장음표시 사용
181쪽
In Lib. II de Gener . dc Corru p.
humiditatis matrem eum illa sua in frigiditate, tune si applice tur ignis , quid prohibet quo mi aus dum expellit frigiditatem ,
etiam cito expellat humiditatem pauca , eritque ignis immediate praesertim , cum non sit sufficiens humiditas erit grando Hoe argumentum ualidum est, ut id sit pc stibile, Si fiat. Praeterea tertio. Si illa ratio opposita esset bona, tequerentur duo abirda. Alterum est quod aer non possit ex terra sacere aquam, quin prius iaceret igne, quod absonum uidetur. Probatur sequela : nam aer citius calefaciet,quam humectabit terra: si ii e terra prius crit sicca, & ealida, Sc
nudum tarde agita Alterum eli, si aqua non facit ignem aquam quin prius eis elat illisi terra,quod aperte eii contra sentirin: Patet sequelat quia aqua prius frigefacit a 4nem, quam humectabit, ergo fiet citius siceut, & frigidus erit si terra. non ergo uires habet argumetum contra Arist. probatur 4. Ex o siensis in I. conclusione: nam cum ex aqua fiat uapor,ex vapore ignis.& vapor eisenisti aliter sit aqua: iam sequitur ex aqua substantialiter fieri ignem. Manet igitur firma sententia, & ratio Arii l. cum enim ignis & aqua immediate contraria sint, utiq; immediate se mutabunttidem dicitur de aere Sc terra. Ad argumenta igitur responderui. Ad primu dko , quod illa maior veritatu ha. bet in motu locali,quod no est trasitus de aqua ad igne, nisi per aerem: aer. n. it me dium secundum iocum , non autem est
medium secudum mutationem. tuc en in
per ipsum deberet esse transitus, sed nouita est.
Adiecun Rd secundum respondet Achilius lib. ni Ouid. Hemen is, lub. 9.& Marsilius q. s. uitio . est duplex actio ignis, una tarda.& remit se seu lenta.& secundum hanc concedunt, P aqua prius fiat aer.qua ignis, altera sortis secundum quam ignis undi'; circun- stat aquam quia ignis multus est, ut cum aquae gutta mi icitur fornaci, de tunc propter uehemens siccum, aquae humidum ci
Reii eth Hse dii tincto mihi displicet: quia etiahac sola in illa uehementi actione ignis adhuc citius calefit: nam si crescit siccum contra
humidum, etiam crescit calidum cotrastigidum, manetq; eadena proportio in debili actione & sorti, non ergo tam cito exsiccabitur, sicut calesiet. Dico igitur aliter praetet rasum, quem posui in quarta cono usione, per que probata fuit. Respondeo ad argumentum informa,quod veru est,citius expelli sigiditate,quam humiditate,cum utraq; aequali, elliat cum humiditas minor eis, nihil prohibet totam frigiditatem , & humiditate simul expelli. quia non prohibetur,tacito expelli quatuor Fradus humiditatis , sicut octo frigiditatis: cum igitur aqua sit multo minus humida , quam frigida. poterit utraque qualitas simul expelli, Sese fieri ignis immediate ex aqua. Ad tertium respondet bene Marsq. s. quod aqua pol peruenire ad leuitate ign setiam si non transeat per leuitatem aeris, quia leuitas aeris non disteri a leuitate ignis se eundu magis & minus, sed specie, ut dictum est;& sic non est opus per illam transire, sicut fit in calore a minimo ad summum per medium; at de ratione , Reaiore a lia est ratio : haec enim su ni eius- de speciei,& differunt in remissione. Sed praeterea si quis eiusde speciei etiam illas putat et, dicere costini liter posset, sicut de calore utriusque comuni dicebamus. Respon.& bene, imo optime omnium , Aiaberius quaellio septima, quod non est in conueniens, quod aqua , dum est in uia corruptionis, sit sub maiori ealo te,& raritate quam sit aeris calor , & raritas: non enim repugnat, quod si dispositio naturalis aeri minor dispositione uiolenta ipsius aquae, praesertim cum tendit ad id, quod calidius est, & rarius ipso aer e, scili cet ignis. Ad quartum dico,eum dicimus elemetum mutare aliud, portet intelligere, lsit pars tantae proportionis, ut posset alterum mutare in secunda qua uis pars una uincat alteram in qualitatis alicuius intensione potest tamen esse tanta alia elenienti pars, ut uincat multitudine, Sc extensione, quod non sacerct intensione.
uerteretur in minus minimo teris, sed noe Miles P se,sed continusi csi ipsis terra: nec hoc eii in conuenie , ut alibi di imu 2 si diliat numinum ignis: tunc conuerte
182쪽
I. via, seuro qua explicat he eoEinia.
turis elementum immediatum , nee hoe in contra nox, lat. n. est, quod aliquid ignis conuertatur in terram, ut sit uersi ex igne terram posse fieri: quod si ex minimo non fit,in ob desectunt quantitatis, non tameob naturam rei.
Ad sex tum dico, csi ignis sit aer, remittitur calor ignis ab hiantiditate aeris per accidens , dum . n. illa corrumpit siceitatem ignis ,remittit calorem summum, qui non potest esse absque tali siccitate. Nec mihi displicet solutio Marsi. qui dicit, aeris scir. mam indues eum summo calore. Se ς, ipsa poli ea destruit ealorem , reducta luc se ad calorem suum hoe inquam n O dii plicet
quia subitantialis forma , quamuis non sit immediate operat tua.& activa qualitatum in aliud extra se, tamen operatione Immanente in seipsam nil uetat.
Q V AE S T I O IX. An symbola facilius mutentur.
