장음표시 사용
381쪽
Obj. 4'. Res impossibilis fieri nequit possibilis;
ergo res non existens fieri nequit existens. H. N. C. Id essicere non potest omnipotentia divina ut possibile sat, quod rationi repugnat. Sicessicere non potest ut triangulum simul sit quadratum. Ratio noli capit quidem quomodo res nouexistens produci possit, sed iritelligit illam productionem esse possibilem actu divitiae omnipotentiae.
N. Sensus axiomatis est, merum nihilum non esse posse causam essicientem aut productricem eniis cujuscumque; sed inde non ossicitur ab omnipotentia divina et actu voluntatis ipsius produci non posse rem nondum existentem. Finitum si cum infinito conserre liceat, possemus animae nostrae productiones et actus velut imperfectam imaginem exhibere illius quod ope creationis essicitur. Nonne producimus, an non creamus Velut e nihilo, tot actus qui sunt obiectum idearum, iudiciorum , ratiociniorumque nostrorum P Si mens humana, si causatam arciis involuta limitibus, actus adeo stupendos educere potest, iacultatibus infinitae causae limites quis audeat assignare crier la mattere, inquit Bergierus, ee n'est Potnita prendie oti em n'Hois pas; c est lui donner Petrequ'elle nlamis Pas. Quand nous produAons unct
senoe dia ρου is actis est de Dire exister ce qui
382쪽
Obj. θ'. Nullum datur systema simplicius, elarius eo quod asserit mundum aeternum esse. R. N. I'. Dcmonstravimus mundum ratione materiae non aeternum esse. 2'. Moses certissimae innixus traditioni, cujus origo non ita procul ab ipso distabat, certum tempus assignat quo mundus creatus est; successionem eorum indicat, qui primo p xente prodierant. Ejus narratio caracteribus veritatis omnibus insignitur. 3'. Huic narrationi favent annales populorum. Nullam enim invenimus gentem cujus historia ultra sex mille annos progredia' tur. Ab aeterno si foret mundus, qui fiat ut homines nulla recordatione id excoluerint, quod per tot sibi succedentia secula contigerit Z Recentissima est etiam artium scientiarumque inventio, quarum auctores, incunabula progressusque nobis indicat historia. Ea de re sustus alibi. Obj. et '. In Democriti, Epicuri, Stratonisque systematibus, entium creatio felicius explicatur atomorum ope, quae ab omni extiterint aeternitate et motu gaudeant essentiali. R. Supposito etiam, invita ipsamet evidentia, quod ab omni aevo extiterint atomi ipsisque sit essentialis motus, quisnam originem animarum , Corporis unionem eum anima, organicam anim ium
383쪽
essorinationem. vitam vegetabilem in plantis constructionemque mirabilem huius orbis universi, at morum fortuito concursu se considat explicare posse Z Qui potuit essicere concursus ille fortuitus atomorum, ut planetae vicibus alternis ultra citraque progrediantur Qui fit ergo terram ire, redire circa circulum arquatoris, ut variis partibus orbis terrestris vitam det et animam 2 Numquid atomorum impetu temerario prodiit illa carnium, pellis, nervorum, musculorum, Ossiumque Compages, unde Constat homo, cujus et adeo mirabilis est organica constructio Tabellam ab insigni pictore compositam si vobis quis exhibeat, annon haberemini velut insani, si contenderetis opus artis adeo eximiae fortuito a tomorum Concursu prodiisse 2 obj. 8'. Potuerunt atomi per integram aeternitatem invicem impingentes innumeris combinationibus quae certe possibiles sunt hunc orbem aspectabilem efformare. R. I. Quantumcunque mirabilis esse supponatur atomorum combinatio possibilis, sileat omnino, si quaeratur unde prodierint spiritus et intellectus humani facultates. Nulla erit unquam proportio caecum atomorum impetum inter et ordinem mirabilem qui variis in partibus hujus orbis universi regnat. Qua ratione potuit causa temeraria constantiam illam stabilitatemque producere, quam in orbibus cmlestibus et in motu, quo animantur, observamus
384쪽
