장음표시 사용
31쪽
intendunt re et , re ueta etiam corruptio- quo reprs hcnditur Anaxar. qui cu 'po- em intendunt. Pistere cum per se agat suisset plura principia, dixit, quod genera- contraria, in intendunt victoria contratio ri,& c'riua: pi idem est, ac alterari; & iarunt, quae absque corruptione illorum hoc propriani uocein dicitur ignorasse. non est . Secundo etiam eli intenta a ma-. Dubitatur , quid cis, molem propriam Dubium telia. Nora autem, quod potentia materis ignorate . Re pondet D. Thomas, quod is solutio duitur propria uoccin ignorate, qui Ibi OD .ihin. t
est in contradictione, tanquam in radice,
ut 'anc sermani, &non ad hane, sicut uoluntatis prima differentia eri uelle . &non uelle:& hinς etiam est in pote . iacontrarietatis ad plures formas : ergo potentia materiae respicit generatione, qu*habet formam, Si corruptionem qu A nun habet: ergo potest etiam dici intenta amateria,quamuis iton tam intenta, quam . N0' - generatio : Dico tertio , qu .corruptioliis hora n n dicenda naturalis ratione forma dieedara ut dicit Argidius: nam corruptio solam turalis ra dicit ibin a prauationem: quod uer0 po xion mi' nat solinam aliquam, id non eii corruptio- cana cυnlii lat.
sundamentis non correspondet: cum au . . PHA
tem Anaxag. posui illat fundamentum , ex quo pois et dili inguere generationem ab alteratione, & bou distinxerit, dictus est propriani uocem ignorare: ita etiam ex po
' At Philop. aliter uidetur dicere, cur di ictus cli uocem ignorare: quia qua debuit ,
uocare generationem, dixit alterationeauit puta congregationem illorum principiorum separatronem nuncupauit: haec enim potius generatio dicenda est, cum res per
ini, , sed genet attonis , quae simul eli cura'
Ad argumentum primum dico, 2 qua
uis eorruptio aduorsrtur uni fornig , non tamen alieti aduersatur, puta ei, quae per tale corruptionem mediam introducitur. . Ad secundum patet res ontro ex dictis. Ad tertium dico, quod corruptio dicitur naturalis nian ut naturale diti inguitur contra uiolentum, sed contra artificiale.&uoluntari uimeli eni in duplex naturale ut
Aduerte hic ex Philop. quod simplex Nola iseueratio uocatur in praesenti ea, quae elii ubilantiae: ea enim, qua sit accidens, ut ex non albo albu, est secundum quid, Setiam illa simplex pollea dicitur propria: in sequentibus uerbis, cum dicitur proprie fit. Aduerte, quod dicit, Cui unum dicunt Nota r. uniuersunto & omnia ex uno generant: quod potierius eii explicatio prioris: nam ut dicit Psilop. idem eii ei e umuel sum, Nomnia unum,& quod ii ut ex uno, puta ex aqua, igne, aut alio quoui , ut illi pinioso phi dicebant.
Intentone proposita incipit circa generationis , & alterationi, distinctionem antiquorum sententias indagare, ut perci' piatur differentia specifica generationis, secundum quam debet definiri. Proponit igitur antiquos diuisos in duas partes: quidam enim alteratione non distinguebanx a generatione: quidam uero dili inguebant. Qui autem hi sint explicati Q uenim unum principium ponebant, ut qui ponebant aquam, aut ignem, aut quid aliud, hos necessarium erat dicere genera tionem esse alterationem, A quod generatur, alterari: at qui ponti,aut plura, ut Empedoc. & Anaxag. necesse erat, hos alterationem distinguere a generatione. In Cum dixisset, Anaxagora posuisse mul- Antiquota principia, sicut alios, qui generationem pin. distinguunt ab alteratione: modo exponit ri 'ri' uri' sententias aliorum, inter quas quid a P u pricipia. ta,& tinita ponebam principia,ut Emped qui quatuor materialia potuit, pura clementa, &duo eis cientia , S ita erant sex. Quidam infinita ponebant: ut Anaxag. α Leucippus, ac Democr. Erat tamen inter hos discrimeuma in Anaxag posuit infinitas partes indivisibile, similares cuiuslibe rei, ut ossis, carnis,& aliorum: & haec dic bat esse principia rerum. At Democr addebat non solii has mul Quom ritudine insiuitas, sed sorvus, a Pruris: do ei inerant
32쪽
erant quaedam triangulares, aliae orbicularet: aliae xiii usuis alterius' figurae. Atque ipsa composta dicebat tripliciter di iste re inter se. Prima differetia erat ex his athoniis, piita cum hoc ex triangularibus, illud ex orbicularibus componebatur . Secunda differentia non ex his , sedem horum positione sumebatur; nam cum
ordo mutabatur, ut posteriora priora fierent, uel e cotra, tunc mutabatur res: ut aec dit in dictionibus, lueris conuersis, ut si dica , Mus, conuersa fit,Sum. Tertia differ xia pia es positionem,& situm: hic enim inducebat etiam varia 'onem , ut acciditii literi, his a. si conueriatur & mutetu si fi i N. d sic ponebat uariarionem ipsorum compositorum: & ut inserius dicetur, priorem mutationem uocabat generationem, reliquas duas alterationem, quia seruabatur res eadem, non uariatis athonus, ita dicebat Democrit. 5: differebat ab Anaxagora.
