장음표시 사용
21쪽
g - Dei iterarum prolatione. Haua,secerunt Eua, Hanoch, Enoch; Π a Noab: Noe. Sciendum etiam quando haec littera in fine stribi- itur cum pathali, tunc prolatio vocalis praecedit aspirationem,ut ΠΠ ruati,non rulia, *W sameah. - Facit l, Latinum,ut 23 , mutatum. aliquando in Taulitteram,eo quod sint litterae eiusdem instrumenti vocalis, ut errauit.
3 Valet i, consenantem litteram, ut amIaacou Et qua--do no habetproprium punctum quiescit,ut panau, deuaracna, sare. Solet etiam nonnumquam ilia fine dictionis esse tamquam vocalis, idq. tu quando prae cedit unum ex his quatuor punctis vocalibus, pathah, in Q metΣ,suree, & holem, Vt c, deuarac, madai, hia Cum dages valet c,vel k, ut'Κarlatu; sine dagra ch, ut Σecher. In fine semper habet, aut laeua,aut ca-
mez, ut ASit hostech , iadecha. Admittit quoque interdum in sine pune ulum dages,ut ijsmerecca.
, Facit L pud Latinos, & sela inter Alphabeti litteras
erigit caput in sublime, ideo vocatur Rex litterarum, tenetq. locum medium in Alphabeto. γ' Facit m, Latinum 1, finalis eius figura nullum recipit - punctum vocale. Facit n,in sine dictionum,numquam admittit punctu, prςterqua in tertia plu.futur.scem .ut pro - Huius litterae prolatio supra est expressa iuxta littera - Zaini valet enim C acutum.
y Tametsi huic ljtterae silpra in Alphabeto adiecerimus vocalia a e io in proinde quasi nullum discrimen esset inter Meph dissere tamen plurimum ab ea,
22쪽
De litterarum prolatione sed cuius genuinam pronunciationem etiam Iudaei ipsi hodie ignorant, nisi cum in fine ponitur cum pathia, tuc ς primunt ipsim per a, in gutture sermatum,ut a *ς stia. magis, quod legunt quasi sciamaa, cum diphthongo.
Haec littera dagessata valet p, & sine dages ph, finalis
eius figura nullum umquam admittit punctium vocale. P Huic littera apud Latinos respondet Σ, quod alij VO-cant i stridulum,ut P' ly Σaddic. Finalis eius figura nu- quam habet sibstratum punctum vocale . Vocatur autem haec littera a quibusdam Zaddic, ab alijs Zade .m Valet Κ, Latinum, seu Κappa Graecum, nec unquam flectitur ab hac prolatione,quod dico propter c, Lati num, in quod a quibusdam vertitur. Facit r, Latinum,& quantum attinet ad punctum da-ges numeratur litteris gutturalibus,de quo infra. ta Habet haec littera duplicem prolationem. Nam cum punctum habet in capite dextro, quod Hebraice r*'. vocatur, valet L, crassum. Quado autem nabet punctum in capite sinistro, quod Qq vocatur,non differt a prolatione samech.
n Cum puncto dages facit l,& sine d ages valet Q.
Mouet Elias Levites quaestionem in praefatione libri Maseret hammasbreth,num puncta vocalia , α accentirum Mosi tradis iuerint in monte Sinai, una 'cum litteris,aut non , adduci q. multos Rabinos diuersia seruientes. Quidam enim opinantur legem sic traditam Mosi, ut nec apex aliquis defuerit ; alij vero asserum pum. cta inuenrum esse humanum, & in eam sententia it quoque Elias . Et hic rursem diuerse sunt opiniones. Alin-
23쪽
De nais eis Mur. qui enim putant viros maioris concilij , quos vocant puncta addidisse legi. Sunt autem hi viri magnae Synagogae Haggaeus, Zacharias, Malachias, Daniel, Hananias,Misael, Azarias, Ezra, Nehemia, Ma dochaeus, Zerubabel,&c. Alijs haec sententia non placet, asserunt tamen & ipsi, Mosen quidem primum non Om
nia scripsisse, sed nudam legem absque punctis tradidisse
Israelitis, & ab Israelitis obseruatum, quomodo Moses legit singulas legis dictiones,& quomodo discreverit unum vocale ab alio, atque consuetudinariam illam legis lectionem a Iudaeis obstiuatam,etiam multis annis post destru istionem templi secundi, usque dum congestum fuit inges illud Thalmudicum opus , quod ibit anno ab initio mun di 3 9 8 9.anno vero post Christum natum 1 2 9. secundum calculum nostruin. Elias tamen asserit id factu anno post destructum secundum templum 43 6.qui est annus Chri sti 6. Tunc surrexerunt hoc est, magistri traditionis, viri quidam Tiberitae, qui prae caeteris Iudaeis exercitatiores erant in lege,& Prophetis idest elegantiorem tenebant linguam Hebraic
