장음표시 사용
21쪽
iri Mixto elemeta formaliter remanere qui dixerunt, in quatuor sementias diuiduntur, Avicenne, Λ uero is, Aureoli, & alio. rum quorundam. in Mixto elementa non manet seeundum quasdam entitates, ex quibus formae sub si antiales elementorum integrari finguntur,contra Aureolum . II in M ixto unica serma simplex , residet, ab elementorum formis distincta, contra
In Mixto non manent elementa secundum formas suas substantiales remissas, contra Atierroem. II in Mitto sol mae substantiales elementorum non mane ut m ese perfecto,contrari uicennam. I. 8
in Mixto nil eii substantia clementorsi, nisi
sola materiam remanere, Auctor latinorum opinioni assentiens, determinat .s Sa Mixto elementorum separatio quomodo
intelligenda. Ll Mixti substantia quomodo copolitior substantia elementi,de quomodo non . 1 'in Mixto elementu dominari dicitur non formaliter,sed uirtualiter. in Mixto sunt quaedam qualitates secun- ω primis tanquam ellectus a causis destitutae,quae tamen complexiones neutiquam sunt dicendae. in in Mixto qualitatum eomplexionalium firmitas atque constantia. in Mixto qualitates complexionales fiant esdem prorsus, quae erant in elementis, re. stactae tamen ae temperatae. Di Mixto elementa non manere actu se adu proprias formas subitantiales, sed secundum materias tantummodo, virtutesque temperatas,& loco format si elementarium, luccedere forma mixti, uirtutes illas eminenter complectentem: Auctor determinat atque concludit. 6
in Mixto elemcta no uere,sed Metaphorice Perri, non ulli perpera existimarunt.6ι Mintum nullum .etsi in eo sint elementa immedia e fieri ex elementis, sed ex alio mixto semper prouenire, quida asserunt; quorum tententia, tanquam non simplici
citer uera, ab Auctore impugnatur. M xta vel animata,vel inanimata . 6 ad Mintorum tam animatorum,quam inaminatorum productionem,necessario,vir
pote essiciens causa, concurrῖt. ct M. xtum aliquod inanimatum sola elementorum uirtute, absque Colorum concursu, quandoque fieri posse, non omnino improbabile Auctori uidetur. rer Mixtum aliquando fit ex uno elem et O.6 IMint si duplex, essetiale, atq; accidet ale. 7 in Mixto contra inanet non prorsus a ct u . nec prorsus potentia, sed refracta in suis excellentiis-S ad medium redacta. Mixtorum diuersitas ae multitudo ex diuersa multipliciq; excelsus dei sectusq; quatuor primatum qualitatum proportione contingit. 'Mixta constant ex elementis ia qualitatibus suis refractis. Din Mixtis persectis omnia quatuor inesse, continerique elementa potentialiter tamen atque uirtute ab Arist. sigillatim ollenditur.
in Mixto duplex eo sideratur aequalitas, vel quoad pondus, uel quoad iustitiam. Mixtum aequale ad pondus dari,iactu humano videlicet in optima sua dispositione existente, arbi ratur Gilenus . 8s
Mixtum squale ad pondus dari minime
posse, Avicenna , Aueroes , omnesque Arabes asseruerunt. PrMixtum aequale ad podiis in eo plexione innata influxa minime dari, sed in coposita atq; totali pari optime posse, Mediei non ulli recentiores existimarum. ins Mixtum aequale ad podus in omnibus qualitatibus, nepe alterativis ac motivis simul dari minime posse: ut in solis alterativis seorsutia, & pariter seorsum in solis motiuis dari optime posse e Marsilius, Alb. Saxo. Se Nominales uoluerunt. 8 Mixtum aequale ad pondus quamuis in alterativi qualitatibus daretur, tamen adhue esset corruptibile, tum ab extrinse-co. tum ab intrinseco. 8s
M xti forma eadem specie producitur cuali qualiter diuersa primarum quatuor qualitatum dispositione, dummodo cadem uirtus productitia extiterit. 8'Mixta indiuidualia eiusdem specie, non omnia idem prorsus temperamentum assequuntur.certa tamen diuersitatis huiusce latitudine intra statutos limites speciei ex illente. 8s in Mixto serma quandoque inducitur cum dispositione, sub qua non poteli diutius
22쪽
egseruari, nisi alia accesserit dii positio. 89 Motus Coeli est causa elementorum dupD.
