Johannis Cratonis a Kraftheim archiatri caesarei Consiliorum et epistolarum medicinalium libri septem studio & labore Laurentii Scholzii medici vratisl. in lucem editus ... Cui accessit eisdem autoris introductio ad artem medicam. Cum duplici indice

431쪽

milis;&ομο ους, aereae,nempe , &aqueae, e X qua per se constat, ct in natali solo, ipsisse ilicet, 'terrae latentibus uenis efformatur , dum prae fertim circumstans frigus, & obscurus tepor il- lis acris qualitatibus proportione respondet, qui in subterraneis cavernis concitisus effecti ii ci ,seu formatricis causae vicem subit. quando. etiam in vegetabilibus tale quid fieri quotidui:

animadvertere liceat. Quis enim non vidit' aloen ,sem pervivum , pomi lacam , &similes plantas, succi plenas,d matre , ut cum poeta loquar jam recisas,& dellaquearibus hyemesti-spensas , nihilominus crescere dc augeiri; tantum ideo, quia litico ad sui incrementum ido- neo non destituuntur,i blando inita per vapo- rarii calore non secus atque antea solati circumfunduntur de foventur. Sed quia de antis dico, cum animalcula etiam quaedam

mortua,vipore,bombyces , ranae, musicae,

hirundi ues,&alia hujusmodi caloris ope, quil xivifico solis calori quodammodo αναλογ est,in vita revocen rur ξ Taceo de unguibus Myllis , qui demortuorum homin um cadaveri- bus manifeste augeri videntur: cum hoc etiam argumentu pro defensione materiae hypothe . seos adduci non inc5mode queat. Quid igil tur miru obsecro,aut supra fide commune eis.

I si ta ignobile & imperfectu metallu quod vita . nunqua habuit, nec haberc aptii, est quodque

.utinim e exquilata aut operosa transumptio ite,

432쪽

crescit ; qnod aliquid imateria, illius decedat, hori autem quod ad illam nova fiat accessio, α agglutinatio p Ego sane quod his verbis tibi veῶlis inh astequi non polle fateor. si superficies corrupta est , si terra & aqua distatuta, hoc esto ut ego interpretor tarenista & dis 1 pata.

quomodo se obsecro pondus magis ex et erei test, qbam antea, cum nondum corrupta esset superficies , 'cumque terra & aqua adhuc Eompacta invicem haereretὶ Explicationem igitur verborum, mihi quidem plane obrii rorulti,desideto. Quod ad extremum vitio aeris& temporis plumbi lii perficiem corrumpi tibi dati postulas,in eo non repugno. Est enim hoc plumbo cum omnibus aliis corporibus. quae lub luna sunt commune ; quorum nullis seorsiis parcit tempus edax & invidiosa vetuis stas. Largior tibi quin etiam illud haud invitus, quod mox addis: ii vetusturn & usu consuli, hium plumbum eliquetur,multo majorem re .erementorum , quam solidae plumbi sit bstantiae cos, iam exstare. quid tamen inde contra die inferre velis,non satis assequor. Loquor e

hini de plumbo, quale in sua perfectione & vl-

sole est, non quale tum visitur, durit ab extertiis atque violentis caiisis destructum a pristina sua natura degenerat. Neque ego unquamι

aut quisquam alius , incorruptibile esse plumbum,aut in infinitum augeri asserui. Atque ha- nus quidem Galeni optato de plumbi essen. CC

