장음표시 사용
51쪽
In Lib. I. de Generat. oc Corrui'.
in id, quod non sentiunt, uocant simpl7eia quaeda simpliciter corruptio: ae dicit huius differentiam sumendam esse ex his, ex quibus, & in quae est mutatio. i.attendendi sunt termini:& ponit tres differentias. Prima est cum idiquod generatur, eli ens, dicitur simpliciter generatio, cum id inter corruptionem, ut cum aqua in aerem
mutatur: cu uero ex insensibili aliquid fit sensibile, uocant simpliciter generatione, 'ut cum ex aere fit aqua. Hoc aute fit circa uulgus, quia ex illimat, quod sentitur, esse quod est corruptio, est no ens, dicitur sim- magi, ens,quod non sentitur esse non ens, pliciter corruptio: per ens intelligit pei se- utitur enim sensu pro scientia. ctam , per non ens imperfectam lubitan- Colligamus ergo ueritatem : quod catiam. Vnde cum generatur homo, dicitur fit magis ens, est simpliciter generatic,cusimpliciter generatio, licet corrumpatur fit minus en , fit simpliciter corruptio. Et embrio: eum vero generatur cadauer, sim- in hoc bene dicit vulgus,quauis erret in ap. pliciter corruptio. Ponit excptu de igne, plicatione, S sic contra ueritatem , quia S terra. Ignis enim est persecta subitatu, putat non ens, quod eli ens: S putat ens, ob id a Parmenide dicebatur ens: terra ve- quod est non ens, & sic apud sapientes ethro non ens, quia imperfecta. cum igitur fit corruptio simpliciter, quae apud uulgus
obiectio. solutio. a. dria ex Parte qua
ignis, generatio simpliciter est ; cum veto
At quia posset dubitare quis, quomo do ita sit, quod ignis sit ens. & persecta
substantia. terra uero non . Respon .id eile impertinens, quia sunt tantum exempla, quibus modus explicatur,quo dicatur simpliciter generatio.i. corruptio. sol uiri autemodum explicare intendit de re subiecta, de exemplo modo non curans.
Alio autem modo materia qualiscunq.
Altera differentiam ponit ex parte qualitatum materialium, S singularium : dicitq;,quod eius eii simpliciter generatio, generatio simpliciter: A quae apud uulgus corruptio simpliciter,apud sapientes Mne. ratio simpliciter est. Haec est huius textus expositio.
Esse igitur simplicem generatiouem
Tex. 2 o. Epilogum dictorum iacit, puta, stest simpliciter generatio,qua uis sit simul ali cuius corruptio, & eli limpliciter corruptio, licet sit alicuius generatio, id est, non obstate, quod simul haec duo sint semper, in dicitur una simplicite orruptio,altera simpliciter generatis: & hoc pendet ex
materia. 1 ex his,quae generamur. l. corrum
puntur, ut exponit Phalo. Nam cum sub Epilogus
cuius qualitas, quae disterentia dicitur,mam Rantia generatur. i.corrumpitur,est simpligis indicat substantiam: quales sunt qualitates mapis actius, ut calor, & frigiditas: di sie ignis generatio,eli simpliciter generatio,& aeris:terrae vero corruptio : nam
siccitas est disserentia patum activa,& frigiditas respectu caloris. Alier sen Possiimus etiam intelligere hoc de P. Q Abii. sectiori forma substantiali,ut per has qualitates intelligat sermas substantiales rei. Erit ergo prima diiseretia ex parte ipsius rei copositae persectioris: haec uero secuniada ex parte persectioris solius formae: sunt enim sermae tuae sunt uelut priuationes, ut forma cadaueris,& aliae similes. Videtur autem multis magis. Tex. I9. omnium TERTIAM sumit differentiam ex viaioce uulgo: Omnes edim cum aliquid mutatur
citer generatio. . corruptio. cuna uero acci
dens, tune secundum quid. Adhuc inter substantias, ut dictum est, seneratio simpliciter, cum pei sectior est substantia, quae fit,aut magis sensibilis siecundum uulgus; ipsius uero i inperfecte productio,corruptio simpliciter est. Concludit ergo,causam dicta esse,q na re sit simpliciter generatio , ct corruptio, non solum in his luet mutantur,sed etiam in his tuae mutantur inuicem, qualia sunt elementa : in omnibus enim persectioris est simpliciter generatio.
Quod aute post dicitur, non quaeriι hoc.
Regreditur ad secundam quaestionem propo litam text. I 8. dicitque, non esse si-
52쪽
tenero& milem priori: prior enim est de solli genen n ςci rationibus subitatularum inter se r post RN lior veto de substantiali collata accidet ib. ipsis. Erat enim,qua re cum sit substantia, 5c dicitur res absolute fieri r ut eum sit homo, S aequirit sormam substantialem: noautem cum acquirit accidens. Responsio autem est,quae iam posita est: quia reliqua accidentium praedicamenta non signiscat simpliciter ens,sed secundum quid, scilicet quale, quantum,de c tera: substantia ueroeli simpliciter ens. Quod et Addit tamen , quod etiam in quocun- cciden- que praedicamento est simpliciter generasph5K i xi0,collatione in ipso, puta,cum unitivi Ordinis allivo generatur . i. cum generatur qua diea- melius & persectius euiusq; oldinis it in-tur gene-ter substantias,ignis generatio eii simpliciro si. ipli te &non terra, quaa ignis est persectiUri alietaeol-In qualitate generatio icacitae cit simplici lata,&al-ter in illo genere, & ignoratiae generatio terain se- simpliciter corrupi:o, similiter eli in aliis. cvndRm Vnde colligitur , quod si generationes '' sibilantiae,& accidentium inter se conserantur, illae generationes sunt simpliciter, ii e vero secundum quid. Ad si quaeq; intra seu genus, tunc eti una simpliciter, puta pei sectioris extremi, altera secundum quid, quet est imperfectioris, ut dictum est.
