장음표시 사용
391쪽
signata , . Quapropter omni ope curandum Adux , ut omnes eius nodi litteras ordinia Ddispositas examinaremus ut his plane perspe' tis cognitis , quaecumque Hebraeorum numismata conspicere dabitur , facile agnoscere , eorumque inscriptione .legere interpretari sit integrum . Qua in re illi nullatenus audiendi sunt, qui tantum sibi tribuer: Consueuerant,ut, quidquid non norunt, id omne falsum, aut fictum est facile credant neque hoc tantium, sed Hobsequium se praestare Deo patent, si aliorum hominum oculos, ac mentem auertant, ne ratione,perpendant, quibus confimmantur , atque stabiliuntur ea, quae proponuntur: idque non alia ratione praestant, quam dum interrogant: quo modo tu nosti huiusmodi lit Bleras antiquas fuisse quis te reddit certiorem eiusmodi numisinata omnia non de nouo ab aliquo fuisse conficta Θ Atque huiusmodi non pauca proferunt, quibus dum cuncta in dubium re
uocant, eorumque, qui ea confirmant, rationes audire detrectant, Omnia improbant, cunctaque antiquitatis monumenta, perscrutantium studia
reprehendunt,despiciunt, irrident. Quibus non alia ratione respondendum censeo, quam si ea dem ipsos reprehensores reprehensione dignos Ostendero, quod credant Scythas, aut Garamantas umquam exstitisse, sindem habent referen tibus, quas ipsi non viderunt, Constantinopolim, Calecut, Iaponiam, teliquas nec minus es deceptos existimemus , si vera esse existiment, C quae ab Hebraeorum Grammaticis traduntur,nimirum litteram, aliph, sic scribendam, sic autem belli, sic de reliquis. At sicut stultum omni no esset, atque ab omni rationis iudicio alienum, huiusimodi rebus fidem non adhiberes, quae ab omnibus sine controuersia recepta sunt, Vsuque, ac communi hominum consensu inualuerunt, Icetiam rationes, atque momenta perpendat rei propositae nusquisque,priusquam leuitatis, aut de ceptionis arguat eos, qui attenti is omnia utrius que partis argumenta Xpenderunt, Omnes, quotquot inuenerunt, dubitandi rationes aliis fixomioribus adhibitis dissoluerunt. Haec autem ideo dixerim,ut nemo arbitretur, me aliqua Mathematica posse demonstratione ostendere, eos, quos Γ Proponam chara teres, aut ea numismata indubitata, atque certissima esse sed satis prudenti, atque in omni disciplina exercitato viro me fecisse existimabo , si quae a pluribus probatis
Scriptoribus confirmata sunt, proponam , aut animi mei conte tura proferam, quibus ducLus
singulas huius disputationis partes probauerim Nam, quae solidis, ac firmis sacrae Scripturae testimoni, innituntur, eis quentibus capitibus proprijs locis, sine dubitatione e X ponam.
Vt igitur ad propositam quaestionem propius
accedamus, id item assumere deberemus , non eisdem, quibus nunc utuntur Hebraei, olim, sos fuisse characteribus : atque illos, quibus nunc Utuntur, nouos esse, posterioribusque eius Rei ppublicae temporibus adinventos. Huius rei testis est Sanctus Hieronymus, ita sibi constans, thoc uno testimonio satis superque probata Videatur nostra sententia. Eius laec sunt verba.
Certumque est Esdram scribam aegisque doctorem posti piam Hierosolymam in stati rationem templi sub Zoroba l alias litteras reperisse , quibus manc utimur , cum adlud usque tempus ijdem maritianorum, Hebraeo-
rum characteres fuerint . Et post pauca subdit Ee
nomen Dei tetra grammaton in quibusdam Graecis voluminibus usque hodie antiquis expressiam litteris inuenimus.
Illud vero fantatissimum, Mineffabile Dei nomen, quod an tu Hieronymus in codicibus legerat Graecis, utinam, ipse in Latinis suis scripsisset, non lique ampli is esset de characteribus illis antiquis dubitandum, neque nobis essent alij, atque ali characteres inuestigandi. Verum a
men est, sancti stimum virum superuacaneam iudicaste eiusmodi nominis scripturam, cum fatis superque ingeniossis fecisse existimauerit, assi mans eosdem illos cum Samaritanis characteribus fuisse, quorum erat scriptura,& usus tunc fre quens . Sed de ipsis chara teribus mox agendum; prilis tamen huius nobis mutationis causa. inuestiganda est.Nam quamuis deperdito Babylonica captiuitate sacros libros instaurare co eius fuerit Esdras scriba, tamen non usquequaque compertum est, qua ratione nouos etiam char istere adinvenerit quare non eosdem potitis an liquos retinueris Huic autem dubitationi satisfeciste videtur Benedictus Arias X sententia , ni fallor, Gerundensis antiqui Hebraei sic scri bens: Namque Iudaei, Vt omnes sere Script res asserunt, ne cum schismaticis Israelitis vllo sacrorum usu communicarent, eam litterarum formam, quae nunc etiam in usu est, hoc est, qua dratam, mutatis valde alterius prioris figuris, ad inuenere. Hinc fit, ut Frater Ludovicus in libro, quem Globum Canonum inscripsit, eos chara eteres Chaldaeos, labylonicos fuisse arbitre tur, eadem lingua Hebraica sub cliuersis manente charac Leribus. Dio sensu accipienda sunt ea, quae Hebraeus Philo tradit, legem allirmans antiqui tu lingua Chaldaica scriptam suille, mansiste que in ea longo tempore antiquitatem comm morasse videtur Philo a reditu captiuitatis, quum Esdras legemChaldaicis scripserat characteribus. Sed quamuis, quod ad characteres spectat, utrum eos aliuncte desumpserit Esdras, vel eos ipse tunc prim iura excogitauerit, non constet illud tamen minus fit verisimile, linguam dictam propterea tantummodo Chaldaicam, quod litteris
ni erit scripta Chaldaicis praesertim cum ipthia Philo non litteras modo, sed ipsam linguam, no- naen, ac Voces lialdaica fit ille testetur ibi de nenim de septuaginta legis interpretibus loquens, de Ptolemaeo Philadelpho, sic scribit Talis
Princeps captus nostrae legii mole, ac deriderio , in Graecam linguam e Chaldaica transferendani curauit . Ac mox
de Pontifice, Legatis,ac Graeco Imperatori satisfacere cupiente sic scribit E suis Hebraeis, doctissimum
quemque praeter patrias litteras Graecis etiam eruditum li
bentermisit. Ac tandem de ipsi interpretatione legis haec profert id negant factum in prodendis his legi bus sed reddita propria proprij nominibus Graecis ad Chaldaica ex aete respondentibus. Quibus locis constans
plane videtur se ostendere Philo in ea sententia, quam sequutus est oleaster eandem nimirum linguam. Chaldaicam dici, Hebraicam. Hanc sententiam tenuit Beatus Hieronymus sic scribens Philo arbitratur linguam Hebraeorum ipsam fuisse Chaldaicam, quia Abraham de νChaldaeis fuerit. Quod si recipimus, quaer Ia dum est, quomodo nunc Hebraici puerilinguam, quam nouerant, doceri iubeantur nisi sorte iuxta quorundam opinionem duas Abraham linguas,& Hebraeorum,&clialdaeorum scisse dicamus. Hae QVAM OB
rat bibl. cap. descio. Glob. au. lib.
lingua Chaldaica etiam dicitur.