Nota literam , ubi dicitur. Ipsa autem a se insis Mistnificat ipsa composita inter se differebat, his, id est, aut per diuersas athomus, aut Ordine,& positione ipsarum, in q-bus denominamur tres dictae differentiae, ut exponit Philop.
contraris autem uidentur dicere.
tia inter Differentiam constituit inter Anaxag. res Emped. circa elenaenia quatuor r nam pedocle. Em a principia ponebat, ex quibus, &caro, & ΟΝ, & reliqua componebantur,ipsa uero non ex aliis. At Anaxag. elementa putabat composita ex illis particulis, imo maxime composita, cum uideret ex es ementis confici sere omnia , ob id in elementis maxime latere has Particulas . unde elementa uocabat omni seminaria omnium aliorum, quali continentia materias aliorum.
Dixerat superius,qui unum principium ponunt, non posse distinguere generationem ab alter atione, sicut illi, i plura ponunt:& explicuit Opiniones eorum , qui
plura poauat. Modo explicat, quomodo
issDubium. solutio.Qusmoqui plura principia
qui unum ponunt principium non possint diluinguere: qui uero plura possint. Expli- eat pinno de his, qui unum ponunt. Isti
enim cum Ponant unum plincipium, semper tale principium manere idem in mutatione, debent lateri. aliter non esset principium. Cum igitur unum,& idem principium in mutatione manet, illa mutario n5 generatio, sed alteratio est: hoc enim est elle alteratione, quod unum prorsus maneat l ubiectum. obiicies, Non ne posset esse augmentatio λ Respon. non: nam ibi iam uidetur aequiri substantia ab extrinleco: non eigo diuiti suunt generationem isti ab alteratione.
Illi uero, qui plura ponunt, distinguunt: nam congregationem, εἰ disgregationem illorum principiorum possunt generationem, Se corruptionem dicere.& consertur ex Empedocle, qui naturam rerum in illa mixtione, & compositione consistere dicebat, ut ipsius uerba indicant. Vnde concilidit, quod ita loqui, eli propius sermo positioni horum, id eli secundum ipsbrum di.cta, hanc oportet uocare generationem, di eorruptionem: & etiam quia ipsi ita dicunt ut diximus ex Empedocle. Quam autem alterationem uocaucrint, superius explicuimuς α Dubitat Philop. nam uidetur, quod nec
secundum Aristot. oporteat ponere unam aliam mutationem esse alterationem a generatione: nam etiam ipse ponit unum iii biectum, puta materiam primam , quae ea, dem manet in mutatione: ergo pariter dicetur alteratio generatio. Respon. & bene, quod aliter illi pone-banv unum principium,aliter Aristo t. Illi enim ponebant unum ens actu determinatum , puta ignem , aquam, aut quid simile; at Ar ilicit. unum ens potentia, &indeterminatum : Alteratio autem non cli, cum unicum manet subiectum in mutatione, sed cum illud subiectum eli eniactu completo, A determinato. Constat autem, quod non se posuit Aristo t. principium , A iubiectum unum ipsa seueratione.
V cesse autem es o his dicere. - cum eos, qui plura ponunt principia a DG
33쪽
sed si n generationem ab alteratione debere di-E ii inguere docuisset. Nunc contra ipso .c5hEhei VJ uertitur dicens, quod impossibile est si
Lute ab eundum Eorum sententiam, veram gen
altemio rationem,aut alterationem constituete, Ptimo: iuia sibi, Sc rebus nolis, & appareatis ii es, hQς vstendex , di ς; tibus contradicit. Rebus quidem apparen- xiionedo Ad probationem sumit hoe , quod inbet subie alteratione debet subiectum ei se unum,ctu este quod contrariorum sit susceptiuum, & - modo hae, modo illud recipiat : at hoc non poteti poni iuxta dicta horum : ergo. vera alteratio non est apud hos. Maiorem ostendit exemplo augmentationi in qua manet eadem lubstantia', puta animal, de modo maius ,modo sit minus. Minorem probat ex Empedoclet hiem enim ponebat qualitates disteremias clementorum: saciebat enim ignem album,
calidum, & reliqua alii, subiecta qualitatibus inseparabilibus: & dicebat, quod
elementa non mutatur inuicem iniet se.
Si ergo fieri non potet , ut ex igne fiat aqua , nec ex uno aliud, nec fieri poterit, , quod unum acquirat alterius qualitatem, de ita non erit unum subiectum alterationis: sed quodq; cum suis manebit qui ita- tibus. Hoc idem dici poterit de alm , ut dicit Philop. qui figura, & accidentia sciri per inseparabilia ab athoniis ponebant:
unde nunquam apud eos unum dabatur subiectum contrariorum.
per una n. Cum dixisset, unum subiectum esse in
In omni alteratione : hoc principium uniuersalius mut xi ' ponit, dicens simpliciter in omni muta ei sib ii ne, quae si ex contrariis, esse supponecta esse du unum subiectum : ut si mutatur ex lo- unum. co in locum , debet esse unum subiectum, similiter si ausetur, di diminuitur: similiter si alteratur, & denique omnium inuicem transmutabilium una debet esse materia : quod si talis sit, tunc alteratio Potest i illa. - Nota,quod dicit, omnium inuicem mustabilium unam esse materiam: uia ut ad fuertit Philop. hine non necessario colligi I tur coelum habere materiam eius dein ra- tionis cum his inferioribus, cum sit in
siam, ut dicit Philop. sibi ipsi uero,quia di-icit duo repugnantia : alterum eii, quod nullum elementu in fit ex altero, no enim
ignis fit ex aqua, nee ex aqua fit ignis, sed, ex elementi, omnia alia sunt. Alterum di a. Qt,quod cum ex elementis fit chaox, Omnia i ta sunt unumquid , ct confunduntur ita,ut iit una natisra , praetet litem, &amic. tiam quae causae cilicientes sunt: &iterum ex chao fiunt omnia ilia, & dillinguuntur per passiones uarias, ex uno i men principio: ut illud si ignis ratione aliarum pastionum, id aqua ratione aliarum, di ite reliqua duo. & his duobus col- ligitur contradictio : si enim illae qualitates elementorum iunt genitae ex cnao , Sc 'sactae , ergo sunt auferibiles : εἰ sic possunt inuicem elementa mutari, cum istae qualitates auferuntur modo, sicut in principio in ipso chao.