De eo igitur, quod est simpliciter haec
generari. Dictoin Facit omnium epilogo, & repetit duas omnium quaestiones, quas supra proposuit tex. is. epitos M. dicta igitur cli, quς generatio simpliciter,quae secundum quid sit, & uniuersaliter,puta tam in accidetibus, & substantiis, secta inuicem & collatione, quam in substantii, inter se:& haec erat posterior quaestio. Dictum etiam est. quae sit causa male rialis continuae generationis, & erat materia susceptiua contrariorum: ex hac .n. pro cedebat, quod generatio unius sit corruptio alteri trici contra.
. At vero,neque dubitare oportet, qu
Nota die NON Dcile apud expositores Leti hi ligere,quid sibi uelit Aristo. in hoc textu,
quod possit cum prs cedentibus continu ius tera ri: tamen ex illimo, sensum esse hune. Ipse φ PQi u enim uoluit primo ostendere, quod gene-μῆ 'ratio fit ex ente, ad cuius problitone lumpsit, quod corruptio non est in nihil, sed
in ens aliquo modo,& csi corruptio desinat in ens, generatio erit in ex ente, quia generatio eii ex alterius corruptione. Et c6sinisteum hoc modo in epilogo repeteret,con- quae' firmat ex sentctia et uulgi, quod genera- Pilogo ditio fit ex eo , in qil desinit corruptio: ita, ut terminus ad quem corruptionis, sit a quo generationis. Repetit ergo, P comuniter dicit uulgus , cum res in insensibile desinit, quod putat no ens, uocare corruptionem. at cum ex insensibili, Si non ente fit sensibile, uocare generationem. Vide, quo modo terminum ad quem corruptionis, facit a quo generationis, quamuis in re ipsa erret, quia putat non ens ei se, de quod est ens, tamen in alio non erat. Hinc patet, quomodo sit generatio eoa tinua, quia sicut corruptio ex ente tendit in non ens, ita generatio ex non ente licitens; de Gorruptio est entis, ut termini a quo,generatio uero non entis. Vide igitur quam ingeniose probauit Arist. quod exente sit generatio per corruptionem . Et nota expositionem.
Sed hoc non ens simpliciter dubitaue
VvLGus non ens, putat esse nihil', sed nubium iam supra probatum est, non polle nihil gaestit elle,quia nihil fit ex nihilo, ob id modo dii ud non bitat, quid sit illud no ens, ex quo res gene 'I PE,
ratur,ant si i contraria eius, generatur, generat.
ut si ignis fit ex non eme,non ens sisqua, contrarium enim fit ex contrario. Reipon. Φ non est contrarium, sed itu solutio. lius materia, ut ignis fit ex no ente, id est ex materia, quae iubilat siub contrario. Nota hie, st dictu est in Physica, quod contrarium sit ex contrario, inon tanquani ex materia, sed tanquam ex termino,ex p-sus ueto materia , tanquam ex principio intrinseco: fit enim ignis ex aqua. i.aere.i. alio, tanquam ex termino, quia non manet aqua. i. aer in igne, sed horum mat ria. Dices, Ad quid ergu fit ex contrario λ
Dico, quod illa materia non po: erat este
53쪽
absque forma: ob id debuit aliquam ha
i te, ted debet esse opposita,& cotraria,uulal debet illa expelli, & altera introduci abi agente per actionem naturalem ad non est actio nili inter eontraria: ob id alterationei actio, pallio generationem precedunt. Alterum Aliud dubium ponit Arist. Cum dixin dubium set, non ens esse materiam contrarii, an ta dem ma m tota sit una utriusq; contrarii,& eo mictia u- rupti,& generari. Si enim non esset ea ac, triusq; eo non possent contraria seri inuicem: cum j j sti igitur elementis quatuor insit contrarie- eo lupi xas, idetur,quod sit cadem materia. Solutio. Respon. quod quodammodo est eade, quodammodo non: est enim eadem secundum id, quod subitat utriq; sormae. ell. n.
materia una secundum subi lautiam contrariarum sermarum Tecundum estir vero
non est eadem, id est, aliter cli disposita,
di aliter se habet ac ex illit sub una, quam
sub alia , licet id, quod existit semper,
c idem sit. QVAESTIO III LAn sub Ilautia fuscipiat magis, O
P Ropter id , quod in sinet ex. s. habetur, Puta , tale unam magis iubilantia altera, hic dubitamus. Qv x ilionis sensus sati, notus est: petimus enim an sicut unud:citur alio magis albu, ita sit unus alteroi edit is, magis ignis. Et inprimis probatur pars anaua iis firmativa ex Atili. in hoc textu, ubi dicit magis subluantiam. Et praeterea. a. de anima,tex. 3. dicitur,
uen fibilia corpora esse magis lubitantias. Nec potem dicere,quod velit dicere, esse magi.,id est persectiores subitantias: quia tunc sensibilia no deberent dici magis subitantiae, ted potius immaterialia .