392쪽
Haec Hieronymus. Huic verodissicultati, quani Beatus Hieronymus proponit, facile responderi posset , etiam silententiam teneremus Philonis, litteras enim, suguum baldaeorum doceri iubentur Hebraei puer , ut nimirum linguamquam nouerant, erudite, eleganter, atque Orn
te loqui addiscerint. Quamuius tempore Babylonicae captiuitatis diuersam fuisse Chaldaicam ab antiqua Hebraeorum lingua facile ostendere pollit ipse Hebraicus Danielis sermo Chaldaicis vel bis permistus, surus Isaiae, qui longe
abinuicem diuersi sunt. Versim aliam quoque rationem licet excogitare, propter quam Hebrai cus sermo Chaldaici nomine censieatur . Nam clam omnium linguarum parens, atque Origo fuerit Hebraica, Chaldaica quoque dicitur propter idiomatum propinquitatem, vel propterea quod Hebraeorum parens Abraham e Chaldaea prinatim vocatus est a Deo. Atque huic sententiae adstipulari videtur Euangelistarum phrasiis, ac Ioau. I9.2. sanctissimi Ioannis potissimum, qui voces illas, j o 3 Golgotha, gabbatha, Bethsaida, Hebraicasu ' cat, cum terminatione, litterarum multitudine Chaldaicam potitis, quam Hebraicam linguam imitari videantur unde non leue desumi posse vibdetur argumentum , adprobandum Hebraicam linguam eam suisse, cuius meminit sacra Gen ire. ii. v. i. sis sic scribens Erat autem terra labis nius er sermonum eorundem Nam clim tota Hebraeorum lingua a Deo tradita, in ectabile Trinitatis myst rium innuat, eique arcana declaret, dum omnes eius voces sunplicissimae sunt, ternis tantummodo litteris constantes, ex quibus quasi primis vocum originibus, additis alijs atque alijs i teris,uoces Omnes deducuntur, ea utique primiti-uaerit lingua, quae hunc teneat vocum pros rendarum, siue etiam scribendarum morem illa vero ab hac erit sine dubio derivata, quae plures addit litteras in prolatione atque scriptura, praeter primaevam vocis Originem. Atque adeo perperam crediderim citari eo , qui linguam Chaldaicam, Aramaeam , siue Syriacam his enim omnibus, atque alijs nominibus eadem appellatur lingua affirmant omnium fuisse primi tiuam.Nam magnus Ephrem Syrus, Theodore- Georg. Mi tus,&Sanctas Augustinus relati a GeorgioAuira bael. Autra Syro, olim Maronitarum collegi Dalumno, nunc M rq Episcopi dignitate in sua gente praefulgente ,
si ' delingua utique Syra loquuti fuisse intelligendi Tiebris. . sunt , non ut distinguitur ab Hebraea, sed ut
ς. in Genes communi quodam nomine utraque lingua Sy- olim pro riaca dicitur. maius plane sententiae aucto EO Dp psu rem habeo Eusebium sic scribentem . Nulli Syros
rari 3 litteri phimo comperils asserunt: Syri autem etiam e Sub b lib-IO cunt . nam Iu dea in Syria semper a Scriptoribus
habita est Phoeniciam etiam apud priscos appella
ri constat . Haec Eusebius . Neque vero lingua tantummodo Hebraeorum Chaldaea dicitur, sed&ipsi Hebraei Chaldaei nominantur ab Apolli Et hctacris ne Milesio is enim, ut auctor est Lactantius
ib. . de uera rogatus a iiii de IEs Christo Domino ο- pie n. c. 3. stro, num Deus, aut homo sitierit, hoc modo respondit:
Oret lib. r. Quae verba sic Versibus Latinis reddidit Iacobus P Gret sterius e nostra societ te. Corpore mortalis opiti;
Veri)m PDdMyti Chaldaeis captus 9 armis, Clauis, malis mortem tolerauit acerbam. Ex quibus testimoni j plane confirmatur me-braeorum linguam plerumque Chaldaicam dici. Quod sis inter se distinguantur hae linguae, Syri ca quodammodo prima dicitur, utpote quae VO- cum notionibus, & radicibus ipsi primae Hebraicae sit quam simillima Dictus vero Auira tionem quandam excogitauit , ut Chaldaicam linguam probet priorem fuisse nimirum, quia Chaldaei regionem illam colere non destiterunt, in qua ante linguarum confusionem primitiuae Olinguae fuerat usu. tiare rationi consentaneum illi videtur, ut putemus eos, qui in Chaldaea per manserunt, antiquam linguam, quam ipsi habu rant, conseruasse Ea vero ratio nonnihil haberet CHALDAD
lia quavis caula, quam ex sceleris vindicita proces prima. sisset. Haec enim nihil aliud suadere videtur, quam quod regionis incolae, cuius ob immane facinus Deus iustus omnium hominum linqua BABYLONII
confudit, contusioni Sperpetua monimenta alter citarii, con
uare debuerint, lingua confusa, atque ipsorum futanem per- ciuitati, regioni Babylonis, hoc est confusionis pelia,confusio-
Vertim enim uero, cetiamsi ex alia quavis causa natiuae linguae permutatio accidisset non tamen propterea verum esset, quod adstruit Auira,c lim long aliter accidisse Romae, ubi nunc degimus, experiamur. Nam ctim tres linguas, Hispanicam, Gallicam, Italicam ex eadem Latina processsisse compertum sit, quae Romae potissimi im, in Italia fuerat primitiis usitates non tamen propterea Italica lingua plus habet ex Latina, quam reliquae clam plura videamus Hispanicis verbis, ac lingua scripta, quae non miniis Latinis nota
sint, ac propria, quam ipsis Hispanis id quod ipsa Italica lingua praestari neutiquam posset; ideoque illa omnia argumenta , quibus prior
haec sententia confirmatur, non aliud utique probant, quam probatent, qui Italicam linguam contenderent illa ipsa Latina lingua vetustio rem uisi . Sed eius inodi argumentis praetermissis, superest, ut, qua noS freti auctoritate nos ram tueamur lententiam,breui aperiamus In primis Sanctus Augustinus: fg inquit, , Ut t.
