장음표시 사용
351쪽
ν.m issem nam vel fuerit mens loquentis, quam verbis istis indicare ores sistris Volue ix. Quamobrem eum is, qui loquitur, omnium optis i. me norit, quaenam sit ipsius mens; utique permittendum est, ut ipsemet declaret, quam nam mentem habeat, vel habueritti verbis istis significare voluerit. Permittendum igitur ipsi est, ut ea interpretetur 3. 3 I9. . 'In hoc casu valet, quod vulgo dicitur, quemlibet optimum esse verborum suorum interpretem. E. Sr. ponamus autori alicui imputari errorem quendam. Quodsi is neget, se hoc statuere, & verba sua ita interpretetur, ne sint errori obnoxia ἔ interpretatione ejus standum. Nimirum hac interpretatione nil committitur contra jus alterius eujusdam, adeO-que nil obstat, quo minus verba sua ita interpretetur, ut ab errore immunis sit.
An ramis Promisario non permittendam. Et verba promittentis interfarius verba pretetur eo sensu, quo eadem intellecta vetit. Ponamus enim
promittem promissarium verba promittentis interpretari posse, proutris interpre- eadem a se intellecta velit. Quoniam promissor promissa- rari risit. rio perfecte obligatur g. 336. N. I. r. nat. , adeoque huic competit jus illum ad promissum adimplendum cogendi s. a 36. pari. 1. Phil. 'amunis. I prolubitu verbis promi tentis sensum assingere potest, ut is sibi praestare teneatur, ad
quod praestandum sese eidem obligare minime voluit: Quod cum sit absurdum, cum promissarius promissorem sibi obligare nequeat ultra voluntatem suam g. 383. Aart. 3. Iunnat. , ideo nec promissario permittendum, ut verba Pr mittentis eo interpretur sensu, quo eadem intellecta velit. Quando quaeritur, ad quid tibi obligatus sim, non de eo
quaestio est, quomodo tu verba mea intellexeris, sed quid veris his meis indicatum fuerit: hoc enim, non istud contra me pro vero habendum 3. 428. Pan. 3. Iur. υτ λ. s. 464.
352쪽
g. 464. Inter Matio verἱorum in pactis S promissis seri delet iux- οὐ M.
mittere tenerar. In pactis enim & promissis Verba promit- iis fleri ae tentis, nec ipse qui promittit, nec promissarius interpreta-Mi. ri potest 3. 46 i. 463.), dicendo nimirum, quomodo verba ista intelligi velit. Necesse igitur est, ut interpretatio arbitrio nec promittentis, nec promissam relinquenda certis adstringatur regulis, quas utraque contrahentium pars admittere debet, siquidem pro vero habendum, hoc promisisse promissorem, consequenter ad hoc praestandum promissario esse obligatum f. 363. Hrr. 3. Furi nat.Y adeoque
ad id, quod promissum est, promissario jus perfectum com
petere l. 364. para.y Fur. nat. . Quamobrem cum negotium aliter exitum habere nequeat, nisi constet, quid contra promittentem pro vero sit habendum , interpretatio verborum in pactis & promissis fieri debet juxta certas regulas, quas tam promissarius, quam promittens admittere tenetur.