SEnsiis qua stionis notus est. Sunt enim
symbola, quae in una qualitate conueniunt, in alia contraria sunt,dissymbola uero in utraque sunt eom talia , laaec autem dicit Arist. tex. x s. 0, dissicilius mutantur inuicem.Videtur autem quod non. Primos id esset ita maxime propter ronem Aristo t.quia sicilius est uincere unum, et duo, in symbolo aute una qualitas exprilitur, in diisymbolo uero duae, sed ratio ista non ualet : nam si in symbolo una qual: tas ex pellitur , una etiam expellit: si autem indissymbolo duae expelluntur, duae etia expellunt: eu ergo sit tanta proportio unius ad unum,S: duorum ad duo; non uidetur quod facilius illa, st hae e duo transmutenis
tur. Praeterea secundo,est expeti etia. Gutta aquae citius absumitur a magno igne, quam terrae particula: at terra est symbo. Ia cum igne, non autem aqua . Praeterea tertio: Actio innititur contrarietati; ergo ubi maior cotratietas, de ibi facilior actio, dis symbola aut e sunt maxime contraria, cum in utraque qualitate opponantur:e go inter ipsa facilior erit transmutatio.
In hae dissicultate est duplex opinio
Philo Iophorum. Prior eorum, qui dicunt citrus, Sc uelocius, breui Oriq; tepore mutati elementu in symbolum tuum , quam
in disymbolum: tamen hi in causa huius
velocitatis Γλssignanda sunt diuiss in tres sententias. D. mia eli Niphi, qui ob id sy in
bolum Acilius mutari dicit, quia non reagri Aer.n. dum exsiccatur ab igne, non re
agit, quia per calorem non potest reagere, quia eit similis,nec per humiditatem, quia secundum hanc patitur,nee est reactio se
Id te sententia iam superius lib. t. reiecta eii, ubi aperte ostendimus, reactionem esse secundum eandem contrarietatem. Altera est Aegidii tex. 24. symbolum ob id facilius mutat.quia una cius qualitas
tria corrumpitur a contrario: altera uero,
clymbola per accidens , ad corruptionem subiecti,facilius autem corrumpitur per accides, quia tota si inui corrumpitur, quam a contrario a quo paulatim corrumpitur. H ec doctrina non mihi placet in hoe, 9, lymbolam qualitatem dicit cor tum pi, cum secundum Arist. maneat eadem , &nos in lib. r. id sati ostendimus. Teitia est Tho. etiam, rex. 2 s. qui diacit symbolum Deil:us corrumpi, qu a minus resistit: nam resillere per unum contrarium minus est quam per duo. Contra hanc est argum . primum tamen
a nobis postea declarabitur. Hse est prior
Posterior opinio es M irsilii, q. io.& Alberi. q. 8. Se Niphi palinodiam cantantis: qui dicunt,st facilius mutari, duplice iacie sensum. Alter est,st velocius, breuiorique lyc mutentur : Se ite fatentur Deili ut di iasymbola mutari, et symbola. Alter est iacialitis mutari, . pauciora in mutatione deperdi; si se symbola Deilius mutamur. Fatentur lamen, quod eu improprius loquendi modus, dicuntq; hune esse sensum Arist. Que sententia profecto eli intolerabi lis, ex aperte contra Aristo t. eum ipsemet utatur uerbis his, Citiii ,Tardius. Et pterea si ille esset sensus Arist. tune uana ellet ipsius ro . Probatur .n facilius mutari,cluta pauciora mutatur: uine si perfacilius mutari intelligeret pauciora mutagi, esset probatio eiusdem per idem. Praeterea non sola est cotra Arist. tinia ista,sed est falsa,ut ex his, quae sequetur apparebit. Sit igitur prima conclusio Symbola citius velociusq; mutantur, quam disymbola. Vtamur exemplo uno: quodque de hoc dico, de alii, dici poteit . Facilius de V a cuius
ita viam a Dpin. Facilius mutati duplice saeit
183쪽
In Lib. II. de Gener re Corrupi.
muttu sortius. hoc.n. citius inu tabit. Per has citius aer mutatur in ignem, quam aqua
in ignem ; aer enim symbolus cu igni, non autem aqua, intelligo caeteris paribus, &seruata cadent proportione aeris,& aqu2 ad ignem. Probatur . A qua non potest in ignem eonverti, nisi absumatur humidum ipsius s militer aer: sed multo facilius aeris humidum abiumitur ab igne; ergo citius acrmutatur. Minor probatur,quia hianti dum aeris minus resistit ob raritatem, & activitatem, nana aqueum activius est, & magis potens resistere ratione adiunctae frigi- ditaris , quam cum eli in aere cum calorere pectu Ignta.
Secunda conclusio. Inter symbola facilius mutantur symbola in palliuis, quam symbola in activis qualitatibus. Aduerte, quod duplicia si in t symbola. Quaedam , quae trabent qualitatem passi
uam communem, activam uero contraria.
Uoco autem palli uas, siccitatem,& hutnIditatem : aciluas vero reliquas duas. Talsa
igitur symbola dicuntur in passi uis symbola : ut aer & aqua; terra & ignis. Quaedam sunt e contrario symbola in activis; contraria in passi uis; ut ignis & aer; terra S aqua: Dico igitur,quod symbola in passivis citius mutamur, seruata eadem Pi portione.
