Johannis Cratonis a Kraftheim archiatri caesarei Consiliorum et epistolarum medicinalium libri septem studio & labore Laurentii Scholzii medici vratisl. in lucem editus ... Cui accessit eisdem autoris introductio ad artem medicam. Cum duplici indice

451쪽

4ao Epis Tot Ast. M tute IN. sane potest , ut maxima ex parte eadem nostii hi docuerunt , quoniam tamen non eode', 'modo , verum αμεο odi κωτέρως illa proposui Tulat,nervosam suam&dialecticam brevit, hillorum prolixitati garrulae meritis anteponDe putredine laetor te publici commodi quaedam abs te elaborata edere constitvisi Sunt quidem antehac a plurimis de hoctio scripta plurima fateor , verum tamen an iis plene solide ad hanc προγριατῶ ἁνnentia tractata sint omnia v alde dubito .unm nunc modo adseram,quod scriptum tuum,muaus a vobis discedens exemplum meciim avexI, accurate legenti,mihi non mediocrem scrupuis. Ium movit,videlicet,quod naturalam illam γε - . tredine,sive φύο ν impropriis

sic appellati asseris,magis aute proprie iterani, quae violenta est cum tamen Aristoteli, divi sa esse videatur sententia. Etenim vera &pria putredo illi mixtotum persectorum pasta est , & contrarium cauis gelierationi mixtorum : interque se mutuδ baee duo oppitur,tum quoad terminum, quoniam νη tio est ad esse formae,putredo ad non esse. tiquo ad causas, quia illa fit activis qualitati dominantibus supra passivas: haec contra tali denique quia generatio est terminatio, & humidicum sicco,putredo verbest indeter natio & ditaturio. violenta autem putredo. dem est π hoc HM

452쪽

u ' LIBER V. rii undum partem , non iam iubstantialem,

itam, nimiruin recessus a propr/O nativo 'peramento. Quare etiam de hac re lo-

t eredo nuncupatur. Ut sensiis horum verbo- 'hie sit: Atque in omnibus , quae c*τrum--ntursecundum partem , & reςedunt a pro- manatura,& proprio temperamento, reperi- quidam proprius & peculiaris modus pu-i edinis diversus a modo putredinis eorum, quae corrumpuntur secund*m iptum,qui stili-eet modus,neque generauohi*pponitur, nς' e passio missi est , ut mistum. hyaes senten iacum ad mentem philosophi propius acce-4exe videatur , etiam multis dostissimo Aristangelo in suis dilucidationibus, in plurim seura loca Aristotelis, in tractatu de senera--ne & putredine comprobara. & muhira est. x ud idem etiam asserit calorem naturalem non solum ob duas illas sausas,quas in tuo seris exprimis, diminui , nempe a contrario,de detectum humidi verumptismaςalorear sentis per exitumHevaporationem ipsius, uti utredine. Qi tamen omnia a me non 'b aliam rationem adducta esse existimes ve- -,quam ut de quibus ambigo, de illis judici- . ita tuum limatissimum cognostere que . Vc-

453쪽

as1i EpisTOLAR. MEDIeIN. tum nunc de tertio quodam dubio quaere gouod in supra nominato scripto tuo, tanqu-. . 'alibi declaratum & eonfirmatum posuisti , delicet,dato duplici calore, etiam duplex

peramentum statui, cum hoc concessio, eis

duplicia principia, &actiones diversas inpore oriri necesse sit. Mod si tamen hoc aquam corollarium caeteris beneficiis tuis , exhibitis addere voles, nihil est, quod ai amplius petere ausim. Vale,&me,quacceptu benevolentia,complecti perge. Patavii Arunnoris. 7.Mariij, Anno.I 78.

CUM e praeeeptoris loco & habuerimctenus,&nunc habea,audacius propo, 'ea,de quib. interdu subdubito,ut de iis sent am tuam,quam merito maximi facio, eo eam. De metallis igitur num ea rectE dei assumi possint,quaestio agitatur a plurimishinnostra aetate medicis. Legi hac occasione. pro decisionesitis istius affera,eum in Antip-: celsicis', tum in nuper edito libello de autop eulento. Videor mihi ex illis hane hymini,

sin excerpsisse; metallica omnia in univetia quovis modo parata, nec tuto, nec commode' - .ntra corpus simi. Perpendi etiam ratioto

'doctissime excogitatas, quas in citatis locisas

454쪽

LIBER . V. 423 fers, sateor tamen mihi nondum in omnibus satisfactum , dc superelle scrupulos adhuc ali- quo S, quos&ipsos rationum momentis , quaecum experientia non sunt disIbnae , mihi eximi Cupio. Principio hoc facile do : Nulla metallici corpus nostrum alete & nutrire, in iis proi ci*s in victu quotidiatio uti liceat, neque tami fatuum puto else quenquam uallem ex iis, quil communi consensu non destituuntur , quil contrarium afferret. An vero etiam omnem

corroborandi ,refocillandi, &qua dant enus in statu suo partes principes conservandi facultatem iis adimere debe mus, non est ita in pro- clivi. De auro argento,& preciosis quibusdami lapidibus fortasseexperientiam tellem produ-l cere possemus, cum constet in usu medico illa sepe quo ad has intentiones utiliter adhiberi, maxime vero animi deliquiis, aut aliis imbecillitatibus. Qt d rationes attinet, non est ea nulla,quam aliqui afferunr,de persectione mistio Anis summa , quae praecipue in auro elucet, ob quam etiam causam pene interitus expers est.

