장음표시 사용
11쪽
An Bonitas , & Malitia actus Exterioris Voluntatis actu pendeat, & quid ad illam addat t
. I. Resolvitur prior Para. 2 3. λ. ΙΙ. RUOIvitur posterior Para. 2S . ΙΙΙ. Fundamenta opposita. 238.
Quid sit Conscientia, & QuotupleX. g. I. Resolvitur prior Para. 263. j. II. Resolvitur secunda rara. 263.
De Conscientia Recta. . I. in quo conscientia dieatur Recta. 267. . II. An Conscientia, ut ' Recta, debeat estnformari Glantati Divina in volito tam Formali, quam m-teriali . ibid. III. Solvuntur, quae in speciem videntur contraria . 269.
De Conscientia Erronea quomodo obliget. g. I. An Agere tantra Conimentiam sit peccatum Z 27s. . II. MIvuntur ea, quae militant contra dicta . 274. III. Quaedam Dubia resolvuntur.
12쪽
Λn Conscientia Erronea excuset, & an possit eta Bona
g. I. Prima Resolatio Dubii. 28 I. f. II. Resolatio Secunda Dubii. 282.
De Conscientia Dubia. . I. Supponuntur aliqua. 28 . . II. An Iiceat . vere contra Conscientiam Dubiam. 286. . III. Quid Agere debeat is , qui habet Conscientiam Dubiam Θ . 287. g. IV. De vulgata Regula : In dubiis tutior pars est eli
DUBIUM SEXTUM. Quid sit Conscientia Scrupulosa, & quae illius Causae.
g. I. De Conscientia Scrupulo . 29Ο. g. II. Quid agendum sit ei, qui Scrupulis laborat. 292.
Aliqua praemittuntur pro Conscientia vere Probabili. . I. Quid sit opinari, seu opinio Probabilis. 294. . II. Quid requirat opinio, ut parere psisit Conscientiam in praxi ProbabiIem. 2934
13쪽
Utrum liceat sequi Opinionem miniis Probabilem,& miniis Tutam, relicta Probabiliori,& Tutiori, quae laveat Legi. g. Ι. Assertioneae ponuntur. 299. . II. Proponantier Argumenta opinionis Benimae. 3oue. g. III. Proponuntur Rationes Sententiae RUidroras. 3II.
QUAESTIO PRIMA. De Virtutibus, quoad Essentiam , Subjectum. DUBIUM PRIMUM.
6. I. Variae Virtutis acceptioner. 3I4.
. II. An Virtus sit in genere Qualitatis, σst Habitus 3is. . III. Quid sit Virtus. 3ID DUBIUM SECUNDUM. In quo Subjecto sit Virtus.
g. Ι. Quaedam praemittuntur.3 18. g. II. Resolvitur de InteIIe tu. 319. . III. Resolvitur de Volamare.
14쪽
An in Appetitu Sensitivo sint Virtutes proprie dictae p . I. Resolatio Di cultatis. 32 .f. II. Solatio Contrariorum. 326.
De Virtutibus Intellectualibus, Moralibus , & Theologicis. g. I. De Virtutibus Intellectualibur. 328. g. II. De Virtutibus Moralibus . . 33I. . III. De Virtutibus Theologicis. 333.
An dentur in nobis Virtutes Morales per se Insuta g. I. Quaedam Proenotantur. 333. II. ResoIulio Dubii. 334 ρ. III. Rationes Contrariorum Solatae. 337.
An Virtutes Morales consistant in Medio Θ . I. Resolvituν de Virtutibus generaliter. 3 o. f. II. Resolvitur de medio Virtutum in particulari. 3 I.
15쪽
An Virtutes Morales simi invicem necessario connexae g. I. Aliqua supponuntur. 343. g. ΙΙ. Resolutio Dubii. 364. III. Respondetur Rationibus contrariis. 346.
An Virtutes Morales sint necessario connexae cum Caritate g. I. Resolvitur de Virtutibus Infuses. 3 I. II. Re Iolvitur de Virtutibus Acquistis. 332. III. Solvuntur Argumenta contra hane secundam A stemtionem. 3 4
Utrum Fides, & Spes possint esse sine Caritate. q. I. An Caritas possit esse sine Fide, e Spe. 336. . II. Resolutio Dubii. 337.
. III. Hareticorum argumenta. 36 I.
DUBIUM PRIMUM. An Dona Spiritus Sancti sint Habitus; & an a Virtutibus diItineti p
. I. Exponitur notio Doni. 364. g. II. MDIvitur , Dona esse Habitus. 36 .