Sunt enim ex quibus dicit Empedocles.
Quia posset quis dicere, quod non ualet consequentia e si possunt elementa delirui ad chaos, quod etiam modo inter i epossunt: hoe probat , quo illae qualitates, quae elementa discernunt, sunt amissibiles ex se, di piae terea est modo ira, ct pugna inter ilia, ut apparet Quod si dica, , No corrumpuntur, cumst chaos: ad hoc dicit, quod deliruuntur,& unum sunt et cum enim adhuc sunt iubillis formis, nondum unum chaos st. Aliter exponit hoc Philali. A ista est Latinorum expolitio,& bona.
Incertum autem O virum. Tex. I.
Altera in quo errauit Empedocle, po Altera renit. Nam nec poleti dici unum et se prin- Picti si
cipium, nec plura certo & determinate. Nam quatenus ex chao tisit ipsa elementa per productione, uidentur unum cile principiti, Puta esDOs: at quatenus ex ipsi, ele
34쪽
ggregarionen , sed permnlationem, quia ex eis ,ria sit natura: videtur quod plura sint principia,& ista sint prioia natura. At ipse nihil dixit certum de hoc: ob id reprehensione non caret.
ensi generatio non esset possibilis, a
. teratio posset esse, de aliis ci ca te xtum vibicultati s.
H ee diis cultas mouetur ob ea, quael Atili dixit tex. i. contra Empedoclem, puta, si ignis non posset ex aqua fieri, necvnu in clementum ex altero non esset possibile aliquid alterari. ob id quae lito illa
proponitur ab aliis, quam etiam nos elucidabiimus. i iis primum argumentum . Prius non dependet a posterior sub tantia eii prior accidenti, non ergo dependet ab eo: tellergo manere subilantia accidente deliructo Sc sic poteti alteratio esse, quae eii ad accidens, ine generatione & corruptione
subctantiae. , 5ς undo; Eorum,quet non inter se essentialiter ordinantur, non est necesse , quod unum non sit, si alterum non eli possitate; at alteratio , & generatio non ordinantur essentialiter, cuin sit alteratio, puta dealbatio , absque generatione : ergo quamuis esse non posset generatio,adhuc altera: io,& generatio non ordinantur ensentialiter, cum sit alteratio, puta dealbatis,absque generatione ergo 'itramuis cia se non poli et generatio, adhuc alteratio
edet possibilis. Tertio,quia aliquid in alterat, te quod
non est generabile: puta;cslum S: at ira , quae lumen a sole recipiunt, & id conc
po teli ei se alieratio icet non esset posu-bilis generatio Hse sunt argumenta circa titulum quaestionis. . At ut simili aliae dissicultates textu et explicentu Aest argumentum quartu aduerius idnuod de Democrito dicit, quod posuerit eorpora indivisibilia, videtur , quod nullus potuerit tale dicere, quia corpus oe diuisibile est, ae perinde est dicere cor
pus i adiuisibile , sicut animal ias sibile.
Quintum argum tumbest contra id, quod ex Anaxagora a sertur,quod posuerit partes sinulares esse principia, & ex alia parte elementa non esse principia: videtur hoc implicatio, quia elementa sunt maxi die simillatia,& homogenea non ergo possunt habere principium. iSextum est contra id,quod dicitur, qui
plura principia ponunt, laluare generationem: uidetur hoe non posse fieri, quae isti non ponunt unum subiectum, quod maneat ibi, utroque extremo mutationis at hoe in generatione, sicut in alteratione, se quavit alia mutatione, ii necessarium: go cecundum opinionem horum, non Potest generatio- consistere. Septimum est, dicitur enim, quod quM r. iniucem mutantur, habent unam materia, videtur hoc falsum . elementa secundum Aristo. sunt inuicem mutabilia,at non ha- betat unam materiam: ergo illud principium est salsum. Probatur antecedens ex lib. . coeli, tex. 3 7. dici cur ibi tot esse materias, quot sunt elementa. Octauum est, nam tex. . Aristo. argu- η.
mentatur cotra Empedoclem,quod si clementa possunt mutari in chaos, possunt mutari etiam modo,quia qualitates amissibiles sunt. Argumetum hoc non videtur bonum, nam secundum Aristo. aquae qualitates sunt amissibiles,tamen elementum aquae nullatenus poteti destrui. Hxe sunt argumenta,quae circa textum Aristo t. nuiorem videntur habere dissicultatem.