Ratio in promptu est; quia illa se mutant , & agunt secundu acturas qualitates, qualu actio niaior eli,& velocior : reliqua ergo se mutant secundum qualitates tardas r unde sacilius aer mutatur in aquam, quam ignis in aerem, & econtrario. Tertia conci lio. Inter symbola in acti-uis illa eli mutatio velocior,quq est ex parte qualitatis activioris. Hoc ide inter passiua symbola, csteris paribus.Explico, Aercitius mutatur in aquam, quam aqua in aere ab ipso , quia frigiditas aquae est actimor, quam caliditas aeris. Similiter aer citius mutat in se ignem quia magis agit humiditas ipsius aeris,quam siccitas ignis. Et
ratio est nota. quia uelocitas consurgit ex vehementi contrario.
Qualia conclusio. Inter dis symbola illa
citius mutantur,in quibus magis uigent actius qualitates, unde citius o qua in igne, di e contrario,quam terra,& aet,l sc enim non habent qualitates ita sortes. Similiter oportet considerare in utraque extre- conclusiotici facile dignosci potetit quae-cunique combinatio elementorum circa iacilitatem mutationis. Eii tamen paritas proportionis Obseruanda; nam magna copia aeris citius mutabit terram, quam parum ignis aquam : in omnibus enim est paritas seruanda, ut ita unum excedat alterum, sicut alterum excedit alterum. Ad primum argumentum responde tur, quod unum contra unum & duo con tra duo aequaliter pugnant, si omnia alia sint paria,non autem aliter, at in prssenti, non est paritas. quia qualitas cum symbolo minus resistit, quam coniuncta cum con trario . v. g. humidum cum calore minus
resistit igni, quam humidum eum frigiditate in aqua, ut diximus in prima conclWsione: ob id multo magis resistunt duo, tua unum, quia augetur ex coniunctione resistentia:& hoc uoluit S. Tho m. superius dicere,& bene dixit. Ad secundum dico, quod in gutta aqu di terrae particula illa non est eadem p. oportio. est enim multum materiae sub terra, ob quod maior est resili curia, quenon prouenit ex natura qualitatum terrae, quae si sumeretur sub raritate exhalationis, uel saltem aequata aquae, tunc citius
Nota autem, quod non ita cito aquae gutta mutata in in ignem, sicut apparet: nam fit prius uapor, qui ob subtilitat enioccultatur.
Ad tertiti in dico, ' non ualet consc-quentia. Nam licet actio sit in contrarietate, non sequitur, P ubi plura sunt coli a-ria, sit actio uelocior, sed sint actiones plures: ex pluralitate. n. agentium & patienti unon colligitur uelocior actio , nisi cu sunt plura agentia, & unum passivum resistens Em unum, uel pauciora, u sint agentia. Ex his abunde satis factum est dissicultati.
Q V AE S T I O X. An ex duobus elementis fiat
tertiam. DIificultas haec insurgit circa tex. 29.
ubi Atili. docet ex duobus elementis corruptis In ulcem, unum ter inim fieri,
v. g. ex aqua & ua uicem corruptis fit aer: videtur. Ad I.
184쪽
Videtur autem, quod non ita sit. t. arg. ad Primo. Vbi nullum est eniciens, nullus parit ne- seri uitur effectus, sed cum ex igne,& aquag Ity m, si e ciens nullum est; non ergo siet aer. Consequentia est certa csi maiori. Mi. nor probatur, quia maxime essent igni, &aqua ; sed haec non pollunt esse, tum quia specie disterunt, & simile e simile producitur; tum etiam,quia corrupi ut ir; de cum aer producitur, non sunt, sed desinunt ense; quod autem non est, non producit. Praeterea secundo, Vt tertium producatur, debent illa duo corrupi: sed non possunt corrumpi; ergo nec potest tertiu prur
duci. Minor probatur, quia si corrumpe retur utrumque, unu in corrumperet est
rum. hoe allicita fieri nnia potest, quia dc
mus, i ignis corrumpat aquam, aqua cor rupta non potem corrumpere ignem. Praeterea tertio. Cuin ignis, Sc aqua se corrumpunt mutuo , qualitates omnes manent:refractae: non ergo poterit in
- , spositio. mentumi Aduerte circa declarationem, quod ex duri et . duobus seri tertium clementum , potest ter potest dupliciter intelligi.inyςllig Vno modo, ut unum saciat ori altero duo b. de aliud te ivtu,nψn quod utauque corruminent s. patur, sed uni in ag.t,alterum destruatur.3, Et hoc potest ellei unum c mmclemctum QSP potest couertere aliud in tertium: ut istius
Trai b lex aqua facit aer Em , ta terra in aere sic t
pi. I. Vbi dicitur, particulas aeris in tu saxporis terrae, eonuerti in guttas aqua , gutta que simul iunctas riuum sacere, Sc riuus eum riuo facit aquae copiam: hoc autem modo fiunt tontes, de fluinina. Constat Au
tena , quod illa aeris conuersio in aquam sit , terra frigida. saxi mo Potest altero modo intelligi ex duobus d P x ficti unum,ex duobus, s.corruptis tertium modo sit fieri, Se hoc ad siue dupliciter. Uno modo possibilis per actionem tertii agentis , ut ex aere, &aqua potest fieri ignis ab aliquo igne de- , i si ruente illa duo .Et hoe potest optime fie. ri,immo fit; ex vapore enim,& exhalatici -
ne fit si anima, quae ignis est; siue ista sint symbola sue diliymbola ; ut ex aere dc aqua simul, vel ex aere & terra per actione
scd ramo Altero modo ex duobus corruptis fieri
unum , potest intelligi sine actione alterius : & de hoe est quaestio, si respondetur secundum Arist. id fieri poste, quo autem modo id fiat,explicat S. Thom. Debent enim elementa si e se haberet;