. III. Dona sunt Habitus a Virtutibus infusis distincti. 366. DUBIUM SECUNDUM.An Dona Spiritus Sancti sint Septem
g. I. Resolatio assismativa. 367. . II. Describuntur Ia Dono. 368.
16쪽
ostquam in Prima Parte egimus de Deo in se Viano, & Trino, Creatore omnium , & praecipue Angelorum , & hominis ; ranseuntes ad ea , quae tractat D. Thom. in Prima Secundae , primo Oeeurrit agendum de Deo, ut ultimo fine, ae beatitudine , ad quam tendit homo . ac de mediis , quibus ad eum tendit . vel tendere potest , seu ab eo deficere. Nunc autem a fine ultimo , seu beatitudine incipie
eonsideranium Oeeurrit de uitlinasino hamana vita, O deinde de ειν, per qua bomo ad bane finem pervenire potes , vel ab eo deviare. Ex fine
.nim oportet aeelere rationes eorumta ,
qua oνdinantuν ad finem . Est quia ul- simus finis humana vita ponitur stabeatitudo ; oportet prim m eonsiderare de ultimo με in eommuni , deinde de eatitudine . Tom. VII.
Utrum Homini eonveniat agere propter Finem. . I.
Ariae sunt divisiones finis. Unam tradit D. Thomas hae u. I. a. s. in finem eujus .& nnem quo. Finis euisa est illa res , quam consequi intendimus , & cuius consequendae gratia, & amore, media eligimus , & caetera iacimus , ut eam adipiscamur . Et haec est vera causa finalis, quam deseribens Philosophus
tia sit atiquid. Finis quo est ipsa finis cujuι , seu illius rei , quae est finis , adeptio, & consecutio. II. Secunda divisio finis est in finem operis, & finem operantis . Finis operis tui docet D. Thom. in x. dim1. qu. 1. a. I. i. eou. est res illa , ad quam opus ex se ordinatur. Fi nis operantis est ea res, ad quam operans ordinat opus , quod fit. Sic finis aedificationis est domust sed aedificatoris finis quandoque est lucrum', ut
III. Tertia finis diviso est in finem cujur, modo supra explicato, qui scilicet intenditur; & in finem cur, idest cui quaeritur illa res , quae est finis rusur . Quo sensu dixit Philosophus tib. 2. P f. tex. 14. hominem esse finem omnium arteiactorum , eo quod omnia illa fiant homini, seu in homi
17쪽
α Quasio I. De ultiso fine hominis.
ter homo die ita ν sinis, O divina bonia
ι s quia ex parte agentis divina bouiistas es sinis reriam , seus altimum inistentum ab agente et sed natura humana non es. intenιa a Deo , quasi movens vo- unxMem eius , sed setit ad ecus uuistitistem es ordinatur effectur eiur.
IV. maria tandem divisio est in finem ultimum , & non ultimum. Finis ultimus est , in quo voluntas ultimo sistit. Non ultimus est , in quo voluntas ultimo non sistit, sed ab eo
ad ulteriorem finem procedit . Sicut dam volo deambulare, ut sim sanus; volo esse sanus, ut studeam ; volo stu. dere , ut saluti meae, & aliorum coOperer et hoc autem volo ob gloriam
Deir haee sola est finis ultimus, Caeteri sunt fines non ultimi, seu interin
U. In praesenti eum D. Thoma I quimur praecipuE de fine euius : an stilicet nomini conveniat agere propter finem ; ita ut gratia , seu amores nis operetur. Loquimur tamen etiam de fine quo . seu ce adeptione finis . Nam finis, ut res quaedam est, cuius
amore aliquid fit , & finis quo , seu
rei adeptio , & consecutio, non sunt
smplieiter duo fines; sed potius duae
partes , seu quasi partes integrantes eundem finem; pecunia enim , & ponsessio pecuniae non sunt duo fines avari , sed unus integer: nam avarus ain perit pecuniam ut possidendam. VI. Loquitur praeterea S. Doctor in hoc ara. t. de fine operantis ; quia loquitur de fine. quem homo in suis actionibus intendit , & de fine sive ultimo, sive non ultimo. Nam e sibin hae quaestione de ultimo fine agere sibi proponat; attamen ab universatio. xibus incipiens , de fine generatim sermonem instituit: ut supposito, quhd homo agat propter finem , procedat ad investigandum , an aaat propter
aliquem ultimum finem , quod praestatari. 4. His ergo sappositis s. I I;
Resolutio a matίPa . VII. o Ico. Homini convenit agere propter finem. Ita D. Th mas hoc art. I. Probat prim5 in argum. Sed eonιra hoc discursu a Omnia, qua funt in aliquo genere , derivantur aprinesio illius generis, idest ab eo , quod est praecipuum in eo genere; in eo ramen genere causae , in quo est primum . & praecipuum . Quod videtur coincidere cum alio principio suinto
ex Arist. ro. Metaph. cap. 1. Primum
