Collectorum medicinalium libri XVII. Qui ex magno septuaginta librorum volumine ad nostram aetatem soli pervenerunt / Joanne Baptista Rasario ... interprete

231쪽

cies, si peripneumoniae, aut anginae, aut pleuritidis

aut omnino alterius cuius dam acuti, uehemetis morbi periculum immineat primum autem detrahes usque ad hemmam, ad summuna. Si uero tibi insipicienti uites firmae permanere uidebuntur, dimidium heminae adiicies,iterata missione nosti enim uehementi pulsu cum aequalitate, tanquam minime fallaci uirium robustarum tigno semper adhibendam fidem, ex abundanti autem,

inagno itaque septuagenariis, si dicti pulsius adsint, aflectio iubeat, uenam secabis quidam enim eius elatis multum fanguinis habent, uires itidem robustas: sicut alii sicci sunt, pauci sanguinis. facile ni irrescentes quavis parte percussa itaque non solum nutriero annorum animum adhibebis, sed etiam habitu corporis. nam sunt qui sexaginta annos solum nati,s an uinis missionem non serant. ueruntamen minus his utique detrahes quamuis eandem habere flectionem, quam florens corpus, uideantur. Sed optimum fuerit, antequam uena secetur, haec omnia considerasse. pressertim cum Lippressae haemorrhoides sint, muliebris etenta purgatio. etenim ubi incisa uenas anguis fluit, tu eius mu- iationi. praesertim cum iam adest inflammatio, aenori fluxionis non labascenti, potissimum autem putituum mutationi, tanquam indicio non mendaci aninatim diligenter attendas oportet: continuo est an cum eli, cum pulsus immutatur, aut in magnitudine, aut quavis inaequalitate nam de mutatione in imbecillitate quid attinet dicere scis enim in hac qualitate ce tun heri iudicrum firmarum, infirmarum uirium. In quibus autem prope sectam uena magna aliqua inflamna alio est, in iis sanguinis & in colore, Minio sistentia mutationem expectare est optimum .diuersus enim et tanguis, qui inest inflammationi, naturali quia ni- nais excalfactus est nam si crudior erat prius, modo rubrior, flauior efficitur sin eiusnodi prius fuerat, ad nigrum adustione conuertitur nam sanguinis mutatio igno est, aliquid ex infimatione in uenam sectam tranium pium suisse; non tamen omni ex parte expectanda

est mutatio

232쪽

ai nest mutatio: sed est quandoque, ut antequam mutatio appareat', cessandum sit id a uel propter uirium imbecillitatem uel propter malignitatem inflammationis. interdum enim nihil ab ea emittitur . sed inibi uehementer est constrictus . Si tamen uires nondum exolui euacuatione uideantur, id quod scies pulsus tangendo,&si is , cui sanguis mittitur, aetate florenti sit, expectanda mutatio est potissimum uero, si aer ambiens sit temperatus. Duo enim haec sunt, quibus praecipue dignoicitur, quantum hoc praesidio sit euacuandum aegrotantis inquam natura qualis sit, quam exquisite cognoscere non possumus Mambientis temperies qualis suturas misso sanguine nam cum is calor, quem ebris assert, multum sanguinis dioeri aegrotus abstines uiuit, alimentum ex sanguine cum breui tempore neces sario destituit, atque interina uires exolvuntur. Consumitur enina ob temperiem aegrotantis, si humida calida sit, qualis est pueror una ob aerem uero ambientem, si regio calida sit, Maestiuum tempus pro uade minus detrahimus, quam astectio commonet habita aetactis ratione, in pueris habitus corporis, in candidis, et quibus tenera caro est temporis uero, sub cane eadem quoque reo ionum constitutionum est ratio alio uero modo, ut etia ante diximus, in contrariis, hoe est, frigidis temporibus, regionibus largam euacuationem uitamus, propter refrigerationem consequentem. quapropter unum in his singulis euacuationis modum scripto definire non possumus noui enim quibus sex librat sanguinis fuerint detracte, febrim protinus fuisse extinctam, nec ullum uirium detrimentum es e consecutum nonnullis uero se qui libra no sine leui quadam uirium noxa detrahi potuit quibus si duas libras quis euacuasset, extreme laesistet qua ob rem scio me quandoque unana quoque libram . quandoque etiam minus utiliter detraxisse.

Quae uenasecandast. C A P. V.

