장음표시 사용
191쪽
tra Empedociem a Cos ranaim a res ex vi a io
Lib. II. de Gener . N Corru p. Arist.
tra Empedocl. qui in doctrina sua no P terat reddere rationem generationis naturalis.i. quq natur g cur tu fit,no arte, aut calia: nam generatio talis, aut semper ita et , aut plerumq;, ut ex homine nascitur homo ,ex vite vitis, ex frumcnto stumentum, raroq; dchcit. At apud Empedoclem nulla huius ratio redditur, non enim aliud de generatione dicit, nee alia ponit causam, quam elementorum mixtionem , de coniunctione,at per hac no est ratio huius generationis, nisi ponatur Drma,cuius natura est simile iducere,uel semper,uel steque ter.
An ct si ita compositum fuerit os 3
Tex. qO. O s T E N D IT, quod dixerat,non so- Iam mixtionem tale rem talem, sed consi sere in tali ae tali miscibilium ratione, ει proportione, ut si talis sit proportio,si os, s vero alia, caro,vel aliud quid, no fit igitur ex coniunctione elemetorum utcumisque, sicut dicebat Empedocles,nisi tali, uel tali conueniant ratione, dc proportione inter se. Huius autem proportionis caula n5 sunt elementa ipsa alia, ergo ponenda erat causa in quo etiam deficit quarto, non ergo cognouit , non solam mixtionem esse rem,sed Sc rationem iptam, praeterea caiisam huius rationis ignorauit.
At uero neqne amicitia neque sis.
Tex. qi. E x C L v D i et resiponsionem. Posset quis pro Emped .dicere,quod posuit illius rationi , dc proportionis causam nempe litem de amicitiam.
Hoc reiicit Aristo. quia lis , ct amicitia
non sunt causae si ilicientes, solum .n. induciit congregationem, de segregationem elementoru, sed no proportione illa, quae est substantia: de forma ipsus mixti, unde mixtio est a fortuna, potestq; ei te aliae Stamicitia . Dico a fortuna, quia quomodocunq; clementa veniant, mixto est, at res non est, nisi in ratione, εἰ tali proportione veniant, quod non est a sol luna, sed a tau sa determinata.
Et hine in doctritia Arist. facile soluitur dubium de generatione secundum naturam,non enim sic res est talis ob mixtionem solam, sed ob formam ipsam, quae natura est cuiusque rei,simileque sibi produeit, de qua nihil dicit Empedocles, sed solum laudat mixtionem, cum tamen ipsa forma bene se habeat, sitque optimum
non lis. Redarguit dicta Empedoclis, qui dice
bat,litem segregasse elementa , Sc mundusecisse;dicebatq; mundum esse Deum, fi militer elementa esse Deos priores mundano Deo: quod si ita est , quomodo lis separauit potius enim amicitiae tribuere Oportebat, ut mundum faceret,& Deos separaret, quam liti, quae mala est. Ita mihi videtur locus iste exponendus.
Amplius autem de motu. Tex 42.
Q v I O arguit Emped. quod leuiter de motu tractauerit, quo mundus est factus, nam litem , 8c amicitiam eausas mouentes posuit, sed quis motus esset huius , quis illius in particulari non docuit Et tamen debuit dc finite, aut demonstrare, uel supponere, uel aliquo modo probare quod non fecit contentus in communi de uniuersali rem dixisse.
Spx To arguit Empedoclem, ex cuius doctrina sequitur, quod amicitia sit magis contra naturam,quam lis:quod absurdissimum est, Sequelam manifestat, supposita motus diuisione: est enim motus naturalis,ut cum terra deorsum, Sc quodq; in proprium sertur locus,est etiam motus violentus, ut cum terra sursum re quodq; contra locum proprium scitur, isti autem sunt contraiii: unde fit, quod si unus est
192쪽
s argum et a T. Litem &amicitia non esse causam
in rerum natura, alter etiam sit. Fit igitur argumentum . Quis motus h rerum eli sub amicitia, Probat quod uio- Ieatus: nam motus, qui eii contrarius terrae, clim mouetur superius, scilicet inotus deorsum assimilatur segregationi, quia vi. detur seiungi ab omnibus aliis e cum uero ascendit,similatur cogregationi, quia cum aliis se copulat: ergo iis,quae segregat, est magis causa motus naturalis, & sie magis secundum naturam,ob id prior erit,quam
Septimo aliam superaddit reprthensionem: quia sequitur, qu bd nullus eii in tus , nec quies, nisi ubi est lis, & amicitia,& haec tantum sunt causae motus, quod inconueniens est, ut Probat in textu se
Os TENDIT aliam esse causam motus praeter litem, & amicitiam ex dictis Empedoclis: lis enim solum separauit elementa, ct fuit huius causa motus; at unumquod' que pollea in suum locum se contulit, cuius motus non fuit causa lis. immo ipse di. cit , quod a fortuna elementa in hune uel illum locum se contulerunt, & aliquando ubi eli terra, sule aer. Oportuit ergo huius motus primam causam ponere. Praeterea dicebat,quod mundus similiter se habet.i. in circulo simili modo enim
mundus ex chao, modo chaos ex mundo: huius autem motus similis non reddit causam i lis enim, & amicitia non Omnis mo. tus causae sunt: danda ergo erat uniuersalis eausa,& talis esset primum principium, non autem las.