in unoquoque genere es causa eaterorum
in illo genere: sed finis est primum,
ac praecipuum in genere operabilium ab nomine , ut patet ex Phil. 1. PbU. text. Ss. ω 39. ergo omnia operabilia ab homine , ut homo est , derivantur, & causantur a fine . seu fiunt ab eo propter aliquem finem . quomovetur in intentione ad ea iacienda. Maior explicatur. Quia Deus in or dine causarum est primus in senere
causae finalis, essicientis , & exemplaris , in his tribus generibus omnes causae creatae ab eo dependent. Quia in genere intelligibilium prima primcipia sunt prima, omnes aliae veritates in eo senere, in quo sunt prima, ab eis derivantur. Et quia Resurrectio Christi est prima. & praecipua in genere resurrectionis, ideo est causa enficiens , R exemplaris resurrectionis nostrae, ut probat D. Tho, 3. p. q. s. a r. in eou. ω ad 3. Albedo etiam , quia est prima inter colores in genera causae exemplaris, ideo in hoe genere ab ea dependent , & mensuranis tur et constituuntur enim , & distit, fluuntur tolores , secundum quod ad illam magis, vel minus applopinquini;& quia homo est primum inter an iis
malia in genere causae exemplaris , ab eo in hoc genere mensuram tar arant, enim sunt persectiora , quanto magis naturales eorum inistinctus a co
18쪽
plicatum principium assumtum a Di- mini conveniant, possimi diei quidem
vo Thoma evadit omnes difficultates, actione3 hominis, sed non proprie bu
quae eκ non intelligentia ipsius fieri mana, cum non sint hominis, inquatria possunt . Quod autem Obi iei potest de tum est homo. His suppositis, utitur puncto, quod est primum in lineata, hoc ratiocinio. Et convenit agere,& de hora , quae est prima in dii; propter finem , qui praestituto sibi fine,
cum tamen nec punctum sit causa par- & bono, ad operandum procedit: secllium lineae , nec prima hora sit causa homo, dum agit ut homo, movens se eae terarum horarum diei, non est ad ex praevia deliberatione rationis, Q. rem: nam punctum est primum ex cundum rationis iudicium finem spe. eutione, & situ in quantitate . nO ctat, & propter illum voluntatem . primum persectione, sed minimum et movet ad operandum; ergo &c. Cum primum autem , quod ponitur causa cae- autem cuiuslibet potentiae actionesterorum . debet in eo genere esse pri- fiant secundum rationem obiecti illius,mum , id est maxime tale. Unde D. Th. & obiectu in voluntatis sit finis, &2. par. qu. x. art. 3. aliter explicans bonum; sequitur, omnes actiones 1 hoc principium . ait: Quo/ dicituν ma- Voluntate , deliberante ratione , proce. xime tale in aliquo genere est eausa om- dentes , esse propter finem . nium , qua sunt 3Iliur generas : sicut i- IX. Ex hac ratione apparet, quddanis, qui est maximὸ eatidur, est eausa esto actiones hominis, quae non sunt
omnitim ea Irdorum. Prima autem hora humanae modo explicato, ordinentur
diei est primi solum via executionis, in aliquem finem; attamen solas acti & ordine durationis . unde ad easum nes humanas dicit S. Doctor fieri pro-
non saei t. pter finem et quia in his talis agit ut
Minor autem principalis probatur. homo, dum in his solis secundum ra-Illud enim est primum , ae praecipuum tionis iudicium finem spectat, ad quem in genere operabilium ab homine . illae diriguntur; & propter talem fi- quod ratione suae bonitatis allieit, & nem voluntas se movet ad eas elicie movet hominem ad operandum: sed das. hoe est finis; ex fine enim sanitatis X. Neque dicas , obiectum volun homo move ur ad vocandum medicum, talis non esse solum finem, sed etiam ad sumendam potionem etsi amaram . media . ergo math videtur a D. Tho-Si enim quaeratur ab infirmo et quare ma concludi, qudd proprium volun- haec facis Respondebit: propter sani- tatis sit agere propter linem, qui talem ; ergo &c. finis est obiectum eius. VIII. Secundo probat D. Thom. in Nam respondeo, quidquid sit, an corpore articuli, supponendo , quod media intrinseca gaudeant bonitate non omnes actiones hominis sunt hu- a bonitate finis distincta, de quo in manae. Illae enim solae proprie dicun ter Theologos est disceptatio; certum tur humanae, quae sunt propriae ho- est, quod media quatenus media sunt. minis , inquantum est homo ; differt non expetuntur nisi ratione finis : si
