R.P.D. Mercurii Vipere Beneuentani ... De disciplinarum virtutumque laudibus opusculum

111쪽

tes deosμ i mortalium Auce in terris agere iudicanesiveret multis: virtutui ministri hine Plato philos pho' diuinis in rebus peritissimus a stirit sapiente vi F um' veri dei topia mi l imitatote: cogni I amator et esse oportere cuius sola participatione beatus fiet ac Cicero vera' virtutu inquies in talo deo esse sed nos disserens veri iurisi germans eius iustitit solidam S expisTam effigie nullam tenemus: Vmbra: imaginibusq; utimur: easq; ipsas Vtin . sequeremur ferunt enim ab optimis naturia ac virtuti s exeptis hinc Plutarchus pcipui tres te sentit qbus deus pstatissimus dicitur imortalitate a potentia; iustitia virtute thap qdem triti pstanti sit ma virtute esse opinatur qua nihil pulcriusi nihil honestius: nihil diuinius esse cernii quadoquideinane de elemeta natura no intereut & fulmina terremotus et ventop turbines fluminus iperusi igniueon grationes unaxima ivina habere videntur ex quo a iustitii virtuteueperantia : prudelia aliena sunt: ab sqtate pietater modestia: sapietia explosa esse noscutimhine Cicero hic est lex illa vera ire cta naturet ratio: congruens diffusa in omnes: constans sempiternatque iubedo mortales ad officia Vocet: veta ndo a fraude deterreati cui nec deroga ri fas esti nec prorogarnaliqd licet: neq; tota abrog ri Potest et quet apud oes gentes omni tempora

112쪽

sempite iis imutabili ferit unde Aristotelis sa

Pienteni per seipsum inquies contemplari posie λ quato sapietior sit: tanto nugis eum agere asse ait dei tanuti ummortalis auspicio ti8 si philoso, hi sapientiasti astruut in diuinariam rerum agni tione contineti:& eos tantum dicunt. sapientes quientis acumine superna indagan t S eadem quaetum per monilem fragilitatem fieri liquet imita. Ut omni studio: diligentiai r ac animum ad in Tnenia assequuntur quarum singula officia: acra tione disponunt mit Anaxagoras qui prudentit munus esse coelestia contemplari asserebat et ter restria omnia dispicere illa sequi i hie autem

fugere 1 patrimoniol necessariis conlato asserens solam illam coelestem patriam t a qua originem ducimus nostram esse. Diogines temperantis vero munus esse nihil priter naturε necessitatem querere t reliqua autem omnia relinquerer ut ip/se peregit sub dioiae deo pernoctarei ut qui adip

sam summum bonum referret ad Cratem scripsit Thebanum memento paupertatis 4 a me Irbi datum principatum in omnem vitam: hinc Epi. curus naturales opes parabiles esse ut quae finitisnt in animum autem opinionum infinitti Neterminos omnis honestatis excellunt i quippe eum fortitudinis munus sit nunqua animo ter ιeri succumberet periclis i Sed animi intea/

113쪽

tione pertingere quando a mortalibus nihil pes erius idiuiniusq; afferri potest vi Socrates asseruit quippe cum iustitis munus sit Delini cognoscere sempiternum iustitis esse autorem r& idcisco si Iam hane e estem rae diuinam sapietiam sequi Oporterer qua omni virtutis studio amplectari ex petit. hinc Homerus quosda Trhaces semideos appellat quos iustitia prestates fui sti tradidit & solam hanc vitς institutionem esse expetendamtexqua viri sapientes:& beati evadunt. pleri phi losophorum voluere iustitis munus esse ita cum Deo diuinis mentibus sociarii ut illis perpetuo foedere indissolubili vinculo colungantur ut etiaEraclitum autumam perhibent unde ad Darium Persarum regem scribens mortales omnes a veri taret atq; iustitia abhorrere: & auaritis inseruire itatilil gloris: se aut paucis esse contentum & idcirco ad Persas nequaci accedere vellet a quibus ac/cersitus extiterati sicut igitur in Dei opti. max. boona omnia elucescunt: sic multo magis virtutum

ipsa' effigies de simulachra percesendu inesserest illic prudelia itemperantia quod eadem perpetua

intentione conuersa omnia moderatur fortitudos, semper eadem esit nec variatur aliquando nec immutaturriustitia aut quod perenis sempiternat legea perpetua sui operis continuatione non

stectitur. quippe qui iustitia colit reum necesse est

114쪽

vt virtutes et citere cotineantur tomnium nutrixi

parensi iustitiai qu si in animis versee sapientiat. K in corpore de bona valitudo is in domo cocondia i si in eluitate pax et si denio in hoc quo pro

uidentia nominatur hane ut Angelus vir sumomopere eruditissimus asserebat . qui habent nec metu perturbantur et nec pudore confunduntur et nee sollicitudine carpunturanec angoribus excru

ciantur. sed ipsi sibi constant εἰ qui sincera volu/tas est tranquillo: quietol animo persimuntur. ita