S uenam causa revulsionis seces e direct o partium , ad riter

233쪽

cto liene uena quae est prope annularem sinistra manus digitu incisa iuvit nonnulli uero eam uenam incidunt quae intermedium Z annularem interiacet: ct sanguinem fluere sinunt, donec ipse per se statur lienemq; iuuari aiunt: atque si uenam internam cubiti secueris: sanguis enim e sinistra manu detractus lienem male asia sectum mirum in niodum iuuat praestat autem non senae extra laere qudiatum conueniat, sed in duos dies est

facienda partitio. Quinetiam pleuriticis sanguinis misi si me directo laborantis lateris ad la ibita, euidentissimam

saepe utilitatem attulit quae uero ex br. ichio opposito, aut omnino ob cura, aut certe post temporis spatium. ac saepe etiam oculorum dolores grauissimos uenae sectio edi recto facta intra hora spatium sedauit. ergo in oculis laboratibus uena,quae humeralis uocatur, queq; ex ea derivata est, in cubito incisae, perspicuam utilitatem celeriter asterunt: at dolente latere, aut pulmone, aut septo transiuerso, aut liene, aut iecore, aut Ventriculo, ea quae per alas in cubiti iuncturam pertinet maxime aute haec ipsa interior secanda est sin secus,eique ab ipsi diducta in flexu iuncturae apparet quam iandiu nostis ab humerali uena diductam esse, ipsamq; contingere. Sunt enim hi tres modi sanguinis in cubito mittcndi, interior, exterior, medrus interior utilis est iis, quibus inseriores collo partes patiuntur exterior iis, quibus flectae sunt quae illis sunt superiores, ut facies &caput medius uero locus interdum utri sique uenas diductas habet in ulteriores partes brachii pectinentes: interdum uero celeriter in unum inter se coeuntes in Hex iuncturae ac nonnunquam earum aberam obscuram, claram alteram Vbi ergo uena, uae partia flectae propria est, obscurio suerit, Mad ahquam exis dias accedas, da operam, ut eat potius incidas, quae a propria diducitur . quandoque etiam usu uenit, utque inferiores sunt cubiti luctura, quae in ulna sunt, eas nila prohibeat incidere ubi qu. e in cubito fiunt, noviti-

qu -ppareant. ex iis ipsis incidenda sunt, quae e di-

234쪽

recto partium aste,ctarum sitiae sint. Sanguinis ergo is sio, quae in brachio fit, recte quidem administra: nihil magni habet in se at si in ea peccatum sit, triplex error

consequitur, ut in media, neruus exiguus, in humerali nerueus capitis musculus in interiore uero, arteria uenae subiecta, simul etiam incidatur. Cauendum esse, ne axillarem uenam lucidamus, si neces.stas non urgeat, propter arteriam e sub-ib. Iam P. VI. SI quis autem alibi unquam in uena secanda arteriam quoque secuit, hoc loco id contigit. ergo maxime cauendum est, ne eam incidanaus si uero necessitas id cogat efficere, duo haec consideranda erunt, ut eam ligemus qua maxime parte pulsus arteriae nobis indicat quod ubi fecerimus, uideamus, an locus ulla ex

parte instetur racs infletur, uinculum statim soluendum. quod inflatum est,ad qualitatem redigendum,&iterum ligandum mitio deligationis in primo loco, ubi arteria sub interius bracsi caput est ita conandumq; est ut uenam inserius incidamus quia eo in loco disiuncta ab arteria est per uenam mediam cui nubium uas subijcitur sed neruus est, ut ante dixi, notabilis in medio flexu quem ne tangainus, liligenter est animaduert ndum. itum est se Bouem humeralis uenae omni ratione uacare periculo.

autem humeralem secare omnibus modis sine periculo licet. tamen quibus lain etiam ex huius sectione musculus sub radio constitutus indoluit: alios inflammatio subsequuta uexauit, dolor diu per durauit veruntamen iis,qui sic affecti fuerint, uena non unico ictu fuit misse, sed cum primum suisset aberra tum, secundo, tertio, quandoque etiam quarto fuit percussa. quam ob rem cum musculi caput saepe punctum fuisset, eiusmodi assectiones excitate sunt. at unico ictu magna acta diuisione nec quisquam inflammatione correptus est,nec dolorem contraxit . quocirca haec est intrepide sςςandi sed nitrior, aut adin'