Mixtum secundum complexione innatam tu in transmutativa, tum copulativa. 9 aequale ad pondus minime reperiri, sed Motus Clli est causa mixtoru inanimato tu secundum complexionem influxam ae- dupla, tum elemeta congregans,tum vir- quale ad pondus qua doque exillere, Au- tutem Productivam mixti infundens. soctor determinat. 8 Motus Cgli est causa uiuentium tripliciter. Mixta aut persecta, aut imperfecta. 86 nando congregans atque infundens,nio Mixtum no posse ad qualitatu motiuarum do imprimens, Diodo coadiuuans. soaequalitate peruenire, Auctor opinat. 87 Mouens duplex,unum me uens motum, alia Mixtum ad pondus,est mensura non quide terum mouens immobile. 31 rei, sedeon siderationis atq; doctrinς. 87 Mouen , di faciem . . 32 Mixtorum omnium tam animato tu quam Movens respectu moti, vel omnino imma- inanimatorum . duratio linita termina- teriale, vel alterius materiae,uel materiaetaque existit. 9 I. MIMixtoru terminatae , diuersaeq; durationis duplex causa, una ex parte ipsoru , altera ex parte Cili: quae in duae caulae olmodam necestitatem minime inducunt. o Mixtorum inanimator si duratio, ut plurimum, longior animantium P uiuentium duratione,triplici de causa. sINolle ad humidum reducitur. 6.
Molle est,quod in seipsum cedit,neque obsistit. 64Motor primus unus tantum odo existit, nee plures primi motores possisit reperiri. so Motus ferri ad magnete,eibi ad partes nutric das, elementotu ad loca naturalia, α proiector uni per ipsum medium, tum ab intrinseco tu ab extrinseco prouenit. 3s
Motus non per se neque immediate , sed dispositive est causa caloris. 66Motus in animalibus,per spirituum calidorum excitationem, calorem inducit. εκ
Motus est causa frigiditatis P accidens. 66Motus simplices locales, in genere tres, in specie quinque. 69Motus Solis, causa efficiens generationis uniuersalis. ML
Motus Iocalis, iuxta Arist. perpetuus. 8 9Motus localis motuum , mutationumque omnium primus. 8 9Motus circularis circulari, nequaquam contrarius. Motus circularis, perpetuae rerum generationis causa. 8 2 Motus continuitas ex temporis continuitate a polletiore colligitur. MO
Motus a subiecto tanquam a priori continuitatem suam sortitur. O
Motus C sit est causa uniuersalis, siue potius uniuersalis quaedam conditio causet mutationum omnium inferiorum. 3o eiusdem. 3 3Mouens omnino immobile,vel alterius m
terrae, tangit, neque a tacto contangitur; MOuens autem eiusdem materis tangit,
ac tangitur simul. 3IMouens duplex, primum & proximum. 34Mouens primum non est necesse in mouet do mouerused proximum semper in mouendo mouetur. 34Mouens primum cum primo alterante in duob. conuenit,& in duobus dissidet. 3 4 Mouere ae moueri aliquid tripliciter po teli: secundum accidens,secundum partem,& secudum se totum leu primo. 3s Aliquid seipsum Movete, trifariam intelligi potest : secundum accidens , secundum partem, & secundum se totum. 38 idem Movere seipsum Em se totum , ud Aristoteli aduersetur, non omnino i men impossibile Auctor existimat. 3ς Mutare omnis, subiecti unitatem pollula
NAtura media inter artem & Deum. 9
Naturale, non omne illud, quod in naturali philosophia consideratur. 1 Naturalia per artificiosa inues liganda . Mi
Necessitas alia simpliciter, alia ex suppositione Nomina significant rem modo ratione sormae, modo ratione materiae , modo totum ipsum compositum. 22Nutriens E augens sunt idem subiecto disset unt ratione. 24
Nutriment si debet esse potetia uiues,& tetia id quod nutriri,augeriq; debet. 13Nutrimentum nequaquam per se manere, sed nutrito di aucto debet uniri. 24 Nuit maentu non in forma substantiali so
23쪽
bili, te augumentabili assimilatur. asNutrimentii ab exteriori b.prius, et ab interioribus partib.attrahit,atq; suscipit. 28 Nutrimenta ali eius couersione in substan tia nutriti, no est continuu, sed contiguusolum, & iuxta positu parti nutribili. 2sNutrimentum debet esse cum uiuente nutribili proportionatum. 3o Nutrimentum debet et se mixtum. 3 ob utrimentum debet et se tale mixtum , ut sit pioximum uiuentis temperamento, vel saltem ad uiuentis temperamentum ab ipsom et uiuente reducibile. 3 Nutrimen tu non esse viveti nutribili proportionat si, triplici ex causa prouenit. 3 Nutrimenta diuersa a diu et fis uiuentibus pro ipsorum variis temperamentis, appetuntur. 3o
Nutrimentum in tribus animantis partib. principalibus perficitur, ac praeparatur, stomacho, iecore, & corde. FONutri metu ultima animantiu , sanguis. 3ONutrimenti quinque alterationes, antequaconuertatur in substantiam animalis, In ore, in uentriculo, in iecore, in corde, &in singulis partibus nutriendi. 3o Nutrimentum simile in animantis corporen O est sanguis,sed est ipsemet pars uiuentis,ut subitantia deperditam reparat. 3IN utrimentum nutrito asssimilatur. 8