Inconueniens autem es , si anima.
ex abusu elementorum: Omnia enim ex
ipsis componebat , etiam ipsam animam :quod teneti Aristoteles : nam si anima es elementum , non habebit alias palliones , nisi illius elementi quod est: si autemeli ex elementis, non habebit nisi pallio-
nes corporeas ; at animae passiones, ut esse musicum, recordam,obliuisci, non sunt passiones tales; non ergo est ex elementis composita. At quia hoe de animae passionibus dileutere non erat loci prssentiu
sed ad altu spectat librum; ob id se ad eum renutiit, Se nos Deo sauente, ibi late de
De elementis autem ex quibus. Tex. q6. HVcusque duo Aristo t. de elementis De elemε
tradidit: alterum est ipsorum princi ris in o pia, ct numerus,alterum ipsorum muta γ β 'ς neratio,& trant mutatio, nunc tertio de ipsis in ordine ad mixtionem, & mixtum dicit , nempe qualiter ad mixtione ueniant,& quae in mixto sint. Procedit autem assignando differetiam Disseren- inter tuam sententiam,& opinionem Em- ta nter pedoclis, qui eadem quatuor elementa posuit, sicut&ipse, sie autem procedit. Ponit 'etiam dubia contra sententiam luam , Sceontra Empedoclem alternatis uicibus,&pollea soluit contra seposita dubia, relicta opinione Emped. vi falsa. Ae primo constituit unum principium plineipia pro suam et sententia tale: quod quic sique quoddam dicunt elementa ista, ex quibus corpora P inia componuntur, habete aliquid communea. 6 Qx materiam , coguntur fateri, esse inuicem mutabilia,& e contra, qui dicunt esse inui-eem mutabilia,etiam fateri debent, materiam habere communem,ut notum est. Incipit autem contra Empedoclem di- n sinissputare, hic enim elementa In transmuta. Atiit con bilia posuit, ac integra manere in re ipsa ua Empecomposita. Ex quo sequitur, quod ear- d0ς .nes, ossa, ct reliqua homogenea non pos- 'io sunt esse, quia si ex elementis constant diuersis inter se ac manentibus, quomodores erit similaris 3 quaelibet enim eius pars debet esse eiusdem rationis, & denominationis cum toto, quod illo modo esse non
potest. Nota lueram. Dicit enim: Quicuque pin Nota G. nut elementa, i nec in uice generantur,nee positione ex uno quoque uel no extrahunt ex mixto, nili sicut lapides ex pariete, lapι de . n. actu
193쪽
In Lib. II. de Generat. oc Corru p.
actu erant in pariete, & in qua parte unus alius non erat sic enim ponebat in mixto Elementa Empedocles.) Hi tales non possunt dicere, quomodo fiat os ex illis. i.non . . possunt dicere,quomodo aliquod mixtum fit similate,& homogeneum, ut diximus.
Habet autem, quod dicitur, dubi
tationem . Statim impugnat per idem exempIum, quia sicut ex qualibet parte cerae utraque potest fieri figura, si e ex mixti parte qualibet educi possunt quatuor elementa:quod superius explicatum est.
Similiter autem O facientibus.
Arg. Atis Contra propriam sententiam se conueri': ς' - tit, dicitq; quod positis elementis mutabi sitietia' libus ,adnue est dissicultas de eodem,puta, quomodo fiat os & earo ex illis; na quod ex aqua fiat aer,sacile potest intelligi,quia eis eli communis materia,at 9 ex ipsis fiat unum ab omnibus distinctum, hoe uidetur dissicile, quia non uidetur, quid eis sit commune, puta elementis,& mixtis. Altera ea Potest etiam esse sensiis alius, ut dieat positio li- esse dissicile etiam, quod dictum est de on se & carne apud sententia propriam, nam quis modus erit generationis ex ipsis p non enim eli, sicut cum unum elementum fit
Snra Em- Circa quod dubium ponit sententiam Ped circa Empedoclis et hic. n. hunc modum mixtio. ηος RV nis ponetat, quod elementa diuidebantur in paruas partes , & simul coniunctae iaciebant mixtu manentes In suis integris substantiis, sicut ex lapidib. & lateribus sunt parietes: unde mixtio apud Empedoclem non erat, nisi quaeda compositio, ut patet.
Contingit autem non ex qualibet
parte. Tex. s. ν ei; ei tui MODUM istum redarguit,quia sequitur
mod Em unum inc5 ueniens,quod ex qualibet par-Pςd. te mixti no possent quatuor elementa extrahi, & sic non quaelibet pars mixti esset mixti. Sequela olieditumquia sicut ex qualibet parte parietis n6 poliunt extrahi lapides & lateres; quia in quo loco erat isti,no erant illi,sie profecto fiet in mixto, qaeodem modo ex clementis componitur.
Nota literam. Dicit,quod ex qualibet parte non ex traherentur ignis, & aqua, &hi teliqua : sed esset, sicut si esset cfra, ex euius una parte fieret una figura, ex altera
Pos risAM dissicultatem, quae ex modo mixtionis posito ab Empedocle, sequitur, exposuit; nune dissicultatem,quae ex proprio modo sequitur, ponit. Dim cultas est: si ex igne & aqua se aliud, vel illa manent, vel non. Si manent: erit mixtio copositoro, ut dicebat Empedocles: si vero nomanent; sola illorum materia restabit inmixto,cum cori sipatur: si autem hoe; ita
erit generatio, si aliquid ex illis fit; & non mixtio: quod si aliud non fit, manebit sola
materia : ex unius enim corruptione uidetur aliud non posse fieri,quam uel alterius generatio, vel sola manere materia , quod esse non potest: ergo non erit mixtio .
