장음표시 사용
201쪽
In Lib. I l. de Gener o Corrupi.
salsiim principium, quod aequale non potest agere inaequale, ut Cilidum ut octo in frigidum ut octo.
Hoe dupliciter est salsiim; Primo,quia
aequalitas in gradu non iacit aequalitat eniin potentia,& activitate; activior enim calor, ut octo, quam frigiditas ut octo. Praeterea secundo: qua uis ellat utruquesque potens, adhue esset mutua pugna, sed
non uictoria: non enim unum uinceret alterum, sed uirumque se ad medium redigeret : unde ealidum agit in aeque potens frigidum, quia hoe est potentia calidum e similiter frigidum in calidum, quia eli potentia stigidum t& hoe non considerauit
Averroes, quod in materia de reactione late declarauimus.
Ad secundum dico, quod istae qualitates non sunt passiones mixti formae, sed dispositiones. ob id una forma potest aequales qualitates dispositive habere. Adde etiam , quod licet sit aequalitas in gradu, & inaequalitas in potentia, propterea non debent singulae per se sumi, sed
simul omnes, quae unicam complexionem faciunt.
Ad tertium bene dieit Marsilius, ut di.
ximus supra, quamuis ego credo non ponso mixtum peruenire ad talem aequalitatem motiuatum,quia Oporteret, quod esset magna improportio quantitatis clementorum, quae non poli et pati ullaminixti formam. Supereth, ut ad argumenta primo proposita respondeamus.
Ad primum dico, o in simplici b. ualeteonsequentia , si datur maior calor Sc minor,dabitur aequalis; at in compositis non ualet: non . n. si datur in complexione ea lorintensior & remissior,dabitur aequalis eum contrario, quia hoc impeditur non ob ipsum calorem solum sed ob naturam fic modum mixtionis,cui illud repugnat. Potest etiam dici, st datur aequale, sed non in innata complexione, sed secudum influxam:& hoc satis est pro argument . Ad secundum dico , quod non semper si unum est contrarium, erit alterum, nisi sit uerum eontrarium, & non habens potius uicem contradictori; Unde non ualet, si plenum , de finitum sunt , quod se uacuum , & incnitum sunt, quod potius contradictolia sust, idem dico de inaequa. li in mixtione, seu complexione innata,
& aequalit aequale enim opponitur, ut uacuum & infinitum. Ad tertium dico , quod non est repu- Ad 3.gnantia in illo; possunt enim contraria 'in aequo gradu medio esse simili: sed repugnantia eli, quia non ita possunt elemen- ta conuenire ad mixtionem, ut resultent qualitates in aequali pondere, ut diximus in prima conclusione.
Ad quartum dico , quod multa aequa- Ad .lia prius exilientia pollunt fieri in xqualia
absque eo, quod iterum fiant aequalia, unde ante mixtionem suerunt elementa in suis aequalibus qualitatibus, sed non erat mixtur pollea accedente pugna, quia unus sortius agit altero, reducta sunt ad inaequalitatem : Si mixtum fuit, absque transituperaequale, in mixto. Ad quintum d :co,st est mensura realis, Ad s. qua realiter mensuramus; & lixe debet esse, si mensuratum elli eis etiam mensura rationis, qua consideratione mensuramu ,& haec non oportet, quod sit: nam imaginando oratorem persectissimum qui non est , mensuramus alios ; si e est mixtum ad pondus, mensura non rei, sed considerationis, & doctrinae .
Ad sextum solutio patet ex his,quae is Aspe alibi diximus : calor existens adaequale in eode subiecto cum frigiditate non corrumpit ipsam. alite . idem se calefaceret, sed ab extrinseco debet talis esse corruptio, praesertim eum illa duo sunt dispositio naturalis formae mixti. Ad septimum aliqui uolunt, oleum, & Ad r. lignum cisse mixta ad pondus sm leuitatem,&grauitatem. sed mihi no placet,sed hae e esse grauiora multo puto, quam leuiora: & si sub aquis non consiliunt , est quia leuitatem participant aliquam, ut ab aqua uinci prorsus non possint: quod puto prouenire in ligno, ob in lusum aerem inporis: cuius argumento est uter, qui mergitur aquis coni pressus; at tumens nullo modo. De hoc uide 4. C i, capite vlt.
Libro primo Gen. tex. I causas duas De
202쪽
caulaei ficies generonis uni ucisalis. Intentio
ec causis uniuersilibus. Duae qOnes de piicipiis de
uniuersales generationis, & corruptionisae ipsi, tum perpetuitatis distinxit de materia tune diiseruit,quae una erat illarum: nune de motu solis, qui causa est e meiens ultimo tractat,& merito in hune reseruauit locum; quia tradiderat de elementis, quae causae communes etiam sunt, licet non omnino uniuersales. Proponi igitur suam intentionem ducens,quod eum sint quaedam generabilia,& eorruptibilia, particularia, ut mixta, &plantae, animalia, Sc sic etiam generatio eorum,quae sunt in terra, aequum est, Se antequam de hisce Sc ipsorum generationibus in particulari tractetur, quod in aliis fiet libris, ut prius in generali considerentnr principia euiusq; generationis. Ratio autem est , quia particularia optime coisgnoscuntur, si uniuersalium doctrina praemittatur.
De principiis autem duo breuiter quaeruntur quot sint, si quae ipsa sint.