Quoniam promissarius non plus iuris a promittente acquirere potest, quam is in eundem transferre voluit, nec hic illum ultra voluntatem suam obligare valet ad quid dandum, vel faciendum I. 382.pari. g. Furnat. . promissarius & promittens una decernere debent, quid dandum vel faciendum st g. 497. Part. 1. Neoc nat), Consequenter de eo, quod praestandum, convenire I. 698. Part. y. Iur. nat P. Necesse igitur est, ut animi sui sensa sbi invicem sussicienter indicent: quod cum fieri nequeat nisi verbis, aut aliis subinde sgnis ae . quipollentibus, ideo necesse est, ut promissor 3c promissarius cum verbis, quibus quid promittitur eaSdem notiones jungant,
consequenter promissarius mentem promittentis intelligat 3. O I. Log. . Quamobrem Promissor cum verbis non eas
jungere potest notione , quas velit, sed eas, quas auditis S a . verbis. Disiti sed by Cooste
353쪽
verbis in promissario e citare valet . seu ita loquendum es , ut a promissario intelligi possit Nec vicissim promissarius
verbis promittentis eas jungere potest notiones, quas voluerit, sed quas cum iisdem jungit promittens, seu Verba promittentis ita accipienda, prouti intelligi debent. Necesse igitur est, verborum significatum cerris regulis adstringi, ut conster, quomodo intelligenda sint, consequenter nec prinmissor contendere possit, se ea ita intelligi voluisse , nec promisatius contra defendere queat, se eadem ita inteller isse. Atque adeo patet opus esse regulis interpretandi, - per quas definitur sensus verbis in conventionibus quibuscunque tribuendus, ut manifestum sit, in quodnam consenserint qui inter se convenerunt. Dari istiusmodi regulas, ex sequentibus elucescet. Et sane nisi darentur, actus omnes obligatorii & cum his omnia jura dc obligationea Omnes, quae contrahuntur, incerta forent
ssinterpretu- Recta dicitur interpretatu, quae fit per regulas interpregio recta tandi demonstratas. Quoniam enina regulae, juxta quas quainam sit. fit interpretatio, certae esse debent 464. , certae auiciu- esse nequeunt, nisi demonstrentur s. 68. Lgb; regula,1ax-ra quas facienda interpretatis, demon ι avri sirent.
Iure naturae requiritur, ne quid committatur contra jus alterius 3. 9IO. pari. r. Fur nati . Quamobrem ita facienda interpretatio, ne si juri promissarii adversa , vel oblig itionem ultra id, quod promissum est extendat. Rugulae adeo interpretandi ex ipsis principiis Iuris naturalis demonstr indae, ut recte aD sirmetur, ipsam naturae legem hanc imperare interpretationem, eonsequenter ad eam admittendam obIgctur tam promittens, quam promissarius. Unde simul patet rectam interpretatio nem esse legi naturae consormem.
354쪽
,ine Heralio suggerit. Etenim recta interpretatio fit per roctae inferingulas interpretandi demonstratas I. 463. , adeoque cer-presationis. ras, quas tam promit sarius, quam promistor admittere tenetur . 368. Loq). Qii amobrem cum interpretatio fieri debeat juxta regulas certas, quas cum promissarius, tum promissor admittere tenetur s. Α 64.); pro vero habendum est, eam fuisse mentem promittentis, quam necta interpre-
ratio suggcrit j. 4 s 9.), consequenter ad id, quod cadem suggerit, promissorem sese obligare voluisse. Quoniamstaque obligatio haec persecta est j. 363. pari. 3. Pr. nat. , adeoque promissario competit jus cogendi promis rem ad
dem utique competit jus promissorem cogendi ad id, quod xecta interpretatio suggerit.
Promissa sunt servanda s3. 43 I. Pan. 3. Aur. Nat. , adeo que promissor praestare tenetur, quod se praestiturum dixit , 4 P. yιN. I. Dr. uar. . Dixisse autem oensendus est se praestiturum, quod recta interpretatio suggerit, per ea, quae demonstravirmu- Ergo promissor praestare tenetur id, quod recta interpretatio suggerit, consequenter si nolit, promissarius
eompellere eum Potest ad id praestandum
s. 467. Paci centes ira loqui obligantur, ut a se semicem intelligi ο--ῶροsint. Paciscentes enim convenire debent de eo, quod I l .,, spromittitur s. T . Rart. I. Iur. nat. b, consequenter quodl-ι ι-- ab uno alteri dandum . vel faciendum . 3S8. puri, S. Pr. Miurinat. . Quamobrem neceta est, ut intelligat promissarius, quod promissor se daturum vel facturum dicit. Necesse igitur est, paciscentes ita loqui, ut a se invicem intelligi pose sint, adeoque ad ita loquendum Obligantur s. II 8. pari. I.
