장음표시 사용
11쪽
Tract. IV. Disp. I. Quaest. II.
minem in particulari, & in individuo, ut talis in v. g. Petrus aut Paulus, sed in specie, & quatentis est homo. Posterior communitas iubdistingui potest duplex: una quidem Ecclesiistica, non humano , sed divinopire instituta; eo quod ab ipso Deo ordinata
sit sub aliquo capite ab ipso designato, &cum aliqua unione ad finem supernaturalem.
Hujusmodi fuit olim Synagoga Iudaeorum,
nunc vero praestantior Ecclesia Catholica, quae non pro uno, vel alio dumtaxat populo , sed pro toto terrarum orbe ab ipso Christo Domino instituta, certisque legibus ac sancitis ab eodem ordinata, sub obedientia unius capitis ipsius Christi Domini vices gerentis. λ delusmodi communitatem per se primo spectam leges divinae positivae; qualiter leges Veteris 4 estamenti ad Judaeos instituendos erant praestriptae, & lex gratiae Novi Testamenti lata est pro univeila Ecclesia ad Dei cultum, rectamque fidelium institutionem sormandam. Ad eamdem pariter pertinent leges Canonicae, quamvis non omnes pro universa Ecclesia constituantur, sed juxta intentionem, vel potestatem illas serentis . Aha communitas es Politica: ea nempe quae est coetus hominum humano jure invicem sociatorum in ordine ad aliqvcm finem naturalem sub aliquo capite copulatorum, qua ratione Aristotcles 3. rolitu'. cap. Io. dixit civitatem esse civium multitudinem habentium inter se morale vinculum sub uno principali moderatore. suae iterum distinguitur a Philosophis moralibus, & iurisperitis in perfectam, & imperfectam. secta communitas ea dicitur, quae est capax politicae gubernationis, quaeve sibi sufficit in hoc ordine, qualiter Arist
teles lib. I. Pesitis. cap. I. asleruit civitatem
esse communitatem persectam, dia fortiori regnum, cujus ipsa civitas est pars, erit persecta communitas. Communitas imjescta dicitur illa, quae non est sibi suffciens, dein qua non congregantur singulae persbnae, ut membra principalia ad unum corpus politi cum instituendum, qualis cst domus, cui
pater-familias praeest: talia enim communitas per se loquendo non regitur propria potestate jurisdictionis, sed dominativas atque ita pro diversitate dominii participat diversum modum imperandi respective ad diverius subjectos; aliud cnim cit jus, vel quasi dominium patris familias in uxorem, aliud in filios, allud in servos, & famulos 3 unde ncque habet persectam unitatem, seu uniformem potestatem, neque etiam participat pro pric politicum regimen et de ideo imperfecta
communitas dicitur. Notandum tertia: Certum Zariter esse, Principes posse leges, & edita statuere de tribu tis ac vectigalibus sibi a subditis juste persol- vcndis quod utique justum es la ipsemet Rex
regum oraculo suo comprobat Matthaei eta. dicens: Reddite ,quae sunt Caesaris, Caesari . Justae sunt, inquam, illae leges; quia etsi ero-ximc respiciant utilitatem ac commodum Principis cui tributa penduntur , remotu tamen spectant ad bonum commune; quia quo magis Princeps abundat, eo facilius reia
publicae Lostes resellere potest, & sublevare
iubditos, ne urgente bello aut aliqua gravi necessitate, &esade instante, insolitis subsidiis divexentur. Unde Christophorus Marcellus oratione quam habuit ses,. q. Concilii Lateranensis sub Iulio secundo apposite dixit. si nuta nives Principi , civitatem tutari non potes , nec bellum inicere, ηer se are pacem , neeseipsum intra mςηia eoodire. Inde veitigalia , fisci , aeraria , solutiones , census, pensiones, tributa , sunt , ut decet, a Principe instituenda; quoniam haec
non in solius Principis bonum , sed in
Reipublicae utilitatem, dc commodum re funduntur. An autem justae sint leges quarum utilitas , de stultus ad solius Principis commodum redundant , hic determinandum est. His praelibati, tria hic occurrunt determinanda . Pν imum , an Iex ita neces lario debeat praescribi alicui communitati, ut ad particulares dirigi nequeat. Secundum, an per se ad bonum communitatis ordinetur. Tertium, an Princeps j sic possit leges ferre quae in privatum d taxat illius bonum cedant.
