rc-
gcs a cmplo accipit at vobis cedo . Graeca vero,si ad Verbum contrertamur, sic habent Do autem de
meo ii sumptum sacrificiorum, in singulos annos myriadas quin decim pecunia vero,quae supersunt, vestras esse volo: at decies mille drachmas, quas ex templo Reges accipiebant , vobis re nritto. Gelenius, sollers ipse Iosephi inter sis enius Io prcs, sic habet: Praeterea do in singulos annos hi ni r c meis rationibus , in sumptus sacrificioram, quindecim millia siclorum argenti;&quod e cuniae superfuerit, vestrum esse iubco cem illa drachmarum millia, quae de templo ac cipiebant Reges Sacerdotibus, atque ministris
templi remitto. Quae quidem omnes lectiones hoc unum probare videntur , locum Ioseptii, quem interpretamur, mendosum fuisse in Graciacis codicibus , ac varie ab Scriptoribus,tu etiam ab Interpretibus corrostum ita a vero aberrare, ut nihil domis, atque cruditis viris pro be aliud, quam quod veritati facrae Scripturae magis sit conueniens. Atque adeo,sicut priori loco in suis exemplaribus Graecis ad inuenit Gele nius quindecim millia siclorum, iuxta sacrae Scripturae lectionem, ta etiam in siccundo quinqti siclorum millia, iuxta Machabaeorum historiam, scribenda suadet ipsa ratio. idemque ratione illai tradetur, quam excogitauerat pro se Grsepsitus,
quem rogare Iubet, num Graecus Demetrius, qui
in quando de si iis rationibus priorem summam donabat, Hebraicis siclis computauerat, ut e lacra Scriptura, Iosepho constat; eam, quam ab Hebraeis siclis Hebraicis accipiebant Graecorum Reges, in eadem epistola reuocauet ita quod plane non fit verisimile. Quapropter perspicuuiniam esse cxistimo, alucinatum fuisse hac in par te cum suis argumentationibus Grsepsium ne que hac tantiun, sed cillis omnibus, quibus
consi initi argumento diuersi textus, versionis, aut numeri , pondera , numismata , mensuras multiplicare , seu potius confundere non desistit. Sed eius argumentis omissiis, nos ad xplicanda reliqua progrediamur quoniam quae ex Ioseph afferuntur loca, multiplex talentum 1 robantia, ex quibus rursus coniecturam deducit multiplicis sicli, nullam vim habent ipsa porro coniectura leuissima est, Minonino infirmabitur, cum unum, non plura talenta Hebraeis sui se ostendem S.
ARGENTEIS SACRAE SCRI pturae necnon de pretio en-
ON parum huic disputationivsui esse poterit breuis quaedam explicatio phrasis cuius dam sacris Scriptoribus re
argenteos abiblute referunt; nec CXplicant, quod ciusmodi metalli pondus, aut signati nummi genus intelligendum sit. Vox igitur ni achab aurum signifi-
cat cam vero a colore deductam putant nonnul Vadς dictum.
li; siquidem , cum vino, aut oleo, siue etiam Aquilonari caeli regioni tribuitur ea vox, luci
dum, splendentemque eiusmodi rerum colorem I rosa. P. indicat, uno verbo aureum. Vox vero Niceti ph a Zach. q. v. radice dista casaph dedi acta, quae amare, concupiscere, desiderare significat, argentum denotat; ndRJ quod sit amabile, seu desiderabile, concupiscen notio.
tiae incitamentum . Utraque pariter vox achab Meelseph cum numeri, aut ponderis nominibus c UOT Ipsiungitur , Ictorum numerum denotat certum, uim , esu
aut indefinitum tum quod ponderum norma h ubim ii
esset siclus tum etiam, quod est et Omnium nu-gendus est Gmismatum usitati stimum, ac nominatissimum u liam sententiam eruditi viri tenuerunt: mihi vero eruditissimum proferre Hieronymum satis est videtur ut eam arbitrer maxime confirmatam, atque tenendam. Is namque in Genesi senes . v. quod ex Hebraeo ad verbul vertunt nonnulli, et . duas armillas, deccm auri pondus earum, aptis sime vertit,atque in terpretatur,sic scribens pondostolorum docem. Et in libris Regum, quod in Hebraeo habetur, sexcentis argenti, Latinus intem pres scribit urediebatur atem quadriga exo 'I Q.V.