ut unum excedat altorum in una qualit te, R excedat ut in altera ab altero. Ueibi gratia, sit ignis, euius calor multum excedat frigiditatem aquae,& h midita4 aquae excedat siceitatem ignis , tunc talia poterunt se mutuo deliruere, humiditas enim aquae destruet siccitatem ignis, huius vero eator frigiditatem aque, utraque sorma recedat , manebitque una materia
calida, de humida, quam sequitur forma
Ex quo fit, ut hoe non possit fieri, nisi
inter dis symbola elementa, ut in textu ex posuimus, non autem inter symbolar non enim tunc manerent qualitates pro ullo clemento tertio. v. g. sit aer 5e ignis: si destruitur utriusque calor, contraria mane. bunt,quae non faciunt elementum : si uero humiditas unius, & siccitas alterius destruantur, manebit tantum calar, quo solo
non est elementum. Per haec igitur Patet qii aestionis elucidatio. Ad primum , nego deesse ea iisam essicientem : sunt enim ibi qualitates primae, quae sunt dispositiones, de uirtutes uelut seminales,elementorum et producitur ergo aer immediate ab illa dispositione, scilicet caloris, & humiditatis derelicta ab igne dcia tua , quae quidem agit in uirtute aeris agentis, facit enim quod aer saceret,
si adesset. Nec oportet necessario recurrere ad ea usam liniuersalem tu Marsit. Deus enim nullam formam lubstantialem producit, nisi cum causis particularib. pr Vter animam rationalem t quamquam de cinio & Sole aliquando posset habere proba bilitatem, ege illius tunc caiisas unili sales, quae eum deest proxima, eius actionem suppleant. Ad secundum dico,quod mutuo se corrumpunt illa duo elementa per qualitates suas derelictas in materia, unde ignis destiuit aquam,& aqua ignem per qualitates quae semper superstites sunt; ills enim i ducentes aliam sermam, corrumpunt simul praecedente . Ad tertium respondeo quod diligenter aduerte qu- ut inducatur forma et mentidus a quo
eit praeci, pua q6. Quod lite quoq; sit possibilis
185쪽
In Lib. IJ. de Generat. Corrupi.
menti, non est opus, quod qualitates seni per sint in iumma dispositione: nam sicut conseritati no pollunt extra naturalem dispositionem,ita & produci, quamuis non nego maiorem dispositionem esse necessariam ad introductioneni, quam ad conseruationem.
Nota. Dico tamen, quod non est necessaria tota latitudo, sat erit maior pars,& prosecto experientia hoc indicat, nam tempore hyemis intra terram viget calor , ct fiunt aquae calidae,quas constat esse factas abiq; summo gradu frigiditatis, & aliae nHiliae passim oecurrunt huius rei experientiae. Et sie dico ad argumentum, quod non est necessaria tota, di summa dispositio adscita arum harum introductionem, & mihi placet,quod Mai silvis dicit, quod sorma introducta postea reducit se per seis cam ad suam dispositionem: quia alterat lolixe immanens & perte et tua elle potest ab intrinseco principio activo, ut alibi dis
C A P V T, II. Sed tamen adhuc O sic consi δε-
rabimus. Tex. 3ι. DE mutua generatione elementoruli actenus dissoluit; nunc volens ip- iri na,' ia It in a corpora. aliorumque generati est. In nis principia esse ostendere, inquirit,an sit Cipia a- aliquod corpus ante ipsa simplicius,quod
lici si cor sit eorum materia.
PVIR Probatque tale esse non posse. Ant an ideo qui enim id assirmabant: facit igitur argu
inalem a Si huiusmodi elementa haberent eor--μ PUR pu, at ud , quod ipsorum esset materia: QP - ' lune, Vel unum ipsorum aliorum ma teria,ita ut aqua vel aer est et aliorum principium: vel si non unum,saltem duo,quod non esset unum horum principium alio-- rum,esset aliud corpus ei linctum ab his quat uor,ex quo illa fierent; sed nihil horum fieri potest. In et Probat primam partem, quod unumhse ele, horum no sit aliors principium. Sit illud φο v.g.aer: tunt,uel permanet, uol uo. Si P ma ἰφ'μ net.& no corium pilair, ex eo sunt relim si at o qua ,sequitur, st generatio esset alteratio. u. Pi Obat; quia cu aer mutatur in alia ciearuta, ut ex igne in aquam, mutatur inter contraria, & eli subiectum actu perfecto existens: tale autem mutari,est alterari. Alieiu membruis. si mutatur tale coris Nota. pus & non manet, relinquit in tex. 3s.
Simul autem neque ita videtur. Impugnat secundam partem, puta, qa y y- 'illorum quatuor duo sint principia alio rum duorum; ut aer si principium ignis ,& a lira terrae. Argumentum est. Si ex aere, ut ex prin Inter elecipio fit ignis; ergo erit ab qua dimetentia, menta& contrarietas, cuius unam partem hebit duo non ignis, ita, ut aer per calorem fiat ignis, sit. que ignis aer calidus: aliter enim non dis- liotum
Ad id fieri non posse probatur primo, RAEx M.
quia ta Iis alteratio erit,& non generatio,ctim fit ex aere ignis, ut dictum est. Praeterea sei undo; quia id non videtur a. sed est contra sensum, ignis enim non a P paret,quod sit aer; nec vidctur permanere aer, eum fit ignis: nec aer calidus ignis esse uidetur. Praeterea tertio, Sequitur,duo contra- 'ria simul esIe. Patet si ignis est aer ea lid', ergo,cum ignis mutatur in aerem, necessario tequitur, quod aer sit si igidus: mutario enim ex contrario est in contrarium ;ergo aer de se stigidus eli; ergo si aer,manen, aer, fit ignis per calorem ; erit simul frigidus, ct calidus, alias non maneret aer.