νι magis. Soluit dubIum explicatq; modum, quo
fiat mixtio, seu quomodo elemeta ad mixtionem veniant. Explicat primo dupliciter aliquid diei talidum, seu frigidum,seu aliud ex his . Uno modo simpliciter actu, ut quod totaliter est calidum, habet i; totam latitudinem qualitatis :& quod sic est calidum, habet frigiditatem tantum in potentia: & e contra, quod sie est frigidum, habet tantu calorem in potentia:idemque est de alijs contrariis. Altero modo aliud dicitur calidum , quia calorem habet, sed non siimmum, sed in aliquo gradu r & hoe tale secum compatitur aliquam stigiditatem,ita, ut sit calidum S frigidum: similiter de frigido, quod erit se calidum, ideq;
Hoe supposto,dicit,sic manere contra ria in mixto , non quidem prorsus actu, non prorsus potentia, sed refracta in sui, excellentiis, & ad medium redacta : & siesoluitur dubium et, nam non sola materianaanet, nec sumliter integra manent, sed quo ad
stita Arist. Expliealea dissi-
Dupliciter aliud est ealidua ut stigi
194쪽
quo ad qualitates suas refractas simul csi ipsorum materiis,& in hoc mixtio est. Addit autem, quod potest magis, uel minus una qualitas manere inteis, uel remisse, Si secundum hoe unum mixtum potest alio esse ealidius, aut frigidius duplo, vel triplo, vel alia proportione, qua potest unaralitas, quaecunque sit, aliam excedere, superare, quod non esset, si omnes aequales essent.
Erunt autem mixta alia ex comtrariis. dub ues Nunc dubium soluit iterum, simul etiasup t quod cotra Empedoclem dixerat, dicit,
stium mixta fiunt,& ec Otra elementis; et elemeta fiunt,& educuntur ex mixto. Ex elemetis quidem constant mixta,non ut sola ipsorum materia maneat. sic enim sola est et
generatio,sed praedicto modo, ut refractet maneant qualitates, sicii; mixtio,fit & nci
sola generatio. Similiter ex mixto elementa sunt, non tanquam ex sola mixta materia: sed tanquam ex eo, in quo ipsae continentur potentia,& uirtute.
Puoniam autem patiuntur contraria.
Olvix du Posset qui, dieere. Quomodo calidumpo iecoe fieri simul frigidum , de remitti, &currere. frigidum fimul fieri calidum, idem de sie-
eo. 8c humido. Ad hoe respondet,quod ut dictum est eapite de actione,unum contrarium est potentia alterum, id est habens unum contrarium est in eotentia ad alterum, inde prouenit,ut inuicem possint agere, de pati, & sie se mutant; cum aequalia
non sunt. Maius enim minus in se conuertit,at cum aequalia sunt,agunt qui dem, Sepatiuntur mutuo,sed non se inuicem mi tant, sed ad mixtum ueniunt 3t sic elemeta in mixto se mutuo mutant, ut contra rietas ad medium ueniat,& sie fiunt os,earo,& homogenea. Tale autem medium non est ullum extremum , sed extra temperata,nee consi
sit in indivisibili. i. non solum est medisi, quod distat aequaliter ab extremis, hoe enim medium est uiathemausum,unum
que est, sed dieitur hine medium,quodcunque est intra extrema, q uod multis modis potest contingere, ut notum est, & sie multa fiunt media,& mixta,quae in mediis hisee consistunt. Quo autem modo unum contrarium patiatur, satis declarauimus
Omnia autem mixta corpora. x. 69. Modum, quo elementa ad mixtum Quae in
conueniant, explicuit, nune quae in mi xo
mixto sunt, explicat,dicitque in mixtis per i R sectis,quς prope medium idest terra fiunt, omnia quatuor inesse elementa. Hoc dupliciter probat, primo,discurredo per ola, secundo ex signo quodam . Primo igitur terra inest, quia cum ta- Oia lia sunt in loeo terrae,ibioue maxime terra abundet,quia proprius locus ipsius est, profecto ipsa in erit in mixto, est enim elementum aptum inesse, Si copia eius est. Aqua etiam inest, propter duo, primo Esse a- quia mixtum debet esse aliquo termino . qa m Priterminabile,& aliquam figuram recipere, mu' at aqua inter omnia est maxime termin
bilis,laliorum terminatiua,ut dicit Philop.ram aer in se magis terminabilis est, tamen alia corpora dura non ita terminabilia iacit, sicut aqua.
Alterum eii , quia aqua non poterit in Esse mixto consistere, nisi per humidu aquesi, qu- quod melius eum terra est eommiscibile,
quod patet ex his,quae exsiccantur extra cto uapore. statim in partes dissolliuntur. Non tamen putes ex hoe,quod terra no 'habet eontinuitatem, habet namq; , sed inmixto non terminatur nisi ratione aquae, ut patet, cum enim terram ad aliquam figuram trahere uolumus, non aerem, sed
aquam infundimus. Probat de aere, si igne, ista enim ingre- Esse aerediuntur mixtum tanquam contraria illis de ignent duobus, quia generatio ex eontrariis est. immAt Sensus est, immixto sunt contraria restacta,& retusa, cum ergo sint aqua & terra. - oportet, ut sint etiam alia duo contraria ignis Sc aer, ut retundent alia. αAt quia elemcta dixerat,contraria,non Nota.
195쪽
In Lib. II. de Cener. 5 Corru p.
videtur ponere eontrarietatem in substantiis. lubiungit esse contraria, prout substantia potest substantiae contrariari: hoc autuest non secundum subitantiae ratione, sed seeundum qualitates ipsoru , ac passiones.
