De crisibus libri tres / Nicolao Leoniceno interprete

41쪽

Cporteat egeratur. Qu9d quidem molle

S coniunctum est,concoquendi vim vati dam esse liquido ostendit,ac digestionem optime fieri,ac preterea nulla ventri pa tibus inflammationem esse. Sicut vero id verbum laeve, praeteri nissum eisse videtur, nam quod bene c5coctumst, id protinus aetiam laeue esse oportet. Hic non recte discernit mam quod coniunctu est,fieri non Dotest quinetiam laeue sit,nam nitum o I. Dortet esse in partibus omnibus, xveluti existere exquisite, si vero aliquae qua-dem eius partes seraratae asperae, dux viderentur, aliquae autem humidae eaque e quomodo hae serent simul iunctae asNam hoc pacto adinvicem dissolueretur,&asperae quidem .durae partes seorsumesissisterent,humidae autem tanqua aqueae tenues adhuc remanentes no pollent solidis alligari, neq; vllam per secum illis ba inbere comunionem: circumfluentes vero undequaque,&diffluentes,inaequale,neq; Io pacto coniunctu facerent excremen

tum. Quod igitur quidem tale esse dico

autem molle atq; coniunctu omnino vel pytris sanitate ostendit: sed simul etiam illud indicat ut dixi nullia ex iis quae circumiacent membris,aliquo modo pati, dige.

uem optime neci Nam ubi ipsa no teg

42쪽

regre fieret omnino humidum esset excrementum. Si vero excretionis seruetur tempus quod fuerat in sano corpore, ex eo liquet neq; coctioms tarditatem adesse, tam 1' que ullam potentia vel retinentis vel expelletis imbecillitate nam si tardius quan

Oporteat excernatur , comonis tarditas, aut motus quo per intestina desertur, osteditur si autem citius, potentia retinentis Io debilitas neque id euenit propter robur alteratricis cum fieri non possit, ut qui aegrotat, acute praesertim,ventrem habeat robustiorem quam sanitatis tepore, cum bene cum eo agatur,sino multum sit ima Iesbecillior. Si vero cum aliquo morsu celeriter exeat, id ex irritatione quapiam contingit, neq; robur aut imbecillitas aliqua exinde significatur. Sed si sine morsu aut aliquali accidente in tempore opportuno

et excernatur,tres ventriculi vires vigere demonstrat, alteratricem,retentricem, Me

pultricem. Quod vero quatuor sunt vires in qualibet nostri corporis parte,alibi oste dimus, neque nuc oportet aliquid horumas ita incidentium demostratione perdiseere:quoniam de his singulis separatim scripsimus. Reliquum est igitur, ut ostendamus oportere alui excrementa quae emit tuntur,ad ea quae intus assumtitur, seruare

43쪽

3s c A L. DE RIsIBVS proportionem. Excrementum igitur motile atque coniunctum, quod horam qua excernebatur sanitatis tepore, seruat: nisi etiam seruaucrit ad ea quae intus asumuntur conuenientem proportionem aliqua eius pars intra caecum, e id quod vocatur colon intestinum retinetur aut in aliis tenuibus inuolucris. Non est autem hoc ne

re sicuti signum,neq; sicuti causa bonii: cuti signum quidem, quonia vim exput rotricem nominatam ac propulsoria debile esse significat: scuti causa autem quoniasti mi dant supcrduitates intus remanet, qui potius emi t oportebat.ltaque quod habet lia conania praedicta agna excreme Ilum, nimito indicet inserioris ventriss nitate. Q. d si ex his ullum deficiat non- nun tiam id ius vetris aliique affectum si gnificat ali uando aute digestionem esse offensam aut aliquod circumstatium o m anorum no se auum aut aliquod acciens' obtinere, sicuti de in morsu dicebatur. QuM a igitur erit exquii ite secudum naturam se habens excremetu Qv9di que in ventre, neq; in circumstantissus or- sanis aliquod erratum esse significat.Tale aute est quod praeterea quae pra di ximus, omnia etiam illa duo recipit, quae Hippocrates ipse scribit deince2s in nunc modii:

44쪽

LIE I. 391 subrussum autem erit,ac non admodum I Irmis saetidum. i enim ruffum purum,uel aullo guo. 2. modo subrutam extiterit,sed etiam secudum ciborum colorem alterum duorum Ixeises significat,scilicet plus 'russae bilis in ei pallii ..trem defluere, aut nihil omnino. Horum vero primum quidem si circa initia fiat biliosiorem morbum ostendit: si vero declinationis tempore, corpus integre expurga