In nutritione necessario si tum corruptio, tum generatio quaedam. 23 Nutritio augmentationem praecedit. 23 Nutritio,& augmentatio conueniunt subiecto, Se dili inguuntur ratione. 23 Nutritio in plus se extendit,quam augme-tatio. 23. 2
Nutritio partes substantiae, & materiae in uiuente deperditas reparat. 2 Nuttitio,& augnietatio reair distiguunt. a Nutritur vivens a semetipso Em partem, nempe sermae, animaeq; benescio. Αο
Odiectum horum librorum de generatione,& corruptione eli mutatio secundum sol mam. Iocularia vitrea cur species uisibiles reddut maiores, perelegans ratio. 3 3Oleum non ei se aequale ad pondus Em grauitatem, & leuitatem, sed grauius quam leuius existere, Auctor opinatur. 87 ordo horum librorum de ortu, di antetitu ad alios libros philosophiae naturalis. I
p Armenides dua accidetia activa, neminpe calidum, S frigid si, una csi materia tanquam principia generationis posuit, quae opinio ab Artitotele reiicitur. 88 Parmenidis de principijs rei si duplex opinio, vulgaris, & propria. 6 Partes in uiuentibus & animantibus duplices, similares, atque dissimilares. 22Partes dis limitares in uiuentibus, ex similaribus constant. 2 2Partes similares aliquando pio serma, aliquando pro materia accipiuntur. 2 2Partium d stimilarium sorma cit nobis notior, quam similarium. 23 Partium spermaticatu , & nutrimentalium
Passio quid. εο Passio, iuxta Aristotelem, fit inquantum patientia sunt in potetia, & per iactuna, velim mediatum, vel mediatum. 6 F. OPassio subiectum consequitur. Is Pastio, vide Actio. Passivum duplex, uel subiective, uel terminative. 6 7 Patius duplex, uniforme, atq; difforme. IPenetratio corporum minime admittuda.
Permanetiarer u diuersa, ex propinquitate, uel distatia ipsarum a Deo Prouenit. 89 Perpetuitas reru circularis quodammodo exiliit,& in circuli more progreditur. 8s Plato in sermone suo de generatione, in tribus deficit. sPlato in rebus abstractis magis,quam in naturalibus Occi patus. GPlatonis sententia superscies corporu principia constituentis, de medio tollitur. 43 Platonis sententia de quatuor ese me corum materia,quadrifariam ab Artito t. reprΞ-henditur. 62 Plato sormam ab emeiente non distinxit, quae Opimo ab Arist. impugnatur. 88 Pori mJ augent,sed augmcto deseruisit. 23 Pori nu quam vacui, sed semper aliquo corpore repleti. 28. 7 Pori noliri corporis partes nequaquam existimandi. 28 Pori in iuuenibus, quam in senibus ampliores. 18. IPori ad facilitatem potius actionis, atque passionis,quam ad necessitate reperti. o Potorum tu quolibet minimo naturali cor porta
24쪽
potis viventis multitudo ab Auerroe introducta, reiicitur. 17. 28 Pororum sententia, iuxta mentem Auctoris. . . Poror si duplex causa, emcies , naturalis,l. calor,&finalis, & finalis adhue duplex, ili excrementorum expulsio, tum alimenti susceptio. Pororum inaequalitas. . Porosas partes augeri,& a Marullo oc Alberto perperam dicitur. 28 Possibile medium inter necessarium & im
Potentia tale existens, secundum se totuaptum natum est pati 49. sola Predicamentis omnibus generatio simpliciter Ac secundum qd, penes sermaue vel substantialium vel accidentaliu pila tiam ignobilitatemve attenduntur. II Principi u una materiale, aliter ab anties, aliter ab Aristotile introductum. 3Principia corruptibilia incorruptibilium-oue corporum sunt & totidem numero, & genere eadem, nempe materia ,sorma, de efficien . Productio de nouo fit ratione sermae, non
ratione materiae. sProductio omnis naturalis, si cum mutatione. sPtol egomena praemittenda. IPtoportio Ois in indivisibile eonsistit. 1 9 Puncta duo actu in linea, immediate per divisionem ella minime possunt. 7Punctorum pluralitas in linea est potentia,
Punctum puncto immediatu cliensi pol. 8Puncta & lineae corporum, non materia, sed termini potius existunt. 2o Puncta actu a continuo non distinguuntur, sed potentia. I
O V lit i dupliciter diuisibilis, extensi
ue,& intensue. 16 Qualitas nulla datur infinite remissa. st Qualitas totius alicuius magnitudinis ad partes translata , proportionaliter semia per intenditur atque augetur. 4 IQualitas unaquaque sicut intensionis, ita corpulentiae & extensionis gradum requirit . . F Qualitas unaquaque certa sbi determinat intensionis gradum in materia, quem naturabier uascedςIe nequit. 7o Qualitas non omnis absolute suscepit magis & minus ex contrarii admixtione . 3 Qualitas non omnis, etsi habuerit contrarium, ex contrarii admixtione remittitur. . 73
Qualitas in elemento bifariam suscipit magis & minus, ut in subiecto, & ut a principio. Qualitates primae larmam introducendam
antecedunt,secundae uero cosequutur.