Praeterea, 7. Metapli .cap. 3. inter mate
riam .sormam, & compositum , hoc vocat maxime stubstantiam. . Et 8. Metaph. tex. I o. qui locus est notandus et dicit, quod sol mar subitantiales secundum se sunt numeri, non suscipientes magis, uel minus: at in materia suscipiunt magi, minus. a. vet. ara Vl: erius sunt rationes. Prima est: Si est e Mon.. ctus immediatus alicuius causae suscipit
magis, Se minuu ge ipsa rauca suscipliti sed
immediatus estectus subitantiata, praesertim clementorum sunt qualitates primet, suseipi eates magis,& minus: ergo de ipsae subitantiae suscipient. Secundo. Per operationes cognoscimus a. rei subitantias: sed operationes unius subiecti,& speciei non sunt aequales e modo enim persectiores , modo imperfectiores sunt: ergo etiam substantiae,& subiecta suscipiunt magis,& minus. Antecedens p
te tinam intelligere, discurrere,qilibusdam magis,quibusdam minus inest. ergo etiam
subitantia, quae discurrendi principium est.
Tertio. Cui inest passio,inest etiam subiectum : a quῖ ineli calor, quae est passio ' ignis: ergo inest ipsa forma ignis, non in
tota, sua persectione, quia non esset tune tarma aquae:ergo eil remissa, suscipitque magis,& minus. In haeditscultate sunt tres sententis, i opinio
sublimet elementorum formas subitantiales suscipere magis,& minus. Altera eli Scoti,& discipulorum lib. I. Metap. quod omnes forma prς ter anima rationalem Iuscipiunt magis,& minus ,&pro utraq; lententia faciunt loca Atiliot.& rationes in principio adductae. Tettia sententia eis. S. Tho m. quod nul. 3. pin.
Ia se ima subitantialis recipit magis, &minus: qua in sontentiam.sequitur Aegidius. quaeli. t 3. Consistit autem sententia Aegidii in hoe . Dupliciter enim PO- . teli intelligi magis, Si minus. Uno modo secundum intensionem', quod uocant suscipit gradu aliter, sicut una albedo intensior magis, deest altera: & sie dicitur suscipere magis,& mi η minus: quo autem modo' id fiat, diximus libro Physic itero modo, secun ldum persectionem , ut unum dicatureia se altero persectitas. Dicit isitur, quod forma subitantialis non suscipit mag:s, Sedi minus secundum intensionem , ita ut una εἰ eadem species modo minui , modo magis sit intensa: suscipit tamen in gis, ta minus secundum persectionem in diuersa specie , quia una eii altera Per
Hoc autem quadrupliciter contingit. Qu*dm-Vno modo, in aliquo analogo, in quo ei ivnu Privis, i eliqua, quo magis huic pro- sinuatia, pinqua.
54쪽
est maris pinqu), vel remota sunt,eo persectiora vel vel min' imperfectiora dicuntur e Sicut in ente, in .pii 'u, quo primum omnium Deus est : reliqua, quo ad Deum magis accedunt, sunt persectiora. Altero modo in uni uoco aliquo, secundum quod unum est a natura pretcipue
intentum, altero uero non. Nota duo Pro quo nota ex S.Tho. si apra te x. I 8.
τη 'et quod serniae substantiales sunt duplices.stauilia Quaedam quae non per se a natura intenta' duntur i sed ut ad alia ordinantur, quali, est forma seminis , aut embrionis, similiter quae ex aliarum corruptione cons quuntur, ut forma cadaueris, Arma aceti, & similes. Hae formae dicuntur non intentae per se a natura. Aliae sunt per se a natura intentx , ut forma hominis, si
nia plantae, & aliae huiusmodi. Dicit ergo Aegidius, quod quae a natura per se sunt, dicuntur magis substantiae, id est
i. Tertio modo dicitur magis substantia,
cuius forma uincit materiam, & e contra , minus substantia, cuius forma uincitur a materia. Tunc umcit forma materiam , cum minus trahitur in naturam
pallionis, sed liberius agit,qualis est forma ignis, & animae in materia disposita : eum uero impedita est a materrae multitudine, dicitur uicta a materia , dc imperis.ctior.
4 Quarto sumitur magis di minus in speciebus eiusdem genetis, ob inaequalitatem dii serentiarum, S persectionum , quibus contrahitur genus. His modis omnibus contingit unam esse magis substantiam , sed nullus est secundum intensionem. Probanir Probat Aegid. quod sorina substatialis semen ua non sit intensior & temistior, quia si sitsci Aux4 peret intensionem, vel ellet in essentia, et in existentia . Non in essentia, quia consuit sit in diu 1 sibili, nec in existentia, quia hac uariata, citasti uariatur esIcntia, quia existutia immediate fluit ab ei sentia: ergo non potest intendi, uel remitti. Obiectio Quod si obiicias Hoc modo nec serma accidentalis susciperet magis , & minus. Qivxi Q, Respon. in l. i9. quod accidens recipit ratione subiecti magis , ct minus, eo quod magis ipsum actuat, sed non secundum essem iam, nec existentia in suam. . . Dicit autem, quod dupliciter accidens
uno modo quando pendet ex accidenti- dD siitH-bus suscipientibus magis & minus', ut albedo sit intensior, uel remissior in subie- sh 'c'. cto, iuxta primas qualitates a quibus pen- biecti si det. Alteio modo. quia est in subiecto, cundum ubi est qualitas altera minus, aut magis A gi proportionata sibi. Verbi gratia, calor sit intensior, εὶ magis actuat subiectum si sit . . ianis, quam si sit aer: quia in igne coniungitur liccitati, quae magis proportionatur
cum calore : in aere uero eum humiditate,quae minus accedit calori. Hae e est sententia Aegidij, quae mihi non placet in
Pro huius autem explicatione sit pri t Conclama conclusio. Accidentia per additionem ito. gradus inesse & es entia sua, intenduntur,ti per absationem remittuntur in sula cto . lixe concluso probata fuit quarto Psysicor. ob id non multum immorabor,
sed tantum explicabitur. Eisentiam du- et
pliciter dicimus. Vno modo naturam in Duo quae definitione explicatur, altero modo bus in entitatem rei seu initaritatem, potestque dis diei euno manente inuariato , alterum uariari.