Utramque quaestionem soluere aggreditur, dicens,quod tot sunt principia, S ge nere eadem in corruptibilibus eorporib. quot in primis, ae sempiternis orbibus cplestibuMin his enim est materia, est forma,& est tertium principium cssiciens, vel in. telligentia, & his tribus absoluitur motu corporum sit periorum, non enim duo susficiunt. Ita etiam seneratio inferiorum
perficitur materia, torma, Sc tertio. Nota hic egregium locum contra Auer. qui alserit coelum et se corpus simplex. Aristo t. enim eodem modo ponit in corporibus
inlatioribus & est ellibus materiam & sorma quod optime intellexit Philoponus. qui hcie loco habet tire verba. Dicit quod tot sunt generabilium principiat quot eq-lestium & aeternorum i sc genere cade materia.n. utriusq; subiecta, & forma si utilirer in his & in illis consideratur, licet materia,quae in generalibus in potentia conia sideretur,illa uero sit semper actuata, &e. lige Philoponus. Et certe locus Aril. adeo est manifestus, ut nullam aliam expositionem patiatur. Nec valet quod quidam dicunt Arist. dicere in estis esse tria principia. s. materiam , dc sormam , & essiciens,
non tam ea debere intelligi de elis ipfias
egli, sed de motu. Hoe inquam aperte est salsum , quia motus eceli non potest assignari aliqua materia & forma,quq sit principium, quae non etiam sit prineipium es.se ipsius esti, nulla enim ratione possitne effugere, quin Arist. hoc Io eo ponat intrinsecam compositionem materiae di sormae ipsius egit. Adde, quod si illa materia &forma non esset subitantialis, sed acciden talis , salsum esset, quod dicitur in textu, lixe principia inferioribus & superioribus esse eadem genere.
Vt matoria e turgenerabilibus causa est.
Explicat ista tria in generatione principia, quae sunt dicitii; eam materiam generabilium,quae facit ipsa polle esse,& noesse ; radix ergo, unde rei prouenit posse esse,& non esse,est materia generabilium. Cuius ratio est, nam solum sunt generabilia, quae pollunt esse & non esse. In cuius gratiam diuidit ens in sempiternum & necessaritim, Si impossibile Necessarium est , quod aliter se habere uoneontingit, sed uel semper est, quod simplieiter dicitur necessarium uel semper non est, quod dieitur impossibile. Possibile uero est medium , quo modo ad esse, modo ad non esse conuertitur, Si huius solum est generatio. Est ergo materia, quae rem facit generabilem , 8c corruptibilem. s posse est iube non esse forma uero est rei substantia , Stnatura , qua res in specie de certa quiestate constituitur, & a quo rei sumitur definitio.
Oportet autem adesse tertium, quod
omnes. Tex. 32. Praeter duo assignata , materiam putati formam,opus esse dicit aliquo pi incipio tertio in his generabilibus, quod omnes Philosophi somniauerunt. i. aliquomodo attigerunt,sed non exacte, enume
rat autem duas sententias Philosopho
Prior fuit Platonis, qui in dialogo dicto Phaedone inducit Socratem in hanc
203쪽
In Lib. II. de Gener . N COrrupi.
sententiam quod non si alia causa praeterideam; & materiam quae dicitur susceptiuam, idea ergo,quae eli forma uniuersalis specifica , iacie generationem , dum cum
materia coniungitur,corrupi: onem dum ab ea separatur.
Unde Plato eausam formalem putauit simul esse efficientem illiusmet, cuius est forma: & ita dicebat in aliis, nam pro singulis speciebus ponebat ideas singulas.
Hi autem ipsam materiam, ab hac enim esse.
. senten. Posterior sententia erat illorum qui dicebant materiam esse eis cientem causam rei suo motu unde materia secundu quod mouet,eausa est essiciens rei,cuius eli materia, Sc ad quam se movet utramque sententiam reiicit Arist. Arr eon- Et primo dupliciter arguit Platonem Liui primo , quod semper esset generatio, & nunquam corruptio. Patet: auia cum semper sit materia,& forma, quae etiam est efficiens, semper erit effectus., Secundo, quia per ea quae sent in arte' philosophari oportet & indagare,quq sentin natura at in arte praeter formam S materiam est efficiens, ut praeter sanitatem S subiectum,est medicus praeter scientia,& scientem est docens, ergo in natura praeter formam, & materiam est etia causa aliqua alia, quae sit efficiens.
Si autem materiam quis inquiat.
Copara- Impugnat secundam sententἰam primotio a. sen' tamen eam laudat in hoc, quod Plato p Truto 'cause in eis cientem, sed ipsam non dinis. cebat operari per incit si, sed per receptionem, uel abiectionem. At illi dicentes materiam esse efficientem, ponebant ipsam mouere:& in hoc bene dicebam: apud omnes enim causa eis ciens est, quae alterat.& transformat di mouet,& talis causa bene dicitur generans. AI ean At talem esse materiam putare, errorua seni se erat ritimo quia materiae non est mou i. re,aut gere, ted moueri ita pati. a. Praeterea secundo, experientia; nee. n.
in arte materia se mouet ad enectum ut lignum ad cathedram, nee in natura aqua ad animal,sed ab alio tertio. . Errant praeterea, quia auserunt nobilissimam ea uiam , quae est natura, & quod quid est haec autem est forma, qui autem eis cientem tollit,aufert formam, nam sorma unius efficiens est alterius.