castigaruntq. & repurgarunt totam Scripturam ab innu meris mendis,addiderunt puncta vocalia, &distinxerunt versus,& sententias per accentus. Antea enim , ut Cabalistici quoque dicunt, tota lex erat quasi pastac, seu sententia Vna ,& omnia cohaerebant sine ulla vers vim distinctione. Iudaei autem illi Tiberitae, qui scilicet habitabant .in Moesia Paphlagoniae,secundum ea,quae illis tradita fuerant a maioribus in Sacra Scriptura, & oretenus acceperant,omnia redegerunt in librum, usi lingua dissicillima, ne mysteria pastina omnibus proponerent, collatis q. multis
24쪽
De punctis moraditiis: νtis Biblicis exemplaribus,castigarunt totum Biblicum corpus sustulerunt errore qui vitio scriptorum irrepserant , additione punctorum vocalium ambiguas voces declarauerunt,atque per accentum notulas in volutiores sententias explicarunt. Nam accentuum figurae apud Hebraeos
nedum id praestant,ut scias ubi vox sit eleuanda,vel depria menda,verum &distinguunt sententias in pausias, mebra,& alias subdistinctiones quare & nomines id est sapo ri seu gustus apud eos vocantur,quod scilicet rectam sententiae intelligentiam sua distinctione lectori offerant, sicut puncta vocalia id praestant, ne quis in dictione erret, sed veram eius lectionem habeat. Hinc enim deprehendiamus veteres interpretes nonnumquam in unius dictionis lectione ob punctorum sequestrationem variasse, ut i Plum. I io. ubi scribituro' 'aq*; ibi quidam legerunt immecha,tecum: alis amelia,populuStuus. Erum haec sententia Eliae,caeterorum q. Iudaeorum ea sententia arriplectentiu,tamqtiarn falsi a me reiicitur, & amplectendo veram,germanamq. sententiam dico, quod puncta, una cum accentibus, & litteris, Deum Opt. Max. au -
, ctorem habent, qui Linguam sanctam in perfecto statu creauit,eamq. primum docuit homine, ut ait Sanctes Pagninus in lib. i. Instit. cap. i . cunctis linguis, in quas dein- de filii diuisa,& perfectiorem, & ad legendum aptiorem .
Quippe qui & id est legem,quam dedit Deus Mosi iii
monte Sinai,non nudis tantum litteris,sed etiam punctis, accentibusq. distinctam dedit 1, alias lex persecte data non fuisset,quod non est dicendum: cum enim quaelibet littera diuersa habere possit puncta, alii aliter legerent, & sic tota Scriptura essit ambigua,ut magis patebit infra.
25쪽
ni Q md appareat mira ipses met Hebraeos, sontrari e tentiae i uaces , probabitur primo aliquibus auctoritatibus babianorum,&deinde ratione. Prima est R.D. Κimhi magnς apud eos auctorisqtis, qui inseqlMRhlol pag. 96. ita scribit : Hoc aute non di erunt. R. alibini uostri ad mutandum idest motiones,sea vocales,quae datae sunt Mosi a monte Sinai: ubi hic loquitur de punctis seu vocalibus,quae scriptae erant in lege. Ide
etiam asserit Elias in libro n. da dicit, quod puniri
data sunt in monte Synai.Quo in loco aperte sibi co tradi' Ut, cum dixerit in praelatione libri masorem hammasb- relli,quod viri Tiberitet punctatam dederunt legem,quod certe falsum est. Secunda est ex libro Semadar, magnae etiam apud eos auctoritatis, ubi in principita ita legitur: Si quis dixerit , Vnde sciemus, quod ex ore Dei dictata el punctatio, M.tin ii, accentuum rario Responderi potest: Scripturam perfectam, seu perfecte datam fuisse, iuxta illud Deut.1 7. . 8. Scribes ita de in lapidibus omnia verba legis huius explanando bene Ergo si non fuissent puncta, dc accentus, quia buo explicantur voces, nemo potuisset Intelligere sensum evum : Exempli gratia, eadem vox potuisset legi. np, np, et nb is ripis Et eodem modo in hac OP& sic de mille aliis dictionibus, quae propter Varietatem