D Aegypto sexcentis uis argenti quamuis in iubro Paralipomenon idem repetens sexcentis genteis scribat, plane indicans demininino si gnificari utraque phrasi Sedit omnis sublata esset dubitandi ratio, in libro Iudicum, 'e Regum Iudici g. v. exprimitur vox sicli. Neque Latinus tantummodo interpres, quamuis maximae sit auctorita ' I -
tis, apud eos potissim im quibus vulgatam non licet abi jcere e tionem ; sed etiam Chaldaeus paraphrastes nam ubi nos legimus in Genesi Genes. 37. P. iuxta Hebraeum, Iosephum venditum I aei tis et lint argenteis, ipse legit, viginti argenti siclis . Sed obi jciet his fortasse quispiam locum
Ieremiae: Statercs, hoc est sicloS, diuersis com Ioc. z. mputantem numeris inuasi diuersa numismata 1 hac atque illa voce signincentur: sic enim habet: tenetiam ab Hanam eris lis patr&:m I, IEREMIAE qui es in Anathoth a pendi ei argentum se locuSexplica-ptem stateres , ct decem argenteos . Quae phra Τ' 1is non parum torsit quamplurimos cum tamen si perspicua; quam ipsemet interpre fan . . , sectus Hidronymus, quem sequitur Rabanus, in i fui. terpretatus est in commentario, sic scribe S E RO I. in I
appendi argenti decem septem siclos inuos remiam,
417쪽
qui Romae dioistendita a tan- ouam quo ven
nos in stateres vertimus. Haec ille, quibus O Lia
nem sublatam ostendit loci huius difficultatem, si verba ipsa, ut decet, ordinentur. Appendi, inquit, argentum, pecuniam hic significat argent m, ut apud Isaiam. Et qui non Lib iis argentum, venire 9 emite ab que tala commutarione: a ias saepe mo eXplicat pecuniae Pgenaς, materiam, senumerum, licens decem septem siclos argenteos; sive, Ut liabent Septua ginta, septem siclos decem argenti. Et haldaeus paraphrastes hanc, praecedentem unico verbo expre:sit phrasim, dicens: Et appendi argentum septem .inas, de ni argenti siclos . minas prosiclis posivit, ut repetitae vocis lenirct asperitatem : perspiculum tamen est septenos in Hebraeo siclos dici, ito a minas nisi minam abiblute pro pondere posuerunt Chaldaei, si ut alias fieri solet, ut mox videbimus. Quamuis ipsa vocis repetitio non inusitata sit Prophetis, ut videre est apud Oseam Core, ita quit, hordei, ρι- midio cor bordei. Atque de aureis, largenteis in uniuersuta haec dicta sufficiant. Superest, Vt de argenteis illis, quibus I fueri Christus Dominus noster fuit venditus,breui differamus. Ea, quae diximus hactenus, illud omnino explicare videntur, quod pij omitibus Christi cultoribus in votis esse solet, ac cognitu periucundum; quanti nimirum iniqui sinius Iudas IESvM Christum Dominum ac Redemptorem nostrum vendiderit ex eo enim peruersam, ac iniquum m
gis fuisse agnoscent hominis, in quem Diabolus introierat, in Q enium inuod infinitum sanguinis Chri lii, atque inaestimabile pretium cum vilisssimo triginta a. genteorum pretio contulerit , immodihoc illi praetulerit icque non miniis Vtile, quam1citu tu undum censendum est, si attenta mentis cogitatione perpendatur. Et plane res esset sine ulla dubitatione perspicua, si sanctum Matthaei Euangelium Hebraice, sicut scriptum fuit, c.
