Ioannis Casae Latina monimenta, quorum partim versibus, partim soluta oratione scripta sunt

61쪽

L es perium occultu sisbaequor. Non ille avorum , nec oceri immemor

Dulcique agrans igne tui, neci Ultro obuiosgre se superbos Intulit , intrepidumqi pectus obiecit bossi,qua uiolentius Bessona nigris seda cruoribus Esi uisa manu saeuientis

Sanguineasglomerare turmas. Nunc titus umbras uulnera nobiles OBentat inter pulchra, nemu tenens

Beatum , ubi Hectorque, Latini

Sunt ueteres, Rutulisue Reges:

t Thesti s grata seroribus Obliuiosi pessere temporis

tione umbram, atraeque mortis, Vloria, ulneribus mederi,

Custodiendum nomen Horati'Clarum . domum Farnesiorum Hanc Latir, stasiaeque lumen

In Petrum V1ctorium . Obi Cassiope magnum alienum es seuperest uetus Nam pridem ratio sicripta mihi est pectore in intimo: Tu ni se alere a te flobuam qui uidi est dea. Non ictorius es exiguis uersibus , aut lyrae tangus

62쪽

1 CARMINA planilis tenui: se amat Phoebus eum, nes, giplura bonum munifica crediderim manu Largitum: aer en sicut ager, rurappampino Irritis ori a Lacchi. Promis rugibus oppido Circum Iona hilarant, muneribus diues pol inis Etrusicos populos ingenii ruge bonasmus e nutrit alens. Sic senior uertice Aly

Olim Philistis ronaster semifer uberi

s ais nobilium semini dicitur artium Titisse. II dies e medio Oilere utpote IZitu secro se scripta tibi clara olumina Uictori eripiet roriferis sidera noctibus Id subtrahetis piscibus, idem aequora nantibus. Contage popubi te tetigit lurida morbidi

tamquam, te ambitio curriculum p tereuntium Obliquis oculis asticiens nec pepulis, neo i roboris hoc attribuit Iuppiter, uisacrum Nasi disicutiens commoueat pectus originem licet. Porphmione a ualido trahat conati obum Caetiolum candere fatribus. Non res, cui cumulussemper abes, cuncta ue metiens urum te pugit: te nitidum usi salubribus Fontis Castali Iauit aquis candida, tu meae

Amen patri Nelebris sat mihi ructuum Ignava haec tulerint exilia in montibus asserissu ita, argueris desidiae est ibi delitum

Carmen, nive inmis quod citharae dinumerem modos,

63쪽

teret cos ima e turre cietis Tot nocte aera sinos innuti, totque die. Si mihi uenturae noctis dormire licebit Per tot tinnitus parti iam misero, cum defessos iam iam continget ocellos, smetuet subito issetis sepor, si ego cras obis,ltro tortique rudentis Spira , o firmo e robore fulcra dabo, Tutius ut sonitu oreamque lacessere suo Sosibi pomac O mariaci tonitrus. tam cinctum nimbis, nigra nubesidentem Deficient olim Iammea etinuem Cum ueta in pomum plenis decurrere ripis

Praecipitem si lint sumina prona eam:

Fluctibus , raucis Siculum pertundere littus fonticum iam desinat unda maris Tunc quoque uicinisses ense in turribus aera C alunt bombos edere raucisinos.

Q , mare necfremitus edet, nec siti xemi, Ne nimbi, abrupti nubibus igne senum:

Et cum nubige Thaumantidis ora sinumque Deficiet cryceus purpureusiri color Cum pontum nitidi istes,cum littoralictae Conchae, cum dens Meseret umbra nemus: Turre tua tunc Cornesi dulcis me raucosta uti cessabunt aera ciere sonos.