DE ratisne esseηtiali legis est, ut pro aliqua
tota communitate ρωνcribatur . Patet hu)us Conclusi mis veritas ex eo ma xl me
quod in hoc lex a piaecepto distinguatur, quod praeceptum uni, lex omnibus praeses ibitur; quatenus illud ad privatam directionem, re ordinationem partis, haec ad publicam gubernationcm. & rci publicae moderationem ac administrationem spectat. Probatur insuper 3 primo quidem inductione quadam; nam i cx aeterna, & naturalis non uni soli homini convenit; sed in omnium cordibus exaratur: Iemlex divinatam
12쪽
vetus, quam nova, communitatibus praescriptae lunt, illa quidem Judaico popu-IO, haec Ecclesiae univcrsali ac per totum terrarum orbem propaMtae. Idipsum eon fiat de jure civili; siquidem tib. I. Τ. de legibus dicitur: lex es commune praeceptum ἐese L 1ura eodem titulo, Iura non in fingu- ων personas, sed generaliter eonstituunIur . Idem constat de legibus Canonicis 3 nam Canones, & decreta a Patribus edita, dicuntur esse leges publicae. Hinc Gregorius IX. in prooemio dccreti Rit, Meo lex proditur, ut appetitus noxius sub iuris regula umitetur, per quam genus humanum, ut bo-nsὸ visat, insermetur . Quapropter I. f. de legibus, definitio legis traititur in hunc
modum Lex est cammaxe praeceptum virorum prudentium ea ultum, delactarum quae sponte, veI ignorantia contrabuntur crerectio, commu-stus reiρα uuae sponsio. Probatis secundo et Tum ex eo quod lex est principalis actus prudentiae t oliticae , vel Regalis, quae per se primo respicit bonum totius reipuolicae aut communitatis
cui praescribitur , adeoque non ad unam dumtaxat personam , sed ad totam communitatem ordinatur ἰ Tum quia, ut constabit infra, de ratione legis est, quod sit Per priua: sed nulla persona particularis pro hoc mortali statu , pro quo maxime lex praescribitur, potest esse perpetua: Ergo ipsi I x formaliter sumpta praescribi non potest, sed communitati; quae eatenus censetur esse pe tua , quatenus Per conti nuam succcssionem perseverat. οOcies i. In jure Canonico lex distinguitur in privatam, Ze publicam & hanc quidem Canones cap. licet de regularibus, re cap. Iunt , volunt praescribi communitati, illam vero privatae personae. Idem pariter traditur in jure Civili , nam institui. De Jure naturali, gentium , es, Ci- .ui, dividunt leges principis in generales, quae omnes obligant de personales , quae non ad exemplum trabuntur quoniam non bec princeps misi Ergo de ratione legis non est, quod scratur pro tota communitate. Ret indeo: Per Iegem privatam in illis Canonibus intelligi votum conceptum ex eciali inspiratione Spiritus sancti, aut ipsammet divinam inspirationem, quae lex im-Proprie , di metaphorice nominatur 3 eo
quod scribatur in corde, & ad id quod voto promissum est implendum, impellat, de obligot per modum legis. Λd tcxtum
verA IUitutorum, d ico per lcgem personaleira intelligi eam quae fertur in favorem, aut in poenam aliculus personae, & illius successorum , vcl cujus executio ad illam personam spectat: sed inde concludere non licet legem non praescribi communitati respective, idest , pro illis, ut membris communitatis, & incommune bonum saltem mediate; quatenus nempe expedit communi bono merita alicujus rei publicae membri privilegiis donari, ut alii inde stimulentur , de accendantur alpromovendum ipsiu, reipublicae bonum peregreetia facinora, & opera studiosa. Ob ieies secunia: Lex est regula moralium
operationum hominis: at non tantum communitas hominum; vertam ctiam singuli homines hac regula indigent, ut ad praescriptum sibi finem dirigantur: Ergo lex per se non dicit respectum ad solam communitatem humanam, sed etiam ad sin gulos homines singillatim, S in individuo spectatos. Confirmatur: Lex maximc dirigitur ad personam , per quam debet impleri: Ergo potitis dirigitur ad personam veram, quam ad fictitiam; fictio namque semper supponit velitatem quam imitatur : at communitas est persona fictas unusquisque autem particularis homo censetur esse personavera : Ergo potiori ratione lex dirigitur ad fmgulos homines, quam ad totam com
v ροηδεο : Legem non dici communem praeciae, quia soli praescribitur communitati, ut communitas est, & qiioddam corpus mysticum abstractive consideratum; sed quia generaliter proponi debet servanda ab omnibus membris illius mystici corporis cui praefigitur tanquam regula operandi recte. Qua ratione patet etiam responsio ad confimmationem 3 lex enim generaliter proponitur, ut ad omnes, & singulos pertinere possit juxta exigentiam temporis; quo tracto verum est illam dirigi magis ad personas veraSquam adfictas. t noveroo, lex secundum Praescriptum, & designationem, immediato ad totam communitatem spectat: at secundi imexecutionem directe sertur in singula ejusdem communitatis membra sicque magis dirigitur ad singulares personas quam ad ipsam
Obiicies terasi Quando lex sertur pro communitate, vel solum obligat communitatem ut sic, vel etiam comprehendit singula ejusdem eommunitatis membra : si primum , tunc communitas se gerit ut particularis
13쪽
ro Tract. IV. Disp. I. Quaest. II.
persona, subindeque Iex poterit dirigi ad
unicam dumtaxat personam: si secundum, merito etiam inde concIuditur legem pro
uno tantum ferri posse ι si nempe ita illi
Respondeo: Legem ordinarie serri ad communitatem non coi Iective, sed distributive: ea scilicet ratione, ut ab omnibus, &singulis de communitate servetur, cum distrioutione accommoda juxta legis conditionem. Potest nihilominus aliquando Iexserri m ipsam communitatem, ut communitas est: praecipiendo videlicet , aut prinhibendo aliquem actum, qui ab illa sola ,
ut communitas , exerceri debeat, non
vero a singulis ejus membris seorsim speetatis, ut constat de statutis, 3c praefixis legibusquibus interdiim Congregationum, Universitatum, Capitulorum, Collegiorum superiores ac prςsecti tenentur aliqua pr stare circa publicam, & communem admrnistra tionem talis corporis suς directioni commissi. Olbicies ouario: Piaeceptum aliquod non videtur esse a lege distinctum: sed praeceptum uni dumtaxat personae praescribi potest: Ergo & lex . Minor constat, Major vero probatur; potest enim aliquod praeceptum praescribi propter commune bonum , & ex Potestate regendi rempublicam, dc surgula ejus memora ad debitum finem ordinandi : at in eis maxime viget ratio Iegis Ergo, &c. Nego mHorem, praeceptum enim, & lex distinguuntur invicem, etsi forte non physice, & quoad species naturales actuum 3 saltem distinguuntur moraliter; quia Πepe lex alias habet conditiones quam praec pium 3 licet enim omnis lex sit preceptuma non tamen omne praeceptum est lex, sed oportet ut speciales conditioncs habeat quibus a praecepto distinguatur. Primo , nam
que piaeceptum, licet praescribi possit toti
Communitati, id tamen necessario non exigit, sed potest imponi personae particulari:
Ieκ vero semper communitatem personarum necessario respicit, ut probatum est. Secumdo, praeceptum expirat morte, vel amotio-Ne imponentis , etiamsi absolute , & sine ulla tcmporis limitatione praescribatur; lex
autem non cessat per mortem legislatoris; Ctim ex natura sua postulet esse perpetua .
ortio, praeceptum potest imponi a quocumque supcriores lex autem serri nequit, nisi ab eo qui vel a Deo, vel a r publica supremam ac legislativam potestatem obtinet ue subindeque longe diversa est praece pii, & legis ratio.