mansit , diuisis per alias linguas ceteris gentibus , decideinceps Hebraica est nuncupata Ex quo idem
Sanctus Augustinus argumentatur , in solo Heber, familia eius rectam veri Dei fidem, religion rna, ac pietatem remansisse. Quam qui dem rationem, eiusque vim dum etagit praedi istus Georgius incidit in foveam procul dubio periculosiorem, negans Heberum iustum fuisse: probare namque contendit, non Heberum tantum, sed & omnes homines sceleris aedificandae, ex superbia, turris conscios fuisse, atque participes; propterea quod historia Genesis, dum conue Gen. II. v. nisse homines narrat ad eiusmodi turrim aedificandam dixit, inquit, alter adproximum uum, venite faciamus c. Quo loco paraphrasis Chaldaica, nusquisque, legit, ad proximum viam; ideoque putat, omnes, nemine e Xcepto, eius crimini fuisse reos . Vertim praeterquam quod EBRAI-phfissis illa nihil tale significat, Oppositum tenere u id uua ,
nos admonet Ecclesia Catholica, cuius sancit ita a e patens intem ideo profitemur, quod iusti ab Abele iusto benda. vlque ad saeculi consummationem defuisse , deesse,
393쪽
deesse, aut defuturos numquam credamus. Cui Aquidem fundamento Sancti Augustini innitens ratio nullo umquam tempore labefactari poterit. S Hieron. SO Hanc sententiam tenet Sanctus Hieronrmu S, qui p)φη. num Hebraicam vocem, apud Sophoniam in La- tina versione se reliquisse testat , Ut cum eadem quoque Latina Vox esse probetur, omnibus compertum sit, linguam Hebraicam Omnium lingua rum fui si e matricem. Atque iterum: Omnium enim, inquit, paene linguarum verbis utuntur Hebraei, id quod adductis probat exemplis. H rum autem P trui sententiam optimis funda
tam atque firmatam coniecturi S tuentur, ac tenent non vetere tantummodo fere omnes Hebraei, Graeci, Latini, Verum etiam ex rece
tioribus quamplu rimi, ac doctissimi Scriptores,
quos longum foret recensere eorum tam CD nonnullos videre lector poterit apud Pererium, er dite satis, atque sapienter, ut cetera, hanc eandem sententiam confirmantem. Ver ina, quod instituto huic nostro conducere non parum videtur, illud est, quod idem Sanctus Augustinus alibi testatur his verbis. Non itaque credendum est, quod nonnulli arbitrantur, Hebraeam tantum linguam per illum, qui vocabatur Heber, unde Hebraeorum vocabulum est, fuisse seruatam, atque inde peruenisse ad Abraham; Hebraeas autem litteras a lege coepisse, quae da ta est per Moysem sed potiti per illam successionem Patrum memoratam linguam cum fiuis litteris custoditam. Hastenus Augustinus, qui moX Crespondere videtur obiectioni illi, quae pollet op poni nimirum, receptum omnino fuille tum apud Latinos, tum etiam apud Hebraeos Scriptores, apu i Eupolemum, Artapanum, aliosque profanos
quos refert Ludovicus vives , Moyse primum
finisse Hobraicarum litterarum auctorem, atque doctorem quae etiam causa fuit, ut Theodoretus putauerit, linguam Hebraicam non natiuam
alicui Hebraeorum genti fuisse , sed addiscendam singulis Verium non aliter respondendum censerem Theodoreto, quam si de Latina lingua
loqueretur: nam sicut Taec, quae olim naturali S,& communis Italiae fuit, post longa tempora aliarum gentium consertio, atque colloqui j ita corrupta est, ut in libris tantummodo permanensi addiscenda sit, sic etiam de Hebraica contigit, quae primum a Deo tradita, inuasi naturalis fuit, postmodum vero Theodoreti maxime tem poribus addiscenda fuit id quod significare Voluisse videtur Augustinus superioribus verbis haec subiungens Denique Moyses in populo Dei constituit, qui docendis litteris praeessent, priusquana diuinae legis vllas litteras nostent. laos appellat Scriptura grammaton Isagogos, qui Latine dici possunt litterarum inductores, Vel in troductores, eo quod eas inducant, id est, introia ducant quodammodo in corda discentium, vel in eos potius ipsos, quos docent. Haec Sanctus Augustinus. Et quamuis, quod ad inuestigandanumismata spectat, satis, superque fuerit e Xplo Exasse Hebraeorum charaeteres, non recentiores Moyse fuisse, cum nulla numismata videre hac e nus potueriimus Moyse, ac lege antiquiora 'amen haec nostra sententia firmior multo, atque
stabilior manebit, si alijs, atque alijs testimoni js, atque rationibus ipsa Sancti Augustini verba in rasokἘλ . Si . magis confirmentur. tuo. cap. a. Iosephu antiquuSipse Scriptor, erurnque
I 8. de civit. Dei cap. s. LINGUA Hebraea cum sui litteris per
dcci titi aput tur, sed omnibus addiscenda. haud secus, quam niluc Latina.
gentis suae non ignarus, de Sethi posteris, propter bonam indolem patriam absque editione in per petua selicitate incolentibus agens, eos Armat,
sideralem scientiam, ac caelestium rerum cognitionem excogitasse, subdit Ne autem inuenta sua ex hominum notitia dilaberentur , cprius perirent quam pernoscerentur, scientes Adamum uniuersalern rerum interitum praecinisse , num incendio , diluuio alterum, excitatis duabus columnis , una lateritia , hera lapidea , utrique sua inuenta scripserunt , ut , si lateritiam diluuio deleri contingeret , lapidea superstes hominibus discendi copiam faceret , e quae inscripta continebat , spe clanda exhiberet vel , lapidea igne abolita , maneret lateritia. Manet autem lapidea ad hunc diem in Syria
Hactenus Iosephus , ab omnibus , quod sciam receptus . qui cum scriptam Astrologiam ante diluuium testetur in Syria , , utique litteris scriptam fuisse plane testatur , quae antiquiores multo fiunt Moyse , ac lege , . Hebiaeos item late confirmat Eusebius, primos fuisse litte rarum inuentores, a quibus aliae, atque aliae nationes , lentes litteras accepere, ac tandem Graeci Sed&Suidas Adamum tradit,&Setheius filium litteras Hebraicas inuenisse, qua antiquiores,& firmiores vocat Irenaeus. Haec sententia ab omnibus ita olim recepta fuit, evulgata, ut ad Plinisquoque aures peruenerit, qui litteras semper Assyrias fuisse arbitratur, etiam si ab alijs apud Aegyptios repertas fuisse putetur. Sed si rem ita perspicuam, atque receptam libeat
etiam rationibus, aut coniecturi S confirmare, ea
se se mihi offert, qua vel una non modo Hebraicae linguae antiquitatem, atque praestantiam, Vertim etiam literas ipsas illi antiquitate pares fuisse probare facile possit. desumi autem potest ex Dei optimi immutabilitate, atque constantia, quae, quam semel elegit loquendi, siue etiam scribendi ratione na, eam semper tenuisse suadet: cumque Adamo primuna loquutum fuisse Deum legamus, atque Patribus in Prophetis, ipsumque Deum Optimum Maximum Moysi scianius duas tabulas testimoni digito suo scriptas dedisse, ac legem totam, Prophetarum oracula scribi deinde mandasse, haud dubie colligimus, eadem linquapri is ac postmodum Deum loquutum fuisse , quam eidem Adam praestitit, eisdemque characteribus, quibus eam scribendam docuit, ip se Deus scripsit, Prophetae omnes , atque
diuino afflati spiritu antiqui illi homines scri
His tam firmis innixam rationibus sententiam labefactare conatur Oropius quidam Becanus in sua Hermathena, qui dum Cimmeriam suam, vel potitis hymeram, alijs omnibus linguis antefert, iniurijs quodammodo, atque conuiti j poli 1 lacessere videtur linguam lanetam, quam rationibus aduersus illam contendere; sic enim scribit: Non video igitur, quinam defendi queat eOrum assertio, qui Hebraicam linguam omnium primam esse contendant, cum nulla sit pluribus difficultatibus implicata, nulla plus habeatambiguitatis, nulla caliginem profundiorem adeo vi in eius abyssis perscrutandis non Delio natatore, sed Delio a te frequenter opus esse videatur. Hinc tanta interpretum eius discordia, tot
obscurae, incertaeque de Verborum, orationumque intelligentia coniecturae, quas qui compendio nouisse volet, exica ipsorum consulat , in quibus paucas voces videbit unius dumtaxat
notas ET HI Dosteri sidera lenscientiam posteris suis tra
DEUS OPTI. inius Hebraica lingua semel
per ea lernuo cutus futis , aut scriptisse credendus et Coro . Becam in suo Her. 1nath. lib.2.