355쪽
Ρaciscentes non volunt nihil agere. sed obligationes eon. trahere atque jura acquirere. Quamobrem quoque volunt, ut jura, quae acquiruntur, & obligationes, quae contrahuntur, sint certa, ne ad arbitrium libidinemque partis unius eludi possint. Ut igitur constet, quid promitrat promitior & quam nam ipse obligationem contrahat, quodnam vero jus acquirat promissorius; paciscentes ita loqui tenentur, ut unus alterum intelligere, seu mentem ipsius assequi possit.
g. 468. Sigη cat Quoniam paciscentes ita loqui obligantur, ut a se in- verborum vicem intelligi possint β. 467. , unus vero alterum intel-I termmo ligere nequeat, nisi uteique easdem cum verbis iisdem con-rum opψ f jungat notiones i. g. ri I. Log ), in communi autem serin centibus βι' ne significatum proprium constituit usus loquendi ,. a 39. tendensit. & huic in disciplinis ac arte respondet rcccptus terminorum significatus j. ι4o. LE. I pacistentes verbis uti delent in eo signi atu, quem fert usus loquendi, adeoque stroprio , ct terminos accipere ιn signφcatu recepto , conscquentcr Frentes aevolentes a verborum sign scatu proprio S sigmscaru terminoram recepto receiare non debent. Nimirum si cuilibet liberum esse debet, verbis ac terminis, quibus utitur, imponere fignificatum pro arbitrio suo; neri non potest, ut unus ab altero intelligatur, nisi explicui, in quonamsgnificatu verba ac terminos accipiat.
62ώid de eo Quoniam paciscentes verbis in significatu proprio &ρriesama- terminis in recepto uti debent, nec ab eo recedere g. 468.J:ρur. ramaeu praesumuntur verba accepisse 1n significatu propno , Uterminos in receP o, quamviu non ad unt υιιones argentes iacontrarium. Nimirum quamvis sciens ac Volens a lanificatu proprio verborum
356쪽
verborum & recepto terminarum recedere non debeat, qui eum altero paciscitur; recedere tamen quis potest inscius, tantoque facilius, si significatus fuerit vagus, quemadmodum haud raro esse soler. Quamobrem ubi prostant rationes urgentes, Ob quas promittens non videtur verba in sgnificatu proprio, vel terminos in recepto accepisse, quales prostare posse, ex postea dicendis apparebit; ideo praesumtio fortior rationibus istis innixa vincit alteram tanquam debiliorem, qua id praesumitur, quod fieri debebat.
di recedendum non est , nisi adsint rationes urgentes in contrara- sigmscaraaam. Etenim paciscentes praesumuntur verba accepisse in si-proprio in-gnificatu proprio, adeoque non recessisse a communi usu haerendam. loquendi 3. 339. LV. , quamdiu non prostant rationes urgentes in contrarium g. 469. . Quamobrem cum promissa& pacta interpretaturus investigare debeat mentem pacisce tium, quam verbis Bis significare voluerunt s..4s in iis interpretandis utique a communi usiu loquendi 'recedendum non est, nisi adsint rationes urgentes in contrarium.
Promittendo nos alteri obligamus, quia eidem nos obliga.
re volumus, nec ultra voluntatem nostram quisquam nos si
bi obligare potest, nec acquirere a nobis jus aliquod, nisi
quod in eum conferre voluimus . 382. FWt. L Jur. nat. . Quamobrem non tam verba paciscentium spectanda sunt, quam mens & Voluntas sequencia. Mentem tamen aliunde a
cognoscere non possiimus, nisi quatenus lassicienter indicatur per certa sgna, quod per se patet. Hinc de eadem judicam dum ex iis, quae dicta sunt, cum usus sermonis ire eo consstar, ut mentem nostram alteri significemus. Quodsi tamen adsint praeter verba conjecturae adhuc aliae, quales adesse solere cum experientia probat, tum ex inserius demonstrandis patebit, quo hae ducant, omnino dispiciendum. Quamobrem si tales taliquae. Diqilirco by Cooste
357쪽
quae mentem contrahentium aliam indicant, quam quae.ex Vesebis in sgnificatu proprio acceptis colligi poterat, cum sic pateat ab eodem recessisse contrahentes, eidem quoque inhaerendum non est. Quamdiu autem tale nil apparet, inhaerendum utique significatui verborum proprio, quem consuetudo , Verborum domina, approbat, cum non modo nulla adsit Tatio, cur ab usu loquendi communi in interpretando recedamus, Nerum eriam cur ab Eo recedentes hunc post in , quam alium verbis fgnificatum tribuamus. Nis ergo cuilibet quamvis si gendi libidinem concedere velis ut nulla relinquatur negotiis humanis certitudo , nec ea exitum reperire possint; tenendum omnino est, quod in propositione praesenti demonstravimus. Quodsi contingat, aliquem mentem suam non sufficienter imdicasse, ut alia appareat; id sibi imputet, quod non fecerit, ad quod faciendum erat obligatus.
