장음표시 사용
31쪽
18 Tract. IV. Disp. II. Art. I. Quaest. I.
rum, ab eadem natura rationali procedere nequeunt, nisi diversae sint in illa natura rationes, per quas uni actui malitiam, alteri bonitatem tribuat: At diversae illae rationes assignari non possent ex parte illius naturae rationalis: nam non est ratio cur relanderet bonitatem in unum actum
potitis quam in alterum, nisi quia in illo actu aliqua est ratio cur P pax sit illius
nitatis potitis quam malitiae : adeoque independenter ab illa convenientia cum natura rationali, talis actus iam ex se habet
quod dici possit bonus, & honius.
Confirmatur Conclusio expugnando fundamentum Advertariorum. Idcirco Uasqu.&qui cum eo sentiunt. amrmant legis naturalis essentiam in ipsa rationali natura e se constituendam; quia, inquiunt, ipsa rationalis natura est tiandamentum, & mensura legis naturalis, & honestatis iplius, quatenus quaecumque praecipit aut prohibet
lex naturalis, per se decent aut gedecent naturam rationalem : sed haec ratio nulla est. Probatur quia quidquid est fundamentum, &mensura legis aut honestatis, non
propterea est lex ι siquidem pax, & stlicitas publica, est mensura, & sundamentum I
gum humanarum, nec tamen propterea sunt
ipsae t es humanae. Similiter, pauperis indigentia major aut minor, est fundamentum aut mensura legis aut praecepti faciendi majorem aut minorem eleemosynamue nec tamen ipsa indigentia censetur esse lex faciendi eleemosynam. Item, sinis est regu-Ia, & mensura mediorum; nec tamen finis dicitur habere rationem Iegis. Pariter objectiun est regula, Ac mensura actuum, Nec propterea censetur esse lex: Ergo pari jure licet natura rationalis sit fundamentumnonestatis, de regula rectitudinis objectivae actuum humanorum moralium , non ideo dici potest lex. Addo cum SuareZ lib. 2. Cap. q. n. 7. quod si natura rationalis e set lex actuum nostrorum, eo quod illam decent; sequeretur pari niso natiiram divinam esse legem acquum divinorum Iiberorum, quia pariter tales Uus illam decent: sed nullus est ex M. Patribus, ac Theologis, qui hanc sequelam docuerit, di probaverit: Ergo nec esse debent qui
Dices: Existente natura rationali non potest lex naturalis non existete, sed potest
non esie illa Dei ordinatio; quia clim libe-τa sit, Deus potest ipsam ponere vel non
ponere: Ergo Iex naturalis non est ipsa Des ordinatio: sed potius est natura ipsa rati
natis, quatenus cst fundamentum convenientiae, &honestatis, vel disconvenientiae, &inhonestatis actionum humanarum. Distinguo minorem: Potest non esse divina ordinatio qua creaturam rationalem
in finem suum dirisit ex hypothesi quod
ipsa natura rationalis existat, Nego: abs Iule, Concedo: liret enim operatio divina ad extra sit absolute libera; tamen ex sum positione quod divina voluntas decreverit
creare naturam rationalem cum lassicienti
cognitione ad operandum bonum, de malum, de cum sussicienti concursu ex parte Dei, necnon & libera ipsius creaturae facultate ad utrumlibet operandum , implicat quod Deus ipsam creaturam non ordinet ad suum finem assequendum per actus convenientes adeoque Pariter implicat, quod Deus non velit prohibere tali creaturae actus intrinsece malos, di praecipere actus honestos naturaliter necessarios: sicut enim Deus mentiri non potest, quia est suprema veritas, ita etiam non potest non prohibere ea quae sunt opposita honestati, quia est suprema bonitas, de regula recti tua inis ac honestatis