Testificari aurem videtur ex nAtr
mento. Tex. SO. Ide pro' Seeundo idem signo ostendit: unum. - i quodq; hnim simili nutrimento nutritur,s ' nam qualis est niuenti substantia,tale nutrimentum est: at nutrimentum est multa .i. mixtum elementis: ergo ex multis elementis collamus. Minorem ostendit,quia
si al: quod nutrimentum esset simplex: maxime esset plantarum: at id non eli: quod colligitur ex eo, quod irrigantur,ta quam terra non suificiat sola.
Quoniam autem est nutrimentum quia
dem materita Ignis in Inter elemeata ignem maxime nutri
ter doceti rationem subdit: quia quod
ximen. nutritur,est forma in materia comprchen viduus. sa: si enim augmentum, & nutritio secundum formam, nutrimentum autem succedit, ut materia dignis maxime similatur formar,ob id maxime nutri .e dicitur assiis nutatur autem formae, auia habet ratione termini,& ad terminum tendit. i. ad loca continentem reliqua clementa,at forma, ut terminus quidam est Not . Nota autem, quod no est uera nutritio
ignis, sed impropria: propria. n. uiuentibus conuenit .ut superius eli ostensum . Concludit igitur. quod mixta ex omnibus elementis constituta sunt, si non sor- maliter, saltem virtualiter ad mixtionem Eonuenientibus, ut diximus lib. I.
aequale. - UXplicandus est sensus qsinis, Vimo Duplex Ita ris eis. Scias duplicem posse consideaequali, rati aequalitatem in qualitatibus hisce, quae mixtum componunt. Altera est adiis tas I qua qualitas graduum inter se, it sit tantus ea iit . ibolor,quanta frigiditas, si militet siccitas, Schumiditas: & tal: dieitur aequalitas pon- HOtiis. deris. Altera est aequalitas Proportionis, ut sit talis concentus,& temperies ipsarsi, ut sit conueniens sermae tali mixti; & ip sius operationibus, licet qualitates inter se non sint in gradu aequales: talit dicitur aequalitas i uilitiae, quia per eam sorma habet Sc e sequitur operationes sibi conuenientes,& debitas. Iuxta hac duplicem qualitatum, Sele nubi e I mentorum aequali ratcm pote ii mixtum iEpotest duplex considerari: alterum, quod prio- consa rem sortiatur aequalitatem , quod dicitur rari equa quo ad pondus; alterum, quod consequa. - 'tur posteriorem, quod dicitur aequale ad iustitiam. Nunc ergo in praesenti dubitamus: an De quo tale mixtum ad pondus sit possibile. est qo. Sunt autem argumenta, quibus ipsum esse probari potes . Plini si est: Vbi datur maius Sc minusa x aret.
datur aequale:at datur ni ixtum, cuius ca Ior excedit frigiditatem, At maior est similiter datur,cuius calor minor eli,nt patet, ergo dabitur mixtum , cuius calor aequali, frigiditati et , smiliter de aliis, ergo dabitur mixtum ad pondus. Secundo. Vbi est unum contrariorum ν ire est aliud, it dicitur i. Coeli. tex. - . & 2. Coeli. tex. I s. at est mixtum inaequale in pondere, ergo dabitur etiam oppositum, quod est mixtum aequale ad pondus. Praeterea tertio. Si no pollet esset mix 3. arg. tum ad pondu esset ex eo , quia qualitates contrariae non possunt esse aequales in uno subiccto , at possint esse secundum duas medietates, quibus completur tota latitudo unius, ut quatuor simul cum sei, giditate ut quatuor, non ergo repugnat cise mixtum ad pondus. Quarto. Non eli transitus de extremo ε δή- ad extremum eiusdem rationis, nisi per medium; at mixtum ex minus calido p test peruenire ad magis calidum, quam si igidum , ergo necessario transibit per aequale calidum,&se dabitur mixtum ad pondus. Praeterea quinto. Si mensuratum est, s aret. mc sura debet esse: at me sura citum mixtorum inaequalium podere est ipsum ae citia-
196쪽
Ie nam per ipsi im reliqua mensurantur, si ergo illa inς qualia sunt, profecto erit
ipsum aequale. Praeterea sexto, Si non est mixtum hoc, unum contrarium alteri denominaretur; ipsumque excederet, it sie Deile, &eito dissolueretur mixtum : quod salsum apparet. Tandem septimo. Dantur aequalia quoad qualitates ipsas motivas, puta grauitatem,& leuitatem, ut sit aliquid tantum graue quantum leve; ergo dabitur mixtum etiam aequale quo ad alterati uas: eadem enim uidetur ratio. Probatur antecedens,de oleo, ligno, & aliis, quae su. per aquas posita partem intra aquam , partem extra habenti quod uidetur i dicare, esse aequalis leuitatis, S grauitatis. Hae e sunt argumenta in hac dis- ficultate. Quatuor exist sit& Philosophorum, Si Medicoru circa hoe sitiae. Prima est Galeni lib. I. complex. cap. 9. Et lib. 1. cap. j. qui non solum existimat dari mixtum aequale ad pondus, sed tune putat esse in sita optima dispositione : unde animal persectissimam habere putat temperiem , cum aequalitatem hane sortium est. Argumenta ipsius unum est, sed bonum. Temperies optima elt in actu hominis, ut etiam satetur Aristote. 2.de ani ina, eap de odore, qui hominem in hoe sensu animalia euncta excedere dicit, sed talis temperies est in ponderis aequalitate,ergo illa est optima complexio. Minor probatur, quia si in actu aliqua excederet qualitas , non posset sentire omnes qualitates omnium obiectorum , non enim sentit nisi excedentes qualitatem in obiectis ut si tango aliquid , sentio solum quod magis excedit quod si tactus non haberet aequalitatem , utique non sentiret excelsus, imo plantae , & ossa ob id non sentiunt, sicut dicit Aristotel. cap. de tactu , quia hanc aequalitatem non habent. Secunda sententia est Avicennae sen.