Gemmarum praestantium lux &splendor ille praefulgidus, quem projiciunt satis patefacit,

i cujus ratione spiritus nostris vitalibus in pri- mis , atque animalibus sua natura lucidissimis cognatos esse mihi sane persuadeo , adeoque facile adducor , ut credam , ob illam συμ--l , & symbolicam convenientiam spiritus Rconservare , augere, & velut ignavos Sc

455쪽

deperditos specifica proprietate restituere. Virum neque de hujus genςris viribus pippium est anaphus agere. Quoni*m itaque medicamento tum a ic proprie distorum , cI, sem ea collocas, hic Iane consistamus. Puro di vires pleraque obtinere stiis notum est i e ex vetustioribus, aut nussi, aut pauci de hquicquam me ori*prodiderunt. Iroo assupta adeo quidem naturam exagitant, ut illa mulata sursum se deorsum quicquid excimentorum intra corpus cotinetur cum impeςxturbet. Hoc ipsum est, inquies, quod totes inculco,& cujus causa ego noxia esse,& pl. ne talia medicamenta const*nter a/ firmo. Esto sane ita ut dicis , neque enim incla iverim , quin venen ta&maligna aliqqualitate participent. At isthaec ratin sufficeris esset,lum nulla prorsus pursaptia intra copus quisquam medic0rum propinaret, suςertum sit illa omni corpori nostr' adversirimo ob hanc pene solam causam censeri. Proinde istud rant.m sequetur; No cruda,& ita ut e terra eruuntur insprendae

sed quemadmodum & reliqua purgatoria, e

parata prius , dc aliis additis correcta,ut min nocere queant. Qua vero tandem via Aera dtione illa praeparabis,ut mitiora evadant, nur ligne ὶ Atquinie magis vim ipsis insitam aeriendo & penetratiora reddet. Αblutio vero , qu

per aquam fit , dubio procul minorisessica M. aestima.

456쪽

V. si saestimatur, quam ut tale quid pretestare possit ego ignem dexire adhibitum, legitime administratum semper cum alia, tum etiam metalla, ob εμtet ρευμα , quod in illis imprestim relinqu*t, calidiora,acriora, nocenti, ora reddere. enim multae res sunt, quae

cum antea crudae&ine praeessrnt, ignis postea be neficio coctae & aptae essiciuntur, ad corpus tendum,&in suo statu conservandum. Testantur id carnes, plurima alia, quae in culinis ad victum quotidie apparantur: in primis vero sta,in quibus nemo εριπι ρευρια refugit,quo misnus illis suaviter vescatur , cum tamen certum

sit sicco calore torrefacta , & ita igneitatem illam esse,si dices toto hoc genere differre, & ita nihil inde ad rem propositam conciudi, tum demum vel unam ςerussam tibi proferam, quam&refigerare , & ideo repellere, imo ςmplasticam esse, praeter Diosc. &Galen. alii quoque confirmanx, & experientia ipse evidenter demonstrat. Cur vero bic ἐμπυρευμα illud non urgeam cum tamen plumbo usto, aut parum,aut nihil differati itaque hoc restat, ut dicamus. In igne non ignium vim calefactoriam considerandam esse , sed etiam τ2ψε -

lidoὶ pollex,ut ob id potius,quam illa calidi definitionem ingrediatur. Per hanc autem facili labore dum metalla liquantur, partes purae 3c impurae a sese invicem separari possunt, ut hac

457쪽

tus,pro ut lubet,inde extrahatur,relictis in Mnacibus partib. illis terrestribus & crassiori intentioni nostrae minime quadrantibus. vero est,qui in his omnib6quq modo nomii εμπυρευμα tale reservari assii mare ausit, cracre di ne&mordacitate sua partibus Iaostri vim inferat:cum plurima ojusm i ad stigerandum dc hume standum intra Mcorpus utiliter exhibeantur, utpote , g. um seu potius liquor vitrioli tena sulphuriit quibus gustu etiam non admodum mari acredo deprehenditur. Taceo nunc de alii, quis,quas destillatas vocant,ignis potentia citas , inter quas multas refrigeratorias essemo prorsus dubitat. Sed neque illud si psi citer concedo : Quae indur solida eo*saeviunt , mollibus & laxioribus multd mala. infesta esse. Quis enim aquam,vulsb sort ppeti tam , i norat Haec certe ferturo chalybem,durisum acum sint i brevi remp'absumit , dc tamen manu cava multis moc molliori sine noxa etiam excipi animad