taret Nana, cum triginta argenteos Iudae constitutos reserata principibus Sacerdotum; si it X ta ea, quae dicta sus ab interpretemur hunc locum, facile intelligenaas hos argenteos fui illa siclos triginta pendentes Vt vidimu ς, argenti in cia Hispanicas, pariter atque Romana quin-d cina.Nonnihil lainen lucis afferre videntur Syriaci teXtus, quos Romae in Collegio Maronit rum habent nostri, in quibus u legitur. Arabici vero eiusdem textus paraphrastes, ea Oce , quae argentum significat, alia ni significari tradunt Metscala, qua aliqui ex interpretibus quattuor drachmarum pondus significari putant. Ego vero vocem ipsam, taliae Arabum quamplurimae, ab Hebraica peia instes desu naptam puto, sanificareque siclum, iuxta praedicta Vercinea imi hominum ingenia, ut nouis disputationibus quaerant semper materiam, ansam nec mirum cuiquarii enim videri facile posset, in Hebraeo non ces ph, argenti, vel argenteos scriptum fuisse, sed aliam vocem, aliudve nummi genus, quod ut exprimeret Graccus interpres, illumque sequutus Latinus argenteos scripssit, qui
non iuxta antiquit 1nmcbraeorum morent tetra-
drachinii sicli, ed iuxta Graecorum usum didrachmi, aut drachmae habendi sunt. Cui sententiae fauere vidctu argenteus nummuS, qui hodie Romae asseruatur in Ecclesia sanctae crucis in Hierusalem, cuius X emplar, una ctim alijs Iebraeolum nunanai diligenter astertiamus ap
que hic nummus didrachmus esit, Rhodi ei cussus, ut non insignia modo, sed Minscriptio indicat. Hanc tamen difficultatem, quamuis non maxima sit, amouere idetur ipse Euangelista: Ma::λα7 2. si quidem emptum aflima at illo pretio agrum fi ' guli in sepulturam peregrinorum; tunc impletum fui sie, qI Ψι ω I fuerat per Ieremiam Pr phetam dicentem Et acceperunt triginta argenteos,
ct . Et quamuis haec verba apud Ieremiam non legamus, legi sartis tamen illorum similia apud Za πιι b. r. chariam quapropter hoc certo colligi videtur, *Euangelistae historiam, ierba ita intelligenda
esse, Ut c in Prophetarum verbis maxime concordent. At apud Prophetas e eodem Ieremi. a paulo ante i iobauimus , argenteorum nomi- ne siclos intelligi : non ergo aliud pretium, ne
que ali nummi intelligendi sunt , quam si l.
cli triginta , . an ea argenteorum distinctio fuit Domi quam refert Benedictus Arias Montanus, es Rab Arias Mou- binis nimirum, argentei nomine in Pentateucho usiclum in Prophetis libram in a io ra0his ta ' l . D rq lentum I iuncari, ab ioclenda Videtur, Ut pote , equae nullo sacrorum volum in una testimonio, scomprobetur immo vero quam plurimis , ijsque argentes acczmanifestillimis sit contraria. Id quod nos tan tum acrorum interpretum testimoniij confirmatur, sed&ipsius Iosep lii Hebraei quidem, Habraici sermonis critissimi si quidem in libris Regum Ioab militi exprobrat, Nod Absalo, in
confodere potuerit, nec fecerit:&ait illi iuxta , I . Hebraea Et ego darem tibi decem arsenicos, baltheum unum. Dixitque vir ad Ioab cit si ego appeta de rem superna anus meas mille argenti OS, non mitterem manum meam in filium Regis
Hanc vero historiam Iosephus sic refert mrod
nimirum Absalonem pendere de quercu animaduersuti, quidam e militibus Dauidis nunclauit 16ab Io p r. an
eoque quinquaginta sinos se illi daturum sui se dicente , o , b
si illum confodist respondito nec si da mi illa d disses iaminatu insccissem hoc Domini nisi filio . Et quamuis os quo cum sacrisphus , librarioruna fortasse vitio, in siclorum crit' oriolas
numero cum sacra nil toria non concord Ct , In mel, explicatione tamen argenteoram ita certus
est , ut eius sententiam dimittere nobis Ion liceat, siquidem vulgata Latina lectio id aperter,confirmat his verbis L ego D sem tibi decem argenti clos, c. Qiod vero ad citatum ab Euangelista Ieremiam, Q V
non vero Zachariam pectat, inter plures doetis I-ζς ruam si
inorum virorum lententi RS, Ila a minimc proba sti, apud quetur, quae memoriae lapsum inscribente admit eaudiba non tit, postea vero minina ausum fuisse nomen e liduci 'ur.