48. Si aliorum Arabum , qui mixtum ad pondus noa esse possibile contendunt ;
8t dicit Avicenna, quod in hoc credendum est magis Physico, quam Medico . Rationes Averro. hine inde collectae
Prima est. In mixtione non potest essae aequalitas ad pondus ergo in mixto. Consequentia est certa; antecedens probatur,quia si qualitates essent plures, nulla ageret in aliam, quia a proportione aequali non est actio nee passio . Hanc ratio
nem habet. r. Methe .co m. Io.
Altera est quae habetur a. Colliget, capite ultimo , quia in singulis mixtis sicut
unica est forma, ita debet esse unica qualitas dominans, quae est velut forma, reliquae ut materia subiectae: si enim multae essent ςquales, non posset mixtum uni. ratem per se habere. Tertia ratio est. I. Coeli. m. . quia si elementis aequalitas inesset, mixtum esset aequaliter leue St graue hoe autem est impossibile, quia ubicunque poneretur, quiesceret,eum non sit maior ratio , quare potius uel illo motu moveretur . Haec est sententia horum Arabum . Tertia sententia est quorundam Mediis eorum,inter quos videtur esse Hugo Senen. super Pen.I.doct. 3. cap. I. Hi distin-luunt quatuor in animali complexiones.
rima est,quam uocant innatam , naturalem, δc primam , Si haee eli illa dispoii. tio proxima, secundum quam suit intro. dii ita forma mixti ibstantialis, Si hane dicunt esse non posse aequalem ad pon dus , imo secundum hane animal est magis frigidum, quam ea lidum.
Altera eli, quam in fluxam vocant. Scito enim, praeter qualitates illas naturales quibus forma consistit in materia tanquam proximis dispositionibus, sunt par tes animalis aliquae calefacientes alias, ut eor, sunt etiam in frigidantes, ut cerebrum , aliasque passiones inducentes, &temperies secundum has qualitates. dicitur in fluxa secundum istam dicunt , animal magis esse ealidum , εc humidum , quam frigidum . Tertia est composita ex innata Se influxa,nam qualitates influxet coniunguntur cum naturalibus, Sc temperiem totalem faciunt, Et secundum illam dicunt esse squale ad pondus; imo tune est optimum temperam etsi AEum innata coplexio
. senten. Hugonis. Quatuor coelexioneε in a ni mali. t.
197쪽
In Lib. II. de Gener. 5 Corru p.
reducitur a d aequalitate ni ponderis ab in-s ixa, tale lique in tactu ei se dicunt: S per . hoe defendunt Galenum.
. Quarta complexio eit totalis, puta, g gregatio qualitatum , que cli in o nnl-nibus pretibus animalis simul ; hane di
eunt esse aequalem ad pondus .i. in tota animali latum eil caloris, qua tu frigiditat is, S aliorum similiter contrariorum, qua uis
non lingulis partibus similiter: quibusdaenim meti calor uragis, quibusdam frigus.
q. semen. Quarta sententia eli nominalium. Marriarii lii. filii .q. rs. Alberti Saxo. q. it.& aliorum. Hi enim dili in gnunt qualitates prima, in motium,quales sunt grauitas, Si leuitas:&alterati uas,quales sunt, qiratu ne assigna-τiipliei te. Iuxta hoc distinguunt, tripliciter in- et intel- telligi polle aequale ad pondus e uno mo-ιigim. x- omnibus qualitatibus, tam altera , b hau tiuis qua moti uis,ut omnet exiitant aequa lex, secundo in solis alterati uis: tertio in salis motiuis.
a dictum His propositis dicite primo , quod effedioxum. ς quale ad psidus in omnibus qualitatibus ex alterativis Se moti uis, eli impollibile. Ratio est: quia illae aequalitates duet sunt incompassibiles: si enim est aequalitas motiuarum, nee elsario erit inaequalitas alterativarum, & e conuerso ; quia minor frigiditas iacit maiorem grauitatem , quam Acit maior calor leuitatem,unde ut tanta sit leuitas,quanta grauitas,debet esse multo plus caloris i quod patet in serro eandent illi no ubi plurimus calor minimum levitatis inducit.
a. dictum Di eunt secundo , posse esse aequale in solis alterativis, Ratio horum eli; quia existenti in equali mixto potest adhinerea eas aliquod intendens uel remittes qualitates, quae intensibiles sunt; poteli igitur sie ad ponderis aequalitatem trahi.a dictum Dicunt tertio, quod potest etiam esse aequale in soli, motivis, ob eandem ratio aem; quia potest applieari intendens uel remittens, Addunt tam ea , quod non propterea istud tale quiescet in quocunque ponatur loco,quod est contra Auer. roem dicunt enim, quod si poneretur in loco ignis ,descenderet,quia aqua,aer,terinta vincerent, x sacerent illud descenderer
prεsertim quia ignis in tota sua sphaera non resisteret similiter si eis et in luperiori parte aeris,deleenderet quia solus ignis
tune resisteret , non aer per totam sitam
sphaeram , codem modo si in terra esset, ascenderet si in iliter per aquam , at si esset in eonfinio duorum, scilicet aeris & aquet,
quiesceret, quia tunc aequales ellent utri u sque resistentiae.
Dicunt quarto, quod quamuis esset ε. dictum aequalis in alterativis, esset adhue corruptibile , & ab extrinseco , ut notumeli, di etiam ab intrinseco . Ratio est , quia quamuis qualitates alterativae sine aequales in gradu , non ob id essent ae iaquales in potentia , nam calor eiusdem gradus cum frigiditate activior est ipsa rob id existente aequalitate in gradu, in existeret in qualitas in potentiis , Sc
tentiae Philosophorum circa hane dis.fieultatem.