CONCLUSIO SECUNDA.ΑD inii raturam spectat, quod propter
bonum commune haeseri tur. Probatur primo ex distinctione 4. e. erit autem lex, ubi legimus quod lex nullo privato commodo, sed pro communi civium utilitate debet esse conscripta. Ouod utique desumitur ex sancto Itidoro lib. . Eu molog. idoue consorme est sancito duodecim tabularum . salus populi suprema leae est. Confirmatur ex S. Basilio Bbmi Ihr. in principium Proverb. non longe ab initio,
ubi dixit. si regnum es legitima potestas p tam est quod praecepta vitae a Rege edita qui μηὶ vere Me appellatione digηus est multum momenti , ae pensi babent, ut μή, quos ineomune omnibus utile es, rupicientia, is ηοσad propriae utilitatis scopum ordinata. Ibidemque addit, in Me tyrannum a rege differre , quod ille sua 'sius quomodocumque respieit ae tuetur : hic subditis consulere tam
Confirmatur insuper ex consensu omnium prophanorum , maxime vero Platonis di lag. I. de legibus , ubi ait, Lutilatores e-munis paris gratia leges eandere debere. Item
Aristotelis q. Politic. cap. I. Leger , inquit, ad cimmumm populi salutem sunt accomm dandae. Similiter Ciceronis, qui Lib. I. Aelegibus ait, OUas leges pro salute repubi eae tuendae es istituendas . Sustragatur pariter ratio. Primo quidem,
quia publica potestas de se in bonum publicum est orat nata: Iex autem omnis em
nare debet a publica potestate: debet ergo in bonum publicum ordinari. Deinde. Lex omnis, aut est a Deo legisIatore, vel ab homine: si a Deo, ordinatur in bonum commune; quia vel est a Deo ut authore naturς, vel ab eodem ut authore gratiae: at utroque modo in bonum commune ordinatur, nimirum ad beatitudinem aeternam in qua homines ultimo suo fine potiuntur. Si ab homine, etiam in bonum commune dirigitur :nam reges, & principes non sunt domini,
sed administri regni illius, juxta illud Sapientiae 6. tam essetis ministri regni eius. non rectὸ udieastis. Et ex illo Apostoli ad Romanos 13. Afinistri enim Dei sunt in Me intim semis tes: Ergo non habent potestatem legum condendarem nisi in bonum commune :. squi-
14쪽
De essentia Legis in communi. It
liquidem omnis potestas, qtiam in subditos de materia proxima circa quam lex vel sa- exercent, est, vel a Deo, vel a Popu- tur, aliud de motivo formali propter quod
Io t si a Deo , consat eam conferri pro- Circa talem materiam occupatur 3 Fateor Pter bonum commune, quod Deus praeci- equidcm quod materia proxima circa ciuam
pue intendit: si a populo , idem patet, praefatae leges in objectione immediate ver-Nam sicut illam conferunt omnes, ita eo santur, sit bonum Zarticulare 3 tamen non sine, & animo conferunt, ut ad publicum occupantur circa illud nisi propter moti- ipsorum bonum exerceatur, non vero adivum boni communis quod per se primo Privatum dumtaxat issius Principis com-ilex respicit: interest enim reipublicae vitam modum: unde in crucilio Toletano 8. civis cujuslibet conservares alioqui ipsa reia Capite Io. Praecipitur, ut aput eligitur in re- publica extingueretur, utpote quae nonnisum, iuret νων prospicere proprii Frea Gmm lex privatis coalescite interest pariter nem, sed prospicere patris rentique suae . cives egeant, alias essent in periculo vitae Dotque t Haec veritas inductione patet aquae ad bonum reipublicae spectat . Unde nam lex nai His de se tendit ad bonum licet lex de eleemosyna facienda respiciat commune totius naturae humanae: leges di- bonum privatum particularis vcrsonae, ut vinae positivae ordinantur ad Dei gloriam, materiam proximam 3 tamen id totum or-α h inum utilitatem iuxta illud Isaiae 3I .adinat in bonum commune ad quod per-
Lex a me exiet, is, Judicium meum in lucem tinet reipublicae membra alere , ne pines p pulorum requiescet. Leges quoquestumanae,aut furta in ea grassentur. tam civiles quam Ecclcrusticae , ordinan- Idem dicendum de correctione fraterna, tur ad bonum commune 3 alioquin verae quae ea solum ratione spectat emendati Ieges non essent censendae 3 nam potestas nem vitae particularis hominis, ut vitia a serendi Ieges non est hominibus concina, Drepublica eliminentur; illa namque sociesve a Deo, sive a republica, ut ea utan- tas diu stare nequit, in qua vitium laudatur pro libito, &abso ue ratione 3 nam ipsa tur aut dissimulatur, nec eliminatur. Idem etiam amplissima Apostolis concessa potestas quoque dicendum de lcgibus sacrament data erat in aedifieationem, non in istru- Ium, quae licet ad bonum particulare, Dem- Bionem, ut docet S. Paulus a. carini. Io. pe ad salutem aeternam cujusvis fidelis spe-Quapropter se datores ea potestate debentirunt; tamen per se primo Oidinantur albo titi ad finem Ieiis assciauendum 3 nempe revinum commune, nempe ad cultum Dei, qui
publicae bonum , & publicam isticitatem. est omnium hominum finis ultimus, & --
Objicies primo: Multae sunt leges quae adanum commune totius naturae humanae, in Privatum bonum dumtaxat ordinantur , quo Omnes homines C ramunicam.
