장음표시 사용
31쪽
16 Quasio I. De uisimo sine hominis.
ditur ab agente. Quia si in continua- rus homicida, sed est etiam saerilegusttione alicuius actus accedat nova alia adeo ut non satis sit, ut in consessi intentio finis proximi , di cum ista ne dicat, se voluisse occidere holntia nova intentione lieretur actus volun- nes, etiam plures; sed debet expriis talis, tunc variabitur actus, saltem mm mere sive claricos , sue Iairos, si hoc res iter . . . expresse cogitaverit. Quod si solum
Addit quoque s. Doctor ibi, pum cogitaverit quoscumque in genere ,
bile tamen est, quod unus actus secum hoc etiam debet expi mere. Si verbd.mspeerem natura ordrneιur ad diver- in tali loco . vel tempo. e id voluerit Da fines voluntatis o sicut hoc ipsum , sacere . quo satis certum erat, tranis etiod es Occidere hominem , quod es silui os suisse clericos, hoe esset ex- idem secundum speciem nMura, potest primendum . nisi sori. ea circumstan-erdi νi, sicut in f m , ad eonfervatiο- tia loci , & temporis Consessario alias nem justitia , Θ ad μιrafaciendum ira i innotesceret. . ex hoe erunt diversi actur secundum XU. Ad secundum, nego etiam ant. speciem moris; quia uno modo erat actur Nam qui vult esse virtuosus , etiamsi virtutis, alio modo eris actur vatii. Et de nulla virtute cogitet in particula- rationem assignans : Non enim inquit a ri, habet pro fine proximo obsei vanis motus Nesit oeciem ab eo, quod es tiam mandatorum Dei, & complex i terminus per aeeidens, sed solum ab nem omnium virtulum . quatenus illae eo , quod es terminus per se. Fines au- ad statum virtuosum sunt necessariae. rem morales aeeidum rei naturali ; O .ὸ eonverso raιio naturalis finis accidit DUBIUM IV. morali. Quare concludit: Et ideὸ nihiI prahiber, actus, qui sunt iidem fe- An sit aliquis ultimus Finis humanae cundum speciem natura, esse diversor sein vitae .
Quae Doctrina valde in his materiis O . I.
XIV. Obstare potest quartia Si quis De Fine intermedio. velit occidere sibi occurrentes, quicumque illi sint, sive clerici, sive laici, I. Uemadmodum in genere ea uin ejus actio non potest habere speciem sae efficientis alia est causa ex fine ; clim nullum determinatum simpliciter prima, quae a mil- sinem intendat, nec potest dici magis ' la alia causa dependet, quae sacrilegus, quam homicida . α est Deus: aliae sunt causae secundae, &Rursus, quando aliquis vult es eis mediae, quae causant quidem . sed &virtuolus, & de nulla virtute in par- ipsae ab alia causa essiciente causantii retticulari cogitat, nullum habet finem , ita in genere causae finalis alius esta quo actus ille speciem sortiatur; finis simpliciter ultimus , propter quem ergo actio humana non recipit speciem omnia nunt, ipse autem non sit proina fine. pter aliud: alii fines intermedii, or Respondetur ad primum, neg.ant. i pter quos aliquid fit, sed & ipsi nuntenim vult occdere omnes sbi obvios, propter aliud, & ad aliud ordiu an-indiit indi E, primo intendit homici- lur . De his ergo quaerimus et an veram dium tanquam finem determinatum; habeant rationem finis.& propterea coram Deo est homicida. II. Dico. Finis intermedius veram ia vero eius voluntas, tametsi actua- habet rationem, & naturam finis. Italiter una, est virtute multiplex, se D. Thomas hac r. a. q. 21. a. I. Uturque non solum ad laicos , sed G bi quaerens , an intentio sit tantum
tiam ad clericos et idcirco non est puis ultimi finis, resolvit negati vh his verbis ἔ
32쪽
quoli est motus voluntatis. In motu autem potes accipa terminus dupliciter. Uno modo ipse terminus ultimus, in quo quiescitur , qui est terminus totius moiatus . Alio mori aliquod medium , quod est principium unius partis motus , ω mnis , vel terminus a Iterius et Auι in motu , quo itur de A. in C. per B. C. es terminui Misimus, B. autem teris
minaes , sed non uItimur ἔ Θ utriusque potes esse intentio . Unde etsi semper sit Inis, non tamen oportet, quod semper H Muimi suis. Cum ergo terminus inistentionis sit finis : si ex D. Thoma intentio non oportet, ut sit ultimi finis, finis, etsi non ultimus, erit vere finis. Hoc repetit ibi ad seeundum
dicens: Quod termιnus habet rationem ultimi finis , sed non semper ultimi revectu totius, sed quandoque respectu Hacuis lux partis Et ad tertitim assignat differentiam inter intentionem, & is uitionem , quod
is uitio importat quietem, quae insolo ultimo fine oblinetur et sed intentio importat motum in finem, & ideo potest esse etiam in fidem, qui non stultimus.