aut in homo ab irrationalibus creatu- autem non expetantur ut media, sed
ris in hoc, qu bd est suarum actio- per se, iam expetuntur ut finis. Et sic
num Dominus: unde illae solae actim licet voluntas versetur non solum nes vocamur proprie humanae, qua- circa finem, sed etiam ei rea media .rum homo est dominus per liberum semper verum est , quod objectum arbitrium, nempe per rat Onem, de sor male voluntatis est bonum, ac fi- voluntatem. Quare illae actiones pro- nis . prie humilae dicuntur, quae ex vo XI. Nec dicas secundo. Agere prolui tate cum deliberatione rationis pler finem idem est , ac finem xsseis procedunt et aliae.autem, si quae ho- c uiam actioni. qm. ly prypter. d
19쪽
4 Ouaesis I. De uItimo sine hominis.
signet eausalitatem: sed finis notia potest era illius actionis causa; cum causa debeat esse prior, finis autem non est actione prior , sed posterior,& ultimus, eum per actionem acquira. tur ; ergo &c. Etenim respondeo eum D. Thom. hoc a. t. ad r. Quod finis, etsi sit po-
fremus in executione, est tamen primus in intentione agentis: O 6οe modo baisbet rationem causa. Realis enim boni istas sanitatis apprehensa, & desiderata movet ad quaerenda media, quibus in re obtineatur: ubi realis bonitas est , quae movet , & finaliterea usat, quamvis non ut habita, sed ut habenda , de desiderata . XII. Dices ulterius. Id, quod est ultimus finis, non est propter finem: sed in quibusdam actiones sunt ulti iamus finis , se ut ei tharistae finis est
citharizare; ergo &e. Respondetur cum D. Thoma me ad a. dist. min. Actiones a voluntate imperatae , transeat min. Actiones a volu tate elicitae, nego min. Si aliqua actio humana est ultimus finis, haec non potest era actio 1 voluntate elicita,
qualis est ipsum velle: impossibile est
enim, quod actus a voluntate elicitus fit ultimus finis. Sicut enim impossibile est, quM primum visibile ut ipsum videre, quia omne videre est alicuius obiecti visibilis: ita impossibile est, quod primum appetibile, quod est finis, sit ipsum velle. Sed si qua
inici est ultimus finis, haec erit acti imperata et sicut cum aliquis vult citharizare, ipsa ei tharietatio, ut 1 v Iunia te imperata , erit ultimus finis a ipsa tamen volitio erit propter finem, nempe propter citharietationem . Unde quidquid homo voluntarie faciat , seminper verum est dicere, quBd agat propter finem , etiam dum agit actionem , quae sit ultimus finis. Ita S. Thomas.
i merito indecisum relinquit, auacito etiam imperata possit habere rationem ultimi finis, saltem ex parte agentis. Etenim etsi citharizatio posist diei alumus finis artis citharicticae ;dum tamen uIa operatio fit ab homine , semper ordinatur ad aliquem ulteriorem finem, nempe in ipsum hominis solatium, vel aliud bonum. s. III.
CV m ex Doctrina S. Praeceptoris illae solae actiones sint proprie propter finem, quae prodeunt ab homine , ut homo est, cum libertate, &dominio , & cum deliberatione rati nis ; quae propriE sunt non solum actiones hominis, sed humanae XIII. Insertur primo. Quod actus ridendi , flendi, admirandi, si fiant absque deliberatione rationis . nec sunt actus proprie humani, nee fiunt propter finem . suta esto quoad subnantiam, & rationem specificam pioprii hominis sint, non sunt tamen quoad modum proprium hominis, ut tinmoest, nempe eum dominio, & deliberatione rationis, sed modo necessario, & eum irrationalibus communi . Eadem ratione prima intellectus cogitatio, & motus indeliberati voluntatis non possunt dici actus humani proprie, S lormaliter tales; quia in talidus actibus non operatur homo secundum modum , quo differt a brutis in operando moraliter, nimirum cum dominio, & indifferentia: in illis siquidem actionibus, nee volunt Sse ipsam movet, nec applicat intellectum; sed utraque potentia specialiter
movetur ab auctore naturae, ut infra
patebit et diei tamen possunt actus humani causaliter. & initiati vh. quia sunt in ilium deliberationis. Quemadmodum motus cordis est initiati vh vitalis , non consummative; quia est initium vitae , seu actionum, in quibus animal perfectE se movet, quam. vis in eo nondum perfecte se moveat. Similiter cum quis absque adveristent i a , & deliberatione movet pedem , aut fricat barbam , tales actus hominis quidem sunt, sed non humani.