gens indorum qui Pedalii vocantur nihil a Diis aliud in sacrificiis q iustitiam poscebantiqua Vna impetrata omnia se adeptos putabati hine Crisppus Stoicus annuit pictores iustitiς faciem solitos fuisse pingere: eam quide virgine faciebant taspecto seueroi ac formidabili peracti oculoruaciet vultu verecundo cum dignitate ac maiestate sine atrocitate taut humilitatem ostenderent iudicem grauem esse oportere se verum tintegrum in adulabilem in misericordem tui virtutet veritatet ma testatet verenduinempe ut Carneades Atheniensium orator in Capitolina arce ad utraq; partem de iustitia asseruiti iustitiam virtutum omnium inquiens maximam esse εἰ ab innocetiarprudelia

non posse seiungi iustus si qdem nullius utilitatis elusa quepiam f llat nel permittet ut aliquis stipsum decipiatinet iniuriam sciens alicui pbeati

115쪽

N si nactus fuerit saueiu aut Imbecilliore et nautagio cu tabula nante ipsu in incolume reddere. cu rabitidi ut ide Carneades afferret solebat si iustus vir aspexerit qu eplani ri cuius et mora et emollis meto futura sit ipsum manebit ivt vim sugnaueat emadmodum enim deus ut inqt plutarchus

esto pulcherrimu sui ipsius simulacrii cottituit soli ac luna talis est in repub mago qdei reuerens iustitia tuetur thoc est dei ratione gellatiNempe stellecta no sceptru aut fulme aut tridente qO spetie se ipsos nonulli fingunt ac pinguli stultitia sua videatur in accessii redentes: iuidiosam offendituraeni deus hiis q tonitrua fulmina radiop iaculatioines imitaturi Delectat aut is si sua cinulan. virtutem semet in honestate di humanitate reddunt aqsmiles atq; hos in maius piovehit imparties suaeqtate iustitia veritatei ac masuetudine qbus reb nihil est diuine nec ignis mel lux: neq; solis ruresus nec ortustaut occasus astrorum nec ipsa eter/nitas aut imortalitas no en I selix est deus viis spartio ised eo qcr est princeps virtutisi Nahoc est num et porro virtutis decus estri qcr gerit Ueriuiun de Pindarus sis enim mortaliu speratori Uarabit lex inqt mortaliu S i mortaliu regina illi viva insita ratio sem p couiues nec unil animu suo ductu sua moderationς destituest Na prudeli erudito

principi intus in aio ad est q semp ide dictet ac iu

116쪽

beat.Hinc philosophiedigere pric eιγ histros esse dei ad mortaliu salute bona ab deo condo. nata illis largiae ut partim distribuetiptim seruet Rursus Plutarcus vides in sublimi celu hoc ime sum qcr terra undiq; liqdis undis ampleetis illud qde demictit seminu qbus opus est,pricipia terra

vero P ducit et crescut aut partim ibrib' parti stellis ac luna colauetibus porro sol ornat oiao1b' vim amoris ex se admisces: sed tot tantis muneribus

ac bonis q dii largiune ino licet nee fruit nec uti reclefit lexi iustitia priceps ita iustitia qdelegis est finis ilex aut pricipis opus: princeps vero dei simulacrum administratis uniuersa nihil eges

j Phydia i statuario inel Policreto neq; Miron et sed ipse se ipsum p virtute deo simile reddidit aefabricatus est statua o1um visu iucudissima ac magnificeti si lima Hine illepsa prex aulicu habebat ut diluculo igrederes illii afferret. eya surge rexeyal ministraqMeseromacies luxit vn Esiodus iustitia virgine esse in corrupta pudoris modestier& utilitatis amica: vn Anasareli' eu ad Alexadrude Criti cede discrutiante se se cosolares ita dixisse forma crito iustitia eodidisseque diis assideat vi qmd a tege fieret fas ius 3 videretur ido nec recte nec utiliter ut inquit Plutarcus quu rege rati penii tentem animare ad similia patra da existimaretur

Itas prisci sane edocuere quod absq; iustitia prin

117쪽

cipatum recte gerere ne deum qdem ipsum posse

eum iustitia ipsa virtus sitrac singulare hominum bonum ita bona omnia:& in se oes virtutes complectatur quae coe u hominum ad coelos migrasse poetε finxere: quop primi ut iam exarauimus Moseus: Linus: Orpheus: Homerusq; cuius scri pia ad modii celebrant hisq; repertore heroici versus ut Flaccus caniti alii perhibet ante Troianum bellum Pythio oraculo repertum Iambicum vero contra Lyeambum socerum inuenit Archilocus saphieii Achaicit Lyrici talial carmina a suis plerui vel modi si Vel pedibust vel et inuentoriobus compellanturi Tragoediam vero & Satyram primum osum tradunt inuenisse Platonemi Latinis vero primam dedisse Liuium t coinemorant

comediaR Ennium i SatyraF Lucillum i illustres poetε apud Grecos Homerus quem in scribe dis bellistati erroribus: Virgilius est imitatus maxi me Theocritus syracusanus quem idem est in pastoribus canendis secutus pretereat Hesiodus eu ius agricultura imulatur Aratus a quo signa tempestatum i& Pysander a quo Troia eversione ac cepit Apollonius nauticat Pindarus:Epicarmust Diphilus leuius Plautus totam pene cρpit A sina/riat Saphosi Sapost Lesbia Solonis tepore lusi Sophoclest Anaxander: a quo i& Τeretius idet eanstulere per multa r Euripides RAphricanus