III. Nee dicatur, finem definiri ab
Arist. 1. Phys. textu 19. Id euius gratia eatera fiunt . Et x. Melaph. text. 3. Quod non ea alterrus gratra , sed euius gratia eatera : quod soli fini ulli mo aptari potest . Nim in primis particula illa eatera fiunt prolata ex L. Physic. non habetur in textu graeco . sed loco eius le-itur e cuius gratia quid, seu aliquidi. In loco autem ex Metaph. ponitur quidem ly eatera: sed hoc ideo, quia ibi agit solum de fine ultimo, non de fine ut sic : sicut & in 1.
Ethie. c. I. rext. 1 f. ubi definit ut
timam hominis felicitatem. Quidquid
tamen sit, respondeo, ly eatera intelligi non absolute. sed proportionat d. respective , id est caetera, quae sub tali fine continentur, quod fini intermedio etiam aptari potest. IU Probo autem affertionem sic. Torn. yII.
Ille est vGE finis, qui habet bonita
tem , qua ratione sui potest immediate movere voluntatem ad sui amorem .uamvis haec sit ordinabilis ad alium nem: sicut illa est vera causa effciens .uae habet virtutem. ratione cuius post producere effectiim , quamvis hanc habeat dependenter ab alia causae sed finis intermedius habet bonitatem . ratione cujus potest movere voluntatem ad sui amorem , eis haec si ordinabilis ad alium finem; ergo Sc. Sicut igitur ut causa efficiens si vere causa, non exigitur ut sit prima, Minde pendens in eo genere: ita ut Gnis ut vere finis , non requiritur, ut sit ultimus, & non ordinabilis ad a lium finem . Et sicut causa inter meis dia efficiens comparari potest, & aa causam superiorem ; & sc habet rationem effectus e & ad effectum , quem ea uiat; & sic habet veram rationem ea usae: ita & finis intermedius com parari potest , & ad finem ulteriorem , Se sic habet rationem medii: si verti comparetur ad anteriora, quae,pr pter ipsum fiunt; sic veram habet rationem finis, quia consideratur ut bonum , non utile, sed honestum, aut delectabile. U. Et roboratur exemplo principiorum , quae sic se habent in speculabilibus, sicut finis in practicis. In his enim vera ratio principii convenit non solum principiis urimis, & univer saliis mis. sed etiam intermediis. Unis de quemadmodum principia interm dia, si comparentur ad conclusiones, quae ex illis deducuntur, veram h a. bent rationem principii si vero com aremur ad prima principia, sic ha-ent rationem potitus conclusionis et itatui dictum est 3 loqui debemus de finibus intermediis, qui comparati ad
anteriora media ad tessis ordinata habebunt rationem finis; compalati vero ad ulteriorem finem habebunt rationem medii. VI. Nee dicas cum UaZqueZ, principia , etsi intermedia , habere intrinsecam veritatem , ratione cujus pollunt C influeis
33쪽
i8 ouasio I. De ustimo sine hominis.
influere; fines autem intermedios non habere bouitatem propriam - Nam respondeo , fine, intermedios non habere quidem bonitatem propriam ,
idest independentem, & a se; habere
tamen bonitatem intrinsecam, est bdependentem . Quemadmodum ergo causae intermediae essicientes ratione virtutis, etsi participatae, vere agunt et ita ea usae intermediae finales ratione bonitatis, est 6 ab alio ulteriori fine participatae , verE finali Zabunt.
termedii est bonitas utilis , quia relata , 6c ordinata ad alium finem: sed bonitas utilis, & ad alium est bonitas medii, non finis; ergo &c. . Respondetur, dist. ma. Est bonitas uistilis &e. landata tamen in bonitate absoluta reperta in ipso, co. ma. Utilis praecise , nego in a. & dii inela similiter min. nego cons. Utile dicitur dupliciis ter. Uno modo bonitate pure relativa,&ex participatione bonitatis finis tantum: & talis est bonitas puri medii et qualis est bonitas potionis amarae , quα solum illi convenit ex ordine ad sanitatem ..Alio modo bonitate non purErelativa , sed landata in bonitate ah soluta , subordinata tamen ulteriori fioni ; ratione cuius, etiam sublato expresso ordine ad finem. absolute, & per
se appetibilis est: & talis est boni ias finis intermedii : qualis est bonitas medicinae saporosae. Quae doctrina est
finis intermedius non deficit 1 vera ratione finis, quamvis ulteriori fini subordinatus . Neque appeti propter se , & appeti propter aliud opponuntur, si ad diversa comparentur, ut accidit in fine intermedio; qui si comparetur ad media antecedentia , quae propter ipsum eliguntur, appetitur propter se: si vero comparetur ad ulteriorem finem , ad quem ordinatur, est appetibilis propter aliud. Unde respectu prioris medii habet rationem finis: respectu autem ulterioris finis habet rationem
medii: Ideoque dicitur finis interis
medius. Nam , ut supra dicebamus
eum D. Thom. hac I. 1. q. m. a. 1 ad 1. Terminus habet rationem ultim
finis, sed non semper u Itim ι res ectu to. tius , sed quandoque respectu alterius partiae.