394쪽
notationis. Haec ille qui toto hoc opere id plane consequutus fuisse videatur, ut ad sui commiserationem potitis, quam ad sententiae probationem lectores inducat, eo quod ingenii sui acumen, ii res in eam rem probandam impenderit, quam neque ipse, qui scripssit, credidisse cre datur; utpote qui ad ostentationem ingeni potiti scripserit, quam quod crederet eruditos aliquos viros in suam fore sententiam adducendos. I ver, quae adducit aduersus linguam an clam, perperam ast impiis argumentis, id unum praestitisse videtur, ut eisdem explicatis, linguae huius dignitas innotescat,4 causae, propter quas Deus Optimus illam prae caeteris Omnibus primitin elegerit. Vt igitur ab eius exordia rati nibus, Aristotelem refert, asserentem, res infini Bias esse, vocabula finita, idcirco necessarium esse, ut unum idemque nomen plures res des LHEBRAEAE gnet. Quoniam vero vocum signa sunt litterae, vijhi haud secus, quam rerum voces, vocibus ad rei, ' rum multitudinem numero magis accedentibus, litterae facilitas potuerunt ad minimum num rum reuocari: quapropter viginti duabus litteris totus potuit scribi Hebraicus sermo . Eius verb pi an lib. numeri dignitatem late persequitur Epiphanius, U. probans aptissit me alsumptum eum litterarum numerum, ad significandum viginti duo opera, quae fecit Deus in sex diebus creationis. Ex his igitur litteris, tamquam primis rerum principi j VO- e componunt, mirabili quodam artificio , illii diomati proprio, ac myster ij pleno. Nam visa Ccratissimum Trinitatis mysterium singulis paene
verbis exprimerent, ac profiterentur, ex litteris ternis, quasdam simplicitissimas voces composue cini P E sciunt, quas eme stes, hoc est, radices nominarunt, ebraiς ς li se arborum , plantarum in tu sicut enim ex na
'are dican radice plure procreantur rami, ita X Vn aqua
ur que harum simplicissimarum vocum, additis si teris,permutatis, siue etiam sit blatis, plures de RDO i ducurtitur voces. Neque vero propterea, quod
ignotioneas plure pariat radi Voces, aut pluribus ditetur ematus, di notionibus vox aliqua , ideo confusioni , aut Initati se m0 aedui uocationibus locus datur in lingua sancta,
ron confusio Vt perperam colligilt e canus Omnia enim tamat mirabili distinguuntur ordine, ut, nisi perfectissi mi idiomatis ignoretur artificium, facile quiuis iudicare possit, hancinam linguam dignam fuisse, qua Deus optimus, humano more loquut S, loqueretur;utpote quae breuissima, sententiara
que plena ipsos posset animi affectus significare,
unica plerumque voce non pauca audientibus sine aequi uocatione exponere plurimav ro potior ingenio, atque intelligentia praeditis. Ex quo factum est, ut numero, magnitudine I
' Rh exiguis scripturarum libris, Hebraice primi lin
ctu, sie i scriptis, fecundissimis omnis sapientiae fructibus scripturis per ditetur Sancta Mater Ecclesia, atque in dies in cisit ψοζβδ gis, ac magis ditari possit. Nam quod Hebraicae Voces res ipsas, aramque proprias naturas signi ficent, ita perspicuum est, ut probatione non in digeat. Commune namque,& ab omnibus rece Es V δ' pium est illud sacrae Genesis testimonium im- ne enim , quod vocavit Adam animae tuentis Usum est nomen ei M. Vnum tantummodo pr feram Philonis testimonium, quo Hebraicae lingue quam, ut dixi, Chaldaicam vocat propriem; ut tas ostendatur, eaque ab omnibus oro pisini de ita Mota ijs vindicetur. Hic chin septuaginta duos sa- crae Scripturae interpretes retulisset, ab homi-
num consortio secessisse, ut huic interpretationi CELEBREVacarent: In eo secessu, inquit, cum consedissent solita , se V g.
duobus ter-rij, nemine interueniente arbitro praeter naturae partes, ter pretibus testi
ram , quam , aerem , caelum , de quibus primum prodituri monium erant mysteria Onam mundi opiticiun est legum exordium tamquam numine correpti prophetabant,non alia ali), sed omnes ad verbum eadem , quasi quopiam dic ante singulis inuitabiliter . Et quis nescit cuiusque linguae , praesertim Graecae copiam, ut eadem sententia possit nunciari modis varijs, nunc has, nunc illa dictiones accommodando Id negant factum in prodendis his legibus , sed reddita pis pria proprijs nominibus Graecis, ad Clialdaica ex afte respondentibus , quo melius perciperetur rerum notitia. Quemadmodum enim Geometriae , Dialecticaeque doc striana non admittit sermonis varietatem , sed semper eisdem utitur vocibus ; eodem modo .lii conuenientia rebus inuenerunt nomina , quae sola declaratura erant sensum apertissime . Id experimentis quotidianis creditur, siue Chalalaeus Graecam linguam , siue Graecus Chaldaeam didicerit, in utraque scriptura, tum Chaldaica , tum eius in
terpretatione miratur germanitatem , immo rerum , VCP-borumque consionantiam adorat , non interpretes illos,
sed initiatores, S prophetas appellans , quibus datum estsncerissimas Mosis cogitationes assequi spiritu purissimo.
Illud vero deinde huic linguae obi jcitur, qud
miniis fuerit omnium prima , vocum nimirum
paucitas, indigentiaci siquidem in copio ΤΑ
1issimis exicis omnes huius linguae Voce ad Hebraicae lin- mille septingentas quinquaginta octo radices guae copia , reuocantur . Quod quamuis negare non pol qu ζ Qi -
1imus, 1 tamen 1nguae tantummodo antiqui fit eYGM tati tribuendum egistimamus potius , quam videtur.
penuriae AEquidem nillil fere aliud Hebraico idiomate scriptum reperitur , quam sacrorum Bibliorum volumina , .nulla gens hodie γagnoscitur , quae eam linguam ab infantiaci quatur, nisi eam labore comparet, addiscat. Vertim clim certa computatione noscamu , ex litteris duabus viginti, ternis, alia atque alia ratione assumptis , plures decem millibus diuersas combinationes ieri , quotus nimirum est numerus cubus radicis viginti duo . certo L. etiam cognoscimus plures voces Hebraicas me Laemoria excidisse , plures etiam in alias transi
tas linguas nulla ratione posse ab ipsis braeis , si reuiuiscerent, recognosci id quod δ' perspicuum est, ita ut probatione non indigeat; praesertim cum caput hoc , quod sequentium quasi quoddam est praeludium , ita prae alijs
creuerit, ut rescindendum potius quam auge dum videatur.
395쪽
ostendit, subdit: eonim eri a utrimque limteris priscis Hebraicis, siue ut Talnaudici appellant, Lybanicis,vet,ut alij, Samaritanis scriptum Sc. His accedat Stanis laus Rescius Polonus, vir eruditione celebris sed illustrissimoru1r virorum
commendatione celeberrimus, ut editae nuper
ab eodem epistolae testantur is mihi Neapoli praesens retulit, antiquum sarcophagum inantis Poloniae effossum, ibique ossa reperta, lan Ium, ac numismata,quae mihi ipse ostendit, affr-mans se ex Regis Poloniae manu accepisse D. Anulus vero aereus tantae magnitudinis erat, ut facile posset brachium meum circU mdare se;
numismata vero eisdem prorsus characteribus, ac signis usa erant , quibus sicli a praedictis Scriptoribus relati,&a nobis paulo inseritus a ferendi. Haec eadem confirmant sicli retentet, atque iij, quos Lelius Pasiquatinus in uo di tissimo antiquitatis promptuario seruat ouod promptuarium vel multiplici Illustrisssimi Ca dinalis Baronij commemoratione celeberrimum habendum est . Eadem plane sententia alijs Fului Vrsini, Illesonsi Ciacconij siclis stabilitur, de quibus infra quae omn2s monetae inter antiquas Hebraeorum antiquissimae habitae , eisdemque characteribus obsignatae, plane indicant, eiusmodi litterarum formam in usu olim Hebraeis fuisse . Versim de antiquis Hebraeorum litteris libet Hebraei cuiusdam ex neotericis testimonium ad Verbum referre quam-C iis enim non tantae videatur esse auctolitatis, ut hic re Iatur 'amen quoniarn de si is rebus agens , Veritate coactius argumenta nobis il*peditat , ad exaltanda Crucis Christi musteria aduersus protervos Iudaeos validissima , eius singula verba referam , quae e Rabbinica in sua fideliter Latine reddidit Besaedictus Blan-cucius Romanus presbyter vocatur autem Rabbinus Agarias librum cro vocatis a lim tu men oculorum, quo ipse maxime indigebat is vcro sic scribit. Dicemus mimul et de in lira, ac firma litterarum Hebraicarum, non de illis, Lbus hodie uti tr sed quibus legerunt maiores -