qualis est lex naturalis de tuenda propria ad mormationem dico , quod eui nulla vita , etiam cum aliorum vita dissendio:iesset actu respublica, non mimis possibilis talis pariter Iex de eleemosyna pauperibus esset aliqua hominum societas 3 de climerohanda, quae solam illorum particularemihomo sit animal sociabile, lex naturalis ita
utilitatem respicit: talis lex de correptionetipsum respicit quatenus privatum, ut etiam fraterna, quae particularis hominis emen-ieum respiciat quatenus est aptusnatus ad s dationem respicit: tales denique leges Ec- cietatem, & communitatem; adoriue illa clesiasticae de percipiendis Sacramentis pu-ilex licet immediate ad particularem homi. ta annua consessione iacienda, de sacra nem spectet, tamquam sub istum in quo re- Synaxi in Paschate suscipienda. sideat; tamen eo fine ipsi inest, ut eum o Confirmatur, Etsi nulla prorsus esset re- . dinet ad recte instituendam societalcm cum spublica, unusque dumtaxat homo existe- aliis qui vel existunt, vel possunt existere. Tet, non mimis in eo vigeret lex naturae,IHinc Adamus ita erat cum lige solus, ut dum enim primus Parens solus erat, non tamen natura sua socium appeteret. degebat absque lege , siquidem naturalis Obseries secundo: Si lex omnis cstentiali lex in eo vim obtinebat: talis autem lex ter postularet ordinari ad bonum commu- tunc non potuit ordinari in bonum com- ne, sequeretur quod cessante communi bo-mune, quaa tunc nulla erat hominum sin no , di publica utilitate, cestaret pariter I Cietas, nullaque respublica: Ergo, M. gis yigor, di obligatio 3 quia, cessante motivo Reuo eo concend antecedente, negan- legis , lex quoque ipsa desinit: at falsum est .do consequentiam: aliud namque est loqui consequens; licci enim v. g. certo cognoscat
15쪽
aliquis quod Ecclesia nullum patiatur detrimentum ex eo quod Petrus moram contrahat Conversetur cum publice excommunicatis, tamen ex communi sententia non debet cum ipsis ccmmorari : Ergo leges non se per ordinantur in bonum commune.
Distinguo sequelam: Deberet cessare legis vigor, & obligatio, si publica authoritate
vel aliquo aequivalenti declararetur motivum
Iegis cessare, Concedo 3 secus, Nego ι sicut enim publica authoritate declaratur quod lex ob Iigat 3 ita pariter necessum est interveniat aliquid publicum, quod insinuet motivum legis cessare ν puta vel judicium
Principis, vel totius communitatis, vel capientum penes quos communitatis judicium depositum esse conjici potest: nam motivum legis ut omnino esse delinat , non sufficit ut cestet respectu alicujus particularis, vel aliquorum cie communitate 3 sed cenare debet respectu majoris saltem partis communitatis alioqui particulares, quos non respicit motivum issed, non desinunt Iege teneri v. g. motivum cur Concilium Tridentinum d claraverit imposterum matrimonia clandestina fore invalida, suit ut occurratur variis
fraudibus , & malis quae in ejusmodi genere
matrimoniorum contingere solent. Unde licet aliquis bona fide, bc absque dolo matrimonium clandestinum contraxerit, ex quo nulla suboriantur incommoda, & mala propter quae prohibita sunt matrimonia clandestine inita, propterea non desinit tale contramim matrimonium csse invalidum; nam licet ratio , & motivum legis cestet in hoc casu particulari non propterea cessat in communi cui particulare bonum cedere debet. Dices tertἀ: Leges & edicta Principum quibus piaescribunt, & cxigunt tributa, vere sunt Ieges: at ii Iae nullatenus respiciunt bonum commune subditorum , sed sollim privatam regis utilitatem : Ergo non est de ratione legis quod ad bonum commune ordinetur.
Disietuo Leges illae pendendo.
rum tributorum respiciunt privatam regis utilitatem ut materiam proximam, Concedos ut unicam, Nego; ordinantur siqui. dem ad ipsius rei publicae felicitatem , &securitatem , ut nimirum Rex per usi-galia possit, & compatare milites quibus respublica adversus hostes protegatur, in omnibus ipsius reipublicae communibono provilere. Petes , uinum Legislator non intradens tia, num commune reipublicae, sed in eam odio ductus leges frat, quae tamen desie in bonum
commune tendant: utrum, inquam, leges il
Amrmo, quia illa prava intentio legi latoris est mere personalis, nec redundat in actum quatenus ad utilitatem communem spebat 3 sicut enim prava judicis i
tentio non resert ad valorem sementiae , dummodo illa non su contra aequitatem ο& sicut prava intentio ministri non om-cit Sacramento, modo non sit contra ejus substantiam , puta si conferendo Sacramentum revera quidem intendat facere quo intendit Ecclesia, sed pravum aliquem sibi finem proponat , nempe vel lucrum ,
vel aliquid aliud pravum; ita in praesenti
bonum commune in ipsa lese spectandum est, non vero in ipsa intentione legislatoris . main utique sententiam aperte tradit S. Augustinus tib. s. de arbitr. scribens, Lex quae tuendi populi eausa lata est, nullius
tibidinis argua peres ι siquidem ille qui tulit, si
Dei iussu tulit, idis, quoumecepis aeternati sitia, expers omnis libiuinis id agere potin . Si autem iri evm aliqua libidine Me flature, non ex eo sit , ut eι legi eum tibiarae obir mperare ηecesse sit, quia bona lex, ab ηο ferri potest. Cujus etiam alteram rati
nem indicat infra scribens, quod licet ille eum libidine legem tulerit , tamen μ- is tui legi fine libidine obtemperari. Quare licet legi dator peccet desectu bonae intentionis , quam erga bonum publicum hasere debet; quia tamen ista constitutio de
se ordinatur in bonum commune , sum-cit ut centeatur habere conditionem hanc d
sideratam ad veram, & propric dictam Issem. Petes secundo quando-nam lex ce6eri possiin bonum commune rectὸ Ordoari.