Ruerro es hic nouam rationem poni eci 3. senten. tra sententiam praecedetem putat, melius de mi in tamen est secundum Philoponum, & Alexandrum, quod tertiam sententiam alio rum,scilicet Parmenidis ini pugnet. Ista. n. duo accidentia activa simul cum materia posuit,& ista eiscere putabat, scilicet calidum,& frigidum. Mouebatur ad hoc ex perientia, nam se usu patet,calorem disgregare,frigiditatem autem congregare, hoc
Ex hoc colli itur, q, isti non ponentes gnaphaee
formam, nisi solam uirtutem non consti- sentesia. tuunt nisi tantum instrumentum: componuntur ergo res ex calido & frigido, ut ex
materia,& fiunt per calidum di frigidum,
Hane sent etiam impugnat primo: quia ignis, cuius est calor, solum ageret, quia
virtutem activam habet,& non pateretur,
at ipsum pati experimur, & ab alio aliud erso principium efficiens est extra rem ipsam ita exponit Philop.
Impugnat secundo , eandem sentenis a. Impu tiam. Initrumentum non eli sine causa principali, nee absque ipsa operatur. non tentia. ergo ipsi tantum attribuendi sunt et se. ius est igitur praeter qua uirtus, ct causa alia principalis essectilia . Per ea, quae in arte sum, lioc explicat. Serrae soli non datur serrare sine terrante asciae leuis re sine levigante: ita similiter in naturalibus . Iste autem loquitur in naturalibus , ac si quis diceret, In arte Gla serra serrat quod est impcssibile . Ex quo fit quod concedentes ignem Vere, ignorent modum
204쪽
modum quo agat, quia solum instrumentum agendi ponunt.
C A P U T X. Vobis autem O uniuersaliter prius
doctum est. Tex. II. SEntentiana suam constituit, repetitis
his quar alibi dicta sunt. Primo enim de causis in communi dictum est a. Pnysi. ubi quatuor genera posita sunt causatum,& inulti modi. Pi sterea secundo, in line libro de materia & serma in particulari dictum est. Praeterea tertio , motum locale secundum Arist. este perpetuum, probatum ex s. Physic. Si I. Cgli. Ex his sequitur, generationem naturale esse perpetua: nante enim materia perpetua, & multiplici forma succedente in ip t a,& motu perpetu ,in quo sertur causa uniuersalis, scili. eet Sol,essiciens : per motum enim accedit ut generet; recedit, ut eorruptio fiat. His itaq; ilantibus,perpetua erit mutatio. Approbat autem aliud , quod dictu est 3. Physico. localem motum esse primum mutationum . Rationem dat : quia quod
est, det esse causia non entis, potius quam non ens causa entis . at quod localiter mouetur, est: quod generatur, non est. ergo porrus illud est causa huius, quam hoc illius,& localis motus causa erit& prior generatione, ae aliis mutatiouib. De hoe dictum est lib. 8.
Quoniam autem suppositum est. Tex. I 6.
uptosi- Quae supposita sunt paulo ante, comu-:2 2 nia erant, nee ad hunc librum pertinentia:
o at quod proprium cs , modo explicat,supisca propo posito autem secundum Arist. generaticinem esse perpetuam , quod demonstrata est: & u, motus localis est efiiciens huiu, perpetuitatis: quia causa uniuersalis mota localiter, perpetuam iacit mutationem. Vnum aliud oportet particulariter scire, quo si latio & motus iste unus est, poteli
generationis,& corruptionis esse causa. Hae c. n.sum csitraria:& c Otrarior si calisae sunt contrariae: non. nab uno existente Ca effieiens pyeruitatis Ignia b. no e ino. rus primi mobilis, sed moi Solis te. e insuin
uno procedunt multa : oportet et aut plures motus contrarios facere,aut saltem
unu inaequaliter se habentem. Cum auteplures motus non possint ei se non. n. circulatis circulari contrarius est sequitur ut ponendus sit unus motus habens inaequalitate, & diuersitatem aliqua, ut sit cadiuersarum Sc oppositarum mutationum.
Cum dixisset motum habentem inae qualitate esse causam mutationis, colligit motum Primi orbis no esse causam iit imeo quod ille uniformis semper est: erit autem causa ille motus, q ai eli Solis per Zodiacum, qui dicitur Circulus obliquus,eo quod diuidit sphaeram obt quc , ex iuper polo, dillantes a polis mundi, ut in sphaerae doctrina ostenditur. Iste ergo motus est continuus,& perpetuus, habensq; inaequalitatem: na Sol motus secundu talem lationem modo accedit, modo recedit a locis terrae cistae:& tatione huius accessus, cit generationes: ratione discessus, corruptiones: qui accessius, S tecessus ex inclinatione, & obliquitate procedunt ratione vero perpetui accenus& recessus prouenit cotinua ac perpetua generationum,& corruptionum scri es. Per hunc ergo motu cis nota saluamur:
nam per ipsius perpetuitatem continuasit mutatio in his: per ipsius diuersitatem,& inaequalitatem , fit dilierlitas mutationis ei uidem: modo enim hoc generatur, postea idem corrumpitur.
Et inaequali tempore corruptio. Tex. 37.