Qualitates secundae non per se, sed per a
cidens tantummodo corruptionem inis ducunt. . . . ''Qualitates primas tantum activitatis, qua tum resilientiae obtinere, Calculator αHcntis berus Opinantur. 6 IQualitates primae iuxta Marsilium, Alb. Saxo Pau. Uenet. & Caietanum Thienen. opposito ordine sese habent in activitate & resistentia. . ' Qualitates non esse aequalis activitatis aeresilentiae, quo pacto nonnulli demonstrant. Qualitates primae, quae eorporum sensibilium principia existunt, quatuor tantun modo esse probatur,calidum, frigidum, humidum,& siccum. 63 Qualitates primae non primaria, sed secundaria corporum principia. 63 Qualitates tangibiles secundae,ad quatuor Primas reducuntur. 63 Qualitates primas esse sermas elementoruiubstantiales, videtur Alexander sensisse. 6 Qualitates primas non esse sermas elementorum substantiales , sed esse uirtutes Sepassiones substantialibus eo tu sormis superadditas, Auctor una cum Auerme contra Alexandrum determinat. Qualitates primς vocant elem utor si principia, non quidem essentialia, sed disposuiua tantum modo & productiva. 6sQualitates elemeto ru alteratius sunt eor adriς,non quidem primae neq; substatiales, sed sedae & accidentales, primarii in nobis occultarum manifestativae. 6sQualitates prima , u artifieiose ab Arist tele exploratae atque adinventae. 6sQualitates acti uet,no oes ptimqdicedae 66 Qualitates uere alterativae alteratione corruptiua,nsi omnes primet appellandet. 66
praeter .alitates quatuor dementares, dantur simplices ali et qualitates uere ab inauus,
25쪽
ieratiue , eisq; priores. quae tamen non agunt cum contrarietate. 66 praeter Qualitates alterativas, que in mixtis sunt,a primis elementaribus prouenientes, alias quoq; ex uirtute Cliorum in- suxas reperiri, Aurior aliauerat. 66Qoalitates quattuor es ementares dicuntur, primae non absolutae persectionis aequa
lisve praeliantiae merito , sed causaluatis S independentiae ratione. 66 Qualitates quatuor Mementares, omnes sunt primo activae. 67 Qualitates in triplici gradu, primae, secundae, ac tertiae. rQualitates quatuor primς Elementa res inter se differunt, nec inuicem sunt reducibiles. . 67 Qualitates activae, nempe calor & frigus,
maiore habent activitatem cum siccitate,quam eum humilitate consociatae. 7 IQualitates quatuor elementares, secudum Albertum Saxonem, in duplici disteren tia, actuales, Sc uirtuales. 7 . 74 Qualitates virtuales, praeter actuales,in clementis ab Alb. Saxo. introductae. 7 I. 7 Qualitates virtuales ab Auctore bene inmixtis conceduntur, at in .lementis minime, contra Alb. Saxo. . Ti. 7z. 7 Qualitates primae in Elemetis a Cetto non imprimuntur,sed proprias eoru serma ,
atque naturas consequuntur. 72
Qualitates primς non faciunt in elementis eoiae estectus,quos iaciunt in mixtis. 72Qualitates quatuor primae,velut elementorum semina. 76.7s Qualitates symbolae, in quibus duo eonueniunt elementa,appellantur: dissymbolae verae, in quibus contrariantur. 74.73 Qualitates quatuor es ementares in mixtione conuenientes, non sunt suffcienseausa cuiusque serma mixti. 8sQualitates quatuor es ementares sunt potius dispositiones, quam virtute, Productivae formarum ipsorum mixtorum. 3sQualitates, vide Elementa.
In Qualitatibus quatuor primis duplex aequalitas, gradualis, seu ponderis, & proportionalis siue iustitiae. 8 Qualitatis intensio, long tudini lineae per .