ptum erat litteris Hebraicis eorum ilicet, qui
., El VIS SE olim Hebraeis alias IItterarum formas ab IJS, qui bus nunc utuntur, satis sit per-
1 liar . que superiore capite ostensum
mam inuestigamus, non aliun de Yordiemur, quam ab avictoritate . Et quoniam vetustissima non stippetunt huius rei testimonia, recentiorum antiquis sima erestari , quae postea alijs , atque alijs confirmata maxime credibilia ostendentur. At nenia. Ariar que in primis Benedictus Arias Montanus, vir Mon. App. ob singularem eruditionem plane notus sit capitem insignem Regijs Biblijs nauatam operam Cele'ς Φ berrimus viam sibi ad huiusmodi charae vereso Ves inii estigandos apertam fuisse testatur a doctissidensi, sieliinio OHebraeo Mose Gerundensi, qui annis qua dringentis ante Concili Tridentini tempora in Cataronia floruit. Hic namque Accone Palaestinae urbe, quae nunc Iacha dicitur , duplici perantiquo numisinate ad inuento , sententiamiliam, quam in commentarijs Pentalluchi con- firmauerat aduertiis Salomonem Iarhhaeum, qui in Gἰillia ante eum scripserat addito integro de ea re capite retra tauit Astirmat pracdictus e rundensis ea numisi nata scripta Samaritanis ch racteribus fui steri qui olim communes totius Ili adlis fuerant , ante discessionem decem tri buum a duabus Idem vero Benediectus Arias Tridenti siclum quendam se accepisse testatur, ijsdem Oinnino figuris, characteribus culum, qui a Moyse illo crundensi referebantur Cuius quidem sicli sormam, characterum g nuinam interpretationem ad finem eius capitis idem sollertillimus Arias Montanus aere subtiliter incisam apposivit. Eandem nos paulo inferitis scaenis Ἀρ
cum alijs exponemus , pariterque indicabimus, Γ, Heber defenderiit, cum quibus etiam insci pth Sanbed. a. qua in re, quibus rationibus in quadam symbo lica littera explicanda ab eodem interprete disce damus.Neque vero in hac re tota horum Scriptorum auctoritati tantummodo fidimus, quamuisca, vel una Osi et crudito cuique hanc nostram sententiam suadere sedd aliorum fere omnium, quotquot eiusmodi numisma videre, vel aliquod simile consequi datum fuit probante iudicio.Idem ANTIQUA namque Montanus sic scribit Id autem numisma Mi litteras plurimis G docilissimis, antiquarum rerum stu-
IJ dioisissimis viris ostendimus idque adhuc, pre
litariimum, amici munus,& certissimum veritatis antiquae testem magni thesauri iocos ruamus cuius unius cognitio omnem nobis, in ponderum,& monetarum ratione consolidanda, veri disquirendi laborem ademit. Haec ille. tribus accedit alterius Hilpani testimonium, Aria Montano inscribendo posterioris eruditione non ita is uit int. DIIU. Reuerendissimus Dominus Antonius Augustinus dial. 1. dest Episcopus Tarraconensis, qui se alium nabuisse med alie siclum testatur, simili inseriptione, quam Saman ritanam fuisse testatur . Est insupc huius sen
ia , . elixi et Masitu , tui siclum unum habui si e se
erant litterae eorum, qui sint in Libano , di dixit R. a mon, esse littera magnou, v luti eae, qua scribunt in membranis o, ibus Chuthaei sic ocat Samaritanos . Etiam R. I ses filius Maimon ait illis uti eos, qui vocantur Samaritani. Et ecce jecundum, quod vidi in manuscripto viri de digni de terra Gaui, quod memplar ipse manu sua propria si ipsi ad n Pata
chiam Iadam Spoletanuin, dum eum doceret limguam Arabam, o R. Mosses medicus Fus eius ostendit mihi haec erraria . Et etiam secun dum quod haec Mantua, piens R. Samueli em dis mihi in manus1 ipto tractatum R. M, G solae ad terram sanctam , ct quaedam noua , quae vidit in id tractatu scripta manu et Ia , ta proprie , ut pris dixi. Et etiam secti iam , quod o tendit mihi Mantuae sapiens R. Ruben a Perusinus in tracrati, quem consignauit ζ qu dum Christantu Locri Lononiensis , ct idem .
repererat in libro antiquo de digno apud nos. Et alphabet Samaritani haec ei Aura , ct hic es sermo dicti R. M si Bassolae Alphabetum, quod huic loco apposuit Rabbinus , nos afra
396쪽
cum alijs exponemus, tunico intuitu dijudica Ari a legentibus facile possit , in quibus inguli aut cum alijs concordent, vel ab alijs differant,
quantum. Pritas tamen referenda duxi ea omnia, quae praedictus Rabbinus retulit tum ad ea demantiquas litteras confirmandaS; tum vel maxime ad Hebraeorum numismata percCnsenda, ne iterum cogamur ad eundem redi Ie
Rabbinum. Et ecce reperi, inquit, pudit Moysen Maimon expositionem legis, quam scripsti, haec ille ait Benedixit mihi Dominus et FH adhuc, quod perure ad Hac , ct inueni ibi in manu cuius ara senis illius Orbis monetam ar genteam , sculptam ex dino latere eluci baculo amygdali, ct ex alio latere, ais, ct in duobus circulis scriptum erat, insculptum bene. Et Bosendit dictus senex scripturam Chuthaeis , qui
illam legerunt scriptum enim erat litteris Heber, quae remanserunt dictis Chtithaeis ut habe tur in Sanhedris ex uno latere ni,ptan, per se chelhasochesinis clussiclorum,o, ex alio legerunt, u) tam) mpiter usalaim hac ados a fer salem sancta, ct dia erunt illam Aguram esse virga Aaron cum ramis frustibus aueram vero Auram vasis manna libravimus illam in satera orpo mdus habebat decem argenteorum, qui sunt dimidiavprcia, ut exposuit R. Salomon. Haec ille inquit,
ct subdit sed certi ego fli benedictus Deus, vidi unum siclum ex supradictis; describit sessius eandem sicli , quam suppa retulerat, formam, ciusque utramque descriptionem , lectionem Cque corrigit Naaman, quod deceptus fuerit, legens,siclus siclorum, cum legendum fuisse putet, siclus Israel. Ex altera vero parte lectionem praedicti Rabbini non reijcit, sed aliam quoque insinuat huiusmodi ner p- , e eroλ- limali, cados aia , quam aliquibus allatis exemplis conficinat . Ac tandem post multa idem Rabbinus subiungit haec verba . Ostendam tibi id,
scripsi , ratim Scito quo peruenerunt a maianus mea quaedam monetae ex multis generibus
diuersae , in pondere sicli, ct femi ch. In non ullis earum scriptum est Anno tali consolationis Israel, ct in alijs, uno tali Regis talis O in quibusdam vidi formam palmae, fasciculi, Dedi cedri. Et dixit mihi quidam Hebraeus in Lia scriptura peritus, quod in no latere erat scri tum literis Hebraeis antiquis is opinor quods tinsculptae tempore seruitutis Hebraeorum sub Imperatoribus Graecis Hadtenus ille . Iam verorem ipsam presim expendamus . Et quamuis ex allatis testimonij singula non plenam, aut certam fidem exposcerent , omnia tamen 1 mul collata eam non exposcere modo , sed e sagitare videntur cum praesertim alio non infirmiori argumento confirmentur . Illud vero desumi facile poterit ex emblematis , atque thric NA pieturis bibliothecae Vaticanae. Nam cum Six-
bilissimam Vaticanam Bibliothecam in locum Eamplissimum a se extructum, eiusmodi thesauro dignum transtulistet, uniuersos ipsitus Bibliothe-
cae parietes, parastades ac sornices exornare decreuit non alio emblemate , aut ornamento,
quam quod sapientiam , eruditionem , bonas
que artes, aut disciplinas redolere, siue etiam aspicientes non minus, quarni libri docere pos siet. Quae res do tis viris, atque omni disciplina rum cientia eruditis,ut assolet, demandata cum fui siet,tandem statutum fuit, opere completum,ut cfformatis Adami, Sethi,& Moysis imaginibus,characteres illi antiqui auratis figuris sti- perscriberentur Adami deinde primi parentis imagini Latinis literis haec verba subscriberentur.