Non solum generationes,& corruptio. Tepotanes ab hac motus inaequalitate proue ς' onum
niunt; sed quaedam in mutationibus hisce pes urisqualitas sumpta ex ipso motu . Nam tem esset qua pus generationum naturalium eli aequa- lia. le tempori corruptionum : quia accessius, in quo generationes fiunt,eli aequalis recessui, in quo sunt corruptiones: ut mimq; enim est spatium sex mensium : est. n.accessus a Capricorno usque ad Cancrum Tol. de Gen.&Cor. Z Ie-
205쪽
In Lib. II. de Generat. O Corru p.
recesus a Cancro usq; in Cqpricornum; in accella sunt Ver , di Aestas, in recessu
Autumnus,& Hye M. Nora. Hi ne insertur. 9, tempus,& duratio Omnium generabilium limitem habet & numerum:ex numero mesuratur sumpto eo numero circunuolutionum illarum Solis: R etiam habet ordinem mon enim dura, tio horum uniformis eii, sicut nee motus
ille, a quo pendet,& quo mensuratur,qua uis non sit aequalis omnium duratio, sed his mior, illis minor.
parent autem &secundum sensum.
Tex. 38. 'C,ns inod dixerat deaeqitalitate temporis
mant ex- generationis, & corruptionis. nunc expe-
Periclia rientia ollendit. Expetimur enim, Sole adueniente , fieri in terra generationes anitatiori si malium, di plantarum, & herbarum; receis
de eoit dente autem corruptionem: & tempus u
Prionum trumque aequale eise,experimur. Oeeutri ' At quia quis putare, aequale obiectio. tempus habere generationis, S corruptioni. nis: addit, Non ita citi quia hoe impeditur per confusionem, seu commixtionem. i.Obvarias in materiis dispositiones & uariam agentium particularium coniunctionem:
quae iaciut,ut unum celerius, alterum tardius generetur,& corrumpatur: immo et extra tempus generationis generetur, &extra tempus corruptionis corrumpatur,
ut notum est:& sic descit ordinatio mutatationum ab illa superioris motus ordinatione aliquando:tamen semper hoc est,ut generationes , Se corruptiones semper aecontinuae sint,ex illius motus perpetuitate. in hoc non deueniant unquam.
Hoc autem rationabiliter contingit. Tex. 3 9
Ca fina ' Perpetuae mutationis caiisam materia viiiiii Ir in lib. I. Posuit,s. materiam ; nunc in geneta- textibus prs cedentibus essicientem,uel sotionib' Iis motum : in praesenti finalem ollendit,
puta , conset uationem rerum inesse suo.
Natura enim intendit,quod melius est: esse autem melius est, quam non esse;ob id in omnibus intendit ella. Cum autem esse multis modis contingat, ut dictum est, scilicet in Metaph. eile id e numero, esse idem specie,& genere, nec possint omnia conseruare esse in numero: saltem qgpossum conseruant in specie,& genere, Psit per eontinuam generationem: generatio enim est proxima substantiae, & ipsi esse, quia eli via in esse.
Reddit eausam , quare omnia non uno Ca eur modo permaneant:dicitque, quia non om non Di nia sunt Deo proxima: csti enim & intel- 4'ligentiae ob proximitatem cum ipso eade niant. numero perleverant: reliqua distant: ob id non potuerunt id obtineret obtinent autem aliquo modo esse semper per generationem perpetuam,& se quoad posisunt, fiunt proxima substantiae,i. Deo , ut Philop.exponit. Repetit eausam huius perpetuae gene- Repetit
rationis esse motum circularem: hic enim eam spe inter locales perpetuo continue esse po- inx gonet est Probat autem circulo ines Ie perpetui Ii QR tatem : quia etiam aliae mutationes,si d bent perpetuo durare, opus est, ut induat rationem circuli. Vnde elementorum mutatio perpe .ua est, quia circularis est, aemu tua: ex uno. n.alterum , & ex hoe illud iter si specie fit. Nota is, uocat continuum
hic id , quod perpetuum & incessabile et t.
Simul autem mansistum est ex his.
Te v. 6 in Exhao doctrina dubium soluit quod- nubium dam, quod oriri poterat. Dubium cst: si Atiitot.
continua fit eorruptio, & in corruptione elementa separentur, in suumque tendant unumquodque locum , quare cum
infinito tempore suerit ista corruptio,elementa non sunt iam prorsus separata in loca propria, nec amplius generatio ulla mixti fit Respondet, huius esse duplicem causam solutio. Altera est ipsa ex se mutabilia effer ait ra, motus ille duplex & i naequalis. Ae si dicat,Sol extrahit iterum semper elementa a locis propriis: quia uapores
ab aqua, exhalationes a terra trahit , ac ad mixtum copulat,& suo etiam motu resoluit iterum: Se ita non sinit, elementa ordinata manere in tot uin, sed partes consuadit perpetuo, ut diximus.
206쪽
Epilogus Ex his epilogat, quae dicta sunt de gene
o sto ratione;quae sunt ista: Generatione,& cortitione' ruptionem esse;quae haru causae: quid ge. nerabile; quid etiam corruptibile sit. Haee parti in lib. i. partim in pret senti dicta sunt.
auoniam autem necesse est esse aliquod
movens. Tex. 6 I. Deprimo Qv I A non motus,causa prima est, sed motore, ipsum mouens, merito se ad motorem pa RQ si 'x rum conuertit, ipsumque non unum, sed , sed ut plures dicit: non tamen ita plures, quinnusolum unus sit primus omnium, sicut inter orbes Primus. unus etiam eli primus.