L eonsideravit D. Thomas de fine in generali, art. 4. incipit agere de objecto huius primae quaest. nempe de fine ultimo. Et ordinath procedens primo quaerit: an detur ultimus finis simpliciter talis , ultra quem ulterius procedi non possit.
uem ultimum finem, propter quem , altem sub generali notione beatitudinis apprehelisum , fiant omnes actio.
nes humanae. Hanc veritatem aEnO
vit, & consessus est , etsi lumine fidei
destitutus , Aristoteles i. r. Ethic. c. 1. dum ait: rerum agendarum esse aliquem ultimum linem , quem propter
ipsum , & propter quem alia volumus , eumque dicit esse se licitatem. Hoc agnovere plerique Philosophorum ;
quamvis omnes erraverint circa obie
ctum , in quo verus ultimus finis sit collocandus, ut dicetur.
bat, talis est. Si non esset finis simpliciter ultimus, sed quolibet dato , uIterior, & ulterio i daretur, iam admittendus erit in finibus invicem oris dinatis processus in infinitum : sed hoe est impossibile; ergo &e. Mai. probatur , pari. si enim non effetprimum movetis simpliciter, sed quovis movente dato , daretur aliud . iaaliud movens; daretur processus in . infinitum in moventibus . cium Omnem O Uens moveretur ab alio. Min. vero robatur. Cuin finis si, qui appre-ensus movet hominem ad agendum,
si infiniti fines essent in movendo, ita ut non assignaretur ultimus, in quo sistere
34쪽
s steretur; non posset aliqua actio de
novo incipere, nequem ordι ne intentionis , neque in ordine executionis: sed hoe est contra experientiam , qua videmus multa de novo fieri; ergo oce. Mai. prob. Se quidem in Ordine intentionis . Nant ii non datur ultimus
in finibus, sed itur in infinitum; nec dabitur una prima determinata intentio, sed quilibet data, alia , & alia assi inari debet, quia intentio est de fine ; & si dantur infiniti fines dantur infinitae intentiones, quin sit assignabilis una orinia, unde incipiat motus : sed motus, qui h ic & nunc incipit , dependet ab omnibus illis finibus,& ab intentione eorum ; ergo ii deinpenderet ab infinii is , non esset assi-gni bibis pruna dependentia, & influxus; ergo neque prima incaeptio motus , nec prima intentio, de consequenter vi a intentionis nihil de novo in ciperet. Neque via ex e pulionis. Nam remoto ultimo fine , & omni deteris minata intentione , removetur omnis electio eorum, quae sunt ad finem ;uia haec eisentialiter an in lentione se pendet, sicut cones usi O a principiis :remota electione non datur aliquod
in edium , nec a isecutio finis , quia a Discutio finis fit per media; & se nihil de novo in executione fieret XI. Afferantur verba S. Doctoris hoc a. 4. Non est possibile tinquit; ine ausis moventibus praeedere in tinnitum et quia non esse: primum mουent, quo subist racto , alia movere non possunt, e set non moveant . nisi per hoc , . quod moventur a pr/mo movente . In finibus autem in D uitur duplex ordo, fellieet ordo intentronis , Θ ordo exeeutionis : se in utroque orsine oportet esse aliquod primum . Id enim , quod est primum in ordine intentionis, es 7uasi prineipium movens appetitum unde subtracto priniae ipio , appetitur ιν Nuito movereιυν. Id autem , quod est prrneipium in eoeuiatione , est, unde incipit operatio: unde tuo prino io subtracto , nullus iuriperet aliaqu/d operari . Prine tum autem intentionis est ultimus sinis et Prauesium autem
exeetitionis est primum eorum , qua funaad finem . Sic ergo ex neutra parte poμAssibilo est in infinitum procedere o quιa si non esset ultimus finis , nihil appeteretur ,
nee aliqua actio terminaretur , nee etiam quiesceret intentio agent ιν. Si autem
non esset primum in his , qua sunt ad finem , nullus inriperet aliquid operari . nee terminaretur consilium , sed in im itum procederet. Haec D. Tho.