433쪽

tia & compositione adhuc immota perstare vi detur,pro cujus defensione epistolae tuae ante biennium fere o tardam nimis festinationem acceptae respondens haec proferre libuit. Te

autem etiam atque eriam oro , ut hanc meam

Philosephicam libertatem in optimam partem interpretari, & doctrinae tuae luce ingenii mei obscuritatem illustrare tenebrasque discuteret digneris. Hoc quod si impetravero ,.& tibi

gratias magnas agam , & me non inutiliter eris rasse profitebor. Coronidis vice ἀντλομα-

illam a proposito non prorsus alienam mihi dissolui cupio. Inquit Aristoteles seeh. . problem. is. Rem nullam in aqua s kilicet se

vida ) liquescere posse , quae ab igne liquefieri apta est , ceu plumbum dc ceram is quod tamen posterius haud scio an veritata fit consentaneum. In commentariolo atriennde admirandis condition. num. ψ8. idem ait rstannum Celticum plumbo multδ oeyus liquescere, quia scilicet in aqua etiam liquefieri soleat. Atqui si prior regula valeret , cum stannum ignibus liquescat,in aqua nullo modo

liquefiet. Quibus istud quoque' subjungi potest, cui magna illa caldaria pium beain quibus sal in multis Germaniae fodinis su

pote Lunae burgi in Saxonia I excoquitur, non colliquescant, etiam ignes , quam vehementissimi subtus incendantur λ sed manum tandem de tabula, ne quem antea scriptionis raritate

434쪽

titate re infrequentia offendi, eum nunc solicitationis impore itate amplius irritem. Quod si tamen, quemadmodum mihi firmiter persuadeo, hisce meis nugis aliquid respondere placuerit, ut in excellentis . D n. Scutellarij. manus deveniat, curabis. Ab eo enim quovis tempore recthaccepero vale. Viennae Austriorum, ipso die Pentecostes secundum veteres. Fastos. Anno I 8 .

EVος Arus sui ante aliquot hebdomadas

ad curam Generosi cujusdam Baronis in vicinia,ubi cum opinione diutius mihi hqrendum esset , geminae interim tuae huc allatae sunt. Quoniam vero excellentissimus Scutellarius significabat desiderari adhuc alium fasciculum, in quem libellos nonnullos nuper abs te isthic editos coniecisses,disterendum putavi respon- .ium quo ad te ille quoque appellaret, Factum autem hoc est ante dies plus minus octo , ut nunc nihilamplius,quod scriptionem remore tur meam supersit.. Pro tua igitur tam bene sca erga me voluntate , quam non tantum ti terarum adeo frequenti missione i sed et iam eruditissimarum tuarum lucubraticiis nurn communicatione satisabunde testatam iacis , magnas tibi habeo Se ago, Cc a

435쪽

o Epis TocAR. MEDICis. gratias,relaturus etiam si qua sese in postertini ejus tei offerat occasio. Non possum antem quin impetrata,praesertim jani duduiri abs te Iicentia de more ex te rogem, scribis ite inierlegendum dubij mihi aliquid occurrir, in tra etatu igitur de morbis puerbi um iactam abs te peculiati ter velim quaestionem illam , non tam logicam quam medicam : An ctum sit in iniustium igritudinibus purgatoria medicamenta nutricibus exhibere i Haec siquidem aui valliada erunt aut debilia. 1lla sanis,sive sa has carties

habentibus propinare vetat ipse Hippocrates. a. Aph. 30. &37. Haec nihil ptot sus auxili j infirmis infantibus, clim vires suas haud lathe tendant, prastabunt ut taeea superioribus illis menstruas purgat nes hutricibus intempesti- vh sane aliquando provocati ; in quo inanis stulti petieulum non ab eiIe satis constat. Quamobrem tutius erat opinor, & rationabilius de talibus praesidiis eogitate , qua ipsi infanti, in parva tamen quantitate absque omni noxa, cum portione materni lactis propinati, aut alioqui tenello ejus osculo inseri queant.Ejusmodi sunt succi quidam,pulveres,liquotes, Ac alia

hujus generis.Praeterea, quae extrinseus etiam ad citandum alvum magno commodo applia cantur. Omissum etiam video in eodem tractatu tuo morbum illum in nostris regionibus haud seto,an etiam in vestris sie satis ustatum , quem vulgari idiomate Mitteἱήν , quasi