remiae delere, quod Spiritu sancto dictantes ribi seratri haec enim secum inuicem maxime pugnant, Spiritu sancto dictante excipi, &labente memoria scribi Illa vero non videtur ex aequo satisfacere, qua eLatini textus vitio id alcribit, qua si e marginali aliqua notatione in ipsum textum irrepserit mam quamuis ipse Euangelista non soleat Prophetarum, quos refert nomina percensiere
quis prohibet ipsum semel citasse quem voluit
Neque vero huic fauet sententiae S. Augustini testimonium, asserentis sua tempestate Ieremiae vocem codices non habui se nam Sanctus Hie ronymus eidem Augustino vel coaetaneus, vel antiquior huiusmodi quaestionen mouit, sol uit, utique non alia ratione, quam quod fer mira in suis codicibus te eretur. Quapropter,ad 'TI 'TAS
418쪽
DE PONDET NUMIS LIB. II DIS P. IV. CAP. XXXI.
asserere a codicibus Augustini, scriptorum vitio, A
IERENIAM citat EuangClisti, quoniam eius haec unt verba,quamuis in eius prophe
Lib. 2. Mach. cap. 2AL. I. Ei seb.demstri. lib. I o. cap.
ARGUMEN- turn soluitur de agro em p Ohoc pretio
Supra parte t. lib. 3.cap. 23.
sublatam vocem potitis, quam codicibus Hiero. nymi, ac nostris omnibus superadditam . Illa igitur sententia prae caeteris nobis probatur, quae assirmat Ieremiae haec esse verba, non at tem extare, quoniam in libris alijs, qui non extant, habebantur perijsse vero Ieremiae libros, auctor libri Machabaeorum testis est locupleti L simus, descriptiones eius referens, quae non ex tant Nisi malis Eusebio adhaerere, asserenti, in ipsa, quae nunc extat, Ieremiae prophetia haec verba Iudaeorum maligna praesumptione fuisse deleta. Supererat nunc aliud argumentum, quod grauissimos viros vehernenter mouit atque ab hac, quam sequimur, opinione deterruit quia nimirum triginta siclorum minimum videtur pretium , ad emendum agrum in suburbanismi erusalem. Vertim nos stupra plane, ni fallor,Ostendimus, tam magnum pretium fuisse, aut agri tam minimum sum , ut duplex, aut eo maior tasse campus eodem posset pretio comparari. Quod attinet ad nummum, qui Romae, ut diximuS, tanquam Vnus ex acceptis a Iuda, asseru tur, quo antiquas maiorum traditiones tueamur, dicemus cum Illustrissimo pariter atque doctissmo Baronio, certam illam argenteorum
summam huiusmodi nummis appensam, non quide in triginta, nam siclis, ut ix , minores sunt, sed quod iuxta traditam sententiam no
qui Deo primum, deinde Romanis exhibebatur.
signatus nummus non minus frequens Hebraeis, quam siclus fuit, immo fortasse magis; quoniam nummus hic viritim quotannis templo pendebatur, ut mox ostendemus. Et quidem rationem ponderis habuisse constat ex historia Genesis, in qua Abrahami seruus indu Gen. q. p. citur Rebecae Dei ductu obviam venisse , . . aqua ad potum, ibi camelisque suis accepta , protulisse vir inaures aureas appendentes siclos duos . Sed hunc locum attenti iis Xaminare Oportet, in quo binae insunt non contemnendaedificultates. Prima, quodnam ornamenti genus inaures hic dicantur idem namque aliter, atque aliter in alijs sacrae Scripturae loci refertur. Altera dissicultas est de eiusdem Ornamenti pon- stram, sexaginta ex illis Rhodiorum didrachmis C dere, de quo Hebraea, Graecaque lectio, atque
aurei sicli ab argenteis diuersi.
triginta argenteos ictos pondere aestimatione X aequarent. Haud secus quam si quis nunc Romae decem scuta monetae soluisse diceretur , argenteumque nummum ostenderet,
Iulium dictum , quo elusimodi summa soluta fuisset. Ac tandem illud nouum figmentum,aureos siclos ab argenteis dupli ac si ibdupli contrarietate distinguens, facile ex dictis evanescit:
siquidem tam similis, tamque frequens sicli sub
aurei, argentei commemoratione intelligentia ficile indicat, eiusdem sicli mentionem fieri, neque alios esse aureos, quam argenteos siclos, qui, quamuis aestimatione sint longe diuersi, pondere tamen aequales sunt.
