장음표시 사용
451쪽
instinctu fiunt, citra deliberationem, & ratiocinationem , & solo naturae impetu perficiuntur, ut in nobis ipsis experimur, cum viso ex. gr. serpente, inhorrescimus; aut i . nitrui fragor, vel bombardae ita nos percellit, ut capitis depressione, aut alio corporis motu quod imminere nobis videtur ma-
leum,effugere conemur. Sic instinctu solo , cum sallente vestigio jam in terram calimus, corpus sic libramus, &retrorsum ita rejicimus, ut maneat in aequilibrio: Isic denique ictus adversa manu excipimus , ut oculis,& capiti caveamus. Quae omnia certa lege, & naturae instinctu citra ullum ratiocinium perficimus. Quare nec dubitare possumus quin bestiae instinctu, aut naturae impetu,non certo judicio,aut consilio agat.
Confirm. Cum aves ex. gr. unius generis
eodem prorsus modo nidos suos fabricent , cum in apum , & formicarum regimine idem ubique ordo, & eaedem serventur leges s Cum varias, & multiplices actione, quadam serie consertas exerceant , atque
incredibili solertia quae humanam vincit industriam operentur, dubium nullum esse potest quin instinctu agant, non ratione notiones habeant sibi congenitas : neque enim probabile videtur aut sola organorum. aptatione, aut objectorum impressione opera tam varia, tam multiplicia eodem prorsus tenore & incredibili arti scio vel in
choari, vel ad exitum perduci . Quamobrem ut fatemur belluas non omni sensu, aut perceptione destitui, sic omnino negamus eaS ratione donari . quod
So Aug. l. de Quantitate animae, ubi quia nobis
452쪽
nobis cum animantibus commune sit,quid proprium , fuse explicat , di sertis verbis
ostendit . Primo , inquit , corpus hos rem renum , atque morta, praesentia sua vivi eat , colligit in unum , rn um fidi taeest atque contabes re non sinit , alimeninta per membra aequaliter suis cuique redditis , diu ribui facit ; congruentiam eius modumquae conservat , non tanti m in pulcbritudino , sed etiam in ere siendo , atque gignenis. Sed haec etiam homini eum arbusti s communia videri queunt et Me enim etiam di imus vivere, is Iuo vero qui us illorum genere custodies, a δε , crescere , gknere videmus , atque fatemur . Tum de anima sentiente acturus. Nunc
inquit , quos ingitueram , intendo quae flevis animae in sensibus , atque En ipse motu ma n festioris animantis , quorum nobis eum iis quae radicibus fixa sunt, nulla potes esse eo munio . Intendit se anima in tactum D eo e Bia, frigida, aspera, lenia, dura, moma, levia , . gravia sentit atque dissernit 2 deinde innum rabiles differentias saporum , oriorum , 1-ra i , formarum , gustando, H iendo, audionis videndoque dijudicat. Atque in iis omnibus ea quae secundom naturam uel corporissum , adscissit atque appetit ; rejicit , fugit que contraria . Tum reliquas animas sentientis functiones persequitur , & concludi t. Sed baec rursus omnia posse animam etiam in bestis nemo negat. Tum haec subdit de te
tio animae gradu. Ergo attollere in tertium gradum qui jam est homini propiaus. et cogita memoririam non consuetudinstinositarum, sed anima versione, atque signis commendatarum , ac retentarum innumerabilium , tot artes opi cum s
453쪽
agrorum euisus , exrru iliones urbium , varisis m aedificiorum ac moliminum multimoda m raevia , inventiones tot signorum in litteris ,
in verbis , in gUM , in cujuscemodi sono, inpi iuris , atque rigmentis , ror gentium linguas,
instituta, ror insaurata s tam rum librorum numerum , cujuscemodi mo numentorum ad cusodiendum memoriam, tan-ιὰmque curram posterisaris , oinciorum , flatum , bonorum , dignit τὰ ust ordines , s se in profanis Foe in sacris apparatibus ;ratiocinandi Θ excogitandi e Iuvios et quentiae, carminum varietates , Iudendi aut joeandi eausa mille formis simulationes , -- landi peritiam , dimetiendi subtilitatem , numerandi disciplinam, pr Ceratorum, ac futurorum ex prae semibus conjecturam . Magna haec omnino bumana. Ex quibus sani essicitur aliam esse hominis, aliam belluarum cognitionem. - Iountur objectisnes. p. I. magnam in bestiis quibusdam esse docilitatem, quae citra rationem concipi non potest. Quin re futura Cum praeteritis conjungunt, cum ex inflictis plagis eavent sibi ab iis quae impendent . Quod semel ad tuendam vitam utile sunt expertae , id maxime consectantur , ut Canes ignis calorem in summo frigore , fluvii