similis. 1 Qualitatum primarum duplex eorruptio, per se,& per accidens. 4
Qualitatum primarum dui activae, nempe
calidum & frigidum; duaeq; passiuae,ne-pe humidum, & siccum : sicut ex earum descriptionibus patet. οῖ Qualitatum primarum singulas hasce traiia mutationes sensibiles eis cientium, qua tuor conditiones: uniuersalitas, simplicitas, actio alterativa & corruptiua, mutua actio, mutuaque passio. 6sQualitatum quatuor primarum elementarium ; calor in activitate princeps. 6 In qualitate no est Psecta contrarietas, sed
diminuta. R 3ol Atitas est effectus caloris. 27
Raritas non eli activa. III artias ad calorem disponit. 66
Reactio quid. AOContra Reactionem quinque sortissima argumenta. ΑΙ
Reactio fim Marsit. Alb. Sax. Paul.Venet.&Caiet.Thienen. non est, nisi cu maior est acto uitas passi tu sit resilctia agetis. 42.4 Reactionem, Repassione trique dari, &au ctolitate, Si experientia, & ratione ab Auctore comprobatur. 6 Reactionem, Repassionemque, & sm eandem contrarietatem, & Fm idem ean. demq; partem,Sc per se existere: tum auctoritate, tum experientia, tum ratione ab Auctoritate conuincitur. 42.63 Reactio, atque Repastio, non aliter quam actio,& passior ex eo,quod res sunt parti in in actu, partimque in potentia, tan
Reactio, vide Actio. Reflexio radiorum solarium, quam maxime calefacit. τοῦ
Remissi intensque oppositio aliquo modo sermalis. 37 Remora piscis nauem in cursu retinet. 4 Repassio quid. q. Rei istentia quaenam dicitur, Sc quomodo
trifariam contingit. Α Resistentiae quinque colliguntur causae. 4 Relistentia in alteratione est activa, non tamen est activa in motu locali. 46Resolutionem scri usque in materiam primam , ita ut nullum accidens idem numero maneat in genito & in corrupto, aliqui uoluerunt. II Resolutionem non semper usque in materiam primam desinere, sed aliqua aec,
dentia eadem numero manere in genitodi in corrupto, alii asseruerunt. I 8 Res
26쪽
Resolutio sit usque in materia prima mediate, di post multas corruptiones. I Resolutio aliquando immediate ex prima mutatione fit usq; in materia prima. in Resolutionem non semper immediate usq; in materiam primam fieri, Auctor deter
rum qualitatum temperamento. 87Segregatio nim est eorruptio,sed praeuia ad eorruptionem dispositio. in Senibus augmentum cur cessat. non autem nutritio. 3 LSensum ipsum negire, extremae dementiae signum. M Siccitas & humidita, passiuae dicuntur, non simpliciter, sed respectu subilantiae ipsius mixti. CLSiccitas inter quatuor primas qualitates minime activa. TISiceitas activatum qualitatum, nempe caloris & frigoris,lima. XI Siccitas no est eausa discontinuitatis in clementis, sed tantummodo in mixtis. 72Siccuin suo termino iacile, alieno difficile
Siccum triplex, uel udo,uel irrigato, vel .pprie iter est; humido Oppolitum. OLSiceum duplo , simpliciter, secundum quid. 8 I Simile in sinite bene potest agere per accidens,non tamen per se. Simile duplex, in qualitate,& in gradu. 3s. Simile tantummodo in qualitate in suum sinite agere posse , in qualitate uero si-mni O in gradu neutiquam, Paulus Uenetus , Albertus Saxo. aliiq; complures
Simile in gradu posse agere in sibi simile in
gradu, Marsilius tenet. uSimile unum alteri potest esse in qualitate, de in gradu, nec tamen in potentia seu a. ctiuitate.
Simile in gradu potest agere in simile in
gradu, contra Paulum venetum,& Albertum de Saxonia. qSimile in potentia Sc in activitate non potest agere in sibi simile in potentia ei in activitate. 3I
Similitudo triplex,in qualitate, in gradu,α in potentia. αSimilitudo in qualitate. Simpliciter aliquid fieri, duos habet se
sus, supernaturalem, ac naturalem. ς Sol, uniuersalis & praecipua causa mutationum inferiorum. Et
Sol, praecipua dc uniuersalis causa periodiae durationis umentium. Et in Sole, propter rerum productionem atq; conseruarionem, motus annuus cu diu no simul est coniungendus. Sol non eodem modo generationis corruptionisq; causa, sed senerationis positiua, Si corruptionis privativa. Species intentionalis accidens reale producere minime potest. i Subiectum rei, de subiectum scientiae diste
Subiectum accidentis duplex; inhaesionis, ut materia prima: dc denominationis, ut eompositum. 18Subiectu alterationis di augmentationis reeli idem, ratione duntaxat diuersum. 2Ia Subitantia accidens,etsi non quantum adessentiam,quaneum tamen ad millentia dependet. sSubliantia tale de nouo , naturaliter fieri minime potet . Subilantia aliquo modo tota generatur. Rin Subitantiis generatio simpliciter, Sc secudum quid tripliciter differunt: tum ex parte terminorum,tum ex parte qualitatum materialium,tum ex communi hominum opinione. IaSubstantia una altera persectior uel minus persecta,quadrupliciter. 13.14 Sualtantia magis una quam altera,quadrifariam. I
Subitantia uni, alteri accidens esse minime potest. ες Substantia non per se, sed per accidens sen
Substantia non immediate operatur, sed interuentu qualitatis. 6 LSuperficies corporum principia a Platone constitute. 47