235쪽

EPTIM V s. ars dum,' considerate. Conandum autem est in media incidenda, ne ubi neruus est situs, sat lectio. Nunc uero quemadmodum praedictae omnes partes iacta cubiti e na, ut dictum est,iuuantur:ita etiam quae inferiores sunt, iuuantur incisas iis, quae in malleolis, poplitibus m- sunt praedictis autem inferiores sunt coxendix uesica , atque uterus renes ad utranque partem pertinent siquidem inferiores sunt ijs, quas prius diximus, superiorcs uero, quam ear, quas secundo loco recensuimus.

itaque miscis excubito sanguis inter luna cis prodest, ubi recens inflammatio sit, Tanguis redundet: quibus uero a sic tio inest, quam proprie nephritin uocant, venas poplitis, aut certe malleolorum secare conuenit. Vteri uero inflammationibus magis etiam quam renu, venis mirure sectis succurritur nam euacuationes,quq

ex cubito funt, aliud etiam malum habent adiunctum:

ut me struas purgationes, sanguinem ad partes superiores corporis retrahendo, comprimant alijs, quae ex cruribus sunt, hoc etiam inest, ut menses cieant. Memini uero me ischiadas, quae non ex frigore, sed impletis sanguine,quae in coxa sunt, venis exortae essent,vno die facta ex cruribus euacuatione, curauisse idcirco uena poplitis utilius ita astinis, quam malleolorum secatur at scarificatio nihil eis perspicuo prodest. Vt autem summatim dicam incipientes innanimationes reuellendo evacuandae sunt inueteratae ex ijs, si seri potest, a flectis partibui si non queat,ex uicinis. iiiij qui incipiunt, auertendum est, quod influit in inueteratis, id tantum quod flecta parti infixum est, euacuandum. Id autem optime euacuabitur per uenas cum ijs coniunctas, quae sunt m ipsis partibus . cui rationi subscribit etiam experientia quocirca quae in gutture, arteria graui inflammatione affliguntur,in principio uena secta in cubito, post ipsum uero, in lingua egregie prodest, incisis uidelicet ambabus uenis, quae in ea sunt. Sic quo que induratas inflammationum in oculis reliquias iuuat incisa uena,quq ad magnum oculi angulum decurrit ut etiam capitis grauitates,4 inueteratos eius ex plenitudine

236쪽

aeto ndine dolores leuare manifeste solet in fronte secta venatat incipientes, aut uigentes iuuat per cucurbitulam in ceruice facta revulsio eaq; interdum per se interduna cum scarificatione adhibita caeterum prius eua rhare totum corpus oportet eadem quocue ratione incipientes in occipitio dolores, atque uigentes, uena frontis incisa iuuat. In quibus uero corporibus nulla adhuc par ticula astecta est, sed ineun: uere vacuationem antici

pamus, in j siquidem talis sit homo, qui quotannis

aestiuo tempore morbis febrilibus obnoxius esse solitus sit &euacuare studeamus id, quod materiam morbis suppeditat, omnis pars est ad detrahendum sanguinem accommodata: sicut etiam si arthriticus sit, qui omnibus articulis laboret quibus uero pars aliqua praecipue infestetur, ubi prius euacuati non fuerint, non est ex quavis parte molienda vacuatio, sed sicut in js, qui pati iam incipiunt. quam ob rem podagricos ex cubito uacuabis, quos uero comitialis morbus, aut uerti o Rflictat, potius ex cruribus si uero ad uenae sectiones propter suppressas haemorrhoides peruenias, si cohibere eas uelis. quae in brachio sunt si prouocare quae in

cruribus sunt, uenas secare oportet . at in quibus menses retinentur, semper in cruribus: siquidem ciere eos oporteat accidit tamen aliquando Vt ex utero per erosionem sanguis erumpatri in quo non est idem curationis consilium siquidem non effluere sanguinem volumus,ut in menstrua purgatione, sed plane sistere consilium est. Ego uero quandoque in aliqua simia disiecanda,neruum uenae mediae in cubito subiectum, rursus in alia, cundem prope uenam ei parem similiter conspexi quorum conspectus ut rarus est, ita utilis filii ad tollendam calumniam medicorum,utpote neruum incide tium inuandoquidem post sectionem statim illi quibus esset adhibita sectio, affectione stupidam in brachij longitudine sentirent, quae postea toto vita tempore eos occuparet ego uero i)s, qui medicis id uitio uerterent, indicaui, propriam corporis fabricationem ita quandoque fieri, α hac ratione medico dedecore liberaui.