Verbi gratia, linea in sua entitate fit maior, fit minor : at lineae essentia,id est, natura & definitio eadeni est semper. Quod igitur de linea est quantum ad extensionem , idem est de qualitate quoad intensione in . additur enim albedim albedo educta de potentia subiecti, de augetur albedo in intensione.
Et profecto non est intelligibile quod
dicit Aegidius, quomodo enim una qualitas prorsus in se eodem modo se habens, potest subiectum magis aut minus actua.
re Sed de hoc diximus alibi. Secunda conclusio. Nulla imm- ων , conelusiam talis recipit intensionem, & rem illi υ- so. nem. Hsc est cotra Averro em & Scotum, Hane mihi persuadeo tanquam proba biliorem propter tres rationes, quarum prima est. Si forma substantialis inten- Probo a.di potest, aut remitti, ergo introducitur per motum, Si desinit cum motu: Sc tunc
est motus in substantia, quod est contra Aristotelem,Sc ipsos. Probo id sequi, quia calor, de qualitates aliae ob id cum motu inducuntur, quia certis gradibus intendi possunt, nec alia est ratio. Quod si dicas , sotinam sit bstantialem praer quir erras dispositiones, quibus poss- D a vi ν
55쪽
I n Lib. I. de Cenerat. N Corrupi.
tis ipsa inducitur in initanti. profecto hoe Ad illum locum 8. Metaphyc. qui disti. solutio .eli contra ipsos, quia ob id introducitur cilis est, xespondet aliquid , quod loqui. ''
in fine dispolitionum, quia indivisibilis tur ibi cunditionaliter secundum senten- ζ' 2 e,
est , & non gradu alis: Si enim eis et gra- tiam propositam contra Platonem et ut sit quoiuda. dualis, sicut paulatim dispositiones intro. sen: us, Folaiae separatae non suscipiunt ducuntur, utique etiam ipsa forma, quod magi, di minuo: si quae susciperent, potius salsum est . . essent, quae fiunt in materia. Sed non sequi ratio. Secunda ratio est . Si esset intensibilis, tur hinc, quod suscipiant. Ista glossa non& te missibilis, utique duae sormae essent mihi placet, quia nihil in illi, contra Pla-
simul: nunquam enim calor remittitur, tonem.
nisi cum forma opposita coniunctus sit Dico ergo secundo , quod secundum a.
in eadem materia, nec similiter albedo si- expulitionem Alexandri, nil eontra nos. ne nigredine, ergo etiam una serma sub- Exponit enim sic, Forma non eu magis nam talis erit cum altera in cadem mate- substantia quam forma, sed collata materia . At hoc quis concedet saltem in sor- rixeli magis subitantia , id est, persectiormis animatorum , & mixtorum λ tiset e- quam tirateria. nim tunc una res duarum essentiarum , Dico e.iam tertio, quod etiam si admit 3 di sub duplici simul specie, quod impli- tamus uerbo, ut sonant, formae in materia eat: non ergo est magis, & minus in his suscipiunt magis uel minus, non secudum soriatis. se, scd ratione conditionum & proprieta 3 x xiv- Tertia ratio est. inia ubi non est eonia tum materialium indiuiduantium ipsam trarietas, non eli magis & minus , in his formam in materia. quae oppositionem habent positivam ; at Ad Primum argumentum respondeo, Ad ν ima in sit buaniij, non ei contrarietas, saltem maiorem Et se saliam et non enim intensio ratione. in animatis, & mixtis, non ergo in his est effectus Prouenit ex intensione causae, sed magis & minus. Dico, cum habent oppo- ex maiori, vel minori disposito ne subie-sitionem positivam , id est, cum sunt duae cti. unde sicut in medio ignis idem indu . . formae , quae si .nul eile non pollunt, nisi cit calorem, quem non inducet in lapide sint contiariae, non suscipiunt magis S eodem tempore: non prouenit hoc ex uaminus, nam lumen fulcipit magis vel mi- riatione ignis . Ita si militer qualitates abnus abs ille contrarietate , sed lumen non ipsis sorinis suscipiunt magis & minus inua habet repugnantium cum forma postilia, riaca forma lubuanciali, propter materiae sed priuationi tantum opponitur, scilicet dispositionem, ut diximus Paulo ante ex tenebris. Aegidio. Ad orgim Per haec possumus ad argumenta re- Et per hoc respondetur ad secundum t Ad . ς' Fς spondere. Circa loca Aristot .nota, quod operationes enim praesertim animalium
si ionii, magis substantia dicitur apud Aristotelem & hominis uariae sunt, secundum perse-Atisi multipliciter . Primo ratione secundae ctionem etiam in eadem specie , propter No ma intentionis, id enim quod pluribus prae- diuersam dispositionem organorum cooii' taui dicati subu/x, dici ur magis subitantia , PDratrum , quibus operationes illae exec. hi et . di & sic inferiora, ut species & indiuidua centur.Vnde animae hominum aequaliter ei iur. Pii. subitantiae dicuntur magis substantiae, persectae sunt m se quoad natura r at quia quam genera. Altero modo magis sub- haec aptius sortita est corpus, persectius: si antia, quae notior est apud omnes , S sic operatur: sicut scriba bene scribit eat sensibilia corpora uocat magis substan- mo apto, alius ita bonus male , calamotia , id est,apud nos notiore . Tertio ma- inepto.