F IN I S. E

65쪽

DE OFFICIIS INTER

POTENTIORES ET

TENvIORE AMICOS: AGNA omnino Veteres, diutuma

que molestia caruisse mihi videri lent qui non, quo modo nobissere institutum est , ingenuos homines, sed plane seruos in famulatu habuerint quorum ad victum, cultumque,d ceteras vitς oportunitates , opera ac ministerio uterentur . Nam cum hominis natura celsa, amplaque, Merecta sit, longeque ad imperandum magis, quam adparendum accommodata , in eam vigentem atque integram herile imperium , quod nos facimus, exercere qui volunt, imolestum negotium, atque odiosum aggrediuntur. Itaque veteribus in edomitos iam, quasi mansues actos, quippe quos prius aut compedes, ergastulumque aut a pueritia usque captiuus animus eneruasset atque emollisset, neque dissicilis, opinor, neque iniucunda dominatio fuit Nobis contra cum robustis, valentibusque,&tamquam adhuc sexis res est, quis pro

pter naturae spiritus dominatum aspernantur oderunt,&propter iiDertatem dominis etiam resistunt rationem quidem dominationis iniquius interdum, pestamen iu

re, ab ipsis heris requirunt &repetunt ex quo querela rum, expostulationum , litium plena sunt omnia . Sic anim est profecto Nam iniusti rerum nostrarum ratiocinatores sumus ac, cum sua quisque, quam alius aeque bona nimio carius stimet, eoque plus in omni ratione serat ex-

66쪽

28 g oppI cII INTER POTENTIORES pensiim, quam acceptum reserat, res conuenire noni test hinc acerba illa sane querimonia atque exprobratio.

Ego me domi tuae contrivi contraque. Ego te sustentaui, alui, in honore habui. Quam quidem inter homines controuersiam, quodque dissidium, ut, quantum est in nobis,sedemus componamus, a nobis, hoc es ab hominis ossicio minime duximus essb alienum . Quamobrem

cum in eam cogitationem saepenumero incumberem, praecepta quaedam,&tamquam artem de necessitudine,&communione ea, qu se potentes inter, ac tenuiores coniugatur,

quaeque ab ea re, quam imitari plurimum visa est, seruitutis, acerbum sane nomen inuenit, degenda composui, eamque litteris mandare institui ut labore nostro, si modo, quod cupiebamus, aliqua ex parte assecuti sumus, no mana trique haberent, ad quam dirigere si se vellent, uscommoditatibus, propter quas eam coniunctionem , quae sane una omnium maxime turbulenta videtur, copulassent, placide, tran quilleque fruerentur. ' Suoniam agitur communionis, societatisque unius cuiusdam uater homines hi scepta tradimus plures autem lunt hominibus inter ipsos, variae communitatum species, quarum aliud alijs propositum sit principio haec ipsa, de qua sit nobis hoc tempore explicandum, secerni a ceteris, serungique debet; ut, quamquam de omnibusquedam communiter pi scipi soleant, quae ad uberiorem quandam, amplioremque artem pertinent tamen, quoniam huiu:

pq r xlix praeceptiones sunt, eae a nobis

mete, dilucideque exponantur Inonaniataque Oci

ditatis studio homines ducuntur, aut rerum, qui bii: tun

tur, facultatem, potentiam,opes, copias, e que dnus adspasca tuerique, aut etiam adauges o ait I

nania In rationem utilitatis cadunt: aut honesti, reaeo ve

net apertior libidinosi amores sunt,4 quae t eliciae appel

lantura

67쪽

tantur, ceteraque eiusdem modi Vtilitatis autem genus satis si e susum est continet enim rempublicam primum Vniuersiam; demde singulassere ciuitatis partes nam inita ei ciuibus communiter inter ipsos societas eam ob causam, Ut congregati, salui, incolumesque esse possent tum multeri u stus, lucriq; causia communiones sunt priuatim contrastae Tertium autem genus amicitiam complactitur , non hanc popularem, sed illam bonorum, cum scilicet honestum, laudabile, decorum, non emolumento captans aliquo, sed sua ipsum vi ac dignitate inductos homines virtutis amantes coniunxit arcte, atque devinxit. Tenuiores