punctorum,quae habere possunt, tam diuersa, atque inter se discrepantia signiucant. Tertia depromitur ex commentariolo,quod circa Maioram magnam impressum est in quo sic legitur: Verissimum est,qudd lex data fuit Mosi in monte Synes punctis,
accenti R. distincta. -d etiam colligi potest ex qui-
26쪽
De pun .mo P . IIbustam punctis,accentibus,& litteris, quae extiaesdinem grammaticae in secra Scriptura posita sint,ex quibus umores Hebraei quamplurima mysteria colligunt, quaein dicant non opus humanum esse, sed diuinum, vipatet
illo Esaiae p. idest,ad multiplicationem: ε: Ezraelix bro 2.αΣ.-hoc est ipsi. Et de punissis, & accentibus; vi
Gen. I 6. I, quem locum Maserethae notarunt HGen. 18. 9' , de qua dictione vide in Berescit rabba.si λ. 3 3... 4. , Id est, Et osculatus est eum Et Nutic3.39. Dddi , idest,& Aaron. Et ex multis 'aliis locis, quae hic omnia recensere non est nostri Jnstituti. Quoad
accentuum autem lectionem in Scriptur nihil dicam, cumulti ex doctissimis hominibus: n attendentes vim, &naturam accentuum, huc,illum. Scripturae sensiim volu tauerint; & ipsemet R. Salomon in suis commentarijs fateatur se multa sacrae Scripturae loca, nisi accentus distinguentes fuissent, se interpretari ea nescisse. ηHae stissicere possent auctoritates, d contrariorum faxsam sententiam eneruandam; sed ut magis veritas eluceat; sicut promisimus sispra. l:
Primo probatur ratione'; nam scriptura Veteris Testaamenti est a Deo per Prophetas aradiis moti selum quoad sensum, sed etiam quoad verba: unde enim sui ait Sanctes Pagnin.)nisi ex verbis sensus elicitur Si quoad verba,ergo etiam quoad vocales,sine quibus verba nulla constare pos sint,& quoad accentus distinguentes,sine quibus orati
Secundo, nam puncta vocalia sunt anim. fillabatum l& VOcum,atque adeo vivae pronunciationis . Similia fiant puncta legis Mosaicae animae vitali in corpore humano,
27쪽
xα De punctis mea libur. ut ait in , idest in libro illustri R.Nehemiae, qui
vixit ante compositas Deuterois,seu contextus totius Tal-mud.Et in Zoar qui liber est multo antiquior,& celebrior uil ladaeos, non tantum exponens quinque libros Motis, sed & reliqunm vetus Testamentum, quiq. secretiori lingua Ieroselymitana scriptus est in in Cantica Canticorii . haec habentur: Nullae possunt litterae proferri in hanc, aut illam partem,nisi cum punctis. Omnes litterae nem te
Hebraicae sunt sicut corpus sine anima, quia omnes sunt consenae,cum adueniunt puncta fidest vocales costituitur corpus in sua statura. Iam quis quaeso qui sit aliquo iudicio praedi tus, neget Mosen, & Prophetas lcriptione sua vi. uam vocem, euius vocales praecipuam partem constitu sit, ad plenum repraesentasse. Etenim cum vocales selae in sermone fere audiantur,quomodo sapientissimi homines in Scriptura, sermonis imagine essingenda, praeclaram, ac praecipuam eius partem omisissent, Obtusiorem dumtaxat,& obscoeriorem, conserantes videlicet expressissent
Quod illis impingere non minus abstardum est, quam si quis peritum pictorem hominis figuram pingendo, imitantem faciem,& quicquid hominem notum,conspicuuq. reddat, vel inscitia occultasse,vel negligentia praetermisisse
Tenio, nam sic incertum,&dubium foret, totum vetus Testamentum, alijs aliter legentibus , cum nulla sit colona,cui no possint alia,atq, alia subijes,vel adiici pucta. Quarto, nam si nunc a punctuatione, & distinctione hominum Tiberitarum, qui Prophetae non fuerunt esset pendendum,necesse forct, ut hominibus, non Deo crederemus, quod certe absurdissimum est.