Respondeo tunc censeri quamli t legem sic rectc justeque ordinari. Primo quando vel mediate vul immediate Dei gloriam res. picit, & ad finem ultimum supernatura-lcm conducit. Hinc Leges omnes civiles iniquae sunt, nec rationem legis, vigorem, ac dignitatem obtinent , si Dei , vel Ecclesiae ordinationi re eugnum: Unde Can
ne, decernitur quod Collitutiones Principum
16쪽
rem Evangelicιι atque Canomeis decretis non obviaverint , omni rem reatia igηae babeantur. Hinc Simmachus Papa epist. 7. quς est ad Anastasium Imperatorem ita solbit :Nos quidem potestates bumanas suo AG suseipimus, donec contra Deum suar erigant . . Iuntates . Ccterum si omnis potestas a Deo est, magis ergo quae rebus est prasita divinis. ω- fer Deo in nobis, is, nos deferemus Deo in re: Caeterum si tu Deo non deseras, non potes eius uti privilegis euruι iura contemnis .
S. Augustinus lib. I9. de Civit. Dei cap. 23. aquae kstitia s hominis , inquit , ou ei um bominem vero Deo tollis p at omnis Lex
secundo. I.ex censetur in bonum cominu- ne ordinata , dum respiciens civitatem , V. g. quae est pars regni, masis respicit, num regni, quam bonum civitatis: Sccus vero si contrarium accidat; bonum enim partis Postponendum est bono totius. Tertis, Ut Lex sit in bonum commune, non requiritur ut in bonum omnium ali rum regnorum cedat. sed potest censeri in bonum commune ordinari si regno cui prς- scribitur sit utilis: clim enim plura regna
non sint sibi invicem subordinata, neque unum sit pars alterivi, sicut civitas est pars Xegni, non est necesse. quod ubi Lex uni regno est utilis, aliis etiam regnis proficere debeat: Nihilominus quantum fieri pinrest , providere debet Princeps ne legem suis subditis utilem ferendo, vicinis obsit, ubi utrorumque utilitas procurari potest . Si tamen non possit Princeps bono sui regni prospicere absque aliquo vicinorum incommodo , non mimis legitime potest ser- re legem quae cedat in bonum commune sui regni, esto sutura sit in vicinorum perniciem ; quia ante omnia debet regni sui communi bono invigilare .
bus Maa partieularia subditinam Pa in
proprium νpsius commodum cedant, ut nulla enur etiam remοις ad bonum commune subditarum ordinentur. Quod utique probatur primo ex Script. Deuteron. I . ubi praescribitur forma regni, di juris dicendi in hunc modum. Cum fuerit constitutus Rex ηοηinuet Dabιι μι equos , nee reducet mulumis a raptum , equitatus numero subie tui
Mn babebit uxores ρων a1, quae ait riant animam eius . neque argenti , , atiri
immosa 'Mera. Postquam autem sederit in suis regni sui , describet sibi Deuteronomium
legis buius in Iolumine, accipiens exemplar asaeerdotibus latinuae tribus , babebit μ- eum , legetque illud omnibus diebus vitae suae, ut di eat timere Dominum Dium suum , neselevetur eis eius in suprebiam super fratres suos, neque declinet an partem dexteram, vel mistram, ut laua tempore re ut ipse, ω hi eius super Urael. Quo divino edicto regibus praescribitur servanda in Deum pietas, in Religionem Zelus, in subditos prudens ac clemens administratio, di in scupsis ordinata moderatio. Nise 3. Reym capa I. severὰ animadvertit Deus in Achab, & IeZabel eo quod vineam Naboth IcZiaelitae per vim occup verint ι Et Ezechielis 34. graviter arguuntur Pastores, quo nomine omnes superi res designantur , quod paseant semetipsosra, inquit, Pastoribus Israel et ii pascebant semetipsos: NUnu egera stastorabus pascuntur' Lac comedebatis, laris operiebamini, is, quos
erassum erat occiauatis: gregem autem mmmmn pascebatis. suos infirmum fuit non consi sidustis, is, quod aegrotum non sanastis, quod Ganfracium est πω augotis, is, quod abjectum es non reduxistis , bi quod perirest non qua Misi sed eum austeritare imperabatis eis , P, eam potentia , Similem reprehensionem habri adver Principes cap. 22, Hinc cap. in. statuit Deus: Non aecipiet Princeps de haereditate populi per violentiam , is, cem sessisne eorum: sed de posse ne sua boeditatem dabit filiis suis.
Probatur eadem veritas ex Concilio Tot tano VIII. cap. I. in quo habetur Reges Go rum Christianos dum principatum instituebant, & induebant, tales debuisse existere , quales his verbis describuntur et Erunt Cainolicae fidei assertores , erunt is actibus , iudiciis, dc vita mod sti, erunt is
in provisionibus rerum parci, potiusquam is extenti, ut nulla vi aut factione scriptu- rarum , vel definitionum qualiumcum- que contractus a subditis , vel exigant, is vel exigendos intendant: erunt non prω Mspectantes proprii iura commodi , sed is
consulentes Patria atque genti. Dbimile quid statutum fuit in Concilio Parisiensi coacto circa annum Christi 8aq. sub I udovico , & Lothario Inmeratoribus ι
ubi inter ea quae ad justitiam Regis pertino B re
17쪽
IA Tract. IV. Disp. I. Quaest. II
re agnoscuntur, primum Iocum habet istud, Neminem Dissὶ per potentiam opprimere'. at quando bona subditorum in bonum suum rivatum, & nullo modo in publicumrinceps convertit, ille per potentiam lataditos opprimit: Erso, &C.