autem homines cum se ad principum ciuitatis amicitiam applicant contraq; clari, potentes, opuIenti cum obscuros, infirmos, eXiles in contubernium ac familiaritatem recipiunt, neutri sere honestatis decorem consectari, ac ne a

tendere quidem videntur, sed utilitatem modo, aut voluptatem sequi. Id ex eo intelligere licet, quod neque illi

bonos quosdam viros, iustosve, aut sortes, ac moderatos, quibus inserviant, sed gratiosos, ac locupletes, si utrumuis liceat, delegerint,&fortunis ditati confestim, tamquam id operis habuerint, discedunt, aut certe cupiunt atq; hi rursum laboriosum quemlibet, aut industrium, sollertem, frugique exquirunt, eosque insignior aliqua virtute praestantibus longe praeserunt. Quare, quae de vera illa, germana amicitia praecipiuntur, cum morum similitudo. conuenientia bonorum animos stabili quodam amore, caritate devinxit, huic necessitudini conuenire non poterunt: diuerserum enim generum esdem priaeceptiones esse non possunt neque vero eadem esse genera, quorum exitus, finesq; diuersi sunt. Atque alia est etiam humanarum secietatum diuisio nam aut pares inter se copulantur, quales satrum coniunctiones sunt aut dispares: euiusmodi parentum est, ac liberorum inter ipse commutanitas Permultum vero rescri ad inueniendi offici rationem, viro quis in genere, eam, qua de agimus, necessitudi

nem constituerit: quamquam in promptu id quidem est: ambigi

68쪽

N DE OFFIC INTER POTENT .

ambigi enim non potest, quin ad posterius reseratur sed

cum fere constet, dispares hoc amiciti Menere copulari, illud parum percipiunt, aut certe non satis constanter ad e tremum usque retinent. Stabiliendum est enim , firmandumque quid sit illud, cuius pr stantia princeps in hac necessitudine, Sc tamquam herus cernatur, ne vagari, errareque huius ignoratione cogamur. Principem igitur locum non, ut plerisque in rebus, ita hoc in genere doctrina , nec qias, nec nobilitas, nec vero virtus obtinet,sed pecunia modo dignitas, potentia dominatur. Atq; hqc quidem Vt concurrant omnia, optabile est sin minus , clini deseruiendum est. Satis si autem ad hoc argumenti, quod saepe unius conuersione fortune, ratio omnis amiciti scommutatur, multique cum ijs, quibus diu, tamquam pussuerant, non modo exaequantur, sed etiam ijs ipsis efficiuntur humiliores a quibusque antea coli seliti sint, eosdem aut pecunia auctos, aut honoribus ampliscatos contra ipsi reuerentur atque obseruant. Quamobrem si hoc ceterarum communionum, si quibus ita videtur, praescriptum tamquam formula, Vt, quod in unoquoque bonis , subduci uni habeant ac tantidem se quisque faciat, quanti sit, tantidemque ab amico aestimari se vel postulet, vel patiatur. Nobis autem alio quodammodo rationem institutam csse,intelligendum cst plerosque nim fallit; quorum est error tollendus, ne, quod faciunt, turbent omnia. Cum igitur ratiocinabuntur, meminerint adnumerari, appendiq; par esse non omnia sed pecuniam modo, atque potentiam; quando ea est hec secietas condicione contracta , Ut potentibus, ut locupletibus propter id ipsum, quod opulenti sunt, tribuantur omnia. Quare qui sese paupertatem serre posse non tam negant, Quam re ipsa ostendunt, quibus ouesto opus est, quique aliena egere se fatentur potentia, desinant molesties. neque ingenium, aut nobilitatem,

aut doctrinam, quibus rebus, quamquam pretios alioqui sane sunt, ne ipsi quidem magnopere considunt, magnum quoddam pondus habere postulent, ut comparari se pro