Chaldaica miniis consentire videntur Et primum , eiusmodi ornamentum Rebe.
cae datum Hebraeis dicitur, nerem : quam Rebecae a.
Vocem apud Isaiam vulgatus vertit 9 gemmas tum cuiusmodi in frontependentes quem locum his verbis inter pretatur oretrusci nomen ta ζZem, quod mo Fori ..iis Isinite interpretamur, puto cum praeceptore meo a nar anali deductum, facta duarum priorum litterarum transpossitione. addita litteriti mem,
generaliter significat ornamentum, quod publice vel in fronte, vel in naribus, vel in auribus prostituitur,causa quaerendae sibi bonae gratiae. Hactenus ille. Hanc sententiam, quod adverbi deductionem spectat, reprehendunt recentiores alij quod,cum sanctissimas feminas huiusimodi ornamento fas fuisse legamus, inconueniensit lis videatur ab impudico verbo deduci. Quo sane argumento nihil aliud conuincitur, quam linguae sanctae puritas , atque proprietas illud enim ornamentum oculis spectantium prostitui dicitur, quod propalam, in omnium aspectum
proponitu eodemque verbo meretrices deno M GRATRI tantur, ne peiora de eis proferantur: atque adeo es dicuntur,
virgines ea voce significabantur, quae abscondi μ' tas,&ab omnium hominum conspectu longe se tales.
motas fuisse indicaret, ut alias dicimus Fuisse ait virgines con' tem huiusmodi ornamentum non aurium tantum V λbscondi-
modo,sed tultus, frontis, aut nasi, perspicuum Τῆ fit in Prouerbi js.Ci cu dra nerem aureis in nari praues ra bisui mulier pulabra, fatua.Septuaginta:Sicut P. 1 a. inauris in naribus porcae, sic mulieri male prudenti pulchritudo Circulum legit cum Sancto Hieronymo Clemens Alexandrinus: quamuis in Clem Alex. alijs codicibus legatur notion inauris. Sed M 3-b pes huius rei celebre habetur testimonium apud lao Sq strum Prophetam EZechielem, dicente Domino: Dedi inaurem super os tuum. Quo loco docte sa set ob οὐ iis,&pie Sanctus Hieronymus aptam redditis o.
419쪽
voce inaureS, aliud frontis ornamen tum simile si gnificatur. Gen. 24.2.
plex ornamen. in fronti Re becae datum. S. I ieron. in
tionem non enim in auris, inquiens, in ore ponitur, sed in auri similis circulus, cuius usque ad sua tempora sum perdurasse testatur. Quapropterastirmari posse putamus, voce dra nerem inaures nonnuni quam tignificari sed plerumque aliud quoque ornanientum in auribus simile, quod e capillorum radicibus pendens naso superstat, frontem exornat, decorat, quasi coronat. Quod vero ad huius ornamenti pondus specta non minorem inuoluit disti cultatem, sed quae facile ex dictis soluetur.Nam in Hebraeo , p dat pabecagh miseceto dimidium sicli pondus eius, vel appendentem dimidium siclum. Septuaginta in Complatensi codice, M ἰνωτια, υσι α αδ αχμη, ολ-
κγ e dyo enotia chrysia ana drachmin olahis, hoc est na
res duas aureas pendentes singula drachmam, in Sixtiano desii deratur re deso Chaldaeus paraphrastes inaurem auream appendentemficium Vnum. est igitur xpa primaeva imposuione signi scans disiectum, scissum usuque deinde factum est,ut sicli discii sum, seu medium significaret id quod luce meridiana clarius apparebit locum Exodi perpendentibus, qui sic habet Maha spa
semissis capiti dimidium sicli cuius loci pars secunda priorem explicare videtur sed hunc locum paulo inferius explicabimus; MVulgatam lectionem ab iniurijs detrahentium vindicabimus. Nunc vero, quod ad praesens spectat institutum, illud est, becagh absolute pro sicli dimidio usurpari:
atque tantumdem pepenti: si e Iudaeos pro anim bus suis quotannis Deo, qui ad viginti annorum numerum cruenistent, ut Videbimus, cum primum vetitones diuersas conciliabimus .Et primum Hebraea in promptu est, quae, dum ornamentum indicat, ut dixi, quod non simplex, sed multiplex osse ibi et, plura eiusnodi ornamenta data fuisse Rebecae indicat id quod confirmari posse vide tur corum interpretum testimonijs, qui inaures scripsserunt, quae binae saltem esse blent, non simplae dum vero singulari numero eiusmodi ornamentum exprimitur, idque testatur semisi clum pependis e, plane ostendit, sim gulas eiusmodi ornamenti partes, Verbi gratia, inaures tantumdem pependisse Atque hoc ipsum non coniectura modo, sed disertis vel bis indicauerunt Septuaginta, dum particulam illam distributivam ἀρὰ an adiecerunt. Vertara Latinus interpres, nihil ab his dissidens, imino ver ulteritis progressus, rem totam explicauit indicare volens illud fuisse capitis , aut frontis ornam nitim a quadruplex inauribus simile Hisipani diceremus