28쪽
De punctis maealybus. ' et 3 Qimto, Nam si a Mataretis demu vera lectio, & pro-
nn latio Prophetarum esset ostensa,essemus aedificati s per fundamentum Masseritarum,& non super fundamentum Prophetarum. Sexto, quia lectio iam non esset authentica inam penderet tota a iudicio Massoritarum,& non ab auetoritate Dei per Prophetas loquentis. autem religio posset ullum permovere, ut iudicet sibi masseritarum lectioni esse a 'quiescendumi Septimo,& vita probatur emcaci ratione: nam punctis scripta Veteris Testamenti, iam multo tempore anteis Christi Domini nostri aduentum distincta fuerunt,& sanistissimo ipsius ore approbata.sitat constat ex C. F. Matth. ubi Dominus dicis: UNna nn Inrtypix irinnAIv zy R, , idest: Amen amen ego dico vobis donec praetereat caelum,& terra,iod unum,aut unus apex non praeteribit a lege,donec completa fuerint omnia. Quibus verbis clare testatur Scripturam diuinae legis non solum consenantibus quae per id earum minima intelligunturin sed etiania
apicibus constare,per quos punsta utique denotantur,atq; virisque parem, antiquitatem,& auctoritatem attribuitatua Patre caeleste ea esse profecta agnossit, eaq. nobis ea retiagione commendar,ut quibus aeterna Dei voluntas, & verassus dumtaxat contineatur; quibus Ideo perficiendis, &implendis quicquid caelo terraq. comprehenditur, stibischum est. Hoc unius Christi testimonium plus ponderis,& auctoritatis habere debet apud nos, quam eorum qui vane dicunt priscos Hebraeos vocalibus destitutos Disse. Vorum his non est aulaestandu, sed Spiritui sancto,qui iuxta
29쪽
. I De punctis iocaliburi iCluisti Magistri,ac Domini nostri testimontiam scripturas sacras ad extremum vique apicem pure diuinas esse in
animis electorum obsignat . . . iunNeque obstat,quod nobis, miseri, & infelices illi Iudaei
ij ciunt,dicentes,se legem a Mose accepisse absque pun- istis,& accentibus, atque adeo Doctores eorrum semper ita strisisse ; inuentores autem punctorum Maserethas Hebraeos fuisse. 1 rHuic vaniloquio, ne dicam argumento, res'indimus
stipra in probationibus, neque alia impugnatione dignuest,cum sit apertisiime falsum,& temerarium:Mose, enthi legem quam de monte Symi acceperat, perfectissimam . dedit eis, ita ut nec apiculus quidem unus ut ita dicam d esset. Ipsi autem peruersissimi homines, multis post annis quibus legem acceperant,volentes sensium Scripturae sacrae
contorquere atque peruertere, abstulerunt puncta, & accentus , & legem sanctam Dei quoquo volebat modo interpretabatur. Inde autem post multos annos surrexit ple-- iacula quaedam rudis,&ignara, sicut etiam sint Iudaei hodierni quae volens aliquo modo nomen suum posteritatii lcommendare,inuenit exemplar quodda ex antiquis quod 3 punctis,accentibusq. distinctum d t, cernens, quod nulla alia exemplaria ita stripta reperirentur apud illos, impri- mere fecerunt sic Bibliam, alio . libros 'eorum , ut verbi gratia,Pitice Auoth, Mahazor,& nonnulla alia, non sine aliqua mutatione punctorum in Scriptura sacra & consequenter peruersione sensus. Et isti homines vocati fuerunt Iudaei Masseritae,qui se punctorurti inuentores vocaverui. O utinam se falsitatu inuetores nominassent, decuisset eos credo potius hoc nomen,quam illud. Demum post aliqua
30쪽
αρyntas macati . 3 3 temptim turrexit Elias quidam Ge manus, qui ad multata deliria,quae suis in libris dixit,lim etiam addere voluit ilia praefatione libri Mastareth hammascireth asserendo, quod Iudaei Tiberitae, eu Mataritae, punctorum, & accentuum inuentorea fuerurit. O temeritatem ad mirabilem heri nepotest,ut.vsque adeo Iudaeorum superbial& temeritas ero uerit. ut ea,qua: L mi, pcra. c. emata sunt; ibi ipsis pro pria facere voluerint Nec miru esse debeo; i L Elias ista dixerit ; fait enim ρurus,Granuhaticus pudeoquo mysteriorum', 'sensuumque sacrael scriptiirae ignarus . Hunc multi ex fatuis Iudaeis tine secutilian hac sente tia ; dc quod caput est etiam plenique excidelibus Christia nis,quasi laqueis harum gentium irreti niti lianciententia proruperunt; sed hi papci sunt fateor magna G par unperiti,qui vi noui aliquia in suis. libris straberent, hanc sententiam, ut monstrums quoddam , amnibus degentibus protulerunt;nescismi quod hoc est sactatium Iudaeorum commentum qui sicut tu execrabili illo Thalmud, & in Caballisticis libris tam falsa, fibulosa,& ridicula dixeruntilita esiam hic fallero volueruntiIdeo autem in eorum synagogis legem a se punctis, α accentibus haunt, s solum qiibusdam coronia quas Nar appellant,fupra quasidam litteras adiecta)ste possint Scripturam sacha, quoquo modo 'Velint,micrpretari,& propter diabolicam eorum supersti-aronenaiScribulat autem, libros suos,idest,commentaria, de esios libros abs e puniris,& accentibus, ad eflagiendum laborem AEd mei dicunt qui debet poni ab addentibus puncta,&actentus, viliciant quem nam punctum, &ac- Centu requirant nomina illa,& verba Intelligunt auae illos suos libros absque punctis, etiam qui nec grammasIcae vesti.