237쪽

snPTIMVS. at Quod tempuι sive secandae,m iteraucti euacuatisim. euacuatione opus est, in iis est niaturanda euacuatio nisi quaedam corruptio cibi in uentre concoquendi acta sit, aut tarda concoctio, aut etiam cibi in eo contineantur verum quoniam saepe quintus, aut sextus est ab initio dies, antequana nos ad curandum accersant, expediet tu iac quoque fanguine mittere, etiam si primum huius auxili tempus' sit omis sum. quocunque enim die mittendi sanguinis scopos an aegrotante compereris, in eo auxilium hoc adhibeto, etiam si vigesimus a principio dies agatur a quina scopi erant morbus magnus, virium obur, puerili aetate excepta. acre nos ambiente valde calido quoniana uero progres teporis uirtus in plerisque morbis exolvitur, ideo mittendi fanguinis occasio in ut titudine die rum aufertur non quo primario dies hoc efficiant , sed per medium viriu dissolutionis itaque si quando uel secundo a principio die uires exolui uideantur, a uena secanda utique abstinebimus in quacunque autem diei noctisq; hora sanguinem mittes, si in sebiicitantibus scopum habeas declinationem singularia accessionum quibus autem aut propter lippitudinem aut aliud tale quippiam citra febrim hoc auxilio est opus, in j masnitudinem doloris, aut inflammationis, aut totius asse fectionis, cui secta uena opus est, respicias . cum i nihil tale aut urgeat,aut prohibeat, praestat mane uenam incidere non statim e somno experrectis, sed circiter ho-sipatium ante uigilantibus quosdam lauare prius est melius: quosdam etiam prius deambulare. Caeterum

quibus uere ineunte vena inciderea 'redimur,aut propter metus ebris, aut alterius cuius piam flectionis, scio me sanguinem etiam quibus clam detraxisse, posteaquam

rerum consuetarum aliquid confecissent . iteratae autena

detractionis tempta n Quibus simpliciter euacuare nobis propositum est,eodem diu esto in quibus autem revellere, si duobus deinceps diebus sat reuulsio melius

238쪽

Aut 2 secingo libro de praesidio uacuaute, quaenam f. tu

corporis partibu sintsecanda. CA P. VII.

SI a fronte sanguis auferendus sit, re tam in fronte uenam secamus. in plurimis uero, in superioribus frotis partibus, caluaria, ubi vena ad Y literae similitudinem scinditur sectio autem in parte in seriore ad ipsam uenae scissionem est facienda quae uero in angulis ocu lorum sunt, prope supercilia, multo supra an ulos incidimus post aurem vero secanda est ea, quae durae parti auris est opposita quae sub lingua sunt, ii non tranque, at certe eam , quae magnitumne e Xcedit, dexteramittique secamus in brachio uero eam quae ex una ero descendit rata manu, eam quae inter medium annula rum interiacet m poplite, quae maxime media est: mmalleolis, interiorem sq; ante post malleolos sint,

eas quae ante Ged propter uasorum exlouitatem non est

pein nostra potestate, ut quod uelimus , incidamus porro in secandis cubiti uenis,&quq circa cubitu sunt, Daria animaduersione est opus hic etiam si minus in nobis sit, ut eligamus quam uelimus, aut una solum p

pareat, uel etiam si aliae appareant, sed accomino latius ex una sat evacuatio, dare operam debemus, ut ex ea sanguinem detrahamus. si uero, ut natura fert, ct in

plerisque accommodate sunt tres, eaeq; sint perspicuae, ea nimirum quae supra est ad musculum,& media, quae ad brachi exortum est, cui etiam substrata est arte ria, tunc quaenam in aliquibus secanda sit, discernenduerit . nam iiiijs, qui animo linquuntur, aut stomachus aliquo uitio flectus est , aut uirium robur suspectu est, uena superior incidenda est quibus consertim facta d tractione, ioncitata euacuatione est opus, media atquibus mutatione in melius diuersitate, inferior ac superior quidem cauenda est in ijs, qui musculos con uersos & circumscriptos habent. in quibus musculorum curuitas uasis incumbit, paulo supra flexum vena est incidenda in gracilibus uitanda est inserioris incisio in in quibus uena ipsa firma&ualde magna est me