I. AT . Quoniam in interpretandis pactis a communi ulis Io quendi non recedendum, nisi adsint rationes urgentes in contrarium f. 47o. , longiore autem uiu propriuS Xerborum significatus mutari solet; pacta interpretanda sunt secundum usum loquendi ebus temporis, quo conssita fuerGVL
Mutationem significatus, quem longior ulias introducit, nemo praevidere potest; consequenter absurdum foret stam ere, quod paciscentes verba in eodem acceperint. Ea de causa haud raro dissicilis redditur pactorum antiquorum, vel olim dictorum interpretatio, .s de illa mutatione non satis constare pos-st. Hinc eruditis, quorum opera posteris quoque prodesse debent, magis convenit lingua mortua , quam alia quaecunque praesento aevi Sane quis nostro tempbre legere amat libros lingua Germanica antiqua, vel etiam ante seculum Gallica conscriptos ' Ecquis vero contendere ausit, non fore aliquod tempus, quo lingua inderna sive Germanica, sive Gallica aeque displicebit ac nauseam movebirposteris, quemadmodum pra lenti aevo nauseamds antiquum loquendi ac scribendi modum.
358쪽
Significatum vocabulis primum impositum parum curant homines, quorum in eo imponendo arbitrium 8ominatur, ut eundem vertant, qua velint. Immo multum quoque hic tribuenis dum casui, qui hominum non modo arbitrium regit sed etiam e haud raro vel insciis mutationem insinuat, ut adeo longa dies non soleat servare voces, in quibus primum datae sunt.
g. 472. Per E moletiam intelligimus expositionem orisinis vo- EImoletiacabulorum. Quoniam vocabula vel sunt composita, quaeqvid fit. ex aliis componuntur . vel simplicia, quae non componuntur ex aliis, & haec vel derivativa, quae ex alio vocabulo foris mantur, vel primitiva, quae non formantur ab alio; es μωgus in3uirere debet in rationem, cur vocabula primitiis prιmirus
ad eas res denotandas fuerint aridua, quilus senotandu fareane 'distinata, o docere, a qmόusnam derivania deducantur ρο ex quia snam composita componantur, ac quinam sit vi derivationis aecompositionis eorundem significatus. Sequimur in definienda etymologia sirint Eanum, qui lib.
I. c. I 6. Hymologiam dicit inquirere in verborum Originem. Quamvis vero signiricatus verborum sit arbitrarius; non tamen
idcirco destituitur ratione, cum nihil fiat sine ratione sussciente. Quamobrem vix dubitandum, quin primi vocabulorum inventores rationes desumserint a rebus, ad quas denotandas eadem adhibuerunt, ut adeo ipsa vocabula aliquid repraesem tent, quod inest rebus per ea senificatis, veluti quando cuculum latomate patrio vocamus guaue imitantes cantum hujus avis: quae vocabuli Latini etiam origo apparet, si a terminatione diicesseris, praeserti m cum non alia fit ratio, cur secunda syllaba ex si longa, seu et imponatur accentus. Vi adeo ori. ginis, quemadmodum olim visum est Platoni , vocabula sunt quas quaedam imagines rerum pro modulo cognitionis ab inis ventoribus essctae. Hinc verum admiserunt in verbis Desta ae Pluton ei & hoe dixerunt id, quod naturae rei consorme dc
359쪽
aliquam eius partem repraesentat. Er arris etymologicae est in. venire verum istud, quod inest verbis, ptaesertim primitivis. Cum nos philosophiam ad omne possibile extendamus, luben-rer concedimus scientiam eFmologicam esse partem quandam Philosophiae, neque improbamus studium, quod in ea excolenda collocatur, erit pro ceris habeamus, nec a quoquam facile in dubium vocari possit, etymologiam nil conferre ad rerum cognitionem, sed hanc Potius supponere. Immo subinde error origini vocabulorum ansam dare potuit, veluti quando Astronomi stellas quasdam dixerunt ad as, quod eas o hi euidam solido infixas putarent. Quamobrem in scientiis eo tymologiam prorsus inutilem agnoscimus , ubi notiones rerum sunt explicandae & ex iis, quae rebus insunt, demonstranda alia quae vel simul inesse debent, aut sub certa conditione inesse - possunt. Ceterum ob verum istud, quod verbis inest, signi.