gis substantia, quae magis operativa est, Ad tertium dico , quod ignis passo Ad ita vincit ipsam materiam , & sie lumitur non e ii quicumque calor, sed intensissi-
hoc textu 8. ut notat Alberi. capitulo et . mus, & coniunctus eum siccitate: calor
Quarto dicitur magis substantia , id est, ueto citra summum aliis ineli lubiectis. persectior , unde nullus ex his modis est Aut potius propria pallio non eli calor, secundum latensionem , sicut tu acciden- sed elle cale iactutum. Et haec satis de quae-tibus. iii Onc. CA
56쪽
netatione, de alia terationer. tanda mentum
Arist. a. sui d. i differetia. ubi maxime adipateat mutatio subsian ita No ta a
In bis autem si aliqua maneat pasta. De generatione autem , ct alteratione
dicamus. T . 27. Di serentiam inter generationem , &alterationcm constituit, ex qua eduiraq; sit, cognoscitur. Ponit autem sundamentum unum , quod aliud est subiectunt, aliud passio, quae de subiecto dicit, ut aliud ho, aliud albedo; aliud corpus, aliud color, aliud animal, aliud sanitas. Addit alterum sundamentum , quod
utrumq; contingit pati mutationem. Aliquando enim eli mutatio in passione tantum, ut aliquid , puta, homo , ex albo ni ger fit, tamen manet homo . aliquando etiam uti mutatio ipsius totius, & subie.cti, ut cum aqua in aerem , & cibus in san
His suppositis, dicit duo: Alterum est, cum mutatio tantum fit in passionibus subiecto sensibilis id est, subiecto in actu,& compositio, ut exponit Philop. manu-
te, tune est alteratio. Alterum est,cum veru ipsium mutat, nee manet sensibile subiectum, id est, eompositum ed aliud.&aliud tuc unius est generatio, alterius cor ruptio. Atque haec est disseretia inter m lationem, quae est alteratio, & ea quae estgcneratio & corruptio.
Maxime autem si transmotatio fiat.
Tex. 2 q. HAve substantiae mutationem , qua tota ipsum mutatur, maxime apparere docet, cum ex insensibili sit sensibile,& econtra: ut eum aer ex aqua, vel aqua ex
aere fit. Hine enim patet, totum ipsum mutari magis, quam in aliis, ubi utrumque est sensibile,puta, cum uinum in ace
Die autem , qa sensibile uocat, quod sentitur quocunq; sensu , tactu υvel alio quouis. At nequis dubitet, quomodo aer insensibilis dicatur, cum sit calidus, &humidus: Respon. ei se quidem sens bilem, sed parum propter subtilitat uel raritatem , di sic quodammodo insensibilis dici potest.
Varie diuersi interpretes textum hune , exponsit; sed mihi no uidetur adeo diffi .cilis, ut multis indigeat expositionibus. Cui Sensu, igitur est. Cu dixisset Arist. in ge- an in s
neratione totu mutari,i alteratione qualitates, eli dubium , an in generatione solum totu mutetur ,& non qualitas, sicut telut . in alteratione qualitas,& non totuit .llespon. quod c si qualitas etl commu- solutio . nis genito & corrupto , non eli opusilla mutetur in sua opposita . Ut si aqua mutetur in aerem, quia uterq; est humidus & trans parens,non oportet, quod humiditas a ius mutetur in suam opposita , scilicet siecitate, sta etia aer ell humidus: Atq; haec est huius ioci expolitio fidelis . An tamen ex hoc loco coesudatur, accidentia aliqua geniti manere , quε erant in corrupto, dicemus in quae ilione circa hoc, in qua Iate hoc examinabitur.
Si autem non erit alteratio , ut musise
cus homo. Quamuis aliqui laborent eirca huius m non loci expositionem , mihi placet expositio
Aegidii,& Pauli, in ista uel ba respondeat biectum antecedentibiis, quibus dixit esse genera- est aliciatione na ct corruptionem , cum totu mu . xio latur. Modo addit,quod si totum no mu tatur,no erit nisi alteratio: ut eum homo musicus fit in musicus: si mullea , & im mulica essent sermς , & costitueret aliqJ per se, tune esse; horum generatio & co ruptio , qua mu' maneret homo. At cum passione, sint f iecti manentis in mutatione, tunc secundum talia erit alteratio , non autem generatio, nisi secundum qis, pura hominis musici, uel immusici.
Quando igitur secundum qua tum sit '
transmutatio. Distinguit has duas mutationes, puta
alterationem , & generationem ab aliis :nam cu mutatio eli in qualitate, est augmentatio.i. diminutio: quando in loco, latiori vado in qualitate, eli alteratio: cluando uero in subiecto ipso , cuius eli passiodi accidens,est generatio, & corruptio. Statim
57쪽
o In Lib. I. de Gener J Corrus .es
. Statim comparat Omnes non ratione stantiam, per no substantiam uero imperis termini, sed in subiecto r dicitque quod sectam, Sc inconsummatam lubstantiam, ut generationis subiectum est maxime, mate- sit senius, Generatio est mutatio, qua conita enim omnium subiectum primum. Re- pleta fit composita subitantia ex imperfe
iquarum subiecta sunt aliquo modo materia. scilicet secunda: materia quide, quia suscipit contraria extrinseca, sed non maxime materia, quia est composita habens adhuc materiam. Atque haec de generationeρ alteratione.