Circa quaestionem igitur eli sententia Aegidii in praeaenti ac Marsilii. q. . Sc Al- t senten. bem Saxo.q. 3. quod illa propositio simpliciter est vera Ai generatio est impostibi s' .lis,etiam alteratio impossibilis eli, dummodo de alteratione vera Sc reali intelligatur, Pu ta,quae fit inter contraria. Probat Aegidius triplicitet hoc. Pri' filio mo ex parte fornax sic. Quae uis forma ha Aegid exbet tuas certas dispositiones,& qualitates, parte socquibus remotis,ipsa remouetur: at altera- tio remouet dii sitionem sorinae; ergo te - dit in ipsius corruptionem,& sic in generatione alterius, quamuis aliquando impediatur , puta, cum non continuatur al
Secudo ex parte materiae sic: omni ma k isteria habet certam dispositionem, secun ' te in i dum quam recipit formam,dc sauciat ea: riae.
35쪽
sed alteratio inducit nouaui dispositione se, nisi ratione primarum
in materiam ; quia nunquam expellitur unum, tuli introducatur oppositum
ergo talteratio i de se inclinat materiam ad alia formam; ergo si non posset ei se generatio, nee similiter ei set alteratio. Terrio ex parte ipsius motu : nam generatio eli finis alterationis: sed si non est finis possibilis, nec erit medium : ergo si non eis et generatio non esset ponituri alteratio.
sesu; t is Huc argumentum videtur petere prin tu: zi. cipium: non lebe' probari,quod omnis alii ori teratio habeat pro fine ipsam generatio: nem,tunc enim melius concluderet Plae-
qualitatum 1 t& secundum has dicitur alteratio secunda.
Dico primo, quod potest aliquid esse at 1. Conei
terabile alteratione quae tit sine cotratio.
D simul ei se in generabile , ac in corruptiui te δ: de hoc patet de coelo,&Liris, nec de hoe eli controuersia. Dico secundo. quod alteratione secun- et .d poteli aliauid ita alterari. ut per seno sectuatur corruptio rei, id est, poteli dealba-Cῖ nee dealbatio tendit in res eorruptione per se, unde completur dealbatio, nec res
corrumpitur, nec alia generatur.
Dico tertio, quod alteratio prima periterea non uidetur adhue probare multum, se tendit in corruptionem unius. Sc in alte quia generatio non eli terminus intrin:ecus,& specificus alterationis, sed est con- quia generatio non eli terminus intrin: e- rius teneratione, usi impediatur : Quod
eii dicere, Cale iacti ii ad suum perfecta iiuncta cum fine specifico. i tanda. Hoc tamen est certum, & notandum , me litum Aluod non fit ulla generatio substantiae naN.ς:i ῖς turaliter,nisi alteratio praecedat:& sie Ati IUR' ' , bio. 8. Physi text. i. Impossibile. inquit, est nisi puta generationem esse,nisi motu d eli, altera alimatio- tione saltem praecedente. Et merito id fit:ης- nam non fit generatio, nisi sit dispositio aliqua in materia, quae sine alteratione non fit. . Praeterea, quia non fit generatio sine actione aliqua inter contraria, quia semPin materia praecedit opposita forma: prae- uia igitur est alteratio generationi.
N0 Has rationes rigidii debes intelligere, iiii ,2 vigorem habere supposita philosophianes Aeti Aristo. iram contra antiquos non conciu-dii. dunt. . pro resolutione horum,dico aliqua terminum peruenire sinatur,rem corrum
Pit,& aliam generat. Et ratio discriminis harum qualita iii 3c secundarum eii, quia qualitates primae sunt dispositiones ant
cedentes sormam introducendam, secundae uero non, sed consequentes: unde alb
do, sapor, odor, licet intendatur, per se non inducunt aliam Armam : calor vero& similes inducunt. Praeterea,quia intensio primarum qualitatum non compatitur quaincunque formam reliquarum vero se. Dic , quarto, quod quatenus reliquae
qualitates iecundae non contient sine primis, hac ex 'arte induc ut corruptionem,
sed non per se. Vade colligitur, quod quicquid eli asterabile secundum alteratione tam primam, quam secundam , eli corruptibile, ν od egi non sit e possibitis gerier iuri . . Oportet tamen primo supponere esse du' tio, nec esset corruptimae c5 sequetur nec teta inter plicem alterationem, alteram, quae non sit talis alteratio pol tibis, . & si e patetdii 5- contiari , inter contraria, ut illuminatio, receptio cultatis determinatio. 'xςx Ru specierum in intellectu,& sensu huiuim di enim qualitates, puta lumen ,species,&similes non habent proprie contrarium et Alteram,quae fit secundum qualitates habente, contrarium:& haec eli duplex: Aut enim qualitates sunt contrariae immediate tuae in se ipsis agunt, & patiuntur , ut sunt illae quatuor primae,put α, calor, sti giditas, siccitas,& numiditas Si secundum Aduerte tamen , quod si tu conlideres verba. Arist. Si contextum, non indigebamus hac quistione, luam mouent Mode ni nam Aril. procedit econtra Empedocle
ex suppositis ab ipso: dicebat enim duo. Primo, quod qualitates sunt inseparabiles
disterentiae elementorum. ut calor est solius ignis,uisiditas, solius aquae. Dicebat lecundo, quod ex aqua non po
ha, fit alteratio prima. Aut qualitates teli fieri ignis, ex his procedit Arist. Si n5 non sunt immediate contrariri nec in sc est calor, nisi in igne: ergo non poterit a agunt, secundum se: huiusmodi sunt colo- qua fieri calida, nisi conuertatur in igne . res, sapores,odores,quae non agunt ia ςr bednsi est secundu Empedocle talis in inratio:
36쪽
ratio: ergo nihil fiet ex stigido calidum,& ne non est alteratio. Idem dicendum eli de aliis qualitatibus.