quattro pendientes a manera de arracadas inaures aureas
dixit atque ut totius eiusmodi ornamenti pondus uno exprimeret verbo, tibi unxit a pendentes Dion ια , quoniam unaqUaequae illaruna par tium semis luna pendebat, vj ipse alibi testatur scribens didrachmum pondus eius Chaldaeus vero paraphrastes inaures datas intelligens, quae non singulae, sed binae computari consiueuerunt, inaurem scripsit auream appendentem siclum virum: Quae omnia,nostra Hispana phrasis apti
si me exprimeret, dicens , dies dos pares de arracadasque cada via pesaua, scio. Neque vel 5 quemquam
mouere debet, quod Septuaginta interpretes pro beeagh drachmam scribant cum, ut supra ostendimus, ipsi pro Sanctuari siclo didrachma substi- tuant atque adeo, ne sibi ipsis contrarissint, se- mi siclum in drachruam conuertunt. Iam vero, quamuis ex eo, quod probatum est beeigh semisicli pondus habere, liquido constet,&didrachmae aequalem esse; siquidem pluribus si pra probauimus, siclum tetradrachmo xaequari, tamen idipsum nouis rationibus, ac testimoni j comprobare non pigebit , qui de tributo etiam agere constituimus, quod pro animabus suis reddere iussi sunt Hebraei. Et quidem hoc tributo emi siclum, seu bccagb imperari constat; tum ex loco Exodi, quod ex Hebraeo supra retulimus tum vel inaXime ex alio, quod perspicuum est in nostra Vulgata, huiusmodi. Locutusque es Dominus ad Mosem dicens quando tularis summam liorum Israel iuxta numerum, dabunt Angulipretium pro animabus suis Domino. non , erit plaga in eis, cym fuerint recensiti. Hoc autem dabit omnis, qui tra sit ad nomen, dimidium soli iuxta mensuram templi; solus linti obois habet . Media pars sicli ustretur Domino. ut habetur innas mero a viginti annis in pra, dabit pretium. Diues non addo ad medium sicli, odi pauper nihil minuet. Susceptamque pecunia . , quae cogata est , si lys Israel trades in Pses ta
bernaculi tesimonidi πω monimentiam eorum ram Domino, o propitietur animabus eorum . Hoc vero tributum, cuius causa, quantitas, tempus, sus, solutores, atque exactores tam luci
lenter hoc loco exprimuntur, alijs quoque locis percensetur Vertim breuitatis studium nos cogita singulis abstinere. illos tantummodo explic a bimus, qui ad explicandam emi sicli quantitatem maxime videbuntur accommodati. Inter quos potissim tu erit Iosephi testimonii mi, quo incommoda, damna, quae Iudaei Babylone
bis mimitissimarum Vrbium meminit, ac subdit:
Iudaei freti locorum natura, sacrum didrachma, quod Deo ex more solent offerre, caeteramque votivam pecunias in his v bibus apponebant, tamquam in communi aerario , inde suo tempote transnittendam Hierosolymam . Haec ille qui
bus plane testatur semi siclum didrachmae fuisse aequalem Huius tributi meminiit Titus, Iudaeis exprobrans ingratitudinem, rebelles animos, quibus Romanis adhuc resistebant enumerans enim collata beneficia subdit Quodque maximum est , tributum capere Dei nomine , ac donaria colligere permisimus : ea aue offerentes , neque monuimuς, neque prohibuimus , ut hostes nobis es liceremini di tiores: nostraque pecunia vos contra nos instrueretis
Haec ille. Neque vero parum mouit Titum, ac Vespasianum patrem haec ratio, quam viti mol co recensuit Titus si quidem, ea forte permotus, debellata Hierosolyma , stipendium, inquit Iosephus , ubicumque degerent , Iudaei indixit 'inasque drachmas singulis annis deserti Capitolium iussit, ita ut ante hac Hierosolvinorum templo pendebant. Haec ille s.