ADAM DIVINITUS EDOCTUS, PRIMvS SCIENTIA RVM, ET LITTERARUM INVENTOR Cumque paulo inseritis Abrahamum affirmet S ras, chaldaicas litteras inuenisse , tandem Esdrae nouas Hebraeorum litteras ad inuentas tradit. Vocat autem nouas eas , quibus nunc Hebraei tuntur,quas alij quadratas Vocant, quod prae antiquis illis quadratae formae propius accederent. verum quamuis omnes, quos retulimus, chara
cieres ab eisdem, ni fallor, nurnismatis depromptistis te putentur, tamen cum alia, atque alia figurantur manu, ita a se inuicem distant,ut diuersas litteras non miniis,quam si diuersarum genti uita, aut linguarum fuisssent, repraesentare Videantur. id quod non est plane mirandum, cum Min ipsis numismatis, quae alijs atque alijs temporibus percussa sunt, eaedem litterae dignoscantur dissimili propemodum sol ma Ideoque opera pretium me facturum existimaui,si quattuor sequentia alphabet proponerem. Primi im ex Bibliotheca Vaticana Secundum ex Rabbino, quem supra retuli. Tertium e numisimatis a me collectis, ibidem expresso ac tandem quartum alphabetum, quo nunc Hebraei tuntur, cum Lati ni numeris , quos denotant litterae . In quibus duo potissimi in obseruanda duxi: Primiam, quod cum paulo inseritis septena antiqua numismata proponantur antiquis illis characteribus inscripta, ea,distinctionis gratia, propri; scordine numeris distinximus eisdemque numeris litteras singulas alphabeti terti notauimu Vt, quo quaeque nullaismate eis Orma reperiatur,obseruari facile possit. Alterum vero, quod notandum maxime est,cuiusque causa hic omnis noster in examinandis characteribus labor merito suscipi potuisset, illud est litteram n aia, quae saluandorum frontibus imprimi praecipitur a Domino apud Ezechielem, formam habuiste olim Crucis,ut Sanctus Hidi onymus confirmat, Origenes, Tertullianus, Ambrosiius, Isidorus cum alijs, quos retulit Pradus. Sed cum in Vaticano at
phabet nihil eiusnodi conspiciatur , dubium
tenere potuisset lectorem, num ea fuerit Vera antiquarum litterarum forma. Sed cum non semel, sed saepius in ipsis numismatis Crucisa beatur signum expressum , Rabbinus ille AZarias , quem paulo superitis retuli , nihil miniis
agens , aut cogitans, hanc sustulit dubitationem ; nam duplicem sermam eidem litterae anta assignauit, alteram Vaticanae similem, alteram vero salutiferae Crucis simillimam.
alphabet Hebraica unde adesuinpta sint.
NUMERI Latini terti j alphabet quid
397쪽
Pradicta vero omnia cum multis abys infra explicandissequenti figura a sollerti lectore obseruarisacile poterunt In ea enim litterarum variae formaeprimum misentur ex istis quibus olim scribebant Hebraei. Deinde quattuor illae litterae ne bilis nominis Dei, quassummus S acerrissacris operaturus auro expres jestabat in fronte. Ac tandem,neplures imagines passim occurrentes, lectoris ἴursum impedire posse viderentur, eidem quoque figurae adiecimus omnium, quae vidimus Hebraeorum numismatum formas, de quibus agendum nobis spaulo inserius Sisdem additae sunt desuper inscriptiones, singulae Esdrae litterae singulis antiquis restondentes cum Hebraicarum ocum La
tina interpretatione quae omnia, qui atten
tius nunc perpenderit, facile percipiet, quae de numi at Hesraeorum dicturi iam sumus. HEBRAICI
398쪽
DE POND. E NUMIS . LIB. II. DISPIV. CAP. XXII. 383
sicli s appellari consueuerit. Cap. XVII.
videbatur, ut a ponderum maximo eXordiremur, vel propterea maxime, quod chicar, Hebraeorum pondus maximum, ponderum omnium primum
statutum uerit, ut dixi , exbati pondere; quod quidein pondus in siclos ter milles singulos siclos rursus in vicenos obolos secuerunt. Horum exemplo Athenienses talentum maximum constituere pondus, minimum obolum. Id quod eleganti carmine memoriae prodidit Fannius. Nam nihil his, inquit, oboloue minus,maIusue
At contra disciplinae ratio postulare videbatur,ut ordiremur a minimis,quae quasi maiorum princi pia sunt,& semina. In quo peritissimum huius a tis virum, acile illius studiosis optime meritum sequeremur Fannium, qui hanc eandem tenuit methodum, eiusque rationem reddidit, sic scribens Cordiar minimis, pos haec maior equentur. Nam multis nisi es altu quam multa minuta. Vertim aliam tenere viam nos cogit ipsa prudentiae ratio, nempe via notioribus Xordiamur, quamuis neque maiora reliquis sint, neque mi D si Cro nora. Huiusmodi autem est fictus, quo cognito, uuare primum facile speramus reliqua omnia Hebraeorum pon-HR dera atque numismata definire posse;quoniam adsiclum alia educuntur. Id quod fere omnes iii suae Hebraicae expositores tradunt, dum vocis huius notionem rimantur. Dicitur autem Hebraei. τυ ὸchel a radice , si iis, quae librare , ponderare significat . Sicub.6SAE. Iob loquitur 'tinam appenderentur pta , petfachol 1lsachai ponderando ponderarentur;vel armpendendo appenderentur peccata mea . Et quo niam pondere potitus, quam numero olim numismata examinabantur, inde fit, ut frequenter APPENDE' laoc verbum monetis accipiendis, vel soluendis .esbosi,que ii tribuatur. Qua ratione Ioab responditi
ter usurpatur si appenderes in manibus meis illa argenteos, ne- o. I. I 8. V. quaquam mitterem manum meam in stium Re-
gis. Quem locum alij conuertunt: etiamsi ponderassem super manibus meis mille argenteos, quasi diceret quamuis mihi annumerarentur,
egoi pleiam mihi appenderem mille argenteos. Velit alii etiamsi appenderem, hoc est appensbs
numerarem in manu mea,&c.Quae omnia, quam T.