Ressp. dist. maj. In belluis est docilitas quaedam improprie dicta, quam object rum species,& appetitus naturalis essiciunt C. docilitas proprie dicta &perfecta, N. Itaque fatemur innatam belluarum cogni
454쪽
tionem ex varia rerum sensibilium impres sone multum augeri & roborari . Nam rerum imagines per exteriores sensus acceptae , atque ad sensum interiorem perlatae ut congruae aut noxiae citra ullum rati
cinium ab iis percipiuntur. Hae appetitum statim commovent, hic spiritus per nervos demittit, qui rei insecutioni , aut fugae serviant. Cum rerum sensibilium imagines memoriae saepius infiguntur, tum imagina tionem & appetitum identidem excitant. Itaque impressi a natura rerum sensibilium quae congruae sunt, aut noxiae , characte res, cum iis qui ex objectorum incur sti , experientia:& consuetudine , exemplis etiam & eruditi ope quadana quotidie ace mdunt ita complicantur , ut judicium re ratiocinium quandoque metiantur. Uerum omnis illa eruditio quae in bestiis Cernitur , ex connexione imaginum quae inter se sunt colligatae, non ex ratione ipsa ducitur. Atque idem saepi in nobis accidit, cum aliquid ex consuetudine citra attentionem agimus, ut cum preces Consuetas recitamus: tum enim interdum sola rerum ipsarum consecutione , seon.
ratione ducimur. Nul lus enim in his reflexioni & reminiscentiae est locus: sed imaginatione & memoria cuncta perfi- Ciuntur. Optime autem nos admonet Philosophus in ipso limine li. r.de Historia animalium, quhd multa animalia memoriae re disciplinae sint capacia, reminiscentiae vero nullum praeter hominem:est enim reminiscentia cum Judicio & ratione conjuncta:
quod olim didicimus, inquirimus, cum Coquod
455쪽
uod occurrit comparamus : quae in abdito velut delitescunt , in lucem proseri mus , quae sunt ex usu nostro seligimu); phantasmata , seu rerum imagines in ordinem digerimus: nihil horum in bestiis perficitur . Memoria utique praeditae sunt , quae serie quadam phantasmatum contine tur , sed animae imperio non subditur :unde omnia impetu agunt. Quod si igitur aut propositiones, aut imper fessta ratiocinia emcere videantur, ideo accidit, quod certa phantasmatum serie ducantur. Qu3re in belluis est docilitas quaedam imperi ina'citra ullam induationem , aut rem In I-scentiam et non perfecta , quae cum remniscentia conjuncta est . Inuam. In bellu is est docilitas imperi cta : ergo & imperfectum ratiocinium et maxime cum docilitas sine memoria nulla esse possit , nec memoria citra aliquam reflexionem intelligi ; necesse est enim ut objectum ante cognitum iterum percipia
Deo neg. cons. Non enimid concedimus, docilitatem omnem esse cum ratiocinati ne coniunctam ὸ aut docilitatem esse rationis argumentum nisi quando eli cum cognitione reflexa , aut spiritali conne-Xa . . Sic memoria Teflexionem habet Iibi adjunctam, sed improprie dictam : est enim
cognitio objecti anth cogniti , non cognitionis ipsius tognitio . Sic duo quaedam in aliquo tertio potest bellua conjungere : ut cum canis ex odore leporis vestigia percipit . Sed illa connexio est admodum imis persecta: neque enim cognitio adest uni ve
456쪽
salis , neque ulla comparatio antecedentis cum consequente ; nullum adeo ibi est ratiocinium proprie dictum. Contra , 'inquies , cognitio particularis esse potest citra universalem s ergo nihil prohibet esse in belluis ratiocinationem circa res particulares : tametsi iis desit ratiocinium circa res universales.