20쪽
Nec reseri, qudd aliquando fiant ob aliquem finem ; vel imaginatum , ut
cum quis subito ex terrore movet pedem , vel manum I vel naturali rer desideratum , ut cum quis sine attentione Dieat barbam, quae confricatio ordinatur ad sedandum pruritum ex inordinatione humoris excitatum, aut ad
aliquid simile . Quia tamen linquit
deliberatione rationis, qua es proprium priseipium humanorum actuum: ideo bais Fent quasi finem imaginatum , non au tem per rationem p astitutum .E' eontra vero actus comedendi, bibendi &e. si fiant cum deliberali O- ne rationis, sunt vere dc proprie actus humani; quia lichi quantum ad substantiam non conveniant homini, qua .
tenus differt a brutis physice ; quoad
modum tamen, quo fiunt , nempe cum dominio, de deliberatione, proprie sunt hominis, ut moraliter in
XIV. Insertur secundo. Uisionem beatificam , & amorem Dei ex ea consequentem non esse proprie, de quoad modum actus humanos; quia procedunt quidem ab homine per potentias
ejus nobiliores, quibus a brutis distinguitur, sed non iuxta euin modul
operandi , quo a brutis secernitur , &qui soli naturae rationali convenit . Non enim sunt libere, sed necelsario iuxta operandi modum , qui agenti naturali communis est : fiunt siquidem
sine indifferentia iudieii , sine dominio, Se libertato, quod requiritur ad
notionem verae actionis humanae, ut
hae sumitur . Qitare omnes quidem actiones humanae funt actiones hominis , sed non omnes actiones hominis
XU. Sed dices. Bonitas moralis si Itus actionis humanae est propria r sed
haec convenit amori beat fico; ergo amor beatificus est actio humanaia . Maior videtur certa. Min. vero probatur . Bonitas moralis consistit in conformitate ad reclam rationem : sed
haec convenit amori beatifico; hic e-
nim est maximh eonformis rectae rati ni . Rursus facit hominem moraliter bonum : si enim eum saeti moraliter bonum in via , cur non in Patria pDemum amor in Patria retinet moralem oppositionem cum odio Dei , quam habebat in via. XVI. Respondeo , dist. inai. Boni tas moralis mere objectiva , nego mai. subiectiva , Se exercitio talis . concomai. 5e similiter , dist. min. Bonitas ergo,& malitia moralis alia est obj ctiva, quae sumitur ex hoc, quod actus seratur in Obiectum consonum . vel dissionum rationi e alia est subiectiva , seu qua in exercitio actus im
putatur ad meritum , vel demeritum. Concedimus amoti beatifico bonitatem moralem objectivam , sertur enim mobiectum rationi maxime consonum, Se ratione huius facit hominem moraliter bonum, de sanctu in . Se insu per odium Dei, & omne malum morale , sicut excludebat in via . ita moraliter excludit in Patria: haec tamen bonitas non requirit necessario actionem humanam, & liberam. Ne gamus autem amori beatifico bonitatem moralem in exercitio , & subiecti vh talem; quia haec stare nequit sine indifferentia , de libertate , sicut
nee sine merito . Cum autem utra
que careat amor beatificus , qui nece Tarius est; ideo caret quoque bonitate morali in exeicitio lati, qua non carebat in via, ubi cum inditarentia, Se libertate exercebatur a Se consequenter ibi erat actio verE humana, in Patria autem non
XVII. Insertur tertio. Actiones puerorum, de amentium esse quidem actiones hominis, non tamen humanas; quia non sunt persecte liberae, neque ex plena deliberatione procedunt . Pueri enim ex nimia hutniditate terebri a persecto usu rationis impediuntur, ut docet D. Tho. I. p. q. I t. a. 1. Quod si erga puelos, Seamentes preces . Sc suasiones interdum adhibemus et hoc non est , ut unum,