Respondeamus ergo ad argumenta .
Ad primum dico quod quamuis subliantia secundum essent: am se naturam uiam non dependet ab accidenti, tamen quantum ad existentiam dependet, quia sornix phr sicae non exiliunt in materia , nisi certis accidentibus disposita, ob id mutatio accidentium potest inducere subitantiae mutationem.
Ad secsidii dico, primo,quod generatio
est ordinata essentialiter eu alteratione. Diximus enim ii in posse naturaliter dari generatione absque i cede te alteratione: non tamen econtra, alteratio quouis ei lordinatat uni generatione de facto , cum sit alteratio,licet non iequatur generatio. Dico tecundo,quod de possibili loquedo, alteratio secundum contraria ordinatur essentialiter cum generatione: ita , ut si una non esset possibilis, nec altera: quia haec est natura alterationis secundum contraria, generationem, & corruptionem ex se inducere, ut explicuimu
Ad tertium patet solutio ex dictis. non enim est sermo de illa alteratione, quα non si secundum contratia proprie Ad quartum respondeo. quod duplici ter aliquid est indiuitibile. uno modo, quia nullam habet extensionem, sicut puncium,quod dicitur induit sibile mathematice. Altero modo,quia habet qui rix tensionem, tamen sub minori non potest consistere, quod dicitur indivisibile pllysice,& minimum naturale, de quo locuti sumus i. P si. Hoc aut in diuisibile non repugnat ei e corpus, bc limoi erant corpora inditiis bilia, quae ponebat Democr. Aduerte autem, quod de his in diuisib, libus, quatuo dicebat Democr. Primo esse corpora quia cum ipsi, continuum c5pomtur,& corpus,nisi ipsa essent corpora, corpia, conficeretur ex non corpore,
quod absurdum bt impossibile putabat. Secundo dicebat esse indivisibilia, nee si diuisibilia et set, componemur ex aliis, Scsie non essent ipsa principia . Tettio dicebat esse diuersarum figurarum , ut posset
cx eis rerum uarietas peruenire. Quarto
esse infinita, ut innumers rerum diuerentiae contacteat.
suit homogenea in duplici dii fereti quae Ad quintum not. Aegi. quod Anax. po Ad s. it homogenea in duplici distereti quae dam apparentia tantum,qualia illa, lux p mogetie,
Ad s. se stant,ut lignum ,cato, neruus, sc reliqua: rum dime luxda ν ro. t non per e sunt, quales sunt Letiam ioatbomi,c quibus quΞq; res collat. Modo ς uduni elementa existimabat ei se homogenea, ast 6R
patentia tam da, non vera,cum composita
sint: vera asit similaria erant principia, &se ponebat ignem vere homogeneum, puta illas at homos ignis,& ignem apparentem,& hoc erat clemeni v m, bc sic de aliis. 'Ad sexta aduerte, quod non dicit Aricquod poterant hi, qui plura principia ponunt,ueram generationem ponere, immo nec generationem, nec alterationem vita
propriam cssie, secundum ipsorum sententia probauit ted dicit, quod poterant ponere arbdos aliquos dui incios generationis,de alterationis: sed illa generatio per congregationem n6 est gera naturali , potius est artificialis . Res enim artificiales ex pluribus actu existentibus coni positae sunt: oc se isti de rebus naturalibus dicebant at non ita, ut dicetur in serius .
Ad septimum facilis est solutio. est enim dupliciter materiam considerarer Primo, 'μ' secundum se, ae nudam in substantia sua :& sic una eii omnium generabilio. ut dicitur in praesenti, se alibi disputabitur . Secundo poteti considerati cum dispositionibu ad formana.& sic dicitur multiplex eo,quod variae sint dispositiones pro ua rii, formis & sie loquitur Arist. .de Coelo: nulsa est ergo contradictio. Ad octauum dico . quod no concludet cotra Emped. quod totu elemetu destiua Ad tur, sed quod secuda partes saltem: hoc. n. modo dicit Arist.quod elementa se mutuo corrumput secudum se partes. naqua secundum se tota. Haec de questicine.
CAPUT II. Omnino itaq; de generatione. Tex. . SEntinxiis Philosophorum distincti,,&
enarratis, iterum intentione sua repe- et tit, nempe se dicturum de generatione,in qu bus c. sit,& quo sal. i. quibus ex causis fit; di si- rebus sit militer de aliis motibus, de augmentati inuiu ne,& de alteratione, quas vocat simplices
37쪽
motus , ut distinguat a generatione: haec senim noninsimpliciter motus, sed secun dum quid ratione materiae, quae ipsius esti subiectum,ut diximus lib. s . Physic.
Plato igitur solum de generatione.