Resp. di f. antee. Cognosci potest res particularis , citra perceptionem unmersalis , per simplicem perceptionem , C. per cognitionem cum ratiocinio conjunctam , N. Non possum enim concludere hoc bonum esse amandum , nisi vi hujus propositionis, omne bonum est amandum . Quare bestiae sortassis cognoscunt hoc bonum esse amandum , sed cognitione distincta&universali non cognoscunt id esse amandum . Nam bonum universim sumptum , ab omni accidenti sensibili abstractum non potest sensum assicere , cum non sit determinatum . Et si forte bonum absens aut congruum vim imaginatricem potest assicere , cum sub utraque ratione sit determinatum . Non quod congruitas ipsa in abstracto percipi queat ab imaginatione, sed
Tra congrua in concreto , di cum suo subjecto sumpta; tum enim est sensibilis; non
item honum universale , sive in concrςto, sive in abstracto usurpe tumest enim omnino inde terminatum, & nullo modo sensibile. p. z. Vulgatum illud de cane , qui leporem insequitur , exprimentum : cum enim , inquiunt , ad trivium pervenit , ac primam & secundam viam non iniit ,
457쪽
Muponso facilis est, olfactu non ratiot nio tertiam semitam 1 cane Explorari . Qu6d si enim nullo affletur leporis odore, in sua statim recurrit vestigia. Ista verb& alia belliae citra rationem aut consilium, impetu solo agere Videntur. Illud quoque identidem opponunt ,
nihil esse causae cur bestiis judicium ,
rationem , consilium , electionem, imb& libertatem non tribuamus , si eo- gnitionem iis largiamur . Quod utique probant bestiarum astutiae . . Hinc ,ir doctissimus lib. I. Anthropologiae, postquam attulit ea quae lib. 3. de corpore animato scripta sunt de belluarum astutia , id merith videtur objicere , bellias percipere , iudicare, ratiocinari
de universalibus. Non enim venatica Corignitione quaerunt hanc praedam , sed generatim, ovis lupum generatim sibi infensum judicat; nec homo ipse eadem praestare potest , quae bestiae tanta solertia essiciunt , nisi is judicet, & ratiocinetur de universalibus. Quid , an bestiae non erunt consciae sui sensus, sui doloris An non in
iis erit electio, &libertas, cum fetis beane prans a venandis muribus studet , per domum vagatur, donec nacta latebras , quibus mus forte occulatur , hic vigilias agit, praedam incredibili patientia expectat: tum si murmur quoddam muris e t cho suo erumpentis audierit, haec arrectis adstat auribus, statimq; ne deprehendatur,
prono se demittit corpore, nec ante-in Volat in praedam, quam mus a latebris ita
distet, ut citius capi , quam in locum , unde
458쪽
unde exierat , regredi possit. Quid aliud faceret homo prudentissimus, qui se simili
Resp. Ista quidem, & alia quae adducuntur in hanc rem plurima, adeo non probare bestias nulla cognitione , nullo sensu, nulla voluptate donari, ut nihil afferri possit, quod illud persuadeat magis. Id unum facessit negotium, quod hominis rationem pene videantur attingere: sed illud jam sae-p8 diximus, umbram rationis, & judicii in iis apparere, circa res singulares, & sensibiles; res quoque concretast, & materiales, non abstractas, & ipiri tales ab iis' percipi. Non hunc quidem leporem determinatum quaerunt, sed confusa leporis species eorum cerebro imprimi potest z neque illa species magis est universalis , quim descripta circuli figura, quae circulos omnes