Angencratio ab alteratione d Ilinguatur. Non indiget titulus declaratione, et a
fatis est manifestus. At est argumentum primum, quo probatur, non esse mutationes distinctas in essentia . Si distinguerentur,maxime esset in subiectis: quia generationis subiectum est materia , quae est ens in potentia; sed alterationis subiectum est ens actu. Sed hae e nulla est dii serentia , quia etiam materia secundum se suum habet actum : quamuis autem non sit ita perfectus,sicut actus compositi, non videtur hoe sussicere ad saciendam distinctionem geneticam inter generationem& alterationem. Secundo,tam extra essentiam materiaeeli forma substantialis, quam extra ellen tiam subiecti est sorma accidentalis: ut ergo subiectum dicitur alterari secundum accidentales formas, ita etiam materia, secundum substantiales : & generatio erit quaedam alteratio . Tert so . Si differrent istae mutationes, ex eo esset quod alteratio est ex contrario in contrarium, non autem generatio, sed generatio etiam est a contrario in contrarium, & a subiecto in subiectum, ut ex aqua in ignem , & econtra : ergo non est disserentia interissa.
Adueite primo, quid sit peneratio, qd
corruptio, quid alteratio: ex his enim quae in textu ei a sunt, possunt earum defini. tiones componi. Est. n. generatio,inutatio ex non substantia in subitantiam: corruptio uero mutatio ex substantia in no substantiam: ubi per substantiam initi igimus compositam, di actu persectam sutacta & in completa: contra uero corruptio. Alteratio itero est mutatio secundu qualitates, seu palliones. Aduerte secundo, quod sex disserentias possumus conli Hucr C inter generationem
Pilina est ex parte terminor u ad quos: nam generatio est secundu formam se stantialem, alteratio uero secundum qualitatem , & hinc si imitur essentialis dii ferentia,& genetica inter has duas mutationes, puta penas terminos ad quos generediiseientes. Secunda est ex parte terminor u a qui bus: nam alteratio est a subiecto, i. a contrario posititio: at generatio est a non subiecto, di ab oppossito priuatiuo, csi enim alteratio ab albo in mgr una, at generatio ex non homine in hominem. Huius autem ratio duplex esse potest. Prior eli, quia in alteratione, quae fit ad contrarIum, terminus a quo , semper est
determinatus: si enim est ad calidum, rem per est a stigido. & quod ludit in nigrum,
temper est ab albo, uel a medio. At in generatione non cli certus semper terminus a quo determinatus politivus : igni, enim aliquando ex aqua, aliquando ex aere, aliquando ex alio si: similiter corruptio. Ob
id non sumimus terminum positiuum, sed priuatiuum . quia semper iste est, ut ex non igne fit semper ignis. Posterior ratio est. quia alteratio habet Iniuersaliter quatitatem, & successsionem in forma ad qua tendit. Ad explicandam autem hanc quantitatem , sumimus contrarium, ut ab albo in nigrum. Si enim diceretur a non nigro in nigrum, nulla esset hic quantitas, quia ex non nigro nigrum in inllanti fit. At generatio non est. eli. n. indiuidua,& instantanea, ob id priuatiuum terminum sumimus. Tertia dii serentia est ex parte subiecti. Quod enim dicitur alteratione mutari,
si compositum totum, at generatione mutatur, S i de manet sub tutoque termino mutationis, materia eii: ram compositum,quod ante erat, non manet: quod succcssit, non erat ante. Ob id neutrum mut
sex differentis inter gitationem de al
t. Ratio. , differ ἔ-tia ex Parte subi ctia
58쪽
tur. quod enim mutatur , debet i dem sub
utroque termino mutationis manete: in
generatione autem, di corruptione sola materia prima talis est. Quarta eli ex parte successionis motu Enam in alteratione inuenitur sere semper quantitas, quia sere uis siccessiva est, prae ertim quae inter contraria iit: atque hinc sequitur, quod tempore mensuretur& ei ad squetur. At generatio puta non est successiva, nec tempore, sed instanti temporis mensuratur. Dico puram generationem,id est, secundum suam solam naturaeonsideratam: aliquando enim generationem vocamus mutationem subliantiae cum prxuia alteratione, & tunc iacessiva. est sed non secundum. Quinta est,quod generationem praece dit semper alteratio coniuncta ei: at non e contra prVcedit generatio alterationem ei coniuncta de necessitate. Dico, Et coniunctam . quia bene generatio praecedit enam res postquam generata est, alteratur: sed generatio non est coniuncta ali erat. nl,lta, ut nullum intercedat lcpus. Et hoe dico de necessitate, quia accidit simul atque generata est res,alterari sed non id ex lepostulat alteratio . Praeterea alteratione no semper i cedit alteratio: quia cale sit aliquid, non praecedente necessario alteratione alia. Dico, Non semper: quia alte rationem, quae sit secundum qualita ex secundas, praecedit alteratio semper secuduprimas, ut dictum est lib. . Phys.
Sexta est, in alteratione non semper c si una forma introducitur, expellitur altera, nee econtra: no tamen introducitur absq; expulsione forniae, & recedit absq; alte rius introductione . At in generatione semper , & uniuersaliter non inducitur una forma in materiam, nisi expellatur altera: nec una expellitur, quin altera indatur. Et attende, quod non dico, quod corrumpatur, sed si a expellatur: anima enim rationalis adue tu alterius expellitur a materia, sed non corrumpitur. Ex his omnibus insertur & probata remandi conesu so,quod differunt maxime generatio , &alteratio. Ad primum argumetum resisto n. qundest magna disserem pinter actum materiae, di compositi . Materia enim est actus
non per se, nec propter se, sed est dimidia
e iis naturale: at compositum est ens consummatum iam: unde dii fert mutatio vis triusq; , maxime, lula mutatio materiae noeli proptet ipsam, sed propter compositu,& per talem materiam consummatur &perficitur tale compositum, At alteratio non consumat compositum , sed disponit,& ipsum ordinat secundum aliquem modum e unde materia non dicitur altera per sor mam, sed persecta. Et per hoc etiam soluitur argumen, tum secundum quia forma substantialis iacit unum ens,at non accidentalis, nisi unup accidenti sed potius superuenit unienti. Ad tertium ibi utio patet ex secuda disserentia posita inter generationem , & M. ierationem: si quidem generatio aliqua-do ex contrario, sed non ut ex termino v se, sicut fit alteratio propter dictas causas
ibi. Et hoc sit satis de quaestione.