tracta de qui quamuis laude inter alios meruerat, gnatione quod solus de generatione sit locutus: ta- ac spris men in tribus descit. Primo, quia de generatione tantum quid sit: disputauit sed an sit, nihil probauit. Secundo, quia non de omni generatione, sed sol si de ea, quae est clementorum locutus eii de generatione autem mixtorum, quae diueri r est, non curauit. Tertio, quia de alteratione,& avg
. mentatione, nihil 'dixti, ob id in suis ciens - suit in doctrina praesenti. Etia antiqui alii iunt arguendi. Primo, sibi acti quia supersicialiter ocs locuti sui, nec cautionis a- ias attigerunt, praeter Democr. hie enim LMiu an- de o initibus curauit. i. tractauit de omni-Mqx bus , horum omnium dissicultates,s: adhibuit responsiones, quamuis in modo re pondendi diluerat a nobis, nec vebat omne quod apparet, ita esse, sicut ap paret ,& infinita aestimabat apparere, ob id ait 'mos posuit infinitas figura diis rentes. ut unaniet res possiet varias apparerere varia , ut collum columbae modo u-ntu,niodo alterius colori, apparet secundum silvu diuersitatem: quod ita esse putabat Democri. & hoc diuersae figurae athoniorum tribuebat. Et hinc etiam proueniebat, quod per substantiam , & additionem quamuis in nimam factam rei, fiebat in re diuersitas, similiter per transpositionem, & ordinis bd mutationem, scut ex eis deni literi, confi- citur comoedia, εἰ tragidia: tamen, quia uaria est dispositio, di illae diuersae sunt inter se. Hic erat dii sicultas, an omne, quod a Nota Parea sit, sed aliena eii admodum diis cultas a proposito: sat sit modo intellis re, quod omnibus in conscito est, non omne, quod apparet, verum cile.
Quoniam autem vicitur ferὶ omni
bus. Tex. 6. Reiecta opinione singulari non distin- de Demoguentium generationem ab alterasione cit. Opiritatem habeat . fatis tamen sit, quod om- - in Polleriana, nunc contra communem opi R 00 nium meminit, tame adhuc cum aliis defi nionem comaertit te. Erat Cnim opinio co
sit, quia nihil dixerunt de augmentatio muni, Democr. puta,per cogregatione fieri generationem, atque per ordinis,& posine, nati quod quilibet, quamuis rudi, di Iec: puta, iii od augeatur res per sibi similia:at quo pacto,nihil amplius dicunt. Pi sterea etia in de mixtione nihil dixerunt: similiter nec de actione, de pastione naturali: suerunt igitur diminuti. Videtur tex tui consorinis, D in his non arguatur D mocti. quia dictus cli cur alle de omnibus,
sed alii philosophi omnes. Democritus autem, O Leucippus.
Quia Democr. de omnibus curasse dictus cii, quo pacto id fit, explicat. Itie. n. cum Leucipp. per illas athonios explicari ιχὸ bant mutationes: nam per congregatione iiii 4 illarum generatio. per disgregationem cori ruptio fiebat: ordinis autem, & positionis variatione erat alteratio, ut iii perlux explicuimus. Vlterius,ut melius exPonat causam effectuum naturalium, quia ipse Pu
xionii variationum , ipiam alteratione ua cli igitur hoc examinandum,an generatio sit per congregation m. Dissicultatem huius proponit, dicitque esse multas rationes pro uraque parte facientes rem dubiam. Si enim dicatur, generationem esse eongregationem, multa se- . quuntur impossibilia : si vero negetur id, sunt rationes sortes, dc quae non facile soluuntur: quibus probatur, quod si sener tio non est congregatio, aut non cit, aut est alteratio: ob id hoc soluere tentandum eli, Sc veritatem generationis aperire.
Principium autem horum omnium. Tex. 7. Ad dissicultati, propositae solutionem,
duas quaestiones proponit de ei minandas:
38쪽
ua sint corpora . ansueficies, ut dicebat Elatis.
das prior est,an sint magnitudines indiuisibiles, ex quibus fiunt generationes, alterationes,& augmentationes, ac liatu opposita, puta corruptiones, & diminutiones:
an non, sed nulla sit talis magnitudo indiuisibilis. Plurimum autem resert hoe ad dissicultatu propositam : nam si probatur non esse bas, tunc opinio horum corruit,st per congregationem fiat generatio . Pollerior quaestio est , an dato, P sint tales magnitudines indivisibile sint, sicut ponit Democritus, corpora: an sicut ponit Plato, supe fici est ponebat enim plato corpora ex superficiebus indivisibilib.
Hoc igitur ipsum, ut O in aliis. ,
Com=aia Comparat opinionem Platoni ,st De-tio opin. mocriti, ut secundum quaestionem absol-Demo eri uri: dicitq; opinionem Platonis esse irra xi, ocelat. tionabilem, ut dictum eli, & probatum I mo de Coelo: est autem opinio Democritinabilior. Probabilior: nam rationabilius est, corpora ei se ex corporibus composita, quam ex superficiebus : non tamen ob id opinio Democriti est uera: nam etia iii ipsa irrationabilis est , tamen minus quam Platonis opinio. Et causa huius est,quia Democri. reddit aliquam rationem per illa corpora generationis, & alterationis eo modo, qui dictus est , puta, per congregationem aut transpositionem athoniorum diuersarum figurarum : Sc sie Democritus dicebat colores,de reliquas omnes qualitates non esse aliud, quam atho morum uarias dispositiones, quibus mutatis, istae qualitates diuersae apparet. At Plato non poterat per si rei scies horum reddere rationem , quia ex superficiebus non sit nisi solidum math maticum , non autem passo, aut at sectio ulla phy sica , quemadmodum sit ex corporibus, qux Ponit Democritus.
9sa autem, quare minus possint.
Cur pi, o Posses dubitare,Quare Democritus tapetus sae leni protulit sententia,qua posset responiit opina' deri aliquo modo ad omnes has dissiculta Democi' ies: non autem Plato, cum suetit sapientissimus. Respon. de ad hoc Arist.quia D inocratis suit magis ex itiis inlicisse.
ctibus natui alibiis: qui autem si int mapix experti, cognosci int plures effectu , si se pollunt pro serre sententiam, qua omnibus sati, sal. At qui solum rationibus uniuersalibus contenti, non considerant exi sentia , i 4 est, singularia, . xno , aut altero oblato, facile proserunt sententiam. Huiusmodi autem fuit Plato : erat enim maripis in rebus abstractis occupatus . In hoc monemur, ut in physicis rebu , quoad itero possit, sensum consulamus, Ec rationem cum eo coniungamus.