Colligit st non potesse ; qa una horusensibilium corporum alioru sit subiectu sed aliqua materia omni b. cois, cui de se nulli m insit contrarium , qa a sit de uno probatur, potest etiam eodem argumento de singulis aliorum respectu probati.
haec. Tex. 32. Probat tertia argumenti partem quod i pari
non sit alius corpus praeter haec quatuCr nullunt quo ipsorum sit principium , quale aliqui co Pu P polit bant, alii enim dicentes else corpus tu i medium inter ignem &. aerem, quod cii t qa ilio et alitia, igneae te subtili urialia med:um in tum iii ter terram,& aquam aqua crastius; subti- pricipi Llios ieria: Ied neutrum potest cise elementotum Princirium.
186쪽
obiectio. Nota I. Nora a. Conelu dit Arist. Nullum corpus se sibile esse prius.
Et argumentum est; quod si tale esset eorpus medium inter ignem ic aerem, fieret aer & ignis , addendo qualitates contrarias; ut v .g per calorem ignis, per frigiditatem aer, ita, ut aer 8c ignis non essent aliud, quam tale corpus exiliens cum diuersa qualitate contraria. At quia posset quis dicere, quod non aer per qualitatem contraria, sed per priuationem qualitatis ignis, dicit, P parum refert hoe diceremam priuatio dici potest etiam csitraria, Si ita ignis se aer sunt corpus existens sub alia dc alia contrarietatis
Sed hoe esse non potest: nam sequitur θ tale corpus no esset separabile ab utroque contrario, nec per se esse sensibile,cunon sentiatur, nisi per eontrarias qualitates, qua, non habet in se. Hoe autem elicontra ponentes tale corpus, quod infinitum , id est indifferens vorat, Si alia sub se
Vbi nota,quod Arist. concludere vult, non ulla aliud eorpus primum sensibile praeter hare. Nam si aliquod ellat eommune his, secundum se non haberet qualitates, nisi contractum ad haec eorpora: Se siepraeter illa non est sensibilet si autem illud corpus esset, utique sensibile ellat.Cocludit, quod, aut quodcunque corpus po nendum eli principium, scilicet medium inter aquam Sc terram, Sc medium inter ignem Sc aerem: aut nullum, sed cum probat una sit iam unum ella non posse, neu
Si igitur nullum est sensibile prius bis.
Concludit, quod eum nullum corpus sensibile sit prius his , ista erunt omnia prima sensibilia, δι nullum aliud erit pri
Statim aggreditur aliam rationem,quq tali eli. Omnia mutantur inuicem: et granullum eli reliquorum principium. Ante tamen dubium proponit, an huiusmodi eorpora sint immutabilia,an mutabilia:& si mutabilia; an omnia,an aliqua sint,aliqua non, ut docuit Plato : dixit enim terram non mutari. Ad hoc respondet in sequenti textu.
Ad dubium respondet resumendo ea, quae superius dixit, quorum.
dubium lPrimum est omnia inuicem muraxi inposita necessarium esse, cum sint inuicem con-:Repetuntraria. Iu supra Alterum , quod licet oia inuicem mu-
tental r, tam in quaedam celerius, quaedam tardius mutantur:facilitis .n. ymbola, dii si a. cilius dissymbola mutantur inuicem. Tertiuin ect, qua tuor eiis clementa: lex duplici contrarietate colligitur . St.n. esset unica contrarietas , tunc duo essent lementa, praeter materiam: haec.n. non separatur ab ipsis formis, Si omnibus communis ell, nec computatur inter elementa;at cum sint plures contrarietates, saliatem erunt duae, pauciores enim esse non
possunt, si pili res esse debent: si aut e duae
contrarietates sunt, erunt necessario elementa quatuor: nam sex combinationes . .
fiunt. Haec igitur sunt, quae dicta sunt,per quae habetur, elemeta Oia mutabilia esse.
Quod autem quoniam transmutantur. Tex. 3I
Nune rationem ex his,q uae sumpsit eo ponit:omnia sunt inuicem mutabilia: e go nullum eli aliorum principium , eum non sit maior ratio huius, quam illius . hoe est aliud membrum argumenti superius propolita . Probauit enim,quod nullum sit aliorum principium manens immutabile: nune uero si mutabile est, posset aliquis dicere, quod non omnia sunt inuice mutabilia,quamuis mutabilia sint,
nam media in exircina mutantur , dc extrema in media, sed non extrema inter se,
ob id media, ut extrema poterunt esse principia , ut aer mutatur in ignem & aquam, aqua in aerem dc terram ; sed non terra Se ignis inter se. Hoe Arist. reiicit:probatq; extrema nopoisse esse principia: quia si extrema non
mutantur, omnia erunt ignis Sc terra, manerent enim actu,aut Iauem Omnia essent ex igne Sc terra iacia, P salsum est: constantaenim ex quatuor corporibus.
Quud si dica, Media corpus erit principium,
ratio , P nul lui elem e. sint a
non essepticipiualiorum melotiu
187쪽
cipium, quod in extrema mutatus,& dxtrema talia non inter se; & sic medium ui- tuo. detur habere rationem principit. Hoc et excludit , probatq; necessario, si mediam
in extrema mutatur, ς, extrema necess atrio mutabuntur inter se, Se sic omnia ei tinuicem mutabilia, nullumqtie erit relinquorum principium . Ad hoe autem supponit unum , quod DPP9β n6n sit processiis in infinitum ex part Q v triusque extremi elementi, sed si statur in duobus finitis extremit. Si enim isset processus in infinitum, tune sequitur,l ita alno essent infinitae contrarietates: st impossibile eli hoe autem in tex. 36. probabitur.