118쪽

Aristophanes aliiqi quiplurimi ex Iatinis vero

En nius i Neuiust Gelliust Pacuviust Aph raniustulautust Terentius cuius comedias plurimi suprariori Aphricano ascribui.Lucretiust Actiust Virgilius rLucanusi Horati't Ouidius Iuvenalisi Statiust Syllius: Catullust Tibullus: Propertiusr Martialis idc alii quaplurima quos prisci omnes sapietest virtutet preditos nucuparimit eorumq; vesti/giis inlitrebant tanqua vinute predito si hinc illa Crispi sententia recte inquit diuitiarum & forma lorit fluxa atq; fragi lis est virtus clara xterna abeetnec secundis rebus elatos in et fractos in aduersiis: omnia quidem vincit:omnia expagnat: de nil virtuti nimium nihil est cui parenti& ola so lla et fortist&constans; atq; amores perturbationum otu Itrepida excipit S nihil externop indigna cuncta de te pollicetur ac sibi uni satis est, sola Tyrannos: aut hominum casus non perhorresciti sola fortune ludibria ridet; sola deniq; auram popuIarem effugit stultitia nescit multos enim cruciet honorestae magistratus plures etia auaritia & ab initio perdidit i atq; innumerabiles ut foris in se OIum oculos conuerterent ac illustres in populo haberentur: vitam domi in merore:& lachrymis actam traduxerunt na opes S gloria miseros urit

ut inquit Tragicus o si pateat pectora diuitsi quatos intus sublimis agit fortuna metus. Denit eos

119쪽

homines esse plane negaueram i qui vita sit in tibveluti pecora transirent. usi Maro quo me quolpossim tollere humorvictor virili volitare p ora& Flaccus dignum laude viruin musa vetat mori interrogatus equidem Socrates q sibi csteris lar tu natior videret eu esse respodisse fert a plus virtutis pos iideret quas em p Aristitides & Phocionoibus longe ante posuere inunc ad Dialetica per ueniendum est Aristoteles tradidit Mellisitu Ana Xagora atq; alios et plurimos philosophis studia sectitores errasse itaq; dialecticsignoratione peipitatos nunc stulte moueri terram nunc assurde multos mundos: nunc superilitiosius copositum

ex lapidibus coetu opinatos q si tenuissent Diale cticam nunq inter stultos: tanq manifestos errores incidissenti adeo ad veritate indagadam Dialectica miruin nos in modu dirigere & quasi digito ostendere consueuit logici inuentorem Stoicoruqdem principe Zenone fuisse . qua postea Platoosum primus appellauit Dialecticatseruit Thu.rtu Elynomacum ante oes de preloquiis predicanaetis* scripsisse. Cyrone vero acutulat* aceeri inum Dialecticu corneu ait inuolutu di Terendi genus intulisse. Archisilaus his q mediam inuexit ρcb demia primus in utra p partem disserere constituit quo genus disputandi Gorgeas Leontinus adeo mirifice coprehesus e viΙfiteri ausus sit qua

120쪽

euo de re qui sibi obiceres Oibus sese responsul uquod cu aliquando pstitisset primus olum aurea sibi statua in Apollinis illo sibi collocavit: qua in re Pditu est preter citeros polluisse Crisippuieu q primus schola in Licio sub aperto coelo costituit ut costat dicere solitos Athenienses aut nulla apud Deos imortales dialectica aut sola inueniti Ctisis i a Carneadis quot vis fuit in disputando longe uehemetissima: Diogenes quia M. An

tonii oratoris etate Risitiam Venit Legatus Athe 'niensiu acerri inu se dialecticu Pfitcba Loibus ta men Aristoteles ante celluit Tarentinum imitatus

Archi tam viru sua tepestate haud scio an potius Greeit preliantissimum & Platonis in primis fa miliarem ex latinis ad quos sero hic disciplina

peruenit siqui fuere paulo acutiores omnes for lasse pretet Varronem sunt qua notissimi me sumus ignari hanc unam esse artem ad veri falsi cognitionem vehementer accomodatam N ad disputandum probandum uefellendum: confuta dum valere plurri nil. iter enirn aperit ad oem philosophia expeditissimu qua in re grauiter ut solet Stoici nemine ignaru atl experte dialectic futuruivnil cesent in oratione sapientes ipsa enim via Tertit mortales impellit ad fidem amplectanda seruandat ipsa nat fides virtutibus fine perscribit etenim ex his speciebus quas iustitia pilat sed