Atque ioc est tributum, cuius exactores Petrum interrogant Magiser eser non solai didrachma Dominus inuentum in ore piscis staterem iubet pro se, Tetro reddi. Atque de hoc tributo Deo, ac patri suo reddi solito in Hierosolymitano templo loquutum fuisse I s vi Christum Dominum nostrum probant verba, quae rinterseruit, Petrum praeueniens: uid tibi videtur Simon e Reges terrae a quibus acc piunt tributum vel censum is ijs suis, an ab alieni, Dixit illi Esus ergo liberi sunt I lik Quae omnis gumentatio eo tendere videtur, ut ostendat se liberum est ab ius nodi tributi solutione ,:
populo a Deo indictum be-cagh , hoc est semis ictum
TRIBUTUM idem , ii odDeo solueba
tur, in Capi toliuin inferre praecipiuntur ludaei.
Ma thaei de alibertate Christi explicatus,
420쪽
nam de Petro, aut alijs sermonem non esse probat nexus , quem indicat Euangelista, horum verborum cum praecedenti exactorum interrogatione. Magister veser, inquiunt, non soluit didrachma Respondet his Dominus: non quidem teneor nam si Reges terrae a filijs suis tributa non accipiunt, quanto minus caelestis Rex inprima huius tributi indictione, tributum accipere decreuerit ab unigenito filio suo, ibi consubstantiali,& eiusdem potentiae, maiestatis,& glorias quod si Deo Patri tributum hoc solue e non teneor, utique nec Caesari, qui non aliud, nec ab alijs tributum exigit, quam ab ijs,qui tributum templo soluere tenebantur. Id quod vel ex eo maxime fit Imanifestum, quod non a feminis, neque ab illis,qui vigessimum aetatis annum non attigerant, didrachma exigebant non alia
sane ratione, quam quod prima illa tributi lege non tenebantur. Quod si aliquando. ab his etiam pendebatur, id exactorum licentiae , auaritiae tribuendum potitus, quam legi a Caesare latae fit igitur perspicuum a Christo Domino tributum exigendum non fuisse, quippe cum multo potioli filiationis iure ab illa alienorum lege immunis esset Veriura ad vitandum scandalum, quod in Christi Doinini libertatem, immo Diuinitatem ignorantibus oriri potui siet, praecipitur Petrus, pro Christo Domino,& pro seips,tributum soluere. Neque vero qui quam miretur, Christurn Dominum in multitudinis numero loquutum fuisse, quasi de se, ac Petro loquatur, dum dicit: Ut autem non andat, zemus eos iam praeterquam quod dignitatis, ac maiestatis est propria eiusmodi locutio etiamsi de Dominica tantummodo libertate loquatur, apud eos, quibus ignotus erat Dominus, eorundem iniquitate scandalum laboriretur, tum quod Dominus non solueret tum etiam quod Petrus discipulorum primus, nugistrum, etiam rogatus,non moneret. Sed non modica sese L
ferret legenti difflauitas inde oborta, quod paul superius indicare voluisse videtur tributum hoc a Vespasiano indictum cum iuxta Sancti Hieronymi, ledae sententiam, hoc tributum tunc Iudaeis fuerit impositum,cum Exi' edicium
a Caesare Amsto, et id scriberetur uniuersus orbis. Hanc vero praecedonti sententiae ita conciliat noster Maldonatus , ut putet Vespasianum illud ipsum tributum exegi sile, siue etiam indixit se,quod Augustus imperauerat; a quo se: SI