tu enim est ne uires exoluatur, magna sectione adhibita si

239쪽

ta suero hoc fugientes,exiguasi sectionem secerimus. Languis in grumos concrescet. sent,nevrysmata que fatis longo tempore perdurant, sed postea sedantur inualde pinguibus, si ventc ahquis sectione uenae diuidatur, uena superior incidenda est nam musculus humectus qui supra est, plurimum a uase abductus est nerui plurimum ab laac parte sunt disiuncti quam obrena etiamsi quispiam profundissimam sectionem sece

rit de industria, ad eos non sit peruenturus uena uero

in omnibus semel absolute pinguedinis est expers, S detecta, ct facile scinditur,&facile sint. Iam uero me

ei quoque multu abest a neruis, qui sub ea sunt siti sed

ea in plerisque antequam ad sexum perueniat, in multas partes, aut saltem in Quas scinditur quarum altera supra, altera uero infra vergit quocirca in uenae sectionibus, quae tactu fieri dicuntur, sed coniectura sui, qui hus uena inciduntur, ii pati solent . quoniam enim in

Uenarum scissione uenae apsae scistae tenuissima sunt non apparent, ideo eriores committuntur eroo 'atre

uena non tundenda est quin etiam alius quidam error an deligando iactat ad uenam secandam committitur ut cutis uehementerten a in medio sexu quia ad brachi musculum extenditur, opinionem saepe vasis facit quare hoc cauendum nobis est. Quod rempub opportunumsit uenaesecandae instimulis temt,ri

I singulis temporibus morborii, in principiis ac cessionum incommoda est uenae secti, nisi a num aliquod malum ebricitantes inuadat, visus ocatio aut conuulsio, aut excrucians dolor. si uero nilai cxtrin-ecus urgeat, remissionis tempora sunt expectanda situ longa interualla sint, inposecta remissione uenam sie care conueniet Vites cium obusta facilius euacuantia praesidia serunt: conflant pro earum robore: an tum non auxilijs manus praebent quae omnia in lonoa mutatione funi at cum in accessionibus conciderin*,

- Σilir tantu indigent, quibus recreentur si uero bre ue sit

240쪽

ue iit remissionis tempuri praeueniendum erit, ut ne ea perinctam expectemus sed cum incipit remissio, secanda uena est licebit enim nobis paulo interiecto tempore post detractionem, in remissione alere.&in ebribus quandoque auferentia remedia adhibemus , addentia uero non item . sed absurdum est, ut alendi tempus in uenae secandae tempore consumamus. Cunaci inua sonis tempora elapsa statum faciant,ignota uero sint tepora statum suscipientia,propter inuasionem, eo tem

pore est facienda sectio . nam quod reliquum est sedabitur . cum uero ad remissionem currit inuasio, tunc inspiciendum est cum uero eo peruenit , mouendum est, praesertim hoc praesidio at quorum continuus morbus est, nec discerni tempora possunt, idem est venae se candae a cibi dandi tempus ut paulo ante corporis recurationem sanguis detrahatur si uero continentes se-bres sint,&aliquam accessionem perspicuam asterant, in qua accedentes in eadem magnitudine maneant, Ordinatas, aut inordinatas inuasiones faciant,diligentissime animaduertendum erit,ne increscentibus inuasionibus detractiones moliamur sed in temporibus aequalibus quod etiam tempus ad cibum da luna erit accom

modatum.

Aut liti quid ante uenae si lionem aciendum ex secundo de uacuantibus prae si ij bbr . C A P. II.

N venae sectionem ligandum est brachium robusto uinculo, quod habeat duorum digitorum latitudinem, aut paulo plus eo . ita ijs uero qui musculos brachiorum elatos, circumscriptos habent, uinculum est inferius inij ciendum ac pr sertim si quibus venisectio adhibetur, sint oblongi siquidem in eis interuallu longitudinis, a musculo ad cubiti flexum satis magnum intercedit in paruis autem, non multum . simili quoque

modo ijs , qui musculos contortos habent, superior c5 strictio est inutilis. est enim paulo inserius medietate musculi facienda ligatio ad finem musculi uinculo constituto . at in mulieribus 4 qui musculos flaccidos habent, nillil prohibet medio musculo uinculum adhibere . sed