An alteratio sit motus continuus. postquam , quid esset alteratio , dixti
mus, & quomodo a seneratione di ias erat: exam mare oportet, an alteratio se successivus motus, de continuus : in hoc enim dicebam v a generatione differre. Et videtur, i r si sit ulla alteratio cotinua. Primo dicit. Arist.expres c. Physi. tex. 2 3. direre alterationem fieri continue, est aduersati valde manifestis. Et ultra hoc est ratio prima, Si alteratio eli continua, puta calcfactio,fiet in aliquo tepor incessanter. hoc aute eis en O
posse probatur. Si in toto tepore illo est ealcfactio , ergo in quocunque in stati res est facta magis ealida , Sed sunt in tali te- pote instantia infinita: ςrgo in fine illius temporis erit infinitus calor,quod est impossibile: non ergo alteratio continua esse potest. Prsterea est altera ratio. Si alteratio seret euntinue , esset diuisibili, in infinitum. sicut motus & quodlibet continua :sed hoc esse non posse probatur . Si enim
calefactio in infinitum diuisibilis est, non dabitur primus Uauus caloris aut qualitatiri
59쪽
duplicitet diuisibilis. Duplex
. In Lib. l. de Gener.&Corrupi.
talis,nee prima pars sWbiecti, quae calci - tensio totius continui non est omninocta sit. ergo iam non dabitur mininium etiam continua . Hanc sunt entiam uid
naturale,quod uidetur salsua , di contra tur sequi Iandunus .lib. 8. Phy si . quisti
Prsterea tertio. Cuius termini non pos Altera sententia est quorundam Tomi 1 opin. sunt cotinuari, nee ipse motus potet seco si arum credentium esse Sancti Thomae. quυ usi
tinuus: at alterationis termini non pos ut 8. Physic. tex.23 & re uera non est , soli imcontinuari AEum sit contrarii: non Crg PM- onim de argumentatione ibi loquit. Haec illo. teli alteratio esse continua. Confirmatur igitur sententia eii,quod nee quoad inte- ex Arist 6. Phili text. y8.ubi motu an c. si nen , nee quoad extensionem est altera-trariis, aut contradictoliis factos Ob id νυ tio continua, sed discontinua. ita, ut igniscat non continuos. in hoc tempora di sponat primum mini
Circa hoc aduerte,dissicultate esse du- muni subiecit, de in instanti per totum inplicem. Eli enim qualitas dupliciter diuia ducat calorem , & per aliud tempus ces bilis. Vno modo secundum cxtensionem se Sc disponat aliud minimum,& in inlia. in subiecto diuiditur carni albedo secun- ti inducat, & sie de aliis . Idem etiam dum diuisionem partium subiecti , cui in quoad intensionem: per tempus enim est, similiter quaelibet alia sensibilis pas- disponit, εἰ inducit unum gradum totum,sio: Altero modo secundum intcsioni, gra poli ea disponit,& inducit alium , & si edus, eo quod qualitas habet certam gra- consequenter. Illa opinio sol uni innitiduum latitudinem , secundum quam est tur pruno argumento facto in principio intensior. i. remissior in subiecto uno. quaestionis. Cum igitur dupliciter diuidatur quali T rta sententia est sere communis, P ,.senten. tas, duplex cli alteratio. Altera qux si se sit continua,& quoad tutelione, & quoad cundum partes subiecti . cum calefit subie extensionem, ita, ut non sat per instantia,
ctum quantum secundum suas Paries, quiete interrupta, ted per aliquod tem Altera quae secundum graduum inten- pus continuu, di huic maxime fauet Ariasionem. cum idem subiectum ex calido lio. 6. Physi. text. 1 S 18. ubi diuisibilem sit magis calidum,& ex non calido cali- dicit alie rationem, Sc augna entationem , dum: Se de utraque alteratione est dissi- sic tu motum localem. eultas,an sit continuatita, ut duret per ali At ut quid mihi in hae parte videatur i. Concl. quod tempus absque interpolatione dc tenendum, aperiam . sit prima conclusio. Alteratio quere media. Alteratio quoad utruque continua est 1ς- 'lDe hae te sunt tres opiniones diuersae. Pe. Dico Saepe,quia aliqua do euenit secu saepe ea Prima est Aegidii. quaeli ione a 6. qui di- dum subiecti partes non esse continuam, continuacit, quod alterario quoad intensione eii sed totam simul, ut dicemus pollea. Hae e i Arg. continua,tamen quoad subiecti partes pii conclusio meo iudicio probatur euiden discontinua , Sc interrupta . Imaginatur ter. Et primo iuppono unum principium enim si e seli calefactionem, quod acce' certum. Quando agens eii debite approxidat ignis aquae, Et per tempus disponat matum passo nece siceii, quod agat in ip .