shm est. Videmus similitet quid in obsi nibus urbium fiat, ubi iaceos ingentes Ia rum floccis repletas suspendere solent, coisi

maximorum tormentorum isstu , quos

fortissiria atque munitionibus instruat mδ Iuto excipere nequaquam poteram

458쪽

LIBER V. 41 Nempe, quia isthic minor lit resistentia, debilior etiam actio consequitur ; hic vero animis utrobique ad pugnam paratis , & neutro ho- sium alteri cedere volente , nat tirae quadam . lege acriorcpnflictus exoritur. Verum dum . haec ita in medium profero, nequaquam agyrint iis illis , & insanis Parac et sicae scholae ait eclis patrocinari volo, quorum multo maxima pars per neces hominum experimenta agit, & artem honestissimam , quam nunquam didicir, scelerate profitetur, proque medicina carnificinam potius exercet,sed illud tantum in prae-

sentia determinari cupio : Num metallica

p prorsus eorum, quae intra corpus sumuntur,nu- mero eximenda sint, si in eorundem usu , haec tria caute observantur, ut nimirum, ante recte praeparentur, recte praeparata aliis additis corrigantur,&correcta demum debita quantita- te , seu dosi exhibeantur. Quid sane in tali. bus fieri possit, ac debeat, a multis praestan tibus Medicis,qui non tantum artis praecepta universalia noverunt, verum etiam ὀνοκ, sese praeclare exercuerunt, inrer quos non injuria etiam Matthiolum numeraverim scriptis traditum est. Ego autem ad te, mimh observantissime Praeceptor , confugio, teque' 'Oro,ut rationum momentis , quod potes eadem haec mihi breviter explices. Et si enim in

libris tuis de hia extant non pauca: quidlamen

459쪽

prohibet,ad particularia magis descendisseque auditoris captum sese accommodasse . Promitto vicissim debitam observantiam,&o ' mnis generis studia, quae a meatenuitate i. te proficisci poterunt. Vale,& si me discipulit' tuum agnoscis prima oblata occasione restri UAtisl.3oJulij. Anno I

NON poteram nuper literis tuis ita satis se

cere ut volebam, cum Tabellarius nimii li Properaret et aliquid tamen omnino scribe dum fulti ne iuste negle sti ossicii aceusari poς sem praesertim cum satis sese commoda occasio efferret, Caeterum velab-tempore Episto. lam tuam accuratius legi, cumque iis locis' helli tui de auro poculento contuli, quosia

manifeste allegas, & ceu fundamenta hujus disputationis ponis. Placuerunt mihi pleraquς ivel potius omnia mirifice,quod de solerterem cogitata, M suis rationum momentis su si essent: qqibus si firmiores opponere alias ner, alium ag m, haud dubie & frustia labia rem. Recte ponisdiscrimen inter metallica αipsa metali , quod ab initio non satis animad

verteram,postea tamen admonitus observar coepi. De gemmarum viribus etiam alios mul

tos,nec iisdoctos addubitare video , qui ramec

460쪽

LiBER V. Αχ9 deculiis illis causis, & proprietatibus alias tri buuiit plurimum. Nolo autem hanc litem, qua sit sepultam denuo renovare. Erudite postea 'perfectio missionis, quae in auro reperitur,abea segregatur , qua corpora nostra omnia reli qua sublunaria praecellunt. Longe enim ab Dque dubio sublimiori gradu ob operationum praestantiam , haec quam illa collocari meren-rur: ut siquis,quoad haec similitudinem inter utraque statuat,plurimum mea sentcntia decipiatur. Chalcanthi liquorem quem oleum

salso nonnulli appellant,cum non ardeat non semel ipse gustavi, sed tamen sine magna noxa, aut acredinis sensu ejusmodi, qui linguam adureret, Imo pharmacopeus quidam erat superioribus anni; Patavij, qui multos proptervasis alicuius in pulmonibus erosiotam , sive ruptionem,sanguinem exspuentes, hoc medicamenti senete feliciter curabat , quo tamen si rationem spectes , nihil fieri potest absurdius. Quamvis enim , quo.ad siccandi vim aliquid forte profuisset , majus tamen damnum ab insigni ejus moidicatione expectari poterat. Qui autem aquam fortem, quae paulo aut brevissimo tempore ferruabsumserat,cava manu innoxiesustineret ipse vidi. An fucus mihi factus sit ignoro. Nolim tamen in mea cute illud experiendo peticlitari. De metallorum per ignem

praeparatione, inter sese transmutatione,ac inislsia corpus assumprione , ns