Superficiei duplex consideratio,vel supellicies,uel ut terminus corporis. 1 a
Suscipere magis Sc minus aliquid, bisariam intelligitur,uel in te siue, uel persective.3
TActus multipliciter & analogice dici
tur. rea actus triplex. mathematicus, naturalis,dcut ita dicam, naturalillimu4. 3 1 Tactus
27쪽
Tactus mathematici tres coditiones, ut se . se lagetia sint corpora, & discolitinua,&simul habeant vltima. 3 Tactus naturalis quatuor requisita, ut sese tangentia, sint corpora disco tinua, simulque habeat ultima, sintq; inuicem moti . ua, atque mobilia. 3 Tactus naturalissimi quinque attributa,ut sese tangentia sint corpora , & discontinua, simulq. habeant ultima, atq; inuice motiva.& mobilia, nec non mutuo acti-ua passiuaq; existant. . 3 Tactus magis proprie Se principaliter de tactu mathematico,quam de physico dicitur,contra Philoponum. 3 Tactus physicus a mathematico pendet,
Tactus mathematicus simplicior, pbysicus
Tactus ad actione necelsario requisitus. 32Τactus immediate cadit supra superscie. 1 Tactus duplex,uirtualis,& quatitativus. 33Tactus physicus duplex, mutuus, atq; non mutuus. . . ii Tactus uel mediatus uel immediatus, in ctione & passione necessario est Iagitat. s o Tactus non superficiebus, sed corporib superficierum interuentu assignandus. s 2 Tactus e teris sensibus uniuersalitate, communitateque prior. . 63Tactus septe in eontrarietatum iudex,quarum duae tantummodo primae. . 6 ITactus in qualitatum quatuor primarum ponderati aequalitate quam maxime uiget. 8 Tangens ut plurimum a tacto tangitur, aliquando autem a tacto non contangi tur. 3α
Temperamentum, uide Complexio. Tempora generationum & corruptionum in hisce inferioribus esse aequalia.& ratione demonstratur, & expetientia confirmatur. Tempus a motu,ut priori suam nanciscitur continuitatem. 9 Tempus gnationis est aequale tempori corruptionis secundum temperiem specificam, di seruato naturae cursu,proportiO
naliter tamen in qualibet specie. mTenue ad humidum reducitur. 63.6 Tenue eli subtilium minimarumque parrtium. 6 Terminus a quo diuersus in creatione, a que in generatione. sTerra elementorum maxime sicca. 7o Terram esse primo & qua maxime siccam , Scripturae testimonio confirmatur. 7r Terra frigidissima esse stigiditate actuali, at no virtuali, Alb. Saxo. exist: mauit. 7t Terra secundum Philippsi, maior aqua. 82
diui Thomae, de siubiecto praesentis operis,
Ttiangulus omnium prima fgurarum. 6
Vaporem non esse mixtum substaciale, sed accidentale, habens solummodo formam aquae, Auctor sustinet. 77Venarum multiplex ratisitatio. 28 Venena quam plurima frigidae naturae. 7iVirtus productiva, partiti pans aliquid ui tutis creativae, non est Deganda in causi sparticularibus. I Virius unita, sortior dispersa. 31Vn tutes quatuor in singulis partibus animantis alimento deseruientes, attractitia, retenti ua,digestiua,& expulsiva. 3IVisibile tangibili quomodo magis, & qu
modo minus uniuersale. 63Visus esteris sensibus nobilitate prior. 63Viuens quo idem numero permaneat. 27 in Vivente partes spermaticae manent toto vitae tempore, quamuis deercmenta patiantur. 27
Viventis cuiusqtie & animalis praesertim, periodus duplex, alter generationis, al
Viuentilina triplex status: augmenti,con flentiae,& decrementi. 2 Viuentium partes duplices, spermaticae atque nutrimentales. 26Vniuersalium doctrina, doctrinae particularium praemittenda. 88 Uni unum tantummodo opponitur. 74 ab Vno ut existente uno, immediate & primatio plura procedere nequeunt. 73. 8s
28쪽
ARISTOTEL S De Generatione, re Corruptione, ,
COMMENTARIA UNA CUM QUAESTIONIBUS
Doctoris Francisci Toleti, Societatis IESU,
Nunc S. R. E. Cardinalis Amplia.
Ῥe Troieramenis horum librorum.
Corruptione, Deo duce, interpretari aggredimur,& quaestiones, ac di scultates, quae in hac parte exagitari solent, pro viribus eluei dare. Non erit igitur inutile pro ipsera, roductione, quatuor prius pertractat
subiectum, inscriptione ordine ac di uisionem: reliqua enim,quae praemitti s lent, ex istis nota fient. π Circa subiectum inuenio diuei sitatem aliquam inter auctores. Prima enim sententia Aher. Mag. hic in principio in .subiectum esse corpus simplex mobile secundum formam.
Pro declaratione aduerte, quod duplexesi corpus, alterum simplex, alterum compositum. Simplex est,quod no ex aliis corporibus componitur,sed immediate ex ipsa materia, & sernia,qualia sunt elementa. Compositum est,quod ex aliis componitu e corporibus, sicut mixta omnia, talo
Aduerte Vlterius, quod hoc corpus simplex dupliciter potest considerari , aut ut bet ordinem ad locum,& situm,& mo. bile localiter est aut ut ordinem habet, ὀ potentiam ad Armam substantialem, di generabile est & coctuptibile. Dicit ergo Al M.quod hic tractatur de corpore sinplici secundum potentiam adserinam generationis: nam de tali corpore: puta elemento traditur in libri, de Cetto, ut potentiam habet ad locum,& mobi.