Illi ii 5e, Facit igitur has consequentias a polle- aliquot riori. Prima eli: Motus est, ergo motor est. ANilo. Seeunda : Motus semper est , ergo motor; ιεdi nio semper ac perpetuo est. Tertia: Motus est tolem. Ppetuo cotinuus, ergo Se motor est unus, immobilis, ingenerabilis, & alterabilis . Loquitur enim de primo motu . Et iste consequentiae sunt notae ex 8. Physic. Quarta est : Huiusmodi motus plures sunt, s. perpetui, & continui; ergo & motores plures sunt perpetui,& immobiles,quamuis om nes sub uno primo omnium sint, ut probatur I 2. Metaph. Cotinuis Continuitatem motus ex temporis conem motu tinuitate a posteriori ostendit. Cum enim besinu ' tempus sit continuu,& motus pariter erit rate colli quia tempus est numerus inotus, ct non algit. terius nisi circularis & celestis, ut dictuni
est .Physic. continuus autem motus. Tex. 6 2.
Quo mor CVM motum continusi dixisset, nune tinuta ' quomodo continuus sit, inquirit: dubitae autem, an sit continuus ex parte subiecti, quod mouetur; an ex parte termini ad quem, in quo mouetur, puta ex parte loci, si est motus ad locum; ex parte qualitatis, si est alteratio. Nota. Non meminit augmentationis, quia se- eundum Philop. non est perpetua. Ego crezx parie do, id esse potius, quia non est continua. x xi 'i Respondet, st ex parte qualitatis nonis hi ' i continuus: quia qualitas suam sortitur quem. continuitatem ab iplo subiecto.
Loquitur autem de motu qualitatis se- eundum extensionem: hic enim motus est,& propriς ex contrario in contrarium: i tenso autem non est nisi ex eodem extremo in idem sere.
Similiter ex parte Ioci: potest quidem
motus esse continuus , quia Iocus quantitas est, & non est continuus a mobili. Sed cum non omnis localis motus sit
perpetuus , nisi circularis, & hie non se per locum , nec ad locum ; non poterit
suam continuitatem a loco habere: erit ergo continuus a subiecto: unde quia partes circuli inuicem succedentes continuae sunt, motum circulatem iaciunt continuum : motus autem sic continuus a subiecto, a priori sacit temporis continuita tem . motus ergo a subiecto, tempus a motu continuitatem habet.
Q V AE S T I O XII. n motus Solis sit inferiorum muta.
- tionum causa. Ur melius,quet in textu dicta sunt, percipiantur , libet circa ea parum disputare. Est autem primum argumentum: Si Sol
moueretur motu tatum Primi orbi, , posset inferiorum mutationum esse causa: ergo non est necessarium , illam inaequalitatem motus assignare, quae ponitur in textu φ6. Antecedens probatur : quia si non susticeret, esset propter r tionem Aristot. quia idem non iacit multa. Sed ille non esset idem: quia talis motus taceret dies, ae noctes, ut notum est,ae Sol per cum aecederet,& recederet; die enim accederet, nocte recederet: ergo non est necessarius alius motus praeter ipsum. Secundo, contra id, quod dicitur, cum Sol est prope,fieri generationes, in recessittiero corruptiones; videtur prorsus oppositum : nam in hyeme fiunt corruptiones,& tamen Sol tunc maxime est prope terram, quia est in opposito auge: in Vere autem magis distat,quia tendit ad augein, ut manifestum est ex theorica planetarum. Tertio , Aristot. Solis motum per Todiacum causam ponit mutationum, & perpetuitatis mutationum : ergo superfluus
est motus Primi orbis, quia nihil consert
Ex parte loci, di subiecti. 1 Arg.
207쪽
1n Lib. II. de Gener . Saeo rupi.
mutationi, in quam orbes ordinantur: at
id uidetur impossibile, nihil enim in his
superfluum. Arg Praeterea quarto contra id, quod dicitur est e unum tempus generationis, alterum corruptionis, videtur hoc salsum. Nam generatio non fit absque corruptione, nec e contra : quia generatio unius,est corruptio alterius, re e contra: ergo quodcumque tempus generationis est etiam corruptionis. s. Arg. Plaeterea quinto .In hyeme multa generantur , & in Vere multa corrumpuntur: ergo non sunt Ordinatae illo modo gen rationes, Si corruptiones.ε. Ara. Praeterea sexto . Si periodus vitae esset limitata secundum hune Solis motum, videtur, quod non umerent, nee durarentres ultra tempus ipsius accessus, de quodo hanes omnium periodi cssent aequales :quorum utrilinque est salsum . . Arg. Praeterea septimo. Non uidetur, quomodo sit motus causa mutationum ha
rum ; nam etiam itante Sole, ignis ponset comburere stuppam , de lapis descendere, aliaeque multae fieri mutationes: non ergo naotus ille uniuersalis eli causa . Haec sunt argumenta ad explicanda magis ea , quae dicit Aristoteles, pro quibus oportebit aliqua Praemittere senda
r. Fund Sit primum sundamentum, motum coenesis lorum esse causani uniuersalem mutatio
io: meu num inferturum.& elementorum,& mix. ca viaiaet torum in animatorum, plantarum , & ani- falis mi mali uni. Dico autem causam liniuersa
lia , . lcm quia non solum C stum, scilicet solus
motus causa e Il horum inferiorum : sunt enim carisae particulares proximae ipsius ellectibus, cum quibus simul coeli operantur esse tus. Nota qua Aduerte aurem, quod motus diciturre dicatur causa, non quia per se producat quic-M,Q;..c quam, sed quia est uniuersalis quaedam conditio caulla, nam sol, & aura applicata , & lata per litotum in litus diuersos operantur, Se sic motus es causa, ut docet expresse Atallo t. tex. s s. est igitur coelum, seu motus causa illorum , sed non modo
iE motu, Elc mentorum quidem duplicii er esteel. . it ea causa. Primo; quia habet virtutem trans-
clameti. mutandi di iacienci qucdlibet cic me uium per se: & hoc experientia ossehdit. Solenim suis radiis absque igne, facit ignem, de est velut causa particularis huius effectus;& calefaciendo aquam resoluit in aerem : Se aliae etiam ccclorum uirtutes alia pollunt mutare elementa.