XII. Quia vero statim subiungit. quod in finibus per se non subordinatis, sed qui per accidens sibi in Viacem coniunguntur , & in his , quae sunt ad finem , nihil prohibet infinitatem dari; quaeritur et quid intelligat per fines per accidens conjunctos. ω quam infinitatem in iis admittat pXIII. Respondeo ad primum , quod nomine finium per se subordinatorum intelligit S. Tno. fines, seu causas, quarum una in finali Zando, seu cauissando pendet ab alia : fines vero per accidens intelligit eos , quorum unus non pendet ab alio per se in finali-χando , & causando ; sed sne ipso eausare potest, quamvis ex voluntate agentis unus alteri coniungi , & ab eo pendere possit . Et hoc est per se non subordinari, sed solum per accidens , nempe , non ex natura sua , sed per aliud, seu per operans ei conjunisgi , & ab eo fieri pendens
XIV. Ad secundum quaesitum dico, S. Doctorem . dum ait, in his finibus per accidens subordinatis, S coniunctis posse accidere infinitatem , non loqui tui de infinitate actu . & cateisgorematica ; nec enim.voluntas potest infinitos fines inter se connecte is re . cum infinitum nec naturali , nec voluntaria. & contingenti colligatione possi pertransiri , aut actu poni, & caulari . Recta ei so mentis S. Th. intelligentia est : qu id ubi fines non sunt pei se subordinati, nec unus in causando dependet ab altero , non da- tui uir unus ex natura res; sed a quolibet potest voluntas incipere , de quemlibet alteri su sordinare , sine ullo teris mino uncategorematice, quantum est C a ex
35쪽
Ex natura finium; esto in exercitio, Sede tacto, si opera lur, ab aliquo ultlmo fine determinato incipere debeat. Quod patet in exemplo adducto a Sancto Praeceptore hoc are. 4. a/ 3. i actibus renexis voluntatis . qui qummiam per aeeidens se habent ad ordixem finium , possunt circa eundem actum pluries , imb infinities multiplicari et possum enim velle aliquid,& velle me vello , & sic in infinitum ;& tamen de tacto infinitae reflexiones non dantur , sed sincategorem alice λ-lium , quia qualibet data, potest dari alia Supereot inquirendum , quinam vere sit ultimas finis hominum. Sed de hoc dieemus quaest. seque mi , ubi ultimum- finem , de objectivam hominis beatitudinem in Deo statuemus
An in o mi A ctione debeat Homo ultimum Finem habere, seu agere propter ultimam
a, . s. Cum autem actio laessint in duplici differentiata 2 quaedam enim sulit humanae , quas elicit homo, ut homo est, nempe cum advertentia, & deliberatione , quae ab ipso operante reseri biles sunt ad finem : aliae sunt merh naturales , quae in posella te voluntatis non sum, quaesitum sunt reser ibiles in finem abeκ- grinseco agente. De his postremiscertum est, omnes ab extrinseco agente in finem ordinari. nempe in ipsum Deum, qui universa propter seipsum operatus est, εe sicut est primus m vens omnia , ita est uti imus omnium
sinis . De actionibus ergo primi generis , de quibus praecipvh hac agit D. Thomas , quae ab ipso operant funt reser ibiles in finem, Ae humanae
iunt, quaerimus et an omnes in alitismum finem Iese tri debeant . Circ , quod Ii. Duo notanda sunt . Primum . Quod ultimus finis bitariam sumi p teit et uno modo formaliter , nempE suo ratione maxime communi . pula boni apprehenu , tanquam summi, de completivi appellius, quodcumque illud iit et arteio modo materialiter , hoe est, pro re illi particulari, in qua quispiam finem tuum ultimum con stitua . ut ii qais hono ies . divitias, aut aliq in aliam rem apprihendat, millimans , in ea sua mum bonum , de completam felicitatem esse constituendam ia Hic ergo quaeritur , no de ultimo fine sor mali , seu de ratio ne somnali nitis ultimi tantum , sed etiam de ut uno fine materiali et aα. in omni actione humana debeat dari aliqua res , quae tanquam ultimus fi
III. mod secundo notandum pr ponitur , et t. triplicitet intelligi polle , qu)d quispiam aectiones sua, reserat,& ordinet in aliquid ut finem, nimirum, ver actualites, vel viri italiter, seu interpretati vh, vel tandem habitualiter. Ad actualem ordinationem in finem requiritur actualis cognitio finis , actitatis eius latentio, &eia cti Oelu S , quod est ad finem, propter finem. At uirtualem requiritur , quod actualis imtentio finis praecesserit , nec merit revocata , sed continuetur per actus subsequentes; quod est perseverare , DONin seipsa, sed in suo effemi, Et virtute, in quo distingvitur ab actuali. Habitualis vero in eo est, qui licEt alias plures actus exercuerit circa il- Ium finem; tamen tunc , vel nihil agit , vel non agit ex influentia illius habitus : sicut qui rei in et habitum caritatis. dc venialiter peccat. habri ualiter quidem ordinatur in Deum, sed non virtualiter, seu interpretative illo a.