I ri. De his quide in sequentibus exquisitius

dicemus. Inco tiam autem excrementum

est tenue,& asperum, humoris expers,M quod ex cibis eruat qualitatem Secudum praeter haec est excrementorii genus,quod et non ex ciboru sit dispositione, sed ex confluentibus ad ventrem ex toto corpore si

perfluitatibus,quod aliquid potest indica re, veluti id quod paulo ante purum rus sum dicebamus.Sed hoc quidem, quandoxo amarebit, humor impermistus,& multus ad ventrem fluxerit,existit. Viridae autem est amiginosae bilis indictu. sicut nigrum, vel atrae bilis,vel sanguinis in eo loco e usti.Si autem velut liuidum quoddam in excremento apparuerit,ubi non fuerit, te aliquid intus assumptum partium insonarum validum frigus ac velut mortifica tionem indicat. Si verbiingue, ubi non

fuerit tale aliquid assumptu,pingvis colli-

45쪽

quationis est signum quinetia ilicosum nisi, hoc ex cibi natura tale sit, colliquotionis est indiciu Sed quod quide pingue est,ex pinguedine fit liquefacia quod vetato viscosum ex ipsis solidis animalis pax stibus contabescentibus, Quare multour uius.Et quidem quod vehementer scelet, si etiam hoc ex cibo non accidat,vehemetem putrefactionem ostendit.Vt aute summatim dicamus,in omnibus nisi pro cibi loqualitate talia fuerint excremeta, ita oportet affectionem considerare a leb, sicubi hoc taceatur,subintelligere tame opor- 4 tet.Et quaecunque ab Hippocrate in pro-

legitur, nosticis dicuntur, ita dictitur semper i rs spirim a stinguentibus nobis,si quid ob aliud alitiquo e quia,non propter aegritudinem fiat. Relifer ete quum est ut de stridenteo spumos, va- sat Ois A rio dicamus.Stridens quide,ab eo qui insit

more colono cani excernitur, nominatur Indicat ocitato, autem ipsum excrementum, flatulentum

pii Dante quid cum tenui humiditate habere permi-miisse inrisum,organa autem in unum coacta atq;q alis per in angustum restricta Spumosum vero ne turbatio sicuti etia in exterioribus accidit 'cum as more a scilicet seruor inest, vel aliquis flatuosus immori spiritus tenui humiditate commistus est.

te,alio m-Primum, immoderata caliditatis corpus

D te colliquantis secundum vero est inaequalis per

46쪽

perturbationis effectus Varium aute va a riis corpus affectibus obnoxium ostendit, λοῦ me ob hoc igitur diuturnum malignum ius quam eximi:multi enim affectus ad coctionem areist. longiori indigent tempore,periculumque afferunt' multitudini aequale. Nam simplex affectus facilius csicoquitur,&mmus melius est quam multiformis periculosus. Si qui quamdem de excrementis iudicare oportet. . Iussietum ex rivis C A P. r.

DEinceps de rinis dicamus.Ex his igi 26. Pr .

tu illa optima est, qua urinae fanori Ler csimillima. Qua cunque vero non est talis inceps. simpliciter, incocta est, vel praeter hoc perniciosa.Coctum igitur Mincoctum nomine quidem sunt unum,sicuti sunt gene re plurimam vero in eo quod magis aut minus,differentiam habet. His igitur etiam anifesti imos terminos tentemus appo 'nere,quibus quod est in medio secernatur. Quae quidem optime cocta, in iis qui Optima supremum sanitatis obtinent gradum,con rina. siderare oportet: talis enim est subruta,&subflaua,magisque subruffa,quam subflatat ua:statim verb&haec mediocrem crassi talem habet.Nam qua seipsa crassior est, vel tenuior coctionem imperfectam significat.Siquidem altera nondum in humo Fortasse rem conuersa est,altera vero adhuc cotur

47쪽

uod bata est.Hoc autem intelligere licet exusqvidire ri qua enues ac purae excernuntur, posthae peculia vero vel remanet semper tenue ,aut paulAriter igni post conturbantur: quoniam utraeque co- fcat, binione carent:co aute differunt, quod alte ryiues; ab ra nodum coco qui coepit:alteri vero quo-

is qua ni flatu, si spiritus ipsi permissi sunt per

ean turbatio, veluti in nouis vinis adhuc serue viis , cetibus inest. Nam cum triplex sit urina- ,α ium turbidarii deseretia quia vel cum ta-ro

