장음표시 사용
21쪽
s IACOBI PROLiI homine dignae habeantur, utram aetas haec mea hersequatur Atqui,si exempla,inquam, Iuli, lasequi oporteat, in quibus ineffluis maxima uel ad deliberandum, uel ad agendum, vi illud re te
Quod exemplo fit,iisti licere putant,
domi habes magistros uiuenti,ac duces:in quossi intueri ueti,tis liberandi rationem omnem explicatam habes. Illud scito, atq; insile tibi exemplum sumito clari jimum, Iulio II Pont. Maae. II nomen haereditarium adhuc tu ex eo habes, reliqua fortassis tua uirtus tibi olim dabis traducta ui se uitam omnem uel in proscurandis commodis amicorum, ac priuatorum, uel in admirustrasti e rerum publicarum:in qua pra se tulerit er scientiam gusbernaniι sngularem, , magnam animi integritate refertamese eius omni genere monimentorum Italiam :quit; pro eius fas luse,aut dignitate tot exhauserit labores, adhue extitisse nemis nem: a te, haec omnia perfecisse nonde praemiorum , quae nulla tantae uirtuti inueniri poterant seisola rectefactorum conscienstia contentum ex qua eam, quae optimo cuiq, praemium Ui amspli simum, immorta blatemfuerit ille cosequutus. Illi autem,quo rum te dicis exemplo moueri sit quorundam periculorum metus, aut labores perterruerunt, quos abquando maximos subire cogit
amplitudo muneris is quietis pellexit amor, minus forta se repres hen ione carent:qui ossicio, ar dignitati suae deesse usi siunt, ea reformidantes, quae pati suprema est pietatis laus. Id autem tu modo melius ex me cognosces. Quanquam dissicile iistuc mihi fore uiteor salutandi enim uos causa , non distulandi, huc ueneram. Expone jam nobis , insuit Antonius, quie habes: continenti, ac perpes
22쪽
DE BENEFICEN. ofa. Dperpetua oratione utare licet:liquentem nemo unquam, aut raro
interpellabit. Rursu inquam assirmo in delectu vitae, quam sequi uolumus, illud huius genus ab unoquoq; alteri anteponi debere,unde in alios utilitas existit maior,atq; eo rationes fers me omnes referri oportere,ut caeteris semper prodesse uelimus. Itaq; ei, qui es a nobis hoc sermone in lituendus, quae uitae ratioeomeniat,tr quibus artibus infructus esse debeat, ante Leebiamus: in ea, quae magis necessaria uidebuntur, ad benescentium praecepta a feremus. De qua plane uolumus ita di si erere,ut uim eius omnem latissme complectamur:cum,qui antehacce de re dius utarunt, eam magis intellexi spe, quam oratione explica1be uis deanturitametsi nesat quidem omnia forta bis intros exerunt.