Matus verborum non desinit esse arbitrarius, nec necessarius efficitur, cum eo non Obstante res eadem alio adhuc vocabulo
indigitari potuisset, quemadmodum ex vocabulo, quo Deus in diversis linguis appellatur, abunde pater. Sed de his pro- 'lixius dicere a praesenti instituto alienum est.
e mologiis logia. Vocatur etiam Grammaticus, quia etymologia princi- s. piis grammaticis superstructa, etsi quoad vocabula primituva opus sit adhuc aliis.
Ita nonnulli vocabulum Deus derivant a Graeco δεας, quod timorem significat, ut adeo vi originis denotet ens metuendum ab hominibus Unde Petronrui: Primus in Orbe Deos secit timor. Erit adeo Mnificatus etymologicus, quod Deus si ens homini-hus metuendum, seu timendum. Haec autem significatio ae- quivoca est, quatenus rimosem accipis vel pro filiali, vel pro IerviIi, aut utrumque conjungis. Petronius respexit ad metum servilem. Ita verbum trado compositum ex verbo do& praepositione
360쪽
positione trans, adeoque vi originis signifieat ita dare quidpiam,
l. 474. In interpretando significatus et ologicus non est autenden- M in infer alar Etenim in interpretando a communi loquendi usu rece-pretando siudendum noncst,nisi necessitas quaedam urgeat ἔ. 47o. , con- usui. sequenter significatus in communi sermone proprius icti nenisdus β. 139.L g. ,ut scilicet Vocabulo indigitetur ea re cui in digitandae communiter adhiberi solet s. i 38. GgJ. Enimvero nemo est qui nesciat, in significatu, quem vocabulum ex communi loquendi usu obtinet, minime attendi originem ejus, consequenter significatum etymesogicum etnsuper haberi. Quamobrem patet, nec in interpretando significatum clymologicum auendendum esse.
Parum curant homines, dum loquuntur, fgnificatum etymologicum, immo curare non possunt, s vel maxime vellent. Etenim vocabulorum origines dum explicant etymologi, saepissime a se invicem dissentiunt. Ita non omnes vocabulum Deus a Graeco δεος derivant. Uid. Martintias in Lexico philolog. & etymolog. Et qui hanc derivationem admittunt, rationem tamen denominandi non prorsus eandem reddunt. Ita vi originis Deus juxta alios significat ens ob mala physica, quae inferre potest. metuendum; juxta alios ens, cui ob bonitatem summam reverentia ac timor filialis debetur; iuxta μ-gronium en . quod timor fecit. Praeterea vocabula successit itemporis magnam subeunt mutationem, ut eorum origo vix agnoscatur, adeoque etymologi in eam inquirentes literarum transmutarione, transpostione, elisione dc ad lectione eadem in alia transforment. Ita Getiems in Glossario Germanico
vocabulum patrium Jurthi, derivata verbo obsoleto faren timere, nimirum ut primo fuerit for R per methatesin frit vel frut& denique per epenthesin gutturalis Rurthi. Accedit, quemadmodum jam ante annotavimus t. Si ε IJ quod longi T t a ' ore