36쪽
vita . Mut non es m iis , quod semper
de Deo eogitetur, boc eu m perιιnet ad pers ctionem Patria. Sed quod omnia Mars tale re eramur n Deum . huc perti--ι ai perfectionem car/Ialis , ad quam omnes tenentur. Tu et addita Aa cusiarem dent iam consit randum es , quod s-
fanita/em , propter quam potionem dat , seu dare solet. Q imus explicavit ordinationem in finem actuatum, dc uriis tualem. Porro habitualem explicat ibi ad 3. dicens et aliud est babιtual/
ter intendit , ut dormrens . Sed utrina is iter ali id referre in Deum , es agentis propter finem ordinatum in Deum .
V. Adverto tamen, ella qui censeant, ut quispiam dicatur suas actiones reser re viri ualiter in ultimum finem, non esse omnino taec cimium , ut in eo praecesserit actualis intentio
ultimi finis; sed sat esse . ut res , quam appetit, sit ex natura sua tu ultimum finem ordinata ; Scsidet, appetatur , quia est ei consona , 5c quia est ex natura sua aliqua eius participatio: in hoc enim actu virtualiter clauditur intentio ultimi finis. Quibus saver
videtur D. Thom. hoc a. 6. διι sin quil semper νnehoatio alleuius ordia natur ad eonfiammationem ipsius : simipa et tam in his , qua fiunt a natura , qua is in bis, qua fiunt ab arte: Et ita omuis 1 neboatro perfectionis i qualiseit m eo, qui appetit bonum impersectun, Ordinatum tamen ad pers ctum Ordinatur in perfectionem consum
Iam, qua es propteν ultimum Dem. Sed an hoc verum existimemus , diiscemus insta . His erso notatis . II. Resolutio Dubii.
II uio libere. ει humano modis
operatur . tendit actu, vel virtute in ultimum finem formaliter. Ita S. ThOInas hoc a. 6. cuius ratione probλ- tur primo. Foluntas non potest velle nisi bonum, quia malum, ut in lumi non eli abiectum prosecutionis, sed sagae et bonum autem , vel est in integrum, de persectum iu se . vel ordinatur, & tendit ad persectum; nam si ad illud non tendat, nec Ordinetur . non bonum, sed inatum est. Qui ergo bonum appetit, vel appetit bonum persectum, sive in re sit tale, sive stat tale apprehendatur ; & hic actu , &revera appetit ultimum finem formalern , sive beatitudinem , quae in bono consummato, de persecto consistit: vel appetit bonum imperfectum tendens ad persectum , & hic etiam ultimum finem virtualiter, seu in te pretatio intendit, quia ad persectum
tendit, atque adeo ultimum finem amat, ad quem tendit. Quia qui inchoationem Operis vult .virtualiter censetur velle operis comminationem et
sicut qui iacit rundamenta domus,
censetur velle domum , quia land mentum est inchoatio domus: Sc in naturalibus, qui ponit embryonem, censetur velle formam persectam animalis, cuius embryo est inchoatio imperfecta.
Ultimus finis se habet in movendo appetitum, sicut se habet in xliis moistionibus primum movens: sed causae secunda: non movent, nisi secundumquΛd moventur a primo movente; er go secunda appetibilia non movent appetitum , nisi in ordine ad primum
appetibile, quod est ultimus finis. v III.
37쪽
ra Quaesito I. De nitimo fine hom-is.
UIII. Confirmatur . mando qui si piam appetit aliquid, quod ex natura
ordinatur ad aliud, interpretativh,& virtualiter dicitur operari propter illud, etsi actu de illo non cogitet. Inde cum quis sumit alimentum, quod ex natura sua ordinatur ad n uia tritionem , censetur inierpretati vh velle nutritionem , etsi de ea, actu non cogitet: & qui dat eleemosynam ex motivo misericordiae, nihil cogitans de Deo , quem sorth non cognoscit, ut Paganus, censetur interpretati vhillam dare propter authorem natura et S E contra dum homo vult aliquid contra Iegem naturalem, censetur il Iud velle contra legem aeternam, cujus lex naturalis est participatio; ergo clim quis vult bonum particulare, nihil cogitans de fine ultimo, virtualiter vult finem ultimum; quia bonum particulare ex natura sua ordiis natur ad illum, sicut quaedam elus inchoatio, & participalio. IX. Hinc D. Augustinus sentit omnia hominem facere, ut sit beatus. Sermone enim modb xso. qui est de Epicureis, 3t Stoicis c. 3. Com niter inquit omnes Philosophi nudendo,
quarendo, disputando , vivendo adperiverunt apprehendere vitam beatam.