Verum,id totum qualest,ex his manifestum set, quae dicens tur. Potes hoc quidem feri a nobis,aut etiam debet:qui pro nos stra facultate ingeni , quantulacumque ea est, alijs emolumenti
aliquid afferre uolumus. Nam et duces habemus, a quibus initium itineris nobis commondratum est, exitum iessaut nolentibus, aut minussoria De animaduertentibus: se uirtutum omnium assinistas quaedam,atq, inter se colligatio tanta,quanta esse potest, liberriores nos facit.Impellit praeterea ipsus natura duae edis cum per se ita ris,ir clara,tum uero illud commune bonum , quo omnes inter se conueniunt ,satim uel ipso nomine una complecti uides tur: bene enim facere nos uirtus omnis cogit, qua excoluntur animi mores, O ad bonam frugem periucuntur. Cumq; sint praestantismae, r maxime in signes, quae animum ad contems plationem rerum sesinantem interdum, inhiantemq; trahunt, bonos homines faciunt tantum uirtutes hae, quae morales dicuns
23쪽
IO . IACOBI PHOL 1 I racitur. Quare iure omnium hanc poterimus licere e se praxiari pramam: quae id honestum atq, excedens hoc autem est bonum quod est omnibus commune, tanquam propriumsti uendicarit: ut ex hoc uno ipsi intelligeremus, ex omnibus aliarum uirtutum fundictionibus nullam ea, quae ex hac manet , honessorem uideri. In primis uelis locupletem ut Iaciamus benescentiam , suis , ipsam
decoremus ornamentis, multo alacriores trabit, uera acrosandictaq; religio:quam tueri, ac uereri se omnes debent, O nos masgis, qui sacris initiati sumus. Is enim, quem deum, r hominem fimul colimus,, sermone,im uita exemplo caeteris hanc ita praesfert,ut jummum hominis, aeternumqt bonum quantum quidem ad eius adeptionem imbecillitas humana potesta senescentiae posti unum uoluerit sicceptum referri :quo quidem eorum, quae nunca speristiua, teste sc utimur,ut nulla nec auctoritas maior,nec rastio irmior esse post. Quare huius eam facultatem e se dicimus
nos, ut,cum rerum humanarum ortus optabiles, praclaraq; inigua senescentiae tribuamus , progrestus quoq, mox ipsarum alurauari, ac demum conseruationem, incolumi fatemii eadem contines
Y0tituamus d autem ut planius ostendatur, ea quid sit, expliscanium: le tritione enim reole,atq; exacte instituta,omnium, tueὸi tutanda siunt, traditio sequetur explicastor. Verum illa prius d utere, atq; explanare est nec e , de quibus controuersia aliqquii post ex lern a natura sit,nec nerrum quae sit eius tanquam materies quaedam,circa quam uersetur, in quibusue collocare ipssam oporteat. Neq; uero fas estis dubium reuocare, utratus esit,suam Graeci λέπε tibii uocant:quam Philosophorum quorundam testin io,auctoritate ; huiusmodi esse constat: ἐγ
24쪽
nos copiosus , quam ilθ,dilutantes ostendemus. Cur enim, ut aequitas, quae iu)btiae pars e l potior, animum excolendo ita afuscit, ut, quet leges omittunt, pro arbitrio is corrigat: uidereq; nonnullos lices, qui ex profeso summa cum aborum utilitate Aurimant quotidie controuersas , quas at mutarum pernitiem iuudicia grauiora aluntvtem bonitas si Ciceroni credimus em quarundam uirtutum inter Ie coniunctione compacta uirtus, quae nihil, nigi quod bonum est,uelle homines prope cogit, G quo bomviri dicuntur, ita etiam haec non docealsae hos ipsos charitate in
omnes in lammatos aborum commotis inferuire, ut nolint unα
quam,Nisi, quoi praeclarum e t,er gloriosum, non prosterit aut cur affectus is,qui gratia dicitur,non potest in animis sic imprismi, r smari,ut euelleresit quam dissicillimum Id certe uirtu iis,quam affectuum moderatricem Philosophi satuunt, munus6sie, qui neget, arbitror esse neminem. Praeterea benescentia qu ii fert a uirtute: quae, sive uniuersa simul accipiatur ue distri buatur in partes,proculdubio habitus es s , ut Aristoteles alis
quando uult inirtus sit bonorum effectrix, conservatrix faculatas eadem practerea erga abos magnorum, im omnis generis besneficiorum parens quanquam de hoc abo in loco paullo diffusus a nobis dilutabitur. Itaq; ea ite declarabuntur, quae reliqua hic ἐesunt. Negi,id quod his maxime consentaneum ess,deossuos besnestas poti bimum stoici esse uolui sent si bonum istuc ex eorum numero e se iudicaui fient,quae, qui po fident,illorum propria dici non postunt:aut, si aliquando bensci e se demerent in quibus mali quicquam esse , cogitare est nefas. Atq; haec a Philosophis Ex aba autem multo ueriore philo sophia benescentiam uirtutem B a
25쪽
ΙΣ . IACOBI PROLiIesse polssumus egregie tueri. Nam , cum Theologorum nosmerum decreto charitassi uirtus , quam immortalis Deus homini tribuat, qui largientis liberalitatem non alernatur ae uero qui praeditisnt, homines constet aliorum utilitatiservire, minus uaprocurantes, certe beneficentiam quoq;, cuius parentem charita:
tem e spe dicimus, uirtutem esbe fateri necesse est. Nunquam enim, ut inquit Diuus Paulus iners es charitas: semper puerit, quod alteri si utile i quae si beneficia prudenter locabit, eadem utit beneficentia effficietur e ut recte omnino in boolorci ipsi dedi s suissensi sse uideantur: quos is diligere, quibus consulerent
O , quos amarent, HS accurate,sapienterq; consulere uoluerunt.