te eli tali motu. Hic autem de eodem tractat de ordine ad generationem: & hoe est, quod dicit, corpus simplex mobile adserinam esse materiam horum librorum. Notat tamen totum primum librum o
dinari ad seeundum : in secundo. n.de tali simplici eorpore agitur: in primo uero quid generatio, ct corruptio sit praemitti tur, dc ut generatio ab augmentatione, alteratione distinguatur: ob id de his consequenter tractatur. secundum igitur Albe. de Generatione, & corruptione simplietum corporum hic tractatur. Sed profecto non uideo. uare hi auctores negent in communi tradi bicquamcunque generatione, cum generatio hoc in loco des nita conueniat uniuersaliter aliis omnibus. Praeterea cum communia
debent prius tractari, & in aliis libri, depeculiaribus generationisus corporum tractetur, oportuit hic prius de generati
Altera sententia eit Aegidii, qui ait, ii hiectum huius libri esse corpus mobile se eundum nrmam in se, siue substantialem, siue accidentalem Haec opinio dii fert a priore in duobus, nam prior selum loquebatur de. simplici corpore, illa uero de
quocunque in comm nni. Praeterea, prior lum ex generatione, ac corruptione, de aliis uero per accidens hic tradi existim bat at vero illa tam de generatione, luam de liis per se. Dicit tamen unu a, ilia opinio, P quamuis in communi tractetur demutabili secundum tarmam,tamen simul descenditur ad unam particularem mutabilis speciem, puta ad elementa,& hoc io l. de Gen. de Cor. A si
29쪽
rertia i ii tentia cli alioruit asseren- re mobili iecundum formam, nee quid si tit um,nenerationem,& corruptionem elle ollendmit, ncc pallio de eo demoliratur, subiectum huius libri, & huius sententiae nec ulla ipsius causa. videtur S.Tho. hie , ubi dicit in libro hoe Aduci te autem, ii od non ciuicquis ivnmerialiter tractari de generatione, Dbiectum rei, cit subiccium icisnt: c corruptisne,' insa una causis. oicit aute pus quidem cii subicciunt g neratiori, duo, alterum est,quod site no traditur de sed non est lignis scientiae subiectum, cum diu pinentati piae, & alteratione per se,nisi nec quid ipsi M sit, nec quae proprieta'es ouatenus alteratio a generatione distin- dem . nil ret: Sicut animal si biectum est uitur: & quatenus augmentatio coniun- somni δε vigiliae: sed non ob id est lubie cia tu cum nutritione, quae generatio qui- cium, di materia libri illius de Somno. si dam ea. Alterum est, quod liac traditur de militer in libro de iuuentute,& alii, hii elementis, quatenus causae & principia tuin ydi. Ita etiam in praetenti, de muta- sunt generationis, & corruptioni, omnia tiomous bis disputatio est. & hoe circa su
sit hae quaellione dica,quod mihi pro- Inscriptio vero est de Generatione, Ababilius vide: ur. 'corruptione,seu de ortu,&interitu. Nce Dico igitur primo, generationem , & mireris, qu te nun fiat in riptio de aliis ori oti 'nem . Quae in ii tibia traditur mutationibus, id enim sactum eli sors an me ii breuitatis Mausa. l quia praecipua est mutati ila liter o m n ibus genen ibi ineste rio secundum subitantiam,quae generation hi placet in bac parie te enita S.Th. st & corruptio et t. Aesti dii:& me mouent rationes, qua, seci ordinem νero lito, hune libruincontra Alb.praesertim, cum non sit ulla ra essedertium inter naturales, primus enimiis pro ipso . est Physicorum liber, secundit, de C. δ r 'PH I ieri secundo. ouod hic deau menta4 lo, tertius degeneratione,& interitu: nanitione.& alteratione per se ae tur.& non in libris Phyticorum , communia tradita er Si oer acciden, & reo Ao sim rebus naturalibus, puta, materia, r- in Eoe opinionem Mari l. &sau. Primo, ma, motu ,locus, ct tempus. Poti haec tr Quia Ari f. tex. .ab blute dicit, se de sim- da Aristot. corpora ipsa: & qii: a prius est plieibus his motibus tractaturii, & nume- simplex, quam compositum , praemisit lis atho, omnes similitet hoc etiam in hoe bros da Coelo, in quibus de simplici eor- textu idem proponit. Et quamui, dixerit, pore,& O ipsius motu, puta, locali disse se dicturum an Steratio, & generatio dia uit. Poti bxc debuit corpora composita si inguantur: tamen hoc nil impedit, prae- aggredi, at quia his quoddam commune sertam cum de augmentatione hoe non incrat, puta, mutatio secundum formam, dicat :npn ergo propter generationem de de hac prius in praesenti diserit. hi est sermo Preterea, quia nulli bi de al- Diuiditur autzm haec doctrina in ii, ratione ipsa in communi tractatur per brin duos, in priori de generatione , d
rei eii est biectumi cientia. .senten. aut oris. Primal
positio. De infeliptione. De ordis
st, nisi hic.vo de Auer. 1. de Anima .cOm- nen. s z. non male dicit, quod tradere deauimentatione ad multas partes philosophiae spectat: ut motus quidam est, ad libros, inquit de generatione. . Dico certio,quanta existimo libri obiectum est mutatio secundum sorinam, ut comeruscssit cenerationem, alterati ἔ, Et augmentationem. Probatur, quia libri ob uotum eii,cuius causae, Si principia traduntur:at generationis, & aliarum causae
raduatur tu Praesenti, ut Arist. dicit simi-
eorruptione, augmentatione,ae alteratione disserit: ac de quibusdam alterati nem concernentibus, ut de tactu, de actione,& aliis. In polletiori de communibus causis,& principiis generationis, di alterationis alioru omnium corporum, puta de elementis. Et haec sufficiant pro intro-
30쪽
O vam primo intecionem proponi quae
ui duobus consistit. Alterum est, quod iustituit causas , dc ratione si Pnerationis Et corruptionis ierum, quae natura conliant: Alierum est,quod simul de aug- meptatione, alterationeque dicit, quid utraque stilo de alteratione particulariter, an si distincta a generatione re, sicut est distincta nomine;an non, scd solo nomine distinguatur. Aduerte aliquot uerba textus, Primo illunctioni lud, Autem, eii dictio continuam librum horum ti hunc cum verbis ultimis libroru de Cilo.