Sit enim Terea in quo T. Diapba iu
si mediii Demonstrat nune, si meditim in extreelotae i. ma mutatur,quod necessario mutabuntur non in . inter se extrema . Et ratio antequam ad item.' textum ueniamus,liaee est. Sit aer medius nec exue qui mutatur in ignem εἰ aquam; si aer muma muta latur in ignem: ergo per aliquam contrabit x in rietatem differte debent aliter non mutarentur. Si.v.g. albedo,dc nigredo; aer enim sit albus, ignis uero niger. r. Ratio. Ulterius, aer mutatur in aquam, ergo pari ratione per aliqam drsterum conria.
rietatem. Non candem cum igno,aliter. n.
ignis,& aqua ossent idem,erit ergo alia cotrarietas. Sit.v. guiccum, Sc huntidum Ierenam siccus , aqua humida ex hoc sequitur,quod erat sit albus & siccus, & ita per albedinem igni, per ficcitatem aquae op
Vlterius proceditur. Aer est siccus S albus ergo cum mutatur in aquam, manebit albedo: quia per hane no opponitur actus, sed ignis, aquae per siecitatem: & haec conuertetur in contrariam,& se aqua manebit alba & humida.
Preterea , aer siccus & albus mutatur in ignem : ergo in igne manebit sicci- . tas: quia per hancnnii opponitur, illi, sed per albedinem tia sic ignis erit siccus α niger. Concluditur ergo quod necessario mutabitur clima tua , quae cit illi contraria, lium id a. s.& alba . Vnde igitur, quo pacto si medium mutatur in extrema , quc dmutabuntur necessario cxtrema euadimi enim in utraque qualitate contrarietate habentis.
Vlterius aqua est alba & humida,aer albus, ct siccus ignis niger, de sicc is ergo in
tetra crit nigrum & humidum : nam haec duo restabant: nam nigrum cum sicco estis igne, oportet, ut nigrum cum humido coni ungantur sicut album reperitur con-
iuncti ni Se cum humido, & cum sicco. Si igitur terra est humida & nigra, mu tabitur cum extremo suo aere sicco & albo. Vide igitur elegantςr probationem , di nec cis Nam , quod cxtrema debeant inuicem mutari, si medium mutatur in ipsa, si ip- posito hoc, quo dico cetraria inuicem mu
Ex his litera textus Deile potest intelli Explicat
gi, Pio qua nota, st istae qualitate , quae Arta x . tribuuntur clementis, sunt tantum loco exempli; ita etiam elementa illa pro cxe-plo ponuntur: ratio enim procedit in communi de quibulci inque elementis.
Non etiam,quod litera quae ci inq; signi Noxa 3. scat elementum illud in cuius nominis principio ipsa ponitur, ut I, notat ignem
A, aerem, L,aqua, quae modo dicitur lympha. S, siccitatem, H,hu Iriditatem, atque ideo Boetius non siimpsit easdem literas Graeca, , lnia aliae non consonabant nominibus Lacinis.
Dicit igitur, st si A, mutatur in I, & in L puta in ignem & aquam: debet esse aliqua ccmraticia , siccundum quam mutatur in I,aer, puta ignem sit hae e albedo, &nigredo, ut aer albus ignis sit niger. Ulterius. Si A, mutatur in L, erit alia contrarietas: quia L, Sc I, non sunt idem. Sit siccitas, & inimiditas,aer siccus, aqua
humida. Tunc, cum aer mutatur in aquam uti manet albedo, uel non. Si manet: erit alba, Se humida aqua. Si non manet: erit nigra, quia mutatio est in contrarium non
enim aliter esse potest, nisi ut sit alba uel nigra at non eli nigra, id enim eli ignis: sit igitur alba. Ulterius. Si aer siccus mutatur in ignε
ob eandem rationem manebit secitas in eoo, Sc ita euadent contraria, ignis Se aqua, Puta e trema, & inuicem muta
Ulterius. Terra erit nigra & humida quia ilia combinatio 1 ellabat: & si e con
188쪽
uertetur in aerem , quia opponitur ei, Sesie extrema, videlicet aer,& terra, quq sat inter aquam , mutabuntur pariter . Noda expositionem hanc.
Quod autem in in initum. Tex. 3 6.
positio. Non esse processu in infini- tu in eae tremis.
Quod supposuerat, puta, non esse processiim in infinitum in extremis, neque uersus fur sum , neque versus deorsum ;nune ostendit, & deducit ad hoe absurdum, quod in uno essent infinitae c6trarietates .Quo autem pacto hoc sequatur. videndum prius quam ad textum ueniamus.
Detur ut supra dicebamus st ex aere fiat ignis, tune in igne manebit siccitas ,
secundum quam opponebatur aer aquae.
Tune si iteru ex igne sit aliud sursium, sit A. ergo per aliquam contrariatate dis fert ignis ab A. secundum quam in ipsum mutatur, erit ergo ignis siccus & niger, ut alite,& modo habebit terram aliam , secundum quam opponitur A. Cum erso ex igne fit aer, manebit illa qualitas In aere , quia non secundum illam opponitur ignis ipsi. Vlterius, si iterum ex A. fit aliud, puta, B; ergo erit alia contrarietas inter ipsa,& haec manebit in A. cum ex B,fit A,quia non ei opponitur, similiter manebit in igne,st ex igne in aere,eruntque iani quatuor in aere.