Pro explicatione huius diis cultatis sit , suriam
primum fundamentum : Qualitates ele. quali in mentorum in mixtione conuenientes no xes elemε
sunt suis eiens eausa euiusque formae mi l
ti, sed ultra eas opus est aliqua alia virtu- eiens eacite productiva, qualis eli virtus seminis in se formae animalibus, Si plantis ex semine proditis mixti. ctis uel uirtus. Solis vel astris in his quae citra semen generatur uel influetia at qua
in aliis mixti HSc coelor si uirtus. Non enim qualitates hae es ementa res talis sunt naturae, ut formas in alta persectione possint attingere: quamuis non nego , poste aliquam saltem formam mixti Se ipsorum clementorum attingere, ut diximus superius probabiliter. . mis lita-Hinc sequitur, quod quamuis respectu
elementorum sint uirtutes productili V , totum posimiliter dispositq; tamen respectu lor- Dux sunt mariam mixtorum potius liabent ratio- disposi nem dispositionis, Sc materiae, quam virtu QRς 'tis productivae. Ex his sequuntur aliqua notanda, duo Nola t. ex parte uirtutis , duo ex parte qua litatu eudiue harum. Primum sequitur,quod cum uir- sa dispositus prodastiua si causa inducens forma, potest ei se, ut existente aliquantum di .ittai p. uersa qualitatum temperie in druersis ductiva a materiis, producatur calem specie mix- liqua ni oti forma , quia mi eadem specie utitus productiua , unde fit quod forma le ' pio luci. nis inducatur in materia non eodem isti modo disposita quantum ad iras qualitates, sicut es era in quam inducitur etiam forma
198쪽
forma leonis; & hoc, quia cli eadem uir
tus productiva in utraque. 2.Nota Sequitur,cur no omnia indiuidua mix. cur m l ta eiusdE speciei, idem omnino teperamen
dua eius tum lint, sed aliqua poteli esse diu ei sitas,
de speei ei dummodo sint omnia alia temperamenta, noliabeat ut non excedant id, quod speciei debetur. Dino ide Tertium t equitur , si aliquando forma
moti inducitur cum dispositione, sub qua non
potest muli si conservari, nisi accedat alias. Nota. dispositio. U g. anima inducitur in embrio liqua lar ne , tamen non conseruatur ab illa soluinei tu tam di sipositione; sed uirtus productiva super. dispone . addit dispositione, ad conseruandu , quod sub qua si illae dispositiones sitissent caulae . siissice .
D. P0 ςst reui conseruarer quod tamen non est.
seruiii '' Quartsi sequitur, quod illae disi, ossi io
nes, & qualitates obseruant conditionem
Nota. dispositionum in hoe, st maior dispositioma tot di- est necessatia ad producendum, qua post
spoliuore prodii Aum, sit necessaria ut conpiodueen ,cruetur: quod etiam In elementis euenit: ou quam nam aqua petit tales qualitates, & tanta , ad coier- ut sal: tamen post qua est, potest esse eum Rdψm minoribus ut i,atet in aqua calidissi ina et non enim sub tanto calore posset generari: Ita in mixto; aliquando enim ui a corruptionis multam dillemperantur, ita ut sub tali non pollent produci.
s Nota. Quintum, quod quaeque forma specifiomu Dr ea in productione & conteruatione requi-2ζ I, rit certam latitudinem disposition uiri, ita,
ductione ut non possit ipsam transgredi, qita uis sub eccoselua illa multipliciter possit se habere. v.g. spetione te' cies leonis habet tantum calorem,quo maia. Illi ior esse possit-forma ipsius speciei:
iuditiem & similiter est tantus, ut non minor,quam
dilpositio vis intra hosce gradus multipliciter possit num . se habere. Idem in aliis qualitatibus, Saliarum formarum temperamenti .
a. Funda- Secundu fundamentu sit. Omissa aequa metu qua litate ponderis, harii qualitatum te peries tuor in ἔς alis, reduestur ad quatuor in genere. Pri-umpeia ' ma est,in qua abundat calor, & liccitas sumeta, vel pra alias: quae ignea dicitur, & in animali. coplexi hus cholerica uocatur. Secunda est, in quan abundat ealor,& humidum, di aerea dicitur, in animalibus autem sanguineas. Terintia, in qua excedit frigiditas, ct humiditas: quae eli aquea, & dicitur in animalibusi flegmatica . Quarta terrea, in qua excedit frigiditas cum siccitate, quae dicitur in animalibus melancholia.
Aduerte aute quod rusque diuidit ut
in modos innumerabiles; secundum maiorem , uel minorem excessum duarum ad iEi,etamEalia , ut est si magis calidum, uel minus; & totu sunt similiter duarum inter se; ut prima chole-rita eli multiplex : potest enim esse aeque Vcalida & sicca, aut magis calida, quam sic. yca, aut magis sicca, quam calida ; & ulterius respectu aliarum magis sicca, aut mi. rus, magis calida , aut minus, excedendo alias duas: idem in quo uis alio temperamento: unde consurgunt innumera tem peramenta pro uarii, lite cier uin & indiuiduorum mixtorum tarmis. Sit tertium sundamentum . Proportio a Funda- qualitatu, qu .ae in specie est, potest in indi- mentupouiduo alterius i ueniri, sed non eadem ra- testtione, sed uni intemperata, alteri temporata erit, uel si utrique intemperat , unierit petiei ali magis, alteri minus. v. g. roteli calor, qui quo n-- est in leone, in homine esse, tame in leone d in ali sacit temperiem pro tali forma; at in libuit ςeς- 'ne saceret febrim, & magna intemperiem. Praeterea , ea lor qui iii homine iacit aliquam intempellem, in leone tantum saceret minorem : unde fit, ut ea loris gradus idem unum saceret temperatum, alterum intemperatum: unum parum calidum, alterum calidissimum in propria specie . Inimo in una specie Fin Ioea diuersa: Ny x
Ianta. n. qualitas homini, unius climatis siceret temperatum , alte tu intem Petatum,
ut bene dicit Avicen. sen. I. doct-3. sNon iguur in conueniens est , eandem' 'proportione in diuersis esse etiam speciebus, ct sacere diuerso, effectus. loquor auistem de proportione qualitatum ex mi tione consequenti.