dicass

436쪽

LIB E R V. ssos diras,eommestores nuncupamus. Eo quod pueri illo laborantes paulatilia absumi, depasci Neuaaciar',absque ulla manifesta causa,deprehenduntur. In tergo ipsorum, quando solennis cura, frictio nimirum ex medulla panis tri- cci .atit farina hujus melle adhibetur, veluti capita vermiculorum quorundam binc indeprom: n pnt , quibus novacula semel atque iterum derasis ad pristinam sanitatem redeunt . Quidam hunc morbum cundem cum drancuculis G caesorum , aut cum vena civili seu medena Arabum esse putant , sed nisi fallar, magis ad similitudinem aegritudinis bovinae, seu vermis sub cute generati,cuj0s Nicolaus Florentinus ex Albo-casi meminit,aceedit Michael Savonarula se .perioris aetatis insignis Medicus, in capite de .Lumbricis seu ver pibus se quoque tale aliquid

fando inaudiisse meminit. Vexum cum nunquam viderit,fabulosum esse stituit. Crederet autem haud dubie si vel papς, mensibushodie apud nos agerer I libello de vene*s illustre praestantis iugenii , di variae literaturae documentum edidisti , mulsisque in ea palaestra

antehac versati pylipam praeripuisti. Verun- tamen in eo ignpsce quaeso) fidem meam ii, hi accommodare haud positim , quando argumentis nonnulli h probase niteris:yenenum esse non qualitatem aut acsidens , sed potius sub- antiam. Et talum paucis ante lineis ipse se

437쪽

og EpasTOLAR. MEDICI M. firmas ; Nihil aliud esse venenum, quam vim quandam effect ricem veneficam in corpore aliquo positam. At potest ne vis venefica in corpore aliquo posita recte substantia dici , & non potius accidens, quod certum dc determinatum iubjectum requirit 3 Si in substantia collocari meretur , cedo quod rit genus ejus proximum , aut ubi in tabella praedieamenti substantiae locum suum obtine-hit ρ scorpionem quidem , Napellum . acOnitum , & alia hujusmodi, facile concedo in substantiarum ordinem cooptanda: venenum autem non item , etiamsi venenata ista esse dicantur , sicut copinor nec alimentum cinquo tamen causae tuae firmamentum potissimum consistit nec medicamentum. Rectius mihi philosophari Gal. noster videtur:

qui&3. de temperam. 4. & I. simpl. I. expressis verbis tria haec r alimentum videlicet, ', medicamentum , &venenum , relata esse ad quid,diserte pronunciat et ad hominem nimi- rum , cujus respectu omnia attestante etiam

ipso Philosopho,s. Metaphys. Ir.) in medendi

arte dicuntur. Nutrimentum igitur ad nutribile,sivoid , quod inde nutritur, non secuSa que calefactivum ad calefactibile , seu seisivum ad sectile , agens videlicet ad pasesum refertur. Atque ideo absolutis Categotiis ne dum substantiis ipsis haud quaquam accersetur, quando ut idem Aristoteles universaliter

438쪽

I saliter decernit; nec tota substantia, nec partes eius ad aliquid dici vere queunt. Supcrest igi

sus Us inter relata, quae secundum dici apud Lo- gicos mancupantur, locum obtineat. Ut enim triticum, verbi gratia,& vinum substantiae stini.&res mere absolutae, quae per se tum existunt, tum etiam intelligutur, ita vicissim cibi seu nutrimenti appellationem eadem , Donalia ratio

ne accipiunt,nisi quatenus ad hominem relata cibare illum&nutrite apta sunt. Quemadmoω dum versa vice veratrum & ciciua , cplacet enim Galeni nostri exemplis uti θ hornmis quidem respectu, medicamenti aut veneni etiam' appellationem sortiuntur,sin ad coturnicem &l sturnum referas pro alimentis habentur. Unde jam liquido constat veneni nomen, sicut& nutrimenti & medicamenti non ipsam primitus Ribstantiam,quae fundamenti loco ejus sit bjaeet, sed certam potius ejus habitudinem, ut sieloquar, seu ossicium,& effectum cujus respectu substantiae alicui imponitur , denotare, ut his hoc modo concessis Sc probatis,ad reliqua duo argumenta , quae pro veneni substantia asse.