minimum , in quod potest introduci ca- sum irari a . Ex hoe argumento . Demus lor, Si per tolli minimu in uno initanti ca igno approximatum a itine: & sit iam pri-lorem introducat, sed per tempus conti- mum minimum calefactum, si per se tenue intendat introductum, polica cesset, pus est, in quo non calefacit secundum: S disponat secundum minimum , dc in ergo agens non agit in pallium , cum se instanti introducat, de sic de aliis mini- debite approximatum . nus: Vnde non in continuus motus qua- Dicunt isti, quod tune disponit illud R iri uxtum ad extensionem, sed est successivus , minimum . Sed contra hoc eli ratio sor- quia pars noli partem alteratur , media tis. i.introducit aliquid. l. non . Si non, e tan .en est quies. At quoad intensionem go non disponit, nam impos libile eii inest continuus, quamuis non omninia, qua- telligere quomodo disponat,nisi agat. Si tenus in:ensio unius minimi, S alterius agit,ergo alterum P tur. Si patitur, er-
non videatur omnino e sic νna, dc sis io' go recipit. bi ei in iecipit Per illud tem
60쪽
pus. Videlam alteratio nem continua in tempore, quam negas. Quod si adhue ista fiat in inlianti. debes tandem deuenire ad dispolitionem in tempore, aliter per tempus nihil aget agens. profecto hoc argu
Praeterea est altera ratio. quia qualitas p rima qualis est calor , non habet aliam dii po sitionem in aqua prs cedentem, quia illa non eli nisi raritas,& hoc ipsi dicunt: sed eii impossibile. Nam aquae raritas et ellectus caloris: nec ignis rarefacit, nisi calefaciendo: quia ignis raritas non est activa, ut Pollit raritatem sacere: non ergo introducit illam , nisi introducendo calorem ,& oppositum non est audiendum. Quamuis non nego raritatem aliquando lsraecedere calorem, ut in motu duorum apidum fit ignis.i. motus efficit calorem rarefaciendo. Sed ignis non potest hane raritatem facere:quia non se confricat cum partibus aquae. Cocludamus igitur, quod
Eii tertium argumen in m. Si sit per illa
minima alteratio, sequitur, quid agens in tensissimum, & bellissimum aequaliter a sunt,quia utrumque non nisi minimu gradum introducit,& minimam partem alterat in singulis initantibus. Aliqui hoe admittunt: sed dicunt, quod quamuis ita sit, tamen agens sortius seequentius alterat, quam non ita sorte, sed profecto hoc no ii eli recipiendum: quia si Deus impediret actionem utriusq; in altero instanti, quis pollet capere,quod tantum ageret calor ut octo, Sc calor ut duo. Quartum argumentum eli: quia tunc non esset alteratio una , sed plures mutationes simul coniunctae. Docet enim Aristo t.lib. s. Phy sic.quod si quies intercedit,
non cli unus motus . & libr. 8. ob id negat esse unum motu in reflexum cum
Praeterea: quia si aliquis modo calesieret,& quiesceret per diem, S statim cale.
fieret,etiam dicet et ur unus motus, quod
eil salsum: nain parum refert, quod quies
sit magna, aut praua. Quintum argumentum est concludens ad holninem. Ipsi dicunt, quod motus Io talis eis omnino continuus, ex hoc sumi. tur argumentum. Rarefactio est comuncta cum motu locali, quia non fit raresa.
ctio,quin locus acquiratur di sed localis
est continuus. ergo & ipsa raret et io, haec autem alteratio eli : ergo eis continua alteratio. Secu uda conclusio In alteratione da. 2 Concltur primus gradus atquisitus , & prima pars secundum subiectum. Explico , Cum ignis accedit aquae, datur unius primus gradus caloris in uno instanti introductus, & similiter prima & minima pars aquae cale laeta. Haec eones usio quantum ad minimum t Patio. extensionis probatur , quia si non datur prima pars quae sit ealefacta , sed semper minor & minor prscellit, sequitur, quod nec dabitur minimum ignis A si bitalitiae, quod salsum esse stupra ostendimus. Probatur sequela : quia calor disponit ad serviam ignis,sicut ergo non datur priumum in calore, nee dabitur ignis minimum. Quia de naus v. g. minimum igniest A. B. si immediate poteli induci calor, detur , quod intendatur ibi usque ad
octo peto,an erit ignis, uel no. Si est, ergo minor minimo. Si non, ergo posita iumina dispositione,non erat forma. Praeterea quia summus calor erit cum a. Ratio. forma aquae. i. erit materia fine scirma, necesse eli igitur. quod si non datur illa diuisio in igne,sed eii minimum, quod etiam sit in accidenti. Praeterea,quia ages & alterans semper 3 Ratio. eli applicatum aequaliter alicui parti pasias;& sie non in minori & minori prius inducit qualitatem. Hoc etiam natet de intensione nam vix
inteli igi potest quod detur forma aliqua
permanens, Sc incipiat,nec detur pars PG- datur ptimo producta, cum agens sit certet tit de ter mii inutaminatae uirtutis. I ita etiam sententia eli tum cum Averrois expressa 8. Phyl.co m. 24 landum lib. 6. q. I s.& Aegidii. q. 2 s. huius. Nec propterea exiuimes, quod nos ponamus in motu primum mutatum esse rnam ille gradus , & hoc minimum pri
mum mutatione initantanea producun- tur,nec sunt quicquam motus , scd .unt ultimum non esse motus, quia tunc non est motus , sed in med ae poli illud erit & ita est intelligendus Aristote. libr. 6. Physic. te . Sy. de s 6. quamuis non nega rem illic magis dicere, quod non datur primum: nam docet simpliciter, quod ex '