69쪽

pterea, quod ijs instructi sint, superioribus,aut etiam ant servi putent oportere. At vir ego, inquit, sum melior, eruditior, nobilior, una modo re inferior, quae ipsa non linvirtute posita est, sed ex fortuna pendet; Sit ita sane mitto enim, quod plerumque nimium semet ipse diligunt, nimium amplexantur; sed, ut ita sit, tenendum tamen illud, nihil in hac communione relictum esse ij rebus, quas illi conimemorant, loci principem esse pecuniam, imperium obtinere potentiam placuit accepta semel condicio est, quae

aut tunc recusanda sula, cum serebatur, aut ne nunc quidem improbanda. Fuit olim apud Aethiopas lex, ut eum regem facerent, qui procerissimus reperiretur. Num igitur philosephus, breuis si forte suerit, atque Aethiopiae regnum affectet, non ea lege puniendus si h Atqui sapientia

proceritati, omnique corporis staturae longe antecellit nemo negat id quidem essed ea tamen Aethiopes lege vivunt, quam violare sit nefas sic nos eam seruare legem debemus, quam nobis, quas populo, Vsus, vitaque communis promulgauit, tamquam hasit, quamq; adeo ipsi sanximus. Tantum enim abest, ut quicquam adscribendum cuiquam sit, preter id, cuius haberi semel rationem placuerit,

vis pe id ipsum, adiectis iis, qus plurimi alioqui sunt, vi

lius ossiciatur ut meretrix pudore deterior est ad quaestum enim ius aestimatio resertur, quem pudor, quamquam laudabilis ipse per se, tamen imminuit petulantia vero, tametsi sua ipsa Vi naturaque turpis , auget. Neq; vero aliam ob causam quibusdam in ciuitatibus mstitutum est,ut eximia quadam virtute crues populi arbitrio innocentes relegarentur, isque mos ab Aristotele, quanto, quali

que philosepho non admodum improbatur, nisi, quod

cum vnaiquabilitate res eorum publica contineretur, omne, quod emineret, cuiuscumque tandem id modi esset, amputandum, jamquam complanandum censebant ut ne virtuti quidem, sese nimium attollent , parcerent. Quare diuitis tantum, atque Ope in ea re censenda, atque estimanda ponderentur, quibu4 semel principatus, d minatio

70쪽

minatio data est reliqua circumcidantur . his se virtus,nobilitas, do strina submittat hoc qui recusant magnus est autem numerus seditios ut in republica ciues, sic in amicitia turbulenti existimandi sunt. Vinciuntur igitur necessitudine laac longe potentia ac diuitijs dispares vinculum autem est non caritas, sed utilitas ex quo illud conscitur, quod antea quoque dictum est a me, eri are eos, qui hanc necessitudinem veru illius, iustaeque amicitiae legibus temperari putant. Nam hoc quoque genus importunum est, magnam quandam, aequabit que beneuolantiam, atque ardorci amoris requirentium distinguenda sunt enim necessitudinum genera, ne temere omnia ab omnibus expectentur: quibus enim sua cuique priuatim utilitas proposittat ne ex conuentust, eos nostra causa tantum velle puta

re, talienum commodum anteferant suo, temere optan

tis est, non considerate iudicantis. Neque vero eadem Vtrisque proposita utilitas est, sed operam atque obsequium a tenuioribus potentes expetunt inopes contra a mitibus, atque honoratis pecuniam, aut dignitatem illi enim, vote diuiti; saffluentes, nullum sequuntur emolumen' tum, sed id modo attendunt, quod eam sibi coniunctionem ad dignitatis splendorem honorificam, ad victum autem cultumque,atque res gerendas, cum iucundam, tum vero multas sane locis peropportunam se intelligunt. Inferiores autem propter paupertatem,atque inopiam, Pecum e ructum aut dignitate; querunt tum propteri

becillitatem factiosos, opulentosque amicos sibi, tam Quam admuriculum,parant. Quibus ii onstitutis,quoniam pedit cum unaquaque in re eum nos bene cognitum be

quandam, speciem, quoad possumus, incesti ,