renda pugnant , respondere minime sir pns. Utile tamen foret, ut arbitror , ii commentariolo illo tuo hoc etiam praeteralia in quaestionem vocari: venena illa con-l tagiosa sint , & si non sint, quam ob causam hoc accidat Z Item num propri)pestilens malignitas , quae omnium maxime contagiosa

439쪽

.4o 3 rpISTOLAR. MEDIC m. est,uenenum , aut cum adjectione venenum

pestilens appelletur Z Denique an etiam Philtra.&praefertim celebratum illud Hippo majne 4m venenorum naturam subeant λ de quibus opanibus accuratam tuam sententiam a dire,quam manes meas cogitationes ih medium affetae mal0. Vc nio nunc ad ea, de quibu in superioribus literis velitatio instituta est Plumbi aut hydrargyri ortum, generationem, ,& proprietates, quaeque eodem pertinent, nec milii quidem in praetentia altius repetere libet, illud tamen non possum non attingere, in quo te mali a me intelle um esse iuspicaris. Inqui igit ur: Plumbi laminas stib dip nequaquam 'e Ie ,&qust ad substantiam ipsam,ut ego affirmo, veram: sed pondus ipsarum ψuntaxit, ideo accrescere videri,qui corrupta ab ambie9tς,modo calido,m pdo frigido superficie partes aqueae&subtiliores in cinerem vertantur i undς Vis illa terrestris se magis tque magis deipceps exerat.Ego veru nec du hoc assequi possu,partes aqueae aut subtiles quod,ue temere excidisse vij. deatur, iterum repetis ) ullo modo in cinerem,terram e degnerent. Evocari sane illas ab externa caliditate,&ita exhalare, inque tenues abire auras fasile crediderim : at quomodo eaedem hactenus re siccentur, & crast*ssant ut in cinerem etiam & terram sithiscant, non video. Ut enim aer & aqua,communi omni

tam calculo , humidissima sunt & subtilissima,

440쪽

ira vicissim cinere & terra nihil est siccius, nihil

corpiilentius. Explicari igitur metamorphos seos hujus modum mihi adhuc cuperem, quo iii quae inde deducuntur,tanto proptius assen j urer. Indi sibi venda Aristotes is apparente an-plogia mihi pene om nino abs te satisfactum est. Sed relinquitur aliquid scrupuli in alterius problematis enodatione : Cur scilicet plumbea ldaria in quibus sal coquitur, vehementissimo etiam substrato igne non solliquescant. Causan, hujus eventus in universum acceptam refers salsae illi,quae caldario infunditur, aquae,

quando haec duplici facult*te praedita sit, pingui nimirum seu oleaginosa , & insuper astri istoria. Illa quidem plumbi humidum a con-l iumptione& dissolutione vindicante vero compasem, Q unionem partium invicem egregie contra ignis violentia tu te&conser- Nante. De salia & aquae marinae potissimum pinguedine atquς cmssitie serpol atque iterum commeminix Aristoteles tum in meteorologicis, tum etiam' problematum festione tertia

supra vigesimam, Idem tamen alibi salem pa- tum humuris in se continere sentiri quod cum priori vix consistere potest. Siquidem quae 2 pinguia sunt & glutinos , necessario: etiam multo humore,imo copiosiori,'n m simplici- erhumida abundant, & saporςpςpe si ii dulei

praedita sunt, non autem velRt amara,linguamque vellicante,ut in salsis apparet. Nisi fortast