Vlterius si ex B, sit aliud, puta A, eritalia contrarietas, quae manebit eadem ratione in antecedentibus usque ad acrem,
semper enim qualitates, per quas elementa di iterunt, & mutantur in superiora , sunt symbolae:inferioribus, manentque in ipsis. Cum autem infinita elementa ponantur, oportet multiplicare infinita contraria,per qu2 mutentur semper inseriora in saperiora, Sc haee omnia erunt symbola inferioribus,aeri. s. de igni, de aliis; δ: si eunt infinitae qualitates contrariae inerunt. Innititur enim haec ratio huic,quod qualitas, secundum quam unum elementum non opponitur alteri, manet, cum in linium mutatur.
Aduersus hane rationem insurgo, quia
non uidetur concludere intentum. Nam non oportet multiplicare notia contraria
secundum noua elamenta, sed facere nouas coniugationes contrariorum eorumdem di ita dica,quod ignis dissert ab A. per nouam contrarietatem: sed quia ignis est siccus, ct niger, & dulcis, A. uero si e-cus, niger , amarus. Postea vero Λ , & D. disserunt quia A. est siccus,niger, amarus, sed B, siccus,albus, Se amatus, & sic nouas pollea carum qualitatum saeiam con binationes, sicut & Arist. Deit. nam siceum modo coniungie eum frigido , modo eum calido. Respondeo, quod hoe nihil valet: nam illae qualitates uel sunt finitae,uel infinit Si finitae,nsi fient combinationes infinitae pro elementis ins nitis, ut supponitur. Si autem infiniis , habetur intentum;ob id
Aristote. semper nouam contrarietatem sumit cum nouo clemento. quod non
fit in elementis positis ab Aristotele,quae eombinationiblis qualitatum conllituun
Quod dictum est de igne sursum , etia
dicitur de aere deorsum, uersus aquam, &terram,pari namque ratione non est processiis in infinitum, sed ex utraque Parte ad aliqua opus eli stare extrema. Ad literae explicationem modo venia. mus. Dicit, si ignis mutat in aliud sursum Sc non in extremum. s aquam, Sit v. g.id, in quod mutatur sursum Ps oportebit ergo aliam contraricratem praeterdictas constituere inter ignem dc Ps, quia hoc distinctu ella supponitur ar omnibus
aliis quatuor dictis, puta, igne,aqua,aere, terra . Si igitur talis co ntrarietas inter
ignis,& Ps, B, & M. ut igni insit n. & ipsi Ps, insit Ll, Sequitur, quod B, inerit aliis inscrioribus Laeri, aquae,& tetrae.quia Ps, in ignem,Sc ignis in aerem.& aer in aqua,& haec in terram mutari possent,& B. et hillis syni bolum, quia Per tale ignis non opponitur illis. Quod si rursus Ps, in aliud mutatur, erit alia contrarietas, quae inerit inferioribus. Cum igitur sit in infinitum processus, oportebit ins nita multiplicare, quae uni inerunt. At Arist. incipit impugnare hoc, quod in sint uni illae contrarietates. Facitque primum argumentu. Quia talis qualitas non apparet in aere praeter duas quas habet neque ostensum est,quaesit illud tam e ceti si esse inquit,quod ineia
189쪽
In Lib. il de Gener . Od Corrupi.
sent inlinitae, si procederet numerus elementorum in in finitum uersus extrema.
Si autem hoc non erit neque terras
menti ν Piosequitur, inconuenientia deducere, quatur quae sequuntur, si in uno multiplicanturii in uno infinitae qualitates. elemcio Et secundum in conueniens est , quod vD fini non poterunt elementa definiri. Defini-' tio enim explicat naturam, Sc rei pro-2. prietates , at infinitae exprimi non pon
3. Tertium , quod nullum erit generabile: quia ad generationem oportebit expectare tran litum infinitorum contrariorum; ex omnibus enim his debet eo inpositu ai generari.
. Quartum. Erit aliquod clementum in. generabile, si enim lunt infinita elementa: ergo infinita media: ergo qui ultra sutiogenerabilia sunt , quia oportet prius media infinita tranlire, quod fieri non potet . s. Ruintum est, quod ex aere non fieret ignis. Philop. explicat,quod ex medio non fieret extremum i quid diltat in infinitu. Tame dici pol, quod ex aete no fiet ignisu id ut prius fiat aer,debent deorIum trari infinita:& sie non perueniretur ad ipsum aerem,ex quo fieret ignis.
Tandem inseri, quod omnia unum esset elementum , quia omnes contrarieta
tes uni inessent, nam superiores lursum venirent ad aerem, similiter inseriores
Aduerte, quod non intendit Arist. dicere, quod Imnes alior si qualitates uni in .esseat; hoc enim non sequitur, nam non omnes qualitates superiorum veniunt ad aerein, nee ad inseriora. Nota. V.g. ex igne regreditur ad aerem siecti
di illa qualitas , secundum quam differta superiori tamen qualitas superioris, per quam differt ab igne,non redit ad ignem, fit se nee ad aerem,sed illa per qtiam dinfert ab alio superiori. s risu, Idem fit in inferioribus. Aristo Sensus ergo est, quod ex omni contrarietate unum cxtremum redit ad aerem,
dc tuac unus aer opponit ut omnibus,tam
superioribus, quam in serioribus . frustra ergo multiplicantur reliqua,puta, ignis, Scsuperiora , quia aer illi opponitur, cui quodcunque aliud,& sic ad unum par contrariorum clementorum omnia reducenda essent,non ad inlinita . Ita mihi videtur locus iste exponendus, nam quae dicunt Ale.& Philop. nullam apparentiam iliabeat.