Obj. 9'. Quotidie videmus oriri putredine eausisque fortuitis animalia. R. N. In eo conveniunt hodie phrsici generationem animalium immotae legi subjectam esse. Causis sortuitis oriri videntur animalia quaedam, exinda solum quod ratio, qua generentur, oculis humanis effugiat. opinantur aliqui prodire vermes e carne corruptioni subjecta. Non ita dissicile reducitur ad
rectum haec opinio, cum nullus vermis generetur in carnibus, unde muscas, quae possent in eis ova deponere, methodo quapiam averteritis. obj. io'. Primitus efformari potuit corpus humanum e limo terrae, per solis radios calefacto. R. N. 1'. Si hoc ita tactum suerit, cur hodie non amplius fieret 7 Anne prima creatione fuit exhausta solis et terrae foecunditas P a'. In hac hypothesi deberet admitti stomachum atque pedes ab1que capite, manus absque brachiis, uno Verbo,
quaelibet hominis organa, in hac origine primitiva
rerum, Successivo progressu, e terrae visceribus, una tura suisse producta et eGrmata. Attamen hominis organicam efformationem attente si consideretis, tacito l3erspicietis varias ipsius partes ab invicem, ita pendere, ut existere nulla potuerit absque alia. utes lea parties de Panimal, ait eruditus aliquis hujus aevi, om entre elles des miscina si di- recis et indissolabies, queeltas doloret auois to ours
385쪽
Μotus existentia. PROPOSITIO Motas existentia in orbe Physico probatur Ens existere necessarium, Omnipotens, quod sit prima motus illius causa. PROB. I'. Vos invicta virtute ducit ratio ut . motus causam admittatis eam quae vobis indicata generis humani traditionibus antiquis atque seculorum auctoritate, sola potest explicare pbaenomena quae in motu Observamus; jam vero I'. traditionibus antiquis humani generis stique seculorum auctoritate vobis ut
cat a mot s in orbe physico, Deus indicatur insinite intelligens et omnipotens, qui creavit
coelum et terram; u'. ea causa sussicit ut e Plicentur .omnia Phaenomena quae in mota
1'. Asserunt antiquae generis humani traditiones a Deo, postquam coelum et terram creaverat, aquis, lumini, sideribus quae collo verat in firmamento et orbi physico motum impressum fuisse. α Dixit Deus : Fiat lux, et, iacta est lux. Et divisit lucem k tenebris,
386쪽
γ, appellavitque lucem, diem, et tenebras noc-n tem : factumque est vespere et mano dies , unus. Dixit quoque Deus : Fiat firmamenn tum in modio aquarum : et dividat aquasu ab aquis. Et secit Deus firmamentum, di-n visitque aquas quae erant sub firmamento, v ab his quae erant super firmamentum. Eth factum est ita. n Dixit autem Deus : Fiant luminaria in si Μ inamento coeli, et dividant diem ac noctem, Μ et sint in signa et tempora, et dies et an-ν nos : ut luceant in firmamento coeli, et illi ,, mi uerit terram. Et factum est ita. Fecitque, Deus duo luminaria magna : luminare ma-- ius, ut praeesset diei, et luminare minus, γ, ut praeesset nocti : et stellas, et posuit eas, in sirmamento cceli, ut lucerent super tera, ram, et Praeessent diei ac nocti, et divide, rent lucem ac tenebras. Et vidit Deus quod is es t num n. Gen. I. κ Quis mensus est pugillo aquas, et coelos
, almo ponderavitῖ Quis appendit tribus di-
γ, gitis molem terrae, et libravit in ponderen montes, et colles in stateraῖ Quis adiuvit, spiritum Domini 3 Aut quis consiliarius ejus
suit, et ostendit illiῖ Cum quo iniit consi-
v lium, et instruxit eum, et docuit eum se-n mitam
387쪽
v mitam justitiae, et erudivit eum scientiam, B et viam prudentiae ostendit illi P π Is. 46 a'. Ducti priscis hisco traditionibus crediderunt ipsi philosophi pagani, cum seculorum
omnium aevo, Deum esSe primam causam
motus, cujus leges ab ipso sapienter institutae
suerint. 3'. Motus quem in coelestibus terrestribusque corporibus observamus, lege sapienti,
certa et invariabili regitur. Qui possit ejus explicari causa, si ad principium intelligens,