Immo puto, quod in eiusdem specie in . Nota l. diuiduis poteti eadem proportio qualitatum inueniri, & utrique esse tena perata,&bona; immo de facto inuenitur, qua uis ab aliis causis aliquantulum uarietur . Argumentum huius est, quod experimur duo i indiuidua sere in omnibus similia, ct in animalibus ipsis. Sit quarta sundamentum. Duplex salte Fund est iii animalib. temperies. Una, quae dicitur. pn uda innata, ct haee est illa proxima qualitatun dispositio ad formam,quq prima complet' pera mei xio dicitur ; Altera est,quae sermam con tum.
seruat, ac operation: bus ipsius materiam
reddit aptiorem; Sc haee in fluxa dicitur. Y 1 Cuius
199쪽
Nota a. Nota 3. De aetatibus. quinque sunt
In Lib. I i. de Gener.ec Corrupi.
Cuius diuersitatis duplex est ratio. Prima est, quia partes animalis iant heth et rogeneae , & dissimiles inter se ad varia munera in ipso corpore obeunda; idcirco nopotuerunt omnes idem prorsus natiuum sortiri temperamentum , sed 'quaedam stigidae ct humidae ualde sunt, ut cerebrum: quaedam frigidae & siccae, ut ossa, cartilagines , & nervi, licet non aequaliter illae , quaedam lium idae, ut pulmo, secundum Galenum : quaedam calidae. Ex hae diuersitate, consequitur nec ensario, ut quq excedit nimis, agat in aliam secundum suum excessum: & si e consequitur ex hoc influxu simul cum qualitatenatiua alia temperies in parte: unde cerebrum natura frigidissim li,at a colore coris
dis icyctatur, nerui, si cutis sicea, & frigida: at a spiritu,& ab ipso singuine hum cstantur,& calcfunt: & in hoc apparet ordo naturae mirabilis: posuit enim Partes in animali, quq intemperatς per se inuicem se ad temperiem reducerent. Altera causa est : quia animal haberet proprietates, qiiς non possent simul ex unica prouenire temperie, eli enim sorte di durum iob id est multum terreum . si autem terreum, consequitur siccitas & frigiditas ex compositione elementari. at quia motu in habet, sensum, augmentationem& uitae opera ; indigebat calore multo &humido : ob id natura adiunxit principia ultra mixtionem primam, quae influerent, atque ita temperarent primam temperie secundum qualitates primas.
Ex quo sit, quod si prima temperies inspiciatur in animali, sere tota est sicca, &frigida, ut in inanimatis: quia terrae multu i at si in fluxa,cli calida,& humida magis,& in hoc uita consistit: signum est auten ,quod uiget frigiditas, uita recedente, similiter & liccitas. Ex quo nota unum,quod cum si mutatio temperamenti in aetatibus, illa mutatio fit praecipue ratione inlluxae,non aut cratione innat S. Sunt enim quinq; aetates,ut recte dicit Fernelius lib. 3. Adolestutia, Iuventus, Virilis aetas, Senectus, Decrepitudo,in prima abundat calor,& humidis, in ultima frigiditas,& siccitas. Prima alas est adolescelia,quia in ea totum sit animalis augmentum: uiget. n. humidum prolificans paries,& extensioni iaciens aptas,quae durat usq; ad vigesimum quintum annum: diuiditurque in quatuor partes. Prima eii insantia usq; ad qliartu circiter annum: in qua state multu uiget calor& humiditas: obici membra fiant laxa,pedes infirmi, ut nequeat homo ambulare prae nimia humiditate laxatis partibus. Altera est pueritia,usque ad decimum annum,in qua adhue uiget calor, & humiditas, sed non tanta humiditas,quae paulatim consumitur, ob id iam mag:s consisere homo, ac progredi, quamvis debiles adhue sint uires. Tertia est pubertas usq; ad decimum octauunt, si qua minus humidum. Quarta dicta nomine generis . adolescetia utq; ad vigesimum quintum, in omnibus calor, 3c humiditas uigent, semper tamen minor,& minor hun aditas, quamuis plus sit in hoc toto tempore hunuditatis, quam siccitatis. Secunda aetas a vigesimo quinto usque ad trigesimum quintum , aut quadragesimum dicta forida , seu iuuentus, sortis Scagilis, in qua iam incipit vigere siccitas, ut sit calida,& sicca. Tertia est usq; ad quinquagesimum,qus est coctas artas, Sc uirilis, ct uersus mediocritate qualitatu te dens, in qua maxime innata esiplexio qualis elset, apparet.