Videbit autem quis, ct ex his.
Tex. 8. Ne tuis diceret,Vnde comperatur,n mocritum esse magis expertum Platone pDicit, quod huius probatio non est longe petenda, sed ex singulorum rationibus, quas pro sua opinione quisque adducit, haberi poteti: Platonis. n. ratio ilia erat. Aino esset magnitudo indivisibilis, sed quaelibet eis et diuisibili , sequeretur,quod triangulus e set diuisibilis: quod et i talium: est
enim prima omnium figula, quae non ex alijs constat, nee in alia, diuiditur. Sed illa ratio nihil omnino facit ad re phy sieas, quae in materia sensibili sunt, eli. n. aliena, cum sit mathematica. At Democritus ex propriis procedebat, Et physica ratione suam opinionem probabat, ut patebit. Inutile inihi prorsus videtur Platonis sententia explicate in prs senti: tum quia ad libio, de Coelo hoc pertinet, tum quia cum metaphysice saepe loquatur more Pythagoreorum, alium habet forsan sensum qua Arist. explicat: sed parum hoc refert.
Habet autem dubitationem. Si quis
Ratioquapiato Putabat magnitudi .id aliqua esse
Ratione Democriti ponit, qua esse cor- R. dem pora indivisibilia probabat,ex 'uibus co- .
ponitur corpus phy sicum. Breuiter autem pota ratio, Quae ex textu deducitur, lige erat: visibili sumebat enim unum ex sententia aduersa riorum. Qui enim dicular,non esse magnitudinem indivisibilem, sicunt corpii, eis edi uisibile semper potentia omni ex parte, ita, ut non sit ad ullam particulam ita minimam deuenire, quin illa sit porci ita di B α uisibi. ἐ
39쪽
In Lib. I. de Gener Od Corrui'.
cum sint non quanta, cum copulantur, &in unam magni cudinem rediguntur, non iacient ima ius aut nullus , sicut di in diuisione, no aut pluribus ablatis, non minuitur quantum : si ergo in diuisione non faciunt minua, nec profecto in compositione facient quantum.
ii sibilis . Ex hoc sumebat unum, quod si continuum omni ex parte poteti diuidi, , ponatur in elle illa diuisor nam possibili posito in esse, nullum debet sequi tui possis bile. Supposita igitur hac diuisione, con- fruebat argumentum tale: Id, ut d facta diuisione supere it y est nihil, ly pun tum inditii sibile, ly maan:tudo diuisibilis,ly magnitudo indivisibilis: itia prima else non
polliunt: erit ergo quartum: & ita habetur in tentum. quod non ellet nihil, Probabat, quia tot uua esset nihil: ex nihilo enim sit nihil. Quod non esset punctum,probabat: quia punctum puncto additum, non incit malus. Quod non ellet magnitudo diuisibilis, etiam probabat: quia tunc non esset a completa diuiso, ut supponebatur: si per- est, quod sit magnitudo indivisibili . Hoc eli argumentum Democriti. Sed lueram
Proponit i itur Democ. sundamento,
Demo dicens, quod si quis docebat, corpus unde- quaque diuisibile esse, & hoc eue possibile, videtur profecto', quod debeat etiam concedere,quisit milite se in actu totum diuisum, quamuis non simul sit sacta diui fidi E si , sed paulatim sat, sc quamuis per metum latio dias partes stat: nam repetendo diuitionis. oes, tandem ad actum reducetur totum
id, quod erat potentia diuisibile : quod si nullus unquam diuidet, sat est, quod id liti ossibile,& tali posto non sequatur im. possibile, sicut nullus diuidet granum in
decem mille partes, tamen id diuitum es se, non eli impossibile: detur ergo. ly intellectu. ly re, quod sit corpus omni ex parte diuisum , sicut erat in potentia: tunc e largumentum Democr.
ut Oniam ergo undequaque es tale
corpus: Expliea- Diuisione admissa, id , quod saperest,
xl. xoni non erit indignitudo diuisibilis : quia tune
non esset sacta diuisio integra, cum illa superesset diuidenda; nec sit niliter erit illud nihil, quia tunc totum ex nihilo se-iet: & ex nihilo esset compositum : & sieipsum nihil esset uere, nili solum secun - dum apparentiam , quod est impossibile. Nee similiter erunt ructa, aras ex diuiso te restillant. Quod probat, quia puncta,
Excludit Democ. aliqua, quae poterant Sacludurci pondeti. Primo dici poterat, quod ex diuisione nihil super eli, quia tot uni abiit 'fili rasuras, id est, in cas particulas,quae ς dari pote sectione corporum reliant. Contra hoc rant. replicabat, quia cum illud sit corpus, adhuc. erit diuisibile, bc sic non absoluitur dii ficultas.