V trum aute e pofortasse quis iam ambigat propter constentionem hominum eruditorum d ludio,curas hanc animi adgratifcandum propensionem coniunctam cum recte in hoc ipso agema discientia nobis isi comparemus,an potius,cum primum in lucem edimur, ipsa quos, ut reliqua, et una procreantur, nos cons quatur comes, uidere, ac d udicare perfacile est. - audiendus Plato, aut Socrates, qui uirtutes omnes censet natura conii lare; er,dum reminiscentiam tuetur stoctrinam negat. Cur,si tantum
cum philosophis sentiendum elis, nonsit illud uerius, aut probabis bus,quod ii prius Aristoteles uir docti semus, cuti pleraq;,uidit acutius et rἡst communi omnium prope, qui Philosophi e spe uoluervunt ententia comprobatum es, animos uidelicet humanos conlutionem illam, uiniqi syesortitos,ut eam ortu ipso facultatem eos ceperint. qua psipent accedentesulo, te; exercitatione aut eracob moribus, aut doctrina expoliri, em ornari praesertim cum mentis acies una Vprehensione principiorum post seipsam era
26쪽
citare,atq; at eorum, que oriuntur ex principist, cogitationei cdgnitionemque tralucere L praeterea ratio cupiditati imperare Etenim, i eas nobis initio nolline originta, ut caetera,quae natu ratra dicuntur,natura largita esset,non autem eam, quam dixismus, liberam adipiscenti facultatem , esemus plane boni omnese mee malus , sagitiosus , Iupiter Saturni patris tempus aureum cere unquam inquinasset, qui nulla ratione illuc moliri potui siet. Vt enim eorum, quae naturalia sunt, haud alia conditio ese pasitit, ais, ea, qua Junt a natura inTituta rec dediscere, is oblia uisci pollunt leuia motum sibi naturalem,ac proprium,quisursumes,nec grauia illum, qui deorsem, ita ad contrariam partem tms probitatis homines seje nunquam deflexi stetit ; nec ab ea, quam ab cere non poterant, excidi sent probitate. Atque haec, quae Peris patetici docent, probabiliora uidentur, quam, quae e philosophis taeteri protulerunt. Ea uero, quam isi profitemur , philosophia multo uerior, ac sanctior at erit hominum animos a deo leproscreatos,proc earη, quotidie qui apud Platonem nullum sui refervunt initium:&1 multo secus, atq; hi dicant, qui naturae omnia tribuunt, ab eodem, qui procreauit riu ipso excultos Disse, im omxnium uirtutum in ignitos ornamentis , uerum haec omnia homiis nem am De uitio,culpaq; deprauatae uoluntatis , cui tamen relissa sit facultas recuperandi sola , labori autem huic perdiffcili,
O immenso praeter reliquas erumnas, quae subsequutae sunt inrnumerabiles, pro contempto dei imperio addictum ,neq; praeterea minima ex parte damna esse resarcita. Neq; etiam, ut intelliges ramus eius,qui primus omnium est a Deo procreatus, quam grasues erit peccatum,cuius non is tantum, qui deliquit, sed posteri:
27쪽
po femus adipisi, nisi conatum omnem mortalium immortalis Dei benignitas maxima adiuuaret uel ad incipiendum, uel alexitum Wil, quod qurs inchoauerit, prosependum. Quamobrem re cienta sis natura,ius quatenus ad hac acipareda habiles nos effeceritaeomparatio autem tum edit ei lem rerum omnium parenditi, tum, ut est apud Hefodum sudio, exercitationiq; totaferme tribuendae ut, qui eodem auctore poeta non absq; labore iter ad virtutem confici uoluerant, illi ipsi di3 immortales facile euntem mollire,aut leuare posuit. 4.autem Tullius Cicero onmmo ιm probandus, qui a nobis Ioui habenda ingratiam se nullam Masiluit,quia boni efflictamur emper enim in rerum effectione, proscreationeq; ius est amplior cause princisis, quam causarum illa;