C A P v T VI. Admirabitur autem aliquis dicen
tes. Tex. 37. CV M de mutua elementorum muta Reprehetione locutus suisset, nune contra Em vipedo lem sermonem texit, ipsumq; mul- tuu et tipliciter redarguit, quia elementa ε trans menta inmutabilia posuit. Onsinu-
Ac primo reprehendit, quia ipsius di- n '
cta repugnantia sunt; dixit enim ex una et Empeparte elementa esse immutabilia , ex doct.
alia parte esse comparabilia aequalia, dicebat enim , esse aequalia, h qc autem duo repugnant. idcirco dicit Arillo tel. quod mirabitur quis eos , qui dicunt elementa plura et se Transmutabilia , de simul cum hoc aequalia rnam si immutabilia sunt, comparari non possunt. de si comparari positat , non sunt immutabilia Quo autem modo id sequatur,ost edit,& distinguit tres modos , quibus compa- lita' orari inuicem possunt. Primo secundum patrii quantitatem, ut unum sit alteri aequale in potiunt uuantitate. Altero modo secundum p elemen atentiam, & qualitatem. ut quantum p test, unum, tantum possit alterum,de hoe dupliciter : aut in qualitatibus diuersae speciei, quae comparatio eli secudum proportionem,sicut dicitur . Hoc eli tantum
album quantum illud est calidum r hoc tantum instigi dat, quantum illud calefacit. Aut in qualitate unius speciei, Si ista
erit tertia comparatro,ut si dicatur. Hoc est tantum, aut plus minusve calidum, quam illud uel ealefacere poteti quantu primira illud. modus Argumentatur eontra primum modum bis quem Empedocles pondbat. Si aqua. v g. ec terra sunt aequalia, ut umM pugillus Empea.
190쪽
Dubium D. Tho. Solutio optima philoP.Ro Phi. Ioponi.
a. modus copara tionis E lementorum.
terrae eontineat decem aquae: ergo est una communis mensura utrique, & sie inuticem mutabilia sunt. Dubitabis. Videtur enim non ualere consequentia: quia coeli sunt eomparabiles rest enim unum maius altero r at non
ob id mutabiles inuicem sunt . Hoe dubium mouet Averroes,& S. Th.sed omis. sis responsionibus ipsorum , uidetur mihi Philoponus optime respondere. Dieit enim quod dupliciter potest intelligi,elementum e ste alteri aequale. Uno modo secundum totalitatem ta, ut quantum unum occupat loci, tantum occupet alterum. Altero modo secundum quantitates potentiae, ut tantum terrae, sit tam si aquae,quia quantum continetur sub quantitate illius terrae,continetur sub quantitate aquae. Modo priori pugillus terrae non est aequalis decem aquae, ut notum est modo uero posteriori, aequalis : quia quanta substantia & materia est sub quantitate pugilli terrae, tanta est sub decem
Ex comparabilitate priori non eolligitur mutabilitas , ut probat argumentum rat bene colligitur ex mutabilitate posteriori. non enim materiς pollent comparaii nisi aptae essent esse& sub aquae quantitate,& terret. Arist. ergo procedit de hae aequalitate.
Quod ostendit Philop.na de priori ual
de notum erat, elementa non ei se aequalia. nee Empedocles id dicebat: nam terra maior est aqua , aqua in terrae foraminibus est aer vero & ignis dignosci non ponsunt secundum hane quantitatem e reliquum est , ut de posteriori intellexerit Empedocles. Nota secundum Philoponum , aquam
esse minorem terra secundum molem suam,& non supereminere terrae, sed uelut seramina ipsius terrae replere. Quare sententia haee est antiqua, quam aliqui ut nouam proserunt.
Si autem non sic secundum quantum
Impugnat secundum modum eompa rationis , quo quanta comparantur, non
secundum quantum , sed secundum po-
tentiam , ut tantum potest unus pugibus terrae in frigidare, quantum decem aquae. Tunc inquit, non est naensurare quantita tem, sed potentiam: sicut cum dieitur,tan tum unum esse album, quantum alterum calidum: hoe uero non est esse aequale i
num alteri,sed simile, quod enim in quantitate est aequale, in qualitate est simile: Sese unum elementum non ob id dicetur aequale alteri.
Inconueniens igitur uidebaturse
corpora. Impugnat modum tertium , dicens , quod si sie sint comparabilia, ut unum sit calidum, iterum plus, minusue calidum. tune inconveniens est dicere,ipsa non esse mutabilia: quia eal:dum plus, aut minus eiusdem sunt generis. Dices, Quare si unum est magis ealida alterum minus, sequitur, quod mutabilia sint Respondeo, Si hoe est minus calidum, potest intendi, ct seri magismam calor est eiusdem speciei, si ergo peruenit ad alterius calorem,mutabitur in altero, ut si aer peruenit ad calorem ignis, utique mutabitur in ignem, ex comparatione ergo in alterativis qualitatibus eoiligitar etiam ipsorum mutabilitas mutua.
Sed neque augmentatio utique erit. Tex. 3 8.
SECvNDO argumentatur contra Empedoclem, quia aufert ueram augmenta
tione , quae non potest consistere sine mutatione,elementorum, sed erit solum per iuxtapositionem, S additionem conuersio enim substantiae non est , nisi existente alteratione qualitatum , quae non potest existere, nisi mutabilia sint elementa , at Empedocl.augmentum ponebat, ut tysius earmen indicat. A t re vera non est uerum augmetum,sed additio, uerum enim augmentum non in sola appositione ab extrinseco consstit,sed in mutatione etiam,&conuersione in auctum, quod fit media alteratione, ut dictum est in libro primo. Retiei e