Hane veritatem diser τὰ explicat S. Berna dus lib.3. de Consilerat. ad Eugenium sum mum Pontificem cap. 3. ubi ait; Praees, fingulariteri ad quide epes, tibi dico, consid ratione: Numquid ut a subditis meseas λ ω- quaquam, sed uti de te. Prinemem te constituerunt, stae sibi, non tibi. Alioqui quo pacto te reputas supreiorem bis a quibus beneficium mendicas λ Audi Dominum: sui potestatem ba- ωηt supertar benefici meantur. At istud de bis qui Dris μηt. suis ad nos p Tu id mendariter diseris, si non tam beneficus esses, quam bene is praeesse intendas. Parvi, derctιque animi est, deIubditis non princtum quaerere subditorum, sed quissum proprium . . . Non mei cris Ureiae vox illa isntidem ipsius: Non re quiro datum sed fructum. Et infra Cap. 4. Dibdit, suta tam indignum tibi, quam ut i
tum texens, non sis contentus toto, nisi minu. tias quasdam atque exiguas portiones ipsius inbi ereditae universitatis, tanquam non Mi tu- , fatuas nescis quomodo adbue facere tuas pisi etiam meminisse te volo parabodae Nasan de fiamine qui multas oves babens, unam quaerat pauperis concupivit. Hue avoque veniat factum, imo facinus regis Aebao, qui rerum summam tenebat, is unam vineam affectavit : Avertat Deus a te quod ille auaran :
Firmatur paritor haec veritas triplici rati ne, quam subministrat auctor libri de regimine Principum lib.3. cap. II. Primo namque verus Princeps Deum debet imitari, cujus virtute imperat: atqui Deus ita regis homines propter ipsorum salutem, ut inde sit-bi nihil acquirali: Ergo Princeps bonum
commune quaerere debet, non vero suum rivatum. Secundo, Principis non est respu-lica, sed Princeps est reipublicae, juxta illud Senecae lib. a. de Clementia. Scias nec Rempublieam tuam esse, sed te Reipubliet. Atqui est reipublieς totus deditus, illius dum- ltaxat, se non alterius bonum procurare te- lnetur : Ergo, &c. Tertio denique 3 Quemadmodum Episcopus, ut talis, procurare tenetiar, quantum potest, salutem animarum , te totum dare in bonum aeternum eis comparandum; unde vulgatum illud, suod
ristiam sumas propter nos 3 quod Prae iteri,
Discopi, propteν Dor Sic Princeps pari ratione invigilare debet in bono temporali suis subditis comparando. Unde sicut culpandus esset Episcopus, qui spreta vel ri gleeta pastorali sollicitudine, totum sese in secessu contemplationi daret, licet privatae saluti ea ratione studere smi propone ret; ita, & qui in propriam utilitatem intenderet Princeps, nec procurando ac stabiliendo bono communi incumberet, maxime videretur esse culpandus .
Dices primo, Populo Judaico Regem postulanti I. Regum ev.8. Samuel vice Dei respondit, me erit ius Regis qui imperaturus es vobis: Nisi vestras tollet, is, ponet in rem ribus suis, facietque sibi equites, is, praecum fores quadrigarum suarum , Uintat sibi
Tribunos ,-Centuriones, cyc. Agros quoque vestros, O, vineas, is, oliveta optima tollat ,
dabit servis suis, cye. Ergo Prinops jus
habet in privatum commodum bona subditoriim per leges, & edicta convertendi. Nego consequentiam, Jus enim ibi editum, non est jus Regium legitimum , sed tyrannicum, atque hominum violentia , & pe versorum Principum insolentia inrecinu-eium, Ut apparet ex ipso contextu: Si quidem refertur quod populus Regem a b muele petendo, Diu imi sermo in oeulis S muelis: Climque hac de re Deum consului se set, indignatus Ι,3minus respondit ad S muelem, Non te a yecerunt sed me, neregnem
super eos, OQ. Quapropter haud dubium est, quod Deus in penam perduellis illius populi, illi Ioco Regis quem expostulabat, tyrannum eiusque vioIentum regimen exposue
rit ut explicat Clemens Alexandrinus lib.3. Pedagogi cap. q. Peteηti Regem populo, inquit, non humanum pollicetis Dominum, sed quemdam influentem se eis daturum minatur tyrannum. Et S. Gregorius. Magnus ad praefata verba : Cum , inquit, ius reuis praedicitur , nimirum in unius carnalis praeposili conversatione , ostenditur quid carnales caetera re tyrannide factura μηt non quia electi debeant imitari. Nam in eadem Regum historia legitur, quod dum Rex Achab Naboth vineam a stulit, iram Dei omnipotentis incurrit: Hic
vero cum jus Regis praedicitur, agri, vineae, & optima Oliveta tollenda esse m morantur. Clim ergo hic praedicitur, ouod
commissum illic unicum est, ostenci itur quod divino iudicio non jubetur. Ob iis, secunia, illud Christi Lucae 22. Reges Gentium dominamur eorum , O qui ρο-
18쪽
restatem babαι re eos ben i vicantur esuibus verbis discrimen videtur statuere inter potestatem regiam, & eam quam erat ipse instituturus, ut potestati civili tribuat hanc authoritatem quod dominentur subditis, eorumque sint revera Domini: at Dominus potest servorum bona in Proprium commodum convertere : Ergo potiori iure possunt Principes Ieses , di edicta sancire , quibus particuIaria subditorum bona in proprios, de privatos usus
Res-du primo, quod eo loco non agitur de regimine omnium Regum, sed i Ium de ordinaria administratione Rigum gentium , qui cum tunc temporis omnes ement daemonum cultores , vixque eorum ullus justam administrationem haberet, nullus , arbitror , dixerit corum regimen Christianis Principibus tanquam exemplar esse proponendum .
Respondeo se Mo , per illa Christi D mini verba potius illum regnandi modum improbari, quam approbari 3 siquidem voluit Christus Discipulos suos ab ejusmodi regnandi, tum appetitu , tum specimine deterrere 3 subjungit enim 3 Hos autem non M. Tertio denique dico, eo loco potius contrarium quam intendat obsctio , collisi
osse ι siquidem ibi agitur de Principa-us , qui licet dominentur Gentibus, tamen appellantur benefici, non alia certe ratione , nisi quia magis in commune subditorum bonum, quam in suum privatum intendebant .
Instabis, Reges revera sunt Domini R ditorum 3 siquidem eis dominantur : at Dominus potest disponere de bonis servi sui in suum privatum commodum : EGgo , &c. Distinguo 'rem ; Sunt Domini dominatione civili, & politica, concedo; dispotica, & herili, nego : Minorem similiter distinguo : Dominus herilis , de di-Φ'ticus potest subditorum bona in proprios usus convertere , transeat : politicus , & civilis, nego ; b Mabra na ueReipublicet cui Princeps praeest, sunt Cives,
de liberi; non vero servi, aut Captivi. Oficies totiῖ, Principes Dei vices ge-Tunt et Ergo sicut Deus omnia resere ad seipsum: ita I rincipes omnia subditorum hona ad suum privatum commodum lici ic referre possunt.