Altero modo dicitur horsi causa; quia z. coniungit S copulat clementa, & applicat ad pugnam , ut ipsa postea per se producant ei lectus. U. g. eleuat e terra exhalationes, ab aqua vapores, in aere,& ignem, ut postea coni uncta se mutent: hoc duplici modo dicitur causa elementotum mutationis. Mixtorum autem inanimatorum causa QEo sit est : quia clementa ad mixtionem congre. si 'mogat, de ulterius virtutem productitiam sormae mixti infundit: nam elementorum uirilites ut diximus superius non pollini attingere cuiusque forniae mixti productionem . nisi sit superior alia uirius; & hae est
Vnde aliter se habet in productione Nota. clementi, aliter in productione mixti ipsum coelum: nam elementum facit aliquando applicando alterum clementum, quod se a postea virtute operatur et atin mixti productione opus est , ut virtutem inducat praeter uirtutes elemen
Quentium autem tripliciter est causa - Tripli ii
Primo : quia elementa de nouo congru- tes etiam gat, inducitque uirtutem sicut in mixto: est causa ut cum animalia generantur in aere tune Viuei: iu enim Sol clementa congrcgauit, uirtu- tenuiue indidit productuiam animali . Secundo, non congregat clementa, sed ex mixto secit animal, uti tutena imprimendo: & sic est causa eorum , quae ex mixtorum putrefactione generamur. Tertio, non totam imprimit uirtutem , sed ii coadiuuat aliam uirtutem , & sic est causa eorum , quae ex semine fiunt: coadiuuat enim uirtutem, & calorem naturalem
seminis, qui est sere eiusdem rationis cum coelesti. Sic igitur est omnium causa coelum , ct ubi, non solum productiua , sed conseruat tua: non enim consisterent multum inferiora praesertim uiuentia hoc motu, & influxu
Sit secundum scindamentum, O dura' : 'irchiltio cuiusque matia uiniati,ia inanimati finita
208쪽
sinita est, ae certo annorum uel dierum vel horarum numero conclusa: qui numerus periodus dicitur, quasi numerus circutiolutionum: fiunt enim tempora coelorucircunuolutione. est' Huius autem periodi duplex est in uniritioni, , versum causa altera ex parte ipsarum rudi eius di rum,altera ex parte coeli: Ex parte rerum uersitaris est complexio qualitatum , & temperies , -ς p ex qua consiliit: secundum enim diuersi
tatem complexionum prouenit diuerta duratio,& quia omnes contrarium liabet cui magis, uel minus pro ipsarum varietate resiliunt : omnes tandem uincuntur paulatim, donee in corruptionem redi-Nota. gantur.
Sunt autem aliae & aliae pro diuersita. te specierum.& sie sunt uariae periodi specificae , imo intra unam speciem sunt variae complexiones inclusae sub latitudine illius speeiei: & sie sunt uariae indiuiduorum etiam unius speciei periodi :nec omnia periodum suae speciei attingunt.
- ς ex Altera causa est ex parte coeli,& hee est
I uirtus in natiuitate rei communis,laus uaria est pro uarietate specierum in ipia materia recepta.
Nota r. Imo in materiis unitis speciei uariu recipitur pro ipsarum dispositione uaria, &sie uarias enicit durationcs, omnes tamen finitas: quia& uti tu, illa finita est, Sc debilitatur,cum sit in materia. Nota r. Diuersificatur etiam ista virtus ex par- ἡ Sy te sua, prout cum alia uel alia uirtute alteiai liuo rius anu coniungitur: &-non eosdem
da neees liabet effectus lixe igitur est duplex caustatem. sa periodi naturalis. Nee existimes esse causas necessarias :nam duratio cuiusque a diuina voluntate liberrima pendet. Praeterea, multa impedimenta extrinseca accidunt ipsam impedientia praesertula in indiuiduis , quae ob victu in , ob exercitia, ob multa alia
mutant complexionem , nec cursum na.