daei rebellando exemerant. Maius tamen negotium facessit non paucis, nec contemnendis viris eiusdem Matthaei locus alter, quo interrogatus ab Herodianis Dominus: De censum dare Caesari a non petit sibi octiendi numisma census; at illi obtulerunt ei denarium.Ex quo colligunt Romanorum denarium drachmae aequalerii numisma census dici, quia eiusmodi nummum quilibet Caesari penderet. Cuius argumenti vim uota alia ratione e
sugere se poste putant, quam si dicant, diuersum su1sse hoc tributum a priori, quod hactenus retu limus quippe illo bina drachmae sicli dimidium solueretur a singulis hoc vero denarius drachmae aequalis, hoc est sicli pars quarta Sed clim nullibi legamus aliud tributum Iudaeis a Romanis impositum , praeter didrachma illud sacrum, quod templo olim dabant, dicendum potius videtur, Romanos, qui, Plinio teste vib
citis gentibus in tributo semper argentum imperabant, unicam , atque statam denari Rosinani monetam imperaste, quam alij simplicem, alij duplicem, vel alia ratione multiplicem, pro imperantium arbitrio soluerent Ideoque census numisma dici a Iudaeis, non quod unum tantummodo soluerent; sed quia, qui didrachma soluebant, illud duplici denario bluere cogerentur. Quod si Elustris limi Cardinalis Baronii senten caesar nn tia, quam ipse ex Lampridi probat, ut merito trunmi QP Q recipiatur; n:mirum,Romanos numismata μη Ch - Α-
iuxta tributi rationem cudere solitos, ita ut, alijs T.
nummis immotis manentibus, numisma census, iuxta ipsius census rationem, aut minueretur,
aut cresceret , dicendum esset, numisima illud Chris o 'blatum, a Caesare percussum didrach ma uisieci denariumque dici, propterea quod
Romano denariosorma, imagine inscriptione 3 quamuis non ponctere simile fuisset . Sed iam tandem Septuaginta interpretum versionem si attendamus, quamuis ipsi, pro becagh, drachmam substituant , nihil nobis aduersatur cum ipsi suum, quem dixi,perpetuum morem sequantur, Sanctuari siclum in didrachmum conuertenteS; semificium consequenter in drachmam.
IN A apud Hebraeos talara multiplicem habet, luna, ut re corum aliquod pondus, aut
ac stimationem illi dare vix Quimus deducitur enim a Mo, verbo uo manah,quod num rare, deputare significat,ut in Numeris . uis in timerare possit puluerem Iacob, nos rum stirpis Israelis Et apud
de cor tis. Tradam vos in gladium, vertunt S ptuaginta Dei tales vos gladio, vertit orci rus, nec immerita cum locum alterum eiusdem Isaiae , quem aliqui conuestunt Et cum iniquis annumeratus cst , Sanctus Euangelista Lucas vertat rip ta uis cum apud eundem Isaiam Vulgatus, reputatus est, legat,quod idem est. Hinc deducitur vox non inanei mina, vel nana, certum aliquem minerum significans, aut dest, natum pondus, siue pretium alicuius rei. Igitur numerum aliquem significare videntur Hebraei, cum dicunt: ira exigit lotem ducentorum, i dua nesa manes minia in quam vocem quamuis ali qui eorum centum denarios significare arbitrentur, tamen ego potitis crederem minam hic acci pi pro sexagen arto siclorum numero ab Erechiel praescripto. Quae omnia non modicam mihi
iiiij ciunt iuspicionem, minam, hunc, vel liuin si
clorum numerum contingntem, certam aliquam,
ac quasi lege praescriptam suisse pecuniae sum mam, in peculiares uniuscuiusque usus deputatam;vt fer congruat notione cum voce non enath Mis partem,