admouendum sint emcacla prael ntia lucra ad mouendos ani-
mos indicant: quam facile omnia contemnati misi'. hi ' certus animuS&constans.Sic etiam apud Esdram: ciuitemnit Appendique eis, q-,argentum,ctaurum, va-1. Esdrae'. sa. Et iterum.Et appendi in manibus eorum argenti . I. si talenta sexcenta quinquaginta,' quae sequuntur . quibus omnibus locis vox facesi appende re significat, seu ninnerare,pondere, inquam, atque mensura certam rerum rationem subducere Inde nomen pia sechel deducitur, quod librat Tom. 3.Apparaturirem, librationem, aut pondus conuertere posses; erat enim,quasi omnium ponderum norma, ac tu stum pondus. Chaldaeis dicitur Mi,n ghaa. quam vocem sic interpretatur Arach:Est moneta quaedam quattuor valens tant rurim, id est denarios,
idem scilicet quod pessiches siclus Graeci, vocem ab Hebraeis mutuati, σίκλος siclos vocant. Quamquam Xenophon affinitatem, cappa, , Xenophon. gamina Graecarum literarum indicans, sic scri tib I. robat T i, mi Mυς- ν ἀλφίτω τετταίθων σί-
βονον ἀττικους laoc est singulae farinae capides etiam fuit in quaternis siclis venibant: siclus obolis septem, i & semis mutatur Hesichius, ro, Σίγλαν, inquit, Mesch in di
Siclus nummus Persicus valens obolos Atticos octo moXque Xenophontem citat asserentem,siclum duabus drachmis Atticis aestimari. Est aliud nomen , quod sacrae historiae non raro tribuunt siclo σατηο flatir, quae quidem Graeca vox Si verbo deducitur σάναι istanae, quod proprie ponderare significat quapropter ea Graeca vox aptissime Hebraicum siclum exprimit;nec tantum, sed propterea maYime, quod state numisma fuit quattuor drachma Atticas
continens eoque nomine, ac monetae genere
utebantur tum Persiae, tum etiam Macedones; unde Philippici stateres, Darici, Alexandrini dicti ατῆ ες διε - Γ stati res Darici, inquit Herodo
ius necnon apud Aristophanem Pluto: -τατη πι
2omen hoc est,stateribus serui ludebamus par impar. Quapropter merito Vulgatae editionis auctor staterem siclo Hebraico substituit, id quod Hebraicam, atque Latinam lectionem conferenti in promptu est. Nam in libro Regum ad Saulem
ta pars fateris argenti cum in Hebraeo ini,ptasechel a seph, hoc est sicli argenti habeatur, in Graeco λίγλα ea πυρίου glu argyriu, quod idem est Idemque ipsum obseruare ut iterum, dicente νEliseo: Crab morius milae uno terreri 9 duo A. a. r. a . I. modi dor ei latere uno cum utrobique, tam in Hebraeo, quam in Graeco siclus habeatur prostatere. Illud vero unum praetereundum silet tio non est,quod a linguae Graecae Scriptoribus, atque alijs constanter asseritur, quodque nos supra fusius ostendimus, staterem quattuor drachmis Atticis aequalem fuisse ex quo etiam intelli sT ATER
gere ponumvS eundem tetradrachmum dici,cum aena qui te-
nihil aliud haec Graeca vox significet, cluam R HR- nummum,aut pondus quattuor drachnaarum; si cui didrachmum duas drachmas continet. N que vero apud profanos Scriptores huius rei ratio habetur vertim expressa magis apud sancti iasimum Euangelistam Matthaeum, ubi sic habe- , , -
tu : Acceperunt qui didrachma accipiebant ad Petrum, dixerunt ei Magiservese non Luit didrachma Et post pauca subditur, praece pisse Petro Dominum, ut ad mare veniens Mnaum mitteret: ssit eum piscem, inquit, quiprimus ascenderit, tolle or aperto ore eius inueniessat rem, dum sumens da eis pro me, ct te . Quibus verbis duo manifeste testata habemus alterum,
didrachma a singulis solui consueuisse alterum, staterem binis didrachmis aequalem fuisse, utpo te quid pro Christo,& pro Petro bluendus csset. Huius rei auctorem habeo an tam Hieronymum sic kribentem:Stater dicitur,qui duo habet
399쪽
didrachma Vertim de hoc tributo iterum age Maestimatione, sed potius quas quoddam certum mus, cum sicli pondus manifestum prius fecerirnus. Interea tamen haec, quae de statere, scio diximus, Sancti H1eronynai testimonio corroborare operae pretium duximuS. Is enim Hierentiae verba referens: Et appendi argenti decem tem siclos quos, inquit, nos in stateres e Hiero super timus. Atque iterum pono, inquit, siesus, qui Hiere. a Graece diuitur α'η statis viginti habet obolos Ac tandem oui panisi, inquit, liabet vicenos si clos, id est stateres ictus autem , id est state habet drachmas quattuor. At de sicli pondere nonnulla sequenti capite dicenda sunt, plura vigesimo octavo,quo maxime explicandum est sicli pondus,eiusque aestimatio
cICLVS, ut dixi,proprie pondus significat, quod non tantum vocis ipsius notiones, a que odiissimorum virorum, Graecis,Latinisque testimoni; sconfirmari facile potest, verum etiam multo magis sacrae Scripturae exemplis, 3sque frequentibus. Et pri- . um in E Xodo: eris quoque oblata knt talenta F qq 3 septuaginta duo millia, ct quadringenti prasi cli. quem locum quamuis aliter interpretentur Hebraei , sumpta occasione ab eleganti verborum transpositione, qua utitur eorundem phrasis, i mei rem ipsam comprehendens vulgatae inter pres aptissune reddit , ut legimus: nam in Hebraeo habetur οπ. v III nzn
vea Phat; ii earbagh meo b Echel quae ad verbum sic in Re io codice agninus conuertit Et aes ele- pondus,sic nulla ratione credendum Est,siclos ad SICLVS aestimationem refercndos, sed ad pondus. Nam ς ι ςς uiu
oblatum, quantum quadringentis argenti siclis aestimaretur, tamen illud omnem humanam vi detur excedere fidem , Oblatum tantum aeris, quantum bis mille septuaginta talentis argenti pretio exaequaretur,cum eiusmodi pondus omne una cum tabulis, atque carum argenteis basibus, xcapitellis,omnique alio tabernaculi instrumento asportandum esset a Caathitarum familia . Eestato aliud huius rei celebre testimonium in libro Iosue, ubi sceleris conuictus Achan peccatum suum iis verbis fatetur Vidi enim Iosue 7.P.M inter spolia pallium coccineum vatile bonum
ducentos scio argent , regulamque auream
quinquaginta siclorum , O concupikcens ab tuli, a abscondi . Quo quidem loco de pallio , siclis argenti nihil nobis agendum est, quoniam
ea ad huius argumenti lucidationem non faciunt illud tantummodo inuestigandum, quid regulae aureae nomine intelligatur , quo
snuo, facile etiam intelligemus eam quinqua- sint a sicloruna pondere fuit . Atque in primis, quid de hoc Actiani stiri a nobis probandum
sit, propCnere operaes retium duximus, ne si spensum teneamus lectorem , dum nonnulla in medium adducemus, quae a nostro videntur instituto aliena. Erat, ni mea me fallit opinio,ea regula aureum quoddam Martis simulacrum ad linguae, hoc est,ensis modum ei rmatum, quod Scytharum more colebant Iericantini. Ex quo fit, ut eam regulam, vel eum ensem minorem telligere nulla ratione possimus, quam qui aureos
quinquaginta siclos pendat, de quibus nobis per singula agendum est. In Hebraeo habetur in Graeco
γλώς ου glosian , quae utraque vox linguam imgnificat animalisci qua propter in Sixtiano codice Latino Septuaginta interpretum , linguam auream legitur; OrigeneS linguam auream interpretatur Chinachius ero Rabbinus orie.homil. . virgam auream instar linguae intelligendamia in lib. Iosueta . Consimilem tententiam secutus Videtur Ra . D.Chni untionis septuaginta talent . duo millia, D Hieronymus, dum in regulam auream conuen
quadringentiscit. Quibus vel bis referre videtur
duo milii ad siclos troia ad talenta cum con tra faciendum malitiost testatum sita vulgatae editionis interprete, nec sin fundamento, ac manifesta ratione sed quia id ipsa Hebraica phrasis
rediarin. t. exigebat: nam, ut Bellarminus notat, hoc propriuin ius idiomatis est , ut numeri minores maioribus praeponantur in compositione. Neque id tantum, quod cum Latina lingua com- .vMkio mune habet, sed illud peculiare, quod sequen-
minores malo tem numerum coniunctione copulat, quasi alius ribus praepo, priori numerus sit . Cuius rei exemplum in
tam cenesi habetur huiusnodi: Vixitque Seth post
braeos, quam quam genuit Enocria minuria utar n)2 sebagh apud Latanos senim semoneti meo fanali quae si adicibum Latine
reddas, septem annos octingentos annos leges. tamen melius Vulgatus ecti gentis septem a ni legit Pari quoque ratione in loco Exodi, quem interpretaini,phrasis Hobraea illud significare videtur oblata quidem fuisse duo millia septuaginta Lalenta,atque insuper quadringentos aeris siclos. Quibus quidem verbis,sicut nullus crederet aeris talenta dici, quasi quaciam certa tit Hebraicam linguae vocem, qud lingua in iii ἡ sta sit regulae. Id vero, quod nos inquirimuS gnificet. est , cuius ponderis ausi ea esset regula. Origenes namque non putat illo furto tam mo Origen.ibid. dici auri tantam vim fuisse peccati, ut tam uni uersim Domini Ecclesiam macularet. Qui quidem merito arbitratur aliquid veneni huic sul esse sceleri, quod in totain Achani familiam, immo in uniuersum populum diffunderetur. nam quod Duci suo inobediens fuisset Achan, insuper latro, ipse sceleris reu morte peccatum suum lueret, quid opus esset totam famul iam . substantiam eius , atque alia ad eum pertinentia omnia absumeres attestante Domino. Nec poterit Israel stare ante hoses suos, of ODe N. 1 sque fugiet, quia pollutus es anathemate non ero ultra vobisum , donec conteratis eum , qui ha ius sceleris reus es . Quocirca merito arbitra tur quamplures ad idola pertinuisse ea, quae furatus est Achan, quae ina sunt Deo exosa ,
atque abominanda , ut eorum solo contactu quasi contaminentur non tantum homineS, v
ruit familiae, habitacula , .nationes.