τum,quarum natura,atq; conditio ab illa tanquamsonte manas
re dicitur. Nec est, quoi Aristoteles ambigat, summumne bonum deorum immortalium munere hominibus sit tributum , triconsce suria: habet,quossequatur. Jeipsum audire uelit Deo uim nigmariam mouendi reliqua tribuentem, vatem illum,cuius ausctoritatem in hominis natuenda conditione at felicitatem conis parandam sese accingensis approbauit. Atq, haec de caui suirtutis huius , reliquarumq; efectricibus satis. Orioniam uero unaqucres uirtus pro diuerstate aut a meoluunt,apibus plerum , huc, atq; illuc ferimur, aut eorum, quae agenda proponuntur,quorum omnium est ipsa moderatrix , fuis tans quam locorum angustiis, circumseptis S, quibusum continetur, atq; munus illud proprium babet,quo in agendo is enim harum
omnium enmis mei hae laudabiliter fungitur uoluptatibus
28쪽
num quibusJam corporis frenum iniscit temperantia ; mortem bene iam in bella oppetere fertitudo cgit sequitur,ut uideamus circa quae uerseturberreficentis. Ae ,s sequi quo iam volumus, intra stacia quaedam nimia anguila , aut non tam lata quo uim
a flerente ,atqό inopem potius esse temere priscipientes. concluet ἐemus. Non multo enim amplius, aut aliud interdum ei dabitur,
atq; id, quoi Ar oteli placere iicetfrta se quistiam: qui, qua
in thenio interdum utitur,rρtionem minus animaduerterit. Is
enim videri poterit satui se eandem se rasionem liberalitatis, atq; beneficentiae:pi,cum D liberalitate scriberet nisyrte utiterum pro altero Hurparit beneficum,inquit, quo nomine Ibes ratem uult intelligi, bdudficile este, senescia ut quis a*ciatrue cum uirtutumseriem quandam constitueret,certum i num
rem,ac nomine fer e unamquamq; βuo appellaret, huius memini visuam:ut bene cum esse omnino uelle eum uideatur, qui rationis proriptum in dando nequaquam egrediens alterum sola peeus tua, aut bis,inquit, quae pecunia aestimantur,met. JEt tamen ingiatur di spe aliquis promereri alterum benescys multo amplioristas, quam,quae ex arca depromuntur. Quod enim benescium es majus,quam illud, quo oppugnatum capte,aut, cuius Lelsursas na,iniuile praesertim, nostra tuemur in lustria laut quae t eumdemsequamur,uirtutis auctori ab eo, qui benescium tantum ac ceperit, merces aequa tribui potes PSocraten uisbe ait Xenophon in omnι re,er quovis modo tam utilem, ut ei, qui Milet id nos=e, non multum laborandum 1bet. Quare,ut mea fert opinio , baccede re recti sime hi senserunt, qui etiam ante Arsotelem uide runt esse animi habitum quintam lautabilem, qui hanc omnem
29쪽
. I IACOBI PROL1I et eo rendorum benesciorum rationem contineret i quem etiam nota uocabuli gnaverunt. Hos imitati latini uerbum uerbo rei