exhibet. Instinctu quodam, dc caeco naturae impeta ad venationem seruntur: sed nisi esset aliqua docilitas in cane, hic perdi ceolfactu aut visu deprehensa, tremulo caudae mota venatorem non admoneret. Itaque longa assuetudine, poenis etiam impositis, blanditiis, & aliis artibus edocetur. Verum haec institutio, docilitas, plagarum quae ac Ceptae sunt, memoria, metus impendentium, praedae ipsius cupiditas citra ullum sensum, cogn itionem, appetitum, voluptatem, dolorem intelligi nullo modo possimi, uti jam suprὲ diximus. Quae de bestiarum ratiocinio, consilio, electione afferunt, eadem in ipsis infantibus cernimus ante usum rationis, o inec libertati est locus, quae sne persecta co-PbiI. Q. .m V gn,
459쪽
gnitione,& intelligentia esse nequit, nec reflexioni in ipsas actiones. Dolorem sentiunt ut bruta, pravam scilicet organi affectionem , aut divisionem s quid sit dolor in abstracto, ut loquuntur . non percipiund. Quae de brutis objiciunt omnia, haec de ia-fantibus mox natis aequ8 dici possun t. Cum haec scriberemus, nuntiatum n bis fuit equum Lutetiae publicis videndum exponi, qui numerandi artem sic edoctus est, ut lusorias chartulas non modo dijudiceti, sed quot puncti contineant,ssatim percipiat , & terram pede toties percutiat, quot charta, aut tessera punctis distinguitur. Cum duae exhibentur chartae Ius
Tiae, quarum una gr. 8. altera 9. notis
insignitur, statim 17. ictibus solum ferit.
Nummum aureum si ostendas, aut aliam monetam, statim quot librae in nummo aureo, quot asses in argentea moneta contineantur, pede indicat. Non ausim tamen assirmare nullum in ea re esse fucum, aint equum nullo signo admoneri , ut pergat terram serire: quamquam id deprehende
Resp. Id quidem a viris CIariae animadversum suisse hunc equum pede terram quatere, dum lurus signo aliquo, nemω diducto ore, ut serire terram desinat, admonet: unde equus oculum semper in iurum contorquet ut nutum illius observet. Quod quidem citra cognitionem fieri nequit
460쪽
De εxἰsentia, o natura Angelorum.
Hoc brevior de angelis tractatio sutura est , qu bd ad Theologiam magis quam ad Philosophiam pertineat, ac per pauca de iis nobis sint perspecta, quaeque de his disputari solet,in conjecturis sint posita. Angelos quidem existere sacrae scripturae authoritate,omnium pene nationum, &aetatum consensu habemus exploratum, erases administratorios spiritus, propter eos qui υε-piunt haereditatem salutis aeternae, docet A postolus. Adeo ut vox illa, Angelus, sit ossicii notaen potius quam naturae, & Angelus idem sit ac nuntius, aut missus. Tres itidem esse Angelorum hierarchias, ac novem ordines ex scripturis sacris docet Sanctus Dionysius. Reliqua quae de cognitione , & locutione Angelorum disputare solent,aut quomodo inter se distinguantur, qua ratione sint in loco, aut moveantur, ViX levioribus conjecturis assequi possumus. Ac subinde miror plerosque Philosophos tam
confidenter haec decernere: cum vix explicare possint sensuum, & mentis nostrae cognitionem,quam tamen in nobis experimur& cujus sumus conscii. Quomodo igitur id nobis perspectum esse poterit, quousque pMteat Angelorum cognitio,aut quomodo alii alios irradient, & alia ejusgeneris plurima quae consulto omittimus, quia de iis nihil certi, nihil explorati habemus t Quae sunt magis explorata breviter attingamu8. V a Illud