Excludit etia aliud , quod dici poterat,
puta, quod puncta componunt corpus ratione alicuius qualitatis, quam habent, chete in diuisione amittitur , & tecedit, A sola manent pun a; itaq; magnitudo non
est aliud quam puncta sie affecta, id est,talem habentia qualitatem . Tunc replicabat, quia ex non magnitudinibus componeretur magnitudo: puncta enim se alsecta adhuc quanta non sunt. Et nota, quod in tris textibus, puncta Nota. multa fortuitur nominis: dicuntur enim
puncta, diuisiones, Iactus, signa, & indiui sibilia, quae omnia idcim , quamu:s uarijs rationibus, significant.
mplius autem tibi crunt. Quia illa pars argumenti, quod ex punctis fit compositio corporis, crat multorum opinio, insistebat contra eam agere Democr. ac tripliciter contra ipsam argumentabatur. Primum argumentum continetur in his uerbis , quae dupliciter po Gssent legi, ut notat Philoponii , Primo in ' vitia i
terrogatiue, & tunc argumentum est tale: cito. quem locum occupabunt ipsa pucta λ non enim erunt sursu in, cum non sint ignis i 3. nec deorsum, cum non sint aqua, nec alibi, ' .cum non sint corpus naturale. Praeterea, dum ex non erunt mobili , quia non habent, quo ructis nomoueantur nec immobilia, quia tunc non ςomponi conuenirent ad compositionem eorporis: -20 η
non eii ergo possibile, quod ex his componatur corpuI.
40쪽
Possunt legi etiam eadem uerba ager-sue:& tune est sensus,puncta diuisa occupabunt locum, nam aliter est et vacuus locus totius divisi: sed cum incorporea sint, non possunt occupare locum: ergo non componitur ex his corpus . Alterum argumentum. Cum tactio est,
est ibi unus tactus, & duo qus se tangunt, quasi non sit idem tactus, ct punctum, ac
ea quae se tangunt: ergo praeter puncta aliud est in coipore. Existimo, sensum argumenti esse hunc. In continuo eli unum commune punctum, ratione cuius duo se tangunt, & continuantur: ergo aliud est punctum ab his, que se tangunt: si sic prae- . ter puncta, aliud est in continuo, ex quo componitur: si enim omnia essent puncta, quomodo posset unum commune sumi utrique continuato
Tertium saciebat argumentum . Cum diuiditur aliquid in partes, ex partib. rursus coniunctis fit aequale: at ex punctis: id non si ergo non est diuisio in puncta. Minorem probat, quia si a continuo quod
cumque punctum auferatur, non minuitur, cum sit non quantum:ergo nec postea
aug et, nς c facit aequale, quia aequa est ratio diuisionis,& compositionis
pol tia. Resumit argumentum principale, si cr- 'o corpus omniquaq; divisibile diuisum sit, quid Πit reliquum 3 Si enim est aliqua
qualitas, ut dictu in est, quomodo ex qualitate coponitur corpii , aut quomodo puncta,& qualitas illa separantur λ ut diximus prius. caetera prxtermittit, se concludit, quod corpus componatur ex corporibus
indivisibilibus. Haec est ratio Democr. qvς quamuis sit magis naturalis quam ratio Platonis. Addit tamen Arist. quod adhue est ista sente-tia impossibilis, ut probatur 3. de Coelo.
rationem s0LVTIONEM argumenti adhibere in-De oo. temat, in cuius declara: ionem aduerte,
quod ista propositio, Contiquum rotest Not
diuidi secundum quamlibet sui partem, habet duplicem sentium . Alter cit, t nul ponis .la sit pars, in quam diuidi non poteli, qui 'continuusensus dicitur distributivus : Alter est, ut diuidi possit simul in omnem suam partem, qui sensus es sopulatus. Eiic em' botuli. arplum Philop. Houm ere capax omnium di remis disciplinarunt; duplicem sensum habet. Al- i libuitu. ter est, quod homo sic capax cuiusque, ita ' ut non sit ulla, quam non possit capete . Alter est, 'uod omnes simul scienti xx collective possit capere. Ita similiter de diuisibilitate continui in omnem suam partem:
prior sensus est verus, posterior sal iis, α impossibilis : es hune sumebat Democrit. ob id argumentum procedit ex imposit bili supposito. Aduerte ulterius, quod cum duplici' Moia m. ter pollit intelligi illa potentia, qua conti- tetiae quanuum est diuisibile secunda omnem suam centinua partem,ut d .ctum est. A ut potentia cadat z' ..
supra omnem partem dii tributi ue , & ut nem ma cadat copii latini,& collective: si duplex re parie, du- spondet actus. Si enini sit in potentia, ut .
secundum quamlibet sui partem diuida' Gum.
tureo lamie, tunc actus erit,quod diui- eopulati- 'datur secundum hanc,& secudum quam- u E & di. cumque datam: & hoe verum est. At si po tithuu tentia sumatur collective, tunc actus est, μquod sit totaliter diuisum : hoc autem est impossibile. Ex quo patet Democr. error,non enim gi ibi mse est continuum omni ex parte diuisibi moet. exle, ut possit in quamlibet copulatim & col quo eius
lective simul esse diuisum sed quod nulla )atio sol sit pars , in quam non possit eis; diuisum
non tamen omne, simul. Ad textum accedamus. Dicit, quod no Exposi- est in conueniens dicere, quod continuum lio text.
est diuisibile secundum quamlibet sui partem , & etiam simul esse in diuisibile. Tu intellige diuisibile modo priori, indivisi
bile uero modo posteriora, puta secudum omnem partem copulatiue , Si collective. Statim ulterius addit, quod est in poten tia,id esse actu,t .vmam quodque esse reducendum ad eum actu, ad quem crat in postentia, ut declaraui. Et in ii Oe errauit Democritus, qui reducebat ad actum, ut tUt
liter simul continuum esset diuisum , ntamen sic erat potentia diuifibile.