Neg Ueouentiam 3 Ut enim esset Iegitima antecedentis illatio, sic deberet concludere: Ergo quemadmodum Deus nihil refert in proprium commodum 3 quia inquiebat Regius Vates , Deus meus υ tu ,
auomam bonorum meorum non estes: Ita nec
Principes referre debent subditorum bona in privata sua commoda 3 sed quae exsolutis tributis colligunt, in ipsorum
ditorum utilitatem maxime debent refundere .
sime de ratione Legis ut Joa fit, justeque feratur, is, quod obliget in perpetvum, iique sub praecepto. Notaηδε' 1. Posse legem esse iustam, de iusic latam, imelligi tripliciter ἔn pe vel ex parte injecti quoiu praecipitur; vel ex palle Principis legem serenti' vel ex parte formae, de mocli secundum' quem lex ipsa statuitur . Primo quidem ex parte obiem Lex potest esse justa, de honesta duplici modo , vel negative, quatenus id quod praecipit aut
statuit non est turpe , & inhonestum; vel positive quatenus nempe id , quod praecipit aut statuit est honestum antecedenter ad legem, vel saltem consequenter; quialieti sit de se indifferens , per legem resertur ad bonum finem, & in aliqua materia virtutis constituitur e Possunt enim per Iepes aliqua statui, quae antecedentererant indisserentia; puta abstinere is certo genere ciborum , ferre vestes hujus aut alterius materiae, vel Murae, dcc. m pote vero legem ferentis, Lex potest censeri justa ; si nempe tuam praescribat ex affectu justitiae, & nonestatis; non autem ex aliquo perverso, de malo motivo ductus, de hoc ad valorem legis non vi detur esse necessarium; nam ut diximus . potest Princeps legem validam , de legitimam serre quae Cedat in commune bonum subditorum, quamvis illam praescribat odio ductus in illos, vel ob alium perversum finem. Tertio . Lex potest intelligi iuste serti quoad formam , sive quantum a1 modum tinuisitum ex parte legis; qui quidem .m diis in tribus maxime conlistit. Primὸ, ut seratur justc ex parte finis, qui est bonum commune 3 quod fit quando lex ad B a Cum
19쪽
cum finem conseo uenitum aut flabiliendum utilis est. Ferensi, ut seratur juste ex parte potestatis 3 nempe ut I .egislator non plus statuat , quam illius authoritas sese cxtendat, nec aliis quam: suis subditis Isgem praescribat; actus enim agentium non potess excedere agentis potestatem . Teν- tu, ut feratur lex secundum aequalitatem proportionis; dum videlicet justa proportione subditis respective imponuntur onera ad bonum commune: Esset enim con. tra re tam rationcm, gravare aliquos subditos supra modum non habita ratione virium, & facultatum. Hinc ubi secus accudit, leges illae non oblisant in conscientia, nisi propter vitandum scandalum , vel k-ditionem, ac perturbationem publicam prς- pediendam; in his enim casibus homo quia libet particularis suo ruri cedere tenetur .
f. ad nullitatem legis ex hoc capite requiri tantam improportionem, & inaequantatem, ut redundet in detrimentum commune, & in grave injustumque onus plurium membrorum communitatis 3 alioqui
enim si lex de se sit utilis, & gravamen,
aut excessus si paucorum, non Propterea ex erit omnino nulla neque delinet alios
obligare : sed illos solos non obligabit quoad excessum , qui injuste gravantur :Quod ut clarius appareat, Nolandam et . Quod ad hoc ut lex obliget, Ac juste seratur, tres justitiae virtutis species in ea serenda desiectantur: Prima est Iustitia Legatis, cujus est commune bonum intendere, & consequenter jura communitati debita servare . Unde lex justa dignoscitur ex fine boni communis quem respicit. Secunda est Iustitia Commutativa, ad quam spectat ut Legislator non aliis
praecipiat, quam subditis suis; quae justitia
maxime necessaria est ad Iegis valorem nam ut mox diximus , si Princeps legem ferat pro non fibi subditis, suam potestatem excedit , peccatque contra justhiam commutativam respectu illorum quibus legem praescribit; etiamsi actum de se honestum , dc utilem praecipiat . Tertia denique est Iastisia D rurativa , quae etiam in lege requiritur; nam piccipiendo multitudini quasi distribuit onus inter par ins reipublicae in ordine ad ejus bonum stabiliendum: de ideo necessum est , ut in ea distributione servet aequalitatem proporti
nis, quae ad justitiam distributivam miti
net, de ideo injusta erit lex s inaequaliter onera dispenset. Unde legis iniustitia spectari potist vel ex parte materiet, vel ex parte formaer Ex parte quidem materiae si praescribat quaedam impossibilia , divino
cultui, naturalique inclinationi adversantia, δe communi bono ac honestati repugnantia : Ex parte vero sermae potest esse in usta , vel ex fine privati commodi, Ze non communis boni; vel cx parte a-Mntis, ac descitu potesatis; vel ex defectu formae , seu iussae disti ibutionis . An
autem haec omnia vera sint, utrum vide
licet ut Ira sit iusta , iust ue seratur δhas omnes conditiones involvere dciarat, hie erit rcsolvendum .