turalem per initi ut procedere, de quo nos in praesenti tantum agimus e multum etiam pendet periodus animalium , praesertim hominum, ut dicit Philop. ex coniunctione bona seminum malis , Se scentinae: nam ob diuersitatem ipsorum aliquando non fit recta complexio, Sc ex animae affectibus corpus transmutatur , ut
tristitia nimia, dolore, gaudio: & ex libero praesertim nostro arbitrio multa sa-cimus , & facere possumus, quibus temperies mutatur; & ab angelis de a dcemoni
Sit tertium sundamentum : nam inani- . sunda. maiorum periodus excedit frequenter animalium , de uiuentium, durationem tioni, im triplici de causa. Prima , quia animata animata corrumpitur ab intrinseco multum , & riim,eta ab extrinseco: ab intrinseco quidem pro 'upter influxam eomplexionem: cum cnim animato ut partium dissimilitudo multa , est ma- rum. gna intrinseca pugna, Se alteratio. Simili- causa. ter propter alimenta intus suscepta ad nutritionem , quae alterant ipsa: non enim sunt similia in principio et de haec continuo laedunt . Ab extrinseco etiam scilicet a continente scilicet terra, aere, coelo , Raliis, a quibus, ut notum est , continue patitur. At inanimata ob homogenei talem tantum iste ab extrinseco patiun
Altera causa est : quia animata ab ex .i α eaus . trinseco continente multum sunt apta pati, non autem in animata , qualia lapides, metalla,Sc alia ob resilentiam maiorem: sun t enitia di ira: Sc praeterea, quia qualitates magis habent in excellii, quibus resistatur
Tertia est , recta temperies uiuentium 3. causa. necessaria. Cum enim uiuentia poscant rectiorem temperiem, non pulsu at conseruari sub magna inordinatione: at inanimata habent & possunt esse sub inordinatissima qualitatum temperie ; poteli enim Iapis Pati maximum calorem, se frigiditatem,ob id magis durat, minu, que uinci
Experimur etiam in ipsis animalibus , quae quo imperfectiora sunt, maiori sub intemperie durantiquam persectiora; ut animalia, quae uiuunt magis ab sciliis partibus, quamuis ista aliis de causis breuius du
Sit quartum sundamentum . Perio- 'dus cuiusque uiuentis praesertim ani- ν', erdimalis, in duas partes diuiditur , ut no- uidit petant Philoponus , ct Averroes , de alii, riodu, vi in tempus generationis, quod priuὴ est; & in tempus corruptionis , quod posterius est.
Id dicitur tempus generationis, in quo uiuen,
209쪽
In Lib. II. de Generat. & Corrupi.
ἰuens nascitur , Sc perficitur: non enim nascuntur persecta, sed temporis successu per augmentum ad tuam persectionem ueniunt,& in ea quiescunt per aliquod tempus:& hoe totum tempus.sperfectionis &status, dicitur generationis : tempus uero corruptionis est post statum usque ad mortem : incipit enim tunc homo , vel animal declinare a persectione.
Tys pn - Dicunt igitur hi Philosophi, quod temi duin pu generationis Et tantum,quantum cortu eortu- ruptionis secundu temperiem specificam, Ptionis. remoto quouis accidente extrinseco , &violento, sed seruato naturae cursu. Hoc
autem proportionaliter in qualibet specie intelligendum est i dimidium enim illius est generationis, dimidium corruptionis: vi in homine usque ad trigesimum- quintum est generatio , usque ad septiua gesimum corruptio, quamuis aliquando
Cui illud Attende autem , quod dicitur tempus tenes uo generationis: quamuis enim fiat cor tu-nis. ptio aliqua, & alteratio continua in animali, tamen quia magis acquirit, quam deperdat ut in augmento, vel non minus acquirit, quam deperdat, ut in statu .
No. eirea Lx hoe ianda meto glossant illud Arist.
' tex. s . s. esse ae quale tempus generatio Uur nix, & corruptionis, quamuis ci ediderim, non esse hunc sensum, sed quod in motu Solis est aequalis pars pro generationibus viventium in plurimum , s. accessus : est
etiam pars aequalis, s recessiis, pro corruptionibus eorundem, vel quia corrumpantur, vel quia cesset ab ipsis generationibus: cessationis etiam tempus etiam dici potest
. Conet. His praeiactis sundamentis, quibus me-uE tali, sius ista elucidantur, sit prima conclusio. peipua ea Sol est uniuersalis, Sc praecipua causa muta
num in se Dico praecipuam ; quia non est negan v dum, alia influere astra,& cstum: at praecipue,& maxime inter omnia Sol influit.
Dico etiam uniuersalem esse causa m. quiano Sol operatur semper solus, quin cause, etiam particulares conueniant, prς sertim in generatione uiuentium ex semine productorum.
a Conet. Secunda conclusio. Sol est prςcipua etiavniuersalis causa periodi, Sed utationis uiuentium: ut enim est causa esse, ita est causa durationis: a quo enim unum, & alto sol est inrrum procedit aliquo modo. uersalia de Dico autem esse uniuersalem causam, quia etiam conuenit particularis, scilicet uevitiam.
complexio, & victus, &alia, quae aliquando abbreviant durationem, quae erat ex parte coeli; aliquando etiam prolongant , sed non ut excedat ultimam speciei periodum. In quo apparet error illorum , qui ui- Nota.
tam immortalem , aut extra modum longam quibusdam consectionibus promittunt: haec enim sunt contra ueram philosophiam : non enim modo potest iani ita bene reparari humidum , ut fiat tanta uitae prolongati a ultra propriam periodum.