Tri te les mistae fuerint, paulo post resident, vel disseret a semper similes permanent,vel purae quid . urina in minguntur postea ver5 conturbatur: pr bsti ua quide est ex dictis tertia, ira aute prima,media vero inter utranq; secuda: luo uniam quae statim quidem residet, parum. aliquid inaequalis turbuletiae superesse Gmonstrat:quae vero semper manet similis. vigere adhuc quae est in sanguine,agitationem ostendit. Quae vero extra conturbatur, lebet incipere concoqui: quare optimo iure ea pessimaest, longiori tempo- revi virtute sorti indiget ad coctione. Sed λι-la quae turbulenta mingitur, statim l subsi- ω, πιτν dentiam bonam habet, morbum haud ita is Crate sed multo post concoquendum significat ath; melim que idcirco melior Medio autem loco se secunila te habet secunda:nam ea quae ex vigente fitavim. conturbatione, quatum malitia differt ab

48쪽

ea quae adhuc futuram perturbationem si- grusicat tantu superat cam quae iam quiescentem obtinet. Qua vero ad summum incocta est, has omnes vincit Elt autem Pessimas aquosa exquisitὰ, neq; iam coqui incipies, irina. qualis turbulenta:neq; in spe, ut coquidebeat, sicutique: paulo post perturbatur, sed

veluti desperata coetionis accidens: quae talis est, venosae natura passionem signifi- 1 cat, qualis est in ventre extrema coctionis priuatio Quum vero etia celerius in logis

tur in vas urinarium, vocatur a nonnullis bis em ies is haec passio .alii διαεήθω , quidam vero alius antiquus urinae Prodi

I uium nominauit sed de nomanibus alibi consideratur Verum haec passio talis est, qualis circa alua Levitas intestinuior, e tinctio ut diceret quispiaria vitius': virtutis,& retentricis,& alteratricis. At haec in- a ter Oes vrinas cruda peIsima extitit: sed

post ipsam est aquosa quae, quam quidem

ad cruditate attinet, priori similis est:sed quia nullii aliud malum commonstrat,minus Perniciosa. Illa enim no modo virtutis 1 alteratricis ilicuri albavi tenui J sed uetentricis imbecillitate extrema significat, hec aute alterius solius alteratricis. Quato aute plures instrumentorii cuiusque generis actioes4 vires impedite fuerint,aut ex

toto

49쪽

η GAL DE Ris Irus toto perierint, tanto deterior est morbus.

Atq: idcirco pessimu est urinae profluuiu, quonia duplex est vitiu.Praua autem sufficienter est quae tenuis Malba est, sicuti

aqua:nam simplex quide est dispositio sed

xltimae est imbecillitatis indicium. Huic proxima est altera, rina,quae in multis apparet morbis, ut videatur istam habere forma vini tenuis atq; albi.Eius aute generatio est ex ea quam nuper diximus albi ro Q reo aquosa,v quae paucii liquore ex bili rusiasiis ceperit.Namvis exterius in aqua pura aliquid ochrae inieceris, talis tibi aqua repraesentabitur. Haec quide urina proxime

accedit ad crudam. Post hanc est ubpalli da. Pallida vero iam subrussa est.Si enim in aqua inieceris vel ruta coloris paru et pallidi multum simile tibi videbitur haec

verδ,quantu ad colorem attinet,concocta est. Oportet autem tantum eam discederes 'sua crassitudine ab aquosa, luantum colore, uidem bene concoqui debeat Optima autem omniu urina, subrussa ac siil,- flaua est , quemadmodu, antea diximus, veluti sietia extra tale quid facere velles, sparte sanguinis subtiliorem atq; serosam ac bile ruitam aqua permiscens. Sermone autem non possum exprimere mistionis quantitatem, sed vel ab altero oportet addiscere

50쪽

discere de optima urina, aut per eipsum experietia percipere, qualis sit urinae secudum natura se habentis sorma, eam in sanis corporibus perquiredo. Nam cum ad 3 huc coquitur sanguis,urina quae mingitur, uena aequalemvi albam subsidentiam ac multa faciniam ver,persecta coctione color quide urinae inteditur, minus autem

subsidet. Et si longiori post hoc temporer homine a cibo prohibueris, videbis ipsam

fieri continuis magis russam Nam cincomentariis de potetiis naturalibus, ostendebatur, quicquid alimenti supramodum calefit, praesertina si pingue fuerit,&II dulce, verti in amarabilem. Quonia vero 3 ita iam tu manici pallidam nominant huiusmodi bilem, pleniq; sunt medicorulibri in quibus hoc vel illo modo appellatur, sicuti in quibusdam indifferenterii ne-αo lius est hoc in loco illud rursus annotare, ut exactius quis dicta assequatur, quod russus color ad flauu proxime accedit in Rusi hoc aute differunt,quod alter magis ad at stam us bii alter ad splendidu vergit. Nam Mama rentia. λ ra bilis aliquado uisa apparet, aliquando satia, saepius autem&pallida tibi videtur esse. Si luidem albior, turbulentior facta sit,rustescit.Si vero splendens sit &purior, flavescit. Nam quod veluti ignea in bile splesru