omnipotens, ad Deum, qui coelum terramque Creavit, veCurrere contemnatis PPROB. 2'. Vel admittatis Deum uti causam motus primam, aut id impio concedatis, m tum in materiae natura positum aut motum a corpore ad corpus in infinitum progredi ;jam vero sunt absurdae posteriores hypotheses illae. I'. Absurdum asserere motum in malcriar natura et essentia positum esse. A. Si materiae motus esset eSsentialis, contradictio laret status corporis quiescentis; neque magis eum statum animo concipere possetis quam circulum quadratum; iam vero, inclamante sensu intimo, nonne vobis exhibere potestis quiescentem hancce' mensam
388쪽
supra quam scribitisῖ Status ille quietis annono contra est idea ipsissima qua mensam hanc
B. Si materiae motus esset essentialis, nu Piam quiescere posset corpus aliquod, cum adversus naturam agere nulla res possit; iam
ero, ex oculorum unanimi testimonio, m
ventur aliqua corpora, longe plura vero quiescunt. Vobis ipsis gratulemini, landa . menta domos in qua noctem transegistis, immota permansisse; quid de vobis aptum esset si paruissent huic imaginariae qualitati essentiali qua materiam ornant impii, vobisque dormientibus in motum abiissent, domus mirinam post se trahentia pC. Si materiae motus est essentialis, elato, mus quaecunque necessario moveatur; id vero seculorum observationibus et experientias contrarium. Dantur in orbe physico solida corpora; ea soliditas autem esset contradictio, si vi naturae suae moveretur quaelibet atomus
materialis. In hac hypothesi necessario fluida seret massa marmoris durissimi, veluti calore liquefacta glacies distanditur. D. Dantur in materia qualitates, absque
quarum idea materiam animo concipere non' possitis. In quocumque situ reponatur aliqua
389쪽
materiae pars, extensa, figurata, solida, impenetrabilis, homogenea, vel heterogenea et mobilis, existit necessario. Iam vero inter haec attributa materiae ipsiusque motum connexio nulla necessaria reperitur. E. Si materiae motus esset essentialis, aut ad orientem, aut ad occidentem, aut ad aliud quodcumque punctum ille motus necessario dirigeretur ; iam vero testatur e contra vobis experientia materiam absolute passivam esse.
Eo progreditur quo eam impellitis ; motus igitur ipsi non est magis ac directio motus
F. Lege motus generali statuitur, in quiete manere corpus quiescens et corpus quodlibet, motum in tali vel alia directione, cum tali gradu velocitatis ita pergere, donec ὲ causa nova deducatur ad alium statum. Hac inviolabili lege supponitur evidenter materiam in motu positam esse pure passivam, et extraneaevi, quae motum impressit, impetu caeco pa
essentialem ast insensibilem; ad quid hoc inserviret ipsi, naturae phaenomena explicaturo Anne motu molecularum materialium insen sibili coguntur planelae, ut in se ipsos et circa
390쪽
solem in orbita xolvantur P Quid animo pertinaci motum supponunt impii, quo tamen admisεo necessaria foret actio causae intelligentis et omnipotentis ad conservandam in orbe physico harmoniam et actionem pa'. dec minus absurde confugiatis ad infinitam collissis impulsabisque catenam. A. Cum individuum omne corpus motui dare nequeat principium, corpora mobilia ex
arbitrio ponat impius unum prope aliud in infinitum; ad quid hoc inserviat y Fiet inde multiplex impotentia producendi motum; si
catenae summum sastigium attigeritis, erit essectus absque Causa. B. In tota catena nullum erit corpus, a quo quaerere non possitis unde motum acceperit. Quid respondebit corpus Α, quod impii
coguntur in summo catenae fastigio reponere,
At quaeratur ab ipso unde motum habeat PC. Qui possitis autem eam catenam infinitam appellare, cum hora qualibet impulsione Nova longior fiat PD. Inclamante sensu intimo, metaphysic ccerti cstis in vobis esse motus spontaneos qui, cum ab impulsione non oriantur extraneis , voluntate vestra producuntur immediate. Hi motus vero qui certo non sunt acquisiti,