Tertia conclusio . Generatio, & corru- 3. Conet. ptio secundum Arist. sunt perpetitae, non quo gua-
ad hune siensium , ut aliqua particulari, pe- iones e neraco , seu corruptio duret in perpetuit: dis bes hoc enim fieri non potest: sed ad sensum, petu in
quod generatio, & corruptio non desciat Arist. in communi, sicut dicimus temper esse homines,non hos determinate, uel illos, sed confuse hos, uel illos. Ad argumenta igitur oportet respon- Adi. dere. Ad primum non negamus , Solem motum solum motu . Primi orbis indueere aliquas generationes , & corruptiones, Se aliquam inaequalitatem habere; tamen
non hoe esset, nisi in illis mundi partubus, quae illi supponentur: Sc prs terea non sacer et quamcumque mutationem , sed v. g. in aequinoctiali omnia adurerentur, in polis seu partibus a Sole maxime semper distantibus omnia essent congelata, Scsrigidissima , cum ad eas partes nunquam accederet, nec ab aequinoctiali discederet. At Aristoteles loquitur de uniuei sis terrae partibus, in quibus nulla esset mutatio , quia Sol nunquam illas attingeret, nisi moueretur circulo obliquo, ut patet ex sphaera.
Ad secundum dico,illud esse uerum : si Ada.
enim accelIus sit minor distantia a terra , tune minus distat tempore hyemis: sed Aristoteles uocat accessum propinquitatem ad Zenit capitis nostri: & se magis prope cit in Vere, licet in recta distantia longius dissat: at magis tunc agit ob directionem : sortius enim agens calefacit
directum dilians , quam adi latus prope prae
210쪽
pe pret sertim cum ad latus careat reflexione radio tu per id e spacisi, di impediamur praeterea radii Solis directi per uapores,&exhalationes multas circa superficient terrae lateraliter oppositas; non ita autem caest in Zenit capitis. Ad s. Ad tertium Alexander uoluit, motum Primi orbis dare perpetuitate mutationibus et Solis motum dare varietate, puta,
generationes, ac corruptiones.
Sed hoe est contra Aristo. expresse,ubi in textu virsin: tribuit illi motui Solis, viz. Qi uo bene eae plicat Philop a Solutio Dico, igitur,quod non est superfluit, iverior. nam motus Solis est simul coniungendus Nora cur eum motu diurno:aliter enim no possent ςqu i x conseruari res: nam destruerent cuncta, at si.Sol tantum abesset a Zenith nostro Se
diurnus. hoc patet ex Aristo. qui dixit esse tempus generationis accessiim, cui sit in uerer atiste excessus non fit, nisi coniuncto motu
Primi orbis,2 que filii dies,& noctes. Et obserua hoe pro intelligentia textus. Ad Ad quartum solii tio est tacitis. Concesso antecedenti,negatur cosequentia; quia generationes vocat productiones nobilior uin substantiarum, ut uiuentium, Se alio
rum. horum autem corruptiones.
Ad quintum non negat id Arist. vi ex--4 plieuimus in textu: sed in plurimum generationes in accessu fiunt praesertina eorum, quae non dicuntur ratione & sic experimur tune pullulare plantas,& alia ecse ad generationem aptiora, sed maiori ex parte cessant in recelsu.
Ad ι. Ad sextum dico, quod non sola causa periodi est Sol, sed etiam sunt aliae ex parte materiae: unde non fit aequalis periodus omnium; nee correspondet periodus unico solis accessiti, sed multi etiam ex parte Solis,& coeli; non est eadem periodus,ut diximus. Sed dicitur suo accessu,& recessu facere periodum,quia uirtus communicata in .serioribus, quae finita erat, succedentibus& latentibus Solis circunuolutionibus,tadem solis uirilite certo tempore c6seruatur,& postea consumatur. Ad septimum non nego etiam si Sol, & coeli starent,aliquos possent motus exercere,& aliquas mutationes: nec mihi po. tu erut satisfacere qui oppositum negat.
Apparet etia hoc tempore Iosue, ubi ila-
te Sole per tres horas, illi praeliati sunt rnee hoe est contra Arist. Verum est quod non possent res mulis tum consistere, praesertim uiuentia, sed destituta Solis calore maiori ex parte d
sit uerctur: ac elementa utiq; manerent,& posset ipsoru :n mutatio esse. Imo quaedam alie etiam generationes rnam adhuc non auferreriir influxus ecelestis,cum astra adessent: de hoe tamen alibi dicemus. Vnum tamen est aduertendum, quod N p . Sol Sol non eodem modo dicitur causa gen rationis,& corruptionis : generationis e- gener. αnim est caula positiua , qua uirtutem in corruP. fluit:: ut corruptionis, eli priuatiua, si eut absentia nautae in naui, ipso enim recedente, insurgunt contraria corrumpentia, quae ipsius praesentia uel non erant, uel si erat,debilitate uincere no poterat ut patet de frigore & humiditate exi ra modii, quae Sole recedete surgentes, multum nocetur uiuentium vitae:
C A P U T XI. Quoniam autem in his coni,
nu . Tea. 63. DIxerat Arist. generationem esse perpetua, ac continua, ita, ut una poli alteram non desciat, nec deficere possit.
Merito pollet quis dubitate, cu sit ne Ps 'luit dueellaria illa generationis series, an alicu- orini
ius in particulari generatio sit necessaria, tisies tintan omnes sint contingentes,ita, ut singu- cdtingentae possint non fieri. an tu
Hoe igitur est a dubitat in praesenti
textu, proponitq; dicens. Cu continuitas in mutatione, qu scunq; sit sive generatio, siue alteratio , aut denique mutatio, debeat esse secudum consequentiam,ut unupost alterum generetur : dubitatur,an alicuius generatio sit necessaria, an omnes
csi tingentes,ut singulae per se sumptet possint non esse. Haec est igitur qtiae Ilio.