400쪽
homines tantum, sed de eorum arniliae,&domus con taminari videntur
clem. Iex. adhortatione adgent T. SCYTHAE: adorabant Aci
I anquam Talmudicum somnium , ac fabulam deridet Masius asserentes ex statuae cuiuspiam ore vulsisse Achariem hanc auream linguam, ante cuius pedes olfenderat etiam positum honoris causse abylonicum illud stragulum , oblatos argenteos siclos , quos surripuit. At quamuis , quod ad linguam auream spectat, non sit verisimile, idoli , si1ue statuae uicuius linguam quinquaginta siclorum fuisse, tamen
non tam videtur a ratione alienum, ea omnia
alicuius idoli spolia fuisse , quod ipse a
sius non negatri immo vero eorum uenitentiam probare videtur, qui linguae nomine sicam ali quam, vel gladiolum, quo Deum situm armauerant Iericanimi, intelligendam arbitrantur Quod cellistestimonio comprobant, afferen Blis, veteres lingulam dixisse gladiolum oblon guin in speciem linguae factum, unde eui nus ille alter. Sine mihi, inquit gerere morem videar tin
Neque illud tantummodo verum est, caecas illas gentes idola lassibus exornare consueuis se , verum ipsum ensem adorare solitas, quem Acinacem Portae Scythae vocabant. Huius rei auctor es Clemens Alexandrinus; sic enim Gentes alloquitur : Quod si praeter haec ipsa vobis imagines subiecero conlide randas, vere persequentes inuenietis nugas es se consilietudinem , ut qui manuum hominum opera colatis insensilia. Et Scythae quidem an liquitus adorabant Acinacem Arabes autem lapidem, c. Et post multa iterum Mars, inquit,
rectione, cinic a ratione mihi videntur quoque valde multi , cum solum ensem finxerint, ani quam Marti sacrificare . Est autem hoc Scytharum, sicut dixit Eudoxus in secundo de amb: tu . Ex Scythis autem Sarma tae, ut dicit Iresius in opere de myster ijs,ado Herodo in orant Acinacem. Hactenus Clemens . Herodo tu vero scribit, Scythas Martis simulacrum stotuisse acinacem, hoc est, ensem Amianus vero Marcellinus cius Barbarici Scytharum ritus mentini his verbis: Nec templum apud eos vi situr, aut delubrum ne tugurium quidem cui mo tectum cerni usquam potes, sed gladius barbarico ritu humi igitur nuduse, eumque ut Martem regionum, qua circumeunt, praesulem verecunditis colunt. Haec ille . Quapropter Lucianum audiamus is enim Anacharsim Scytham inducit in haec verba loquentem: Sed age, inquit, per Acinacem, , IamolXim Deos nobis penates, tu me astumptum, o Toxari, ut sospitem circumducito quae seqtriintur. Iterum vero lepido quodam dialogo horum i ridet insaniam . ToXarim enim Scytham cum Graeco Mnesipo loquentem inducit eius ver
ba subiungam. Quin potitis, Toxaris inquit, Eante tibi iurabo nostrum iussiurandum , quandoquidem istuc initio sum pollicitus non enim per ventum, Acinacem quicquam mentiturusium apud te de Scythicis amicis . Mnesipus: Equidem tuum iusiurandum liaud magnopere desiderabam proinde recte facis , qui nullum Deorum iures . TOXaris: Quid tu narras rannon tibi videntur esse DisVentus, Acinacis Tom. 3. Apparatus.
Lucian de amicitia. IDOI A CO- lentium irrisio.
Adeone te fugit, quod nihil sit natus mortalibus
vita, ac mortes per liaec utique iuramus, quoties per ventum, acinacem iuramus: Videlicet per Ventum, tanquam qui vitae sit cauta per Acinacem vero, ut qui mortiS sit auctor Mnesipus At qui si istit idonea Misa est, profecto multos alios quoque Deos estis habituri tales, qualis est Aci nacis, puta iaculum, lanceam, vene Iaum, funem, atque his consimilia quandoquidem varius est iste Deus interitus, atque innumerabile aperit vias, quibus ad illum sit aditus. Haec ille. Quae quidem omnia ideo retuli, ut attenti asperpendat lector, num apte congruat textui quam afferam animi mei coniecturam Iericvntinam ciuitatem inani spe forte delusam, atque credentem vanis limo ensii cultu ab Israelitarum oppugnatione,& ensibus se eripiendam fore, Dominiis voluit non ferro oppugnari, sed vero Dei cultu, ac religione circumduc Laitique cum maxima veneratione Dei arca, subuersiique hac ratione urbis moenibus, ac praesidi js, gladijs tiliorum Israel ciues omnes, eorumque armenta, pecora , aliaque viuentia omnia perimenda tr derentur; ac tandem flammis absumenda reliqua omnia, auro, atque argento e Xceptis. Illum e rodetestandum auream ensem, qtiem pretioso paludamento , oblatisque argenteis siclis cole ban ieri cuntini, nemo unquam auderet attingere. Que invidens infelix Achaia, concupiscens abstulit, ut pila testatur, ac propterea tantam Domini incurrit offensam, nec ipse tant lim, Vertim etiam totus Israel, cui idololatriae seminarium elle potuisset aureus gladius, gentium idolum, ita vi placari Deus nollet Isiraeli, priusquam de medio tolleretur sceleris huius auctior. Cuius quidem rei haud leue argumentum esse poterit, quod clim auram Omne atque arge Iacu In urbis Iericho Iosiae Domino coniec rastet, ac de anathemate, Migne illud abstulisset, aureum gladium, vel regula in quam surripuerat Achaia,
argentum quoque vestem, cetera igni combussit, atque tu lapidum magno aceruo in perpetuum manere permisit. Iam vero ut ad nostrum accedamus in titutum, quis non videat, attreum illum ensem minorem
non fui te, quam ut quinquaginta penderet 1iclos id quod manifestis verbis itidicare videtur Hebraicus textus , qui sic habct uripta n enani, pcin hamissim se chalim mi Ischales, quinquaginta si cloram pondus eius Parique ratione Septuaginta interprete legunt, qui, quod didrachnaum siclo substituunt, quinquaginta didracli morum pondus eius, scribunt. Et Chaldaei is paraphrastes, quinquaginta sicli pondus eius,vertit. Neque vel his tam manifestis testimoni j squisquam aduersetur, affirmans ea omnia de pretio, atque aestimatione intelligenda q oniamus fiam apud Hebraeos obtinuit, ut pondus pro aestimatione usurparetur, sicut appendere pro namerare, vel soluereri nam eiu modi argumentorOb Gratur, non infirmatur nostra sententia limmissima manet, non ruit. Qua enim alia ratione pondus pio aestimatione usurpatur, quam quod res omnes pondere, hoc est siclo aestimare solebant antiqui)Neque dissimili ex causa appendere usurpatur pro soluere, quam quod, quae soluebantur, omnia siclo, hoc est, pondere ibi uebantur . Et quamuis quAe at tali mus , non ita imma essent,vivere sunt ocus ille alter libri,