dentes benescentiam appellauerunt. Quanquam non sat cognosti potest fuerit ne graecis i s habitus animi ea, quam 'εὐεργεMonuncupauerunte sed putemus non latvisse homines domsimos, quod nos fere indocti,ac rudes paulo ante aseruimus. Benefaeentiae igitur latissima cum sit uis,er natura,dicamus in immenssum patere huic uirtuti campum, atq; omnem illam facultatem, qua alteri prode se quis potes,ab hac una comprehendi. Verum haec ipsa ex his, quaesequentur,clariora erunt; atq; explicatiora uobis:ex quibus illud etiam patebit, nihil ese,qu od aliqua re praestermisi, quae ad distulationem illam de moribus pertineret, Aristoteles po*t reprehendi quis uiarum uirtutum tractatiosne, eius quoq; uim uideatur explicaurse,quae omnes illas complesseretur. Differt autem a liberablute beneficenstia mod liberalitatis uis multo eyt reistrictior benescentiae latior: altera continet Continetur altera : ad alteram pertinent benissciorum omnia genera Et altera tantum exigitur, quoi largitione sola continetur aut pecuniae,aut caeterarum rerum, quarum hasbentis propria est,ac legitima posseso. Deniqi, qui bene rus est,
non idem omnino em liberalis:liberalitatis tamen loco benescens tke uocem interdum furpare solemus:contra uero, qui liberalis, euntem necessario bene eum esse litas. Qua quidem in re Iolaunus Pontanus uir , eloquens , tr dodius redargui a nobis postia, ut ita uelit bas inter se differre, Ut liberalitas tantum pecu Mia iuue aec opera. Aut damnandus Arisoteles,qui huci pati'smum est in moribus,praeternuserit:aut,quod uerius euel. ense
30쪽
DE BENEFICEN. LIB. I. IIeentiae liberalitas Ulpars quaedam,tanquam totius: ii quod uideo etiam placuisse Ciceroni:nam aut opera, inquit,benignesit indugentibus,aut pecunia. Atque haud quaquam ego negauerim , quia usus id postulet,liberalem magis dici, a quo ex gna benescium
depromitur.utrumq; tamen ad bene scentiam pertinet. Quamob rem uirtus haec in omnium bene ficiorum collatione collocabitur:
Quae quidem,ut ex his, quaesupra dixi, manifestum esse artis
tror,nihil aliud ess,atq; habitus quidam animi σquabilis, ac mos deratus, hoc enim virtuti omni commune est quo de altero quis vi ,quacumq; ratione potest,benemereri IIudet: idq,,ea charitate impellente,quae unicuiq; debetur:recte praeterea , b prudenter: quod ipsum plane ad omnem actionem , quae ὸ uirsute proscisci: tur,adhiberi necesse es . Hanc uero ria huiuisce descriptionem proprissm 6be ratio prope isa nomenclaturae nos docet: iccirco
enim benefficentia dicitur,quia bene potillimum indigentisat. - Quoi quam late pervagetur,ac si e diffundat:qua in sit egres, gium:qu in laudabile: quam gloriosum satis quidem indicant, eri praemia pro dignitate saluteq, patriae capitis ipsius periculo persyaepe decertantibus con lituta:, aut in Senatu, aut in concione orationes habitae de uirorum laudibus charitate, em Inulo erga rem p.ciuium uniuersorum beneuolentiam sibi conciliantium. Honores item ducibus, imperatoribusq; decreti:habitae supplicartiones ad puluinaria deorum pro re bene gyla:erectae statuae: triumphi dati declarant nihil esse uel uniuersis gratius, uel odpropaganiam nominis memoriam effficacius,quam,ut quiuissius deat reliquos mortales meritis, obsequi sq; promereri. An est cuiusquam uberior laus, quam ea , qua Caesarem in caelum usq;