NolaηGm Duplicem a Philosophis Ilio distingui perpetuitatem ι unam qii idem
ex parte initit, quam vocant a pane antes aliam ex D te finis, quam a parte post appellant . Hic autem maxime sermo est
de perpetuitate in futurum , ex quo lex semel est praefixa, de lata. Quae perpetuitas ulteritis distingui potest, in rerpetuitatem simpRiter, qualis est aeternitas; vel in perpetuitatem secundiim quid , qualis
est diuturna temporis duratio, quam interdum Scriptura sacra quum, & saeculum aeternum aprilat. Perpetuitas autem de qua sermo est in praesenti quaestione, maxime signiscat legis stabilitatem , qua fit ut habeat suum esse cum valore, ac efficacia ita firmum , de permanens . quantum est ex vi suae originis, & constituti nis, ut de se semper persevered, aut saltem per indefinitum, vel diuturnum tempus. Rursus hic modus perpetuitatis potest esse duplex, unus quidcm negarivus, alter ρεμλur. Negativus est quando lex inde nite fertur, re ideo indefinitam habet durationem, licet revocari possit 3 qualiter suspensio dicitur peryetna negative , quae
inducitur sine termino . P tive autem
perpetua dicitur lex, quae natura sua vcI per expressa verba seriur , ut semper duret , di revocetur nunquam I sic depositio,& degradatio dicitur suspensio perpetua et An autem, & quae perpetuitas ad legitimam legem desideretur, dcclarabitur infra. His praelibatis duo maxime sunt in pi senti qu ione resolvcnda: Primum, quod Lex omnis iusta debeat esse . Secundum ,
quod ex se perpetuo in dulatura .
20쪽
De essentia Legis in communi. II
CONCLUSIO PRIMA.E natura oris est ut Ist Joa ,-1ο ὶ D-
β ta, ex parte ob ecti, Legislataris , Drmae: Haec Conclusio tres partes compi
istitur, quς simul probantur. Privi quiaemauthoritate SS. Patrum , maxime vero SAU-gustini lib. i. δε libero arbitrio cap. . ctim dixit, Μιbι lex esse non videtur , quae lina non
fuerit. Et de Mem intelligi potest, quod
dicit lib. de vera religione cap. 3I. Conditor Iegum temporalium, sivir bonus sapiens, suem eo susit aeternam, ut secun m eius incommutabiles regulas, quid λι pro te e vi. randum, iubendumque discernat. Unae scut ex aeterna λlti usta praecipit, quia est ipsa justitia per essentiam, ita vera lex liminaria esse debet participatio ejus , de ideo non potest valide pr ipere nisi justa, & honesta. Hoc ipsum docet S. Isidorus lib. s. Symolog. cap.2. affirmans legem honestam , Ju-flam, milibilem esse Hoere . Idemquer
fertur distinct. q. erit autem lex . Probatur i. ex fine legis, qui est homines bonos sacere. Unde Aristoteles 2. Elbis rum cap. ait, Legum latores , inos crves su facientes bonos effvere. Et lib. q. mutια caρ.q. dicit, Civitatir finem esse bene v.Pere, oreb notatem aliquam participare: Et cap. s. addit, De virtute, is vitio cogitant quicumquσαν- habent bene instituerat emitatem . Probatur etiam ratione e Primo quidem :Omnis potestas serendi leges vel divina est, vel a Deo emanat, juxta illud Sap. 8. Perme Reges regnant, legum Conditores Joadecernunt: suae autem sunt a Deo, inquit Α-postolus ad Rom.3. ordinata sunt Deus enim qui summe bonus est, & rectus per essentiam, non potest suis legibus statuere nisi justa , de honesta: Ergo nec alii Legislatorcs, qui potestatem a Deo derivatam , & ipsi subditam habent, non in destructionem, sed in inlificationem. Deinde, Nullus inferior potest obligare contra Icgcm, de voluntatem superioris: sed i cx prς Diens actum pravum, & inhonestum, esset contra legem Dei prohibentis illum: Ergo nulla lex potest obligare ad aliquid turpe, & illicitum; nam inde sequeretur nos habere simul duas obligationes contradictorias, de teneri facere aliquid , quia lex humana id praeci percis & non facere, quia id ipsum divina lex prohiberet. Denique, Deus non potest licite ostendi: sed si aliqua lex praescriberet aliquid a Deo vetinassen neol. Tom. VI. tum, & illicitum , sesueretur quod Deus impunc, de illicite posset ostendi, ostenderetur quidem, quia aliquid ab ipso vetitum fieret, idque fieret licite; quia nempe lege
cautum, Ec sancitum esseta. Ergo, dcc. Diras : Nonnullae sunt humanae leges quae malum permittunt et Ergo lex potest esse injusta ex parte objecti. D uua antecedens, Aliquae leges hum nae permittunt malum, & quod intrinsectillicitum est, statuendo ut liceat illud patrare , nego: Permittunt illud non vindicando nec arguendo, propter videlicet m jus aliquod bonum inae oriendum. & mari jus malum declinandum, concedo 3 Haec
autem permissio non est mala , sed honesta , de rationabilis 1 aliud enim est malum ipsum, de aliud permistio mali per simplicem tolerantiam: quamvis enim malum suturpe, 3t illicitum; potest tamen justis de causis interdum tolerari a superioribus . ne severitas in illo puniendo sit causa majoris mali , puta perduellionis subdit rum 3 est enim rectae rationi congruum eduobus malis simul inevitabilibus vitare ac declinare id quod maius est . Ex iis collige nullam pariter legem serti posth de imoossibili simpliciter aut m raliter, hoc est, valde dii scili; tum quia quidquid cadit sub Iegem, cadit aliquatenus uab Iibertatem ι quatenus scilicet ab illa pendet ut fiat , vel non fiat; vel ut sit, aut non si, sicut precipitur aut statuitur :at impossibile non cadit sub libertatem sunde reddi S. Augustinus ait Iib. de Fide
contra Manichaeos cap. Io. suis non clamat
fultum esse praecepta dare ei cui libertim non est quia praecipitur facere: es , lassuum eum damnare, evi neu futi potestas iussis complerepEt lib. de Natura, & Gratia C.43. Deus is
possibita non jubet : sed iubendo admonet , im facere quod u.-petere quod non possis ,
quae verba ex eo desumpsit Gnc. Trid. c. H. addens, Τπυσt ut possis. Quam utique veritatem fusius probabimus in sequenti Tomo Disp. de gratias ubi demonstrabimus gratiam esse necessariam , 5e mmcere ad omnem divinam legem implendam.
CONCLUSIO SECUNDA . DE rati e Legir es quod Lm ex se sa
bilis fit, permanens, ac duret, O taliaret quousque revocetur; subindeque aliquom do debra se perΠtua .