Ηse una fuit eausa pbilosophandi . Sed puto , quod etiam hoe Philosophi nobisecum eommune habent. Si enim a vobis quaram : quare in Christum eredideriιix ,
quare Chrisiani facti fueritis , veraeiter miba omnis homo respondet, propter vitam beatam. Et post aliqua subdit: Nam ω qui bonus est , ideo bonus ea, ut beatus sit : ω qui malus est, malus non esset, nisi inde se beatum esse posse , speraret . . . Verbi gratia pone aliis quem furem, qua ro ab ilIo : quare furtum Ders y ut habeam . inquit, quod non ι ibebam; Quare vis babere , quod nou bahebar uuia miserum est non babere . Si ergo miserum en non habere, beatum putat sabere. Sed in eo imprudens es , Er errat , quia de malomuit beatur fieri. Idem docet Serm. t. in Psalm. 118.
ticulari liber E, Se simano modo homo vult, tuia vult propter fine ultinium formalem virtualiter , etianae κ parte operantis. I in probabilius
cum multis, de magis consormiter menti D. Thomae hoe a. ε. ad 3. Cis
enim sibi obiecisset, quM non semper homo, cum vult at uid, cogitat de ultimo fine , atque adeo non seinperoperatur propter illum . respondet:
uuod non oportet, Mi semper aliquis co giter de ultimo sine, quandocumque at quia appetit, vel operatiar : fed virtve prima intentionis, qua ea respectu uia rimi finis, manet in quoIibet avet tu cui eumque rei , etiamsi de u limo sne actu non euitetur et Aut non oportet , quod qui vadis per oram , in quo Iibet pastu rogitet de sine. Quae verba snlli violenter exponantur , non possunt
intelligi de intentione virtuali ex P Ie operis tantum, sed de intentione ex parte operantis, quae in eo praecedit, & cuius virtus manet in quo libet appetitu, licet actu transierit. Non autem dicit, quδd maneat in quolibet appetibili, ut dicere debuisset, si de ordinatione solum ex parte Operis loqueretur. Unde in 4. dist. 49.
q. 3. a. s. quaest. 4. ad 6. Sicut cinquit rn inrettigibilibus non oportet , ut in omnibus. eontrahentibus demonstrati rebur prima prine ia essentialiter ingre diamtur , ευ- actualiter euitata , se vrnute tanιum, diam demou ratis eonficitur ex his , qua per prima principia idem habenιr Da etiam quamvis omne a. erium ad beatitudinem referatur, non ramen oportu, quia in omni de rio de beatitudine euiteων : sed desideriωm bearitiadinis es vrrtute νn omnibus aliis desideriis , sicut eausa in effe
S. Thom. hoe a. 6. Si e se habet finis ultimus in movendo, respectu finis particularis , in genere causae finalis, sicut in genere causae essicientis se habet primum movens, S ericiens ad causas effetentes particulares: non minus
38쪽
enim finis ultimus sibi subordinat
omnes fines intermedios, quam prima causa elficiens omnes caulas secundas Oarticulares: sed impossibile est, quod causa particularis operetur, niti praesupponat influxum causae primae, nedum Hi effectum, sed in causam particularem agentem ἔ ergo impollibile est , quod finis particularis moveat, quin sua uat motionem finis ultimi, nedum ex parte operis , sed ex parte agentis: sed causalitas finis est appeti, & desiderari, sicut. causae essicientis est agere ; ergo die. Sicut ergo i mentio filiis particularis praecedit omnia media illius ordinis; unde in Medico omnia , quae facit erga infirmum , procedunt ex praecedenti intentione sanandi ipsum : ita in omni operante humario modo quaecumque agit circa particulares fines, ex prae habita ultimi finis formalis intentione derivan.
XII. Probatur secundd. Actus, quo voluntas vult finem ultimum in commuis ni , est nece Tarius, de naturalis saltem quoad specificationein : sic enim illum amat. ut odio habere non possit; ergo semper praecedit actus voluntatisci rea fines particulares , quia voluntas erius est natura, quam polentia libera. Unde D. Thomas infra g. 9. a.