Quarta utque ad sexagesimum quintum dicta lenectus, in qua si iam aliqualis conuerso, est enim frigida, ct sicca. Vltima decrepitudo quς siccistinia est,& frigidissima: ob id sensus frigidi dicuntur multasq; habent proprietates, ob sti-giditate nimiam , & siccitate prouenientes. Hs states aliquando accelerantur uel tardantur aliquibus de causis. Pr ster ea non in omnibus animalibus eosdem habent annorum periodos; quod non est prς sentis loci amplius discutere. His conlii tutis , pro quς Ilionis dilucidatione, sit prima concluso. Mixtionem innatam esse aequalem in pondere , seu mixtum, quoad temperiem primam ex mixtione elementorum insurgenteni essesquale in pondere uix posse in natura accidere credo.
Hane mihi persuadeo r na mixta, aut sunt persecta, aut impet secta. Si persecta, que ex quatuor elementis constant, se omnia
prima infantia. 2. Pueri ita. 3. pubera
alas dein creeita. Nota 1 Concl.
200쪽
omnia tartia sunt Si consistentia ob idque
abundant terra; aliter non possent consisere : at c si maiori copia terrae non potesteonsistere aequalitas qualitatum : vincit enim tetra : Ob hoc etiam animalia quantum ad primam complexionem sicca sunt& frigida. Si autem imperfecta sunt, quae ex pluribus, sed non omnibus constant elementis, aut consistentiam habent, aut uuida sunt: & tunc semper unum elemen tum in maiori copia est: unde dissicile potest tale ad pondus temperamentum exprima mixtione insurgere. Secunda conclusio. Secundum complexionem influxam esse aliquid aequalitermixtum, non est dubium . Hae e ostenditur ex eo,quod non est aliqua qualitas remissa, quae intendi no possit: nec intensa,quin remitti possit, exiliente ergo innata qualitatum inaequalitate, poterit per superuenientem in fluxa ad temperiem trahi & q- qualitatem quod inaequale est. Et hoe mihi multum persuadet argumentu Galent: cutis enim humana nisi liaberet aequalitatem, utique non posset percipere qualitates tangibiles, at talis temperies non est cuti innata, cum sit terrea.
Tertia conclusio. Et se animal quo ad omnes suas partes in aequalitate ponderis, ita, ut singulae sint aequales in se, fieri non potest. Aduerte, quod partes esse diuersi, uel inaequalis temperamenti in nati, non dubium est; tame modo superaddimus,quod nee accedente influxa, id fieri potest. Patet primo ; quia impedirentur sunctiones partium, quae non consistunt cum tali aequalitate, ut cor debet ess e calidissimum: aliter non cosilleret uita,cerebrum
frigidissimum; ossa sicca , & nerui pupilla
humida , quod sint natura ad pondera reduceret ista, utique perirent ipsorum ope
Indicat etiam hoe experisitiatoga enim, cartilagines,& caro, quamuis animam habeant, non sentiunt, nee possunt sentire, quod si talem possent in sua naturali di. spositione admittere temperiem , utique sentire possiant, non ergo omnes partes
aptae sunt ad talem aequalitatem, seὸ quibus aptus est inesse sensus tactus, ut pelli. culae, & cutes, & alia huiusmodi.
Cono. Quarta conclusio. Esse temperiem ad
x. Conet. N. potest aiat oesItes liabexe m. ias ad aequa litates n. Nota l. I. Ratio. . Experientia.
pondus in toto animali aggregative esse emo qui potest, ut V. g. in uno toto animali sit tan.
tum caloris,quantum frigiditatis, similiter data: .
aliorum contratiorum duorum, non ob - tu ad quasi ante,quod partes inter se non habeant ta litate Iem aequalitatem, nee in hoc discordia est
ulla apud Philosophos. Quinta coclusio. In hae temperie aequa 3 ςψης
Ii qualitatum, maxin C consistit Lanitas to--iutius, de in parte aequali, secundum pondus, qualitate maxime inest tactus,& etiam sanitas, ut mixti ra. bene dicit Galenus. it Hoe probatur de sanitate: nam de sensu ia 4 iget procedit argumentum Galeni factum. Illa iactus. est optima temperies, quae magis distat 1 1. Ratio. qualitatum extremo, magis. n. resistit, vead extremum non possit trahi, in quo corruptio consistit, at complexio in medio prorsus ac aequali in pondere, distat maxime ab extremis, ergo ista est temperatissi. ma, Sc optima. Minor patet, si enim est aliqua excedens qualitas, iam hoe facilius ad extremum trahi potest, quam si non excederet, citius enim fit summus calor, tui est ut sex, quam qui eli ut a quatuor . Dices. Hoc argumento probatur, quod obiectio melius erit esse calore, ut unum, hie enim magis distat a summo calore. Dico, quod lux . non ualet, nam si eis et calor, ut unu, tunc alterum contrarium, scilicet stigiditas esset prope summum , & sic ex alia parte eia set Acilius eorruptio.Ut ergo omnia simul distent, maxime debet esse in medio . A eedit ad hoc, quod hae ratione nulla qua litas alteram superabit, eum sint aequales, at si una esset maior, satilius alteram superabit, & ita facilius corruperetur animat: eorpus ergo, quod sic aequale fuerit iuxta quartam conclusionem,etit in optima dispositione totali. Similiter pars, quae ita fuerit iuxta se- Idem de eundam eonclusionem erit optime secun palleata duni sanitatem disposita. unde Arilloteles Problem. sect. s. q. I I. quae consiliunr inaequalitate, facile infirmari dicit, sed facile iterum sanarii, quod est optimi temperamenti.
Rationes autem Averr. nullius sunt ua Adiatio. loris, nee probat quicquam etiam, nec ae- nes Aura quale secundum primam conclusionem, quod quamuis non detur , tamen id non probat Averroe .