brotu , dc Aa hoste ulterius illud, Natura gen pra-li1cum ii tur : dicit Philop.& S. Tho m. quod id di-bris de es citur ad excludenda ea, quM arte fiunt, vei' cathedra, scamnum , dc si nulla, non enim . eludi ' de horum generatione disseritur : simili tui a tra'. ter alia quae electione sunt, ut amicitiae,ctatione discordiae, bella, nec de huiusmodi gene-dς ῖς ς' ratione tractatur, scd de bra, quae natura
k Aduerte ulterius, causas , & rationes . od intelli Aegid. dicit, quod una dici o est explicati sat Atili. ua alterius, ratio enim explicat causam per ca Dicit secundo, quod per rationes intelli- I xionς eausas uniuersales: ita, ut totum hoc Causas de Rationes, significet causas uniuersales . Philop.per rationes uidetur in-- telligere modos, uibus causas eniciat ovis detur Solem elle caulam alicuius,& petatur, quare fit, id uocatur ratio. Possu- mus etiam dicere forsan meliu , quod petrat: ones generationis, di corruptionis, in- . telligat ipsarum desinitiones ita ut definitiones ipsarum, & causae hic tradamur: causa enim Gxtrinseca principia: definitio
intrinseca significat. Atque ita Aristavam
proponit in tenuia neu . . me: ergo non videtur dicenda naturali . Praeterea : quia naturale est intentum 1 .argum. a natura: at corruptio, cuni priuatio sit, Ecnon eos, non uidetur intenta esse , natu - ra : ergo non est naturata . i . . , Praeterea. s. Phyctex. 17 Alcitor aliqua a. tum. Ille corruptiones uiolenta : ergo i altem. non omnis corruptio est naturali, et opponitur enim violentum naturali.
. Ad hoc respondet Aegidius, quis d cor- Aetidi ruptio tripliciter dici potest naturalis. Primo, quia a naturali philosopho c006dς- fi b: hi
ratur . Non enim est scientia speculativa est ei diei sicut practio . haec enim unum per se fa- potest nacit, puta construele ta desii uete non est per se artis. At speculativa iitrumque edicium speculatur, & generationem , bc distinctionem , atque ex hac parte dicitur corruptio naturalis, quia de ipsa Ppilos
nitus t peculatur. Secundo dicitur naturalis, quia est effectus materiae, quae natura dicitur: quae enim corrumpuptur, quia matelum habent, corrumpnmur. Tertio dicitur naturalis etiam ratione forna S, quia non fit corruptio alicuius, nisi sit aliqua forma, cum unius corruptio , si alterius generatio. Dicit tamen Aegidius. quod non est corruptio naturalis, quasi intenta a natura, quia per accidens antenditur. lAd hoc dubium respondeo prim*, quod soluso non quidquid in Phrsica consideratur, Auctoria.
est res natur ii, r liabemus enim ex Aristot. secundo Physic. quod distetunt illa, Not'. Natura, Res naturalis, Res secui dumia turam . Natura enim est iplum motus pii principium, ut materia, & sorma : Resue- lica, etes io naturalis, est compositum , O .maxe ur. ii .
D bii . Ais eorruptio sit res naturalis.
T Dubitatur, an corruptio sit res naturali r
: videtur. n. st non. Primo, quia ut habeta. Phys. natui a praecipua eil scit ma Sc citera per forma natura dicuntur, ut habetur
ria, dc sorma contians : Res autem secun-
dum naturam est passio , di id, quod con- l
sequatur com posita naturalia ratione prin icipiorum. . Secundum haec igitur con- laci stat, corruptionem nec esse naturam , nec rem naturalem: sed ei te ens secundum naturam , cum consequatur ipsum compositum ratione unius principis, nempet ni
Dico secundo, quod corruptio est inten a Nolata a natura dupliciter. Primo, ex PariC a- . Corru-
gentis: quod enim intendit tinem liniendix P minetiam per se media ordinata in finem : o a' 'agentia non possunt absque corrupti up plieitet. formam sibi similem introducere, qua