6. ad 3. ait et quod Deus movet voluuistatem bom/mr , sicut universalit motor , ad iani versale objectum voluntatis, quod es bonum . Et sine bae univessali motione homo non potest aliquid velle : sed homo per rationem determinat se ad ν
Ienium hoe , vel illud et Et inerito. Nam id , quod est varium, & incertum reduci debet in aliquod stabile ,& certum, ne detur processus in in- sinitum et cum ergo ideterminationes liberae,voluntatis variae sint, & inceristae , debent reduci ad aliquam . quae sit fixa, de immobilis; quae alia et Ienon potest, quam volitio naturalis, di necessaria ultimi finis. XIII. Nec refert, si dicas, quddest ἰ, volitio ultimi finis in communi, seu beatitudinis, praecedat volitionem
quorumcumqtie finium partieularium; non potest tamen influere in actus, qui postea sequutitiir, neque Virtua. liter. Nam saepE voluntas suspendit omnem actum, Se desinit operari' saepe etiam interrumpitur. Ut autem virtualiter influeret in actus subse-Juentes , deberent non solum suboris inari fini ultimo, sed subordinari invicem ; ita ut unus esset medium in ordine ad alterum . Unde cum singularia bona, quae quis appetit, non sint invicem connexa, ut unum sit medium ad alterum; id ed illa virtus ultimi finis non potest conservari involitione finium particularium , nec transire ex una volitione finis particularis ad aliam . XIV. Nam contra est. Intentio enim finis ultimi, seu beatitudinis in generali, est volitio finis universalis;
ergo eius influxus debet se extendere ad Oinnes volitiones particularest tae ut influxus causae primae, de univer sal js se extendit ad omnes causas , Meffectus particulares. Nec obstat, qu bd hae e intentio sae- pd cesset, de interrumpatur ; quia tamen nunquam retractatur, imb saepe resumitur, de rei teratur, maximEcum voluntas incipit aliquid de novo velle, ad quod ex praecedentibus eleelionibus non erat determinata : idebhoc sufficit, ut virtus ejus maneat in quibuscumque sequentibus electionibus, de quΛd quascum aue electiones actu praecedat intentio ultimi finis formalis. Hoc docuit S. August. I. Q. de Trinitate eap. 6. Ubi loquens de videnter si enim linquit 1 non refert
ad aliud visionem . sed tantism voluit, ut videret; non est a putandum , quomodo ostendatur , finem voluntatis etsi visionem et manifMMN en enim. Si avistem refert ad aliud , vult utique aliud , nee iam videndo voluntas erat: aut si videndi , non hoc videndi , sed aliud rtanquam si velit quisque videre eieatrieem , ut inde dorear vulnus fuisti ea ut si velit vis.re fenerram , ut prefenestram videat transeuntes. Om ues
39쪽
M , atqM alia talis voluntates Dor pro rios siner habem, qui referuntur ad finem ruius OsIantatis, qua volumia Maιὸ vivere, σπ ai eam pervenire via raram tua non referatur ad a/iud , sed
amanti per seipsam sustiat . Inde sortendens, omnes sive bonas , sive pravas voluntates esse invicem colligatas in ordine ad ultimum finem, ait: Et
ἐdeo rectarum Ooluntatum connexio iter
es quoddam escendentatim ad beatituἐimem , quod certis veIμι primus agituν r
ra Uarum autem , atque dictoriarum
voluntatum implicatio , vincu/um est , tio alligabitur qui hoe agit , MI proria
ciatur in tenebras exterioreε. En quo
modo in omnibus actibus eirca fines particulares supponit Augustinus includi voluntatem ultimi finis, & in ordine ad istum omnes esse conne.
XU. Qiuod autem dicitur , tune s Ium intentionem ultim 3 finis ex uno medio virtualiter derivari ad aliud , quando sunt invicem subordinata . ut unum sit finis alterius; verum quidem est de intentione finis particolaxis , non verd de intentione finis ultimi et huius enim virtus communicatiar non solum secundo medio laboris
dinato priori, sed cuique etiam di parato; quia esto inter se disparata,
in ordine tamen ad finem ultimum, ob quem omnia assumuntur . connexa sunt. Poriamus, quempiam intendere
pro ultimo fine ire Romam , 8e ex isto fine conducat equum; deinde re
perlo curru , non repetita intentione in is, conducat dimisso equo currum ἔpostea emat ca Iceos, vestem sumat,
praeparet cibaria; quis dicat: hune omnia ista non sacere ob finem eundi Romam Et tamen illa media invicem sunt inconnexa, sed solum omnia conducunt ad principalem finem itineris. XVI. Nee etiam iuvat dicere , nos experiri saeph, iniendere finem proximum nil cogitando de fine ultimo Nam si bene nos pene remus, inveniemus , finem ultimum nos ad Om.
nia movere, eum omnia saetamus, ut selices simus. Caeterum cum intentio illa si valde generalis, de confusa, & habeatur fine reflexione, & attemtione , non mirum si su iat adverte tiam nostram . Uerum si humano modo procedimus. operari debemus lpropter finem ultimum virtuali ministentum ab operante, & non solum imbibitum in natura ipsius operat 'Onis . Nam , ut diximus , operari propter finem ex parte operis convenit etiam brutis, imo & ipsis inanimatis. XUII. Dico tertio. Homo in omni operatione humana . saltem virtualiter, agit propter aliquem finem ultimum materialem , seu in particulari verum ,
vel apparentem . Haec conclutio . quae ex praecedente insertur , probatur.
Intent O enim , utpote appetitu, essi in
nendum respicit; ergo non pol est seris ri in rem communem , & a Iubiecto abstractam; ergo in tua ut alicui suis brectam . ergo quotiescumque homo intend: t suem ultimuin , seu beatitudinem de facto sub tali ratione vult aliis quem finem uir mum υν particulari , cui applicat rationem beatitudinis . &finis ultimi, hoc est . Deo . vel virturi , & bono honesto , aut bomo de Imctabili, seu vitio; lichi per affectui ineffcacem, & sim licis complacentiae possit serri circa beatitudinem in Communi , & ab omni subiecto abstraci: am . I. III.
qudd quodlibet pari culare bonum est participatio , & inchoitio boni perfecti, ideh ncm potest quis intendere
aliquod honum particulare, quin a l-tem interpretati vh velit bonum ut , & eonsummatum ; sequitur, quod homo, etiam dum peccat, interpretative saltem intendat , & velli Deum ,& propter Deum operetur et quia etiam dum
40쪽
ddin peecat, appetit bonum creatum: Omne autem bonum creatum est quaedam participatio , & inchoatio boni tatis divinae ex natura sua ad illam oriadinata et sed hoc eit salsu in ; ergo &c.
Respondeo, neg. ma. Ad rationem diit. Appetit bonum creatum ordinate , neg. mi. Inordinate, co. ma. Imh ilia hoc peccat, quia bonuM creatum , quod ex natura sua ordinatur ad Deum, a tali ordine detorquet; atque illud ad seipsum , ut ultimum finem
refert, & convertit. inare non ope Tatur propter Deum , ut ultimum finem , sed potius seipsum , & acti O-nem suam avertit a Deo , ut ultimo fine, & illum statuit in bono creato. Operatur adhuc tamen propter ultimum finem formalem; quia bona illa vult , ut sunt participationes honi communis, seu beatitudinis, quamvis perverse eam applicet e constituendo
illam in subieeto, in quo beatitudo
Deo ultimo fine actionem . & seipsum de ordinet; adhuc tamen, ut
ait August. I. 1. Confess. e. 6. vel n
Iens in Deum , de ultimum finem recidit: quia tamen hoc perverse iacit, deordinando a Deo ea, quae ad ipsum ordinantur , peccat et Perdieriὰ inquit
te imitantur omnes , qua Iove fe ιι te faciunt, oe extollunt se adversam te. Sed etiam sie te imitando indieant, Creatorem te esse omnis ereatura ; Θ ideo non esse , quὸ a te omni modo recedatur.
Ubi non ait Aue ustinus. qui perverse te imitantur Sec. an tunt te Creatois rem ; sed indicant te Cleatorem : quia nihil appetere possunt. quod non sita ter & ideo dum a te ultimo fine recedunt, & in te ultimum finem nolentes recidunt. me Dadmodum Di
vu, Thomas φ. 11. de Verit a. 2. ad 3.
ait, quod Deus in aliquibus effectibus
suis refugitur: Et tamen oportet, quod illi, qui eum quantum ad a Iiquor effectus odiunt, in aliis essea,bus diluant eum ; fleui ipsi Damones , secundiam Dionysium in 4. cap. de Divin. nomis. ἀν-TOm. VII.
petunt esse, vivere naturaliter: Θ in Boe ipsum Deum appetunt, oe diluunt . dilectione tamen inessi caci, non essica
ci, physica . non morali , ut superius
diximus q. 6. de Avel. volunt. Dub. I. u. 3. nu. 26. qua dilectione etiam
hominem peccatorem diligere Deum,
XX. Obiiciunt secundo contra eam dem. Iulius venialiter peccans non uult actionem illam propter ultimum finem: non enim illam vult propter Deum , cum utpote peccaminosa , non sit ordinabilis in Deum: neque pro
pter creaturam . cum ponere ultimum finem in creatura sit peccatum moris tale, non veniale.
Confirmatur primo. Idololatrat habent Idolum pro suo ultimo fine: sed
non omnia, quae volunt, volunt pr
pter idolum; sic enim omnia eorum Opera essent peccata, cuius oppositum suo loco ollendetur; ergo &c. Confirm. secundo. Qui seipsos tae dio vitae interficiunt, nec intendunt quidem ultimum finem sub generali ratione beatitudinis; cum per sui intersectionem intendant non esse: non intendunt esse beati; quia esse beatum supponit esse. XXI. Respondetur , secundum aliis suos, Iustum venialiter peccanten intendere quidem, vel voluptatem, vel commoditatem, vel aliquid simile velut proximum; tanquam vero fi noti ultimum sui peccati nec.habere Deisum . neque creaturam in particulari. sed solum beatitudinem in communi. Neque enim idicunt necesse est . qubdomnia, quae vult homo etiam deliberate, ea velit vel propter Deum, vel alium ultimum finem particulariter apprehensum ἔ maxime quando in nullo ponit ultimum finem eis caciter. XX II. Respondeo cum aliis t& soriste verius, ut Dubio sequenti dicemus Iustum , dum peccat venialiter , se conia vertere quidem ad creaturam , quam inordinate vult tanquam in finem ultimum , non tamen absolute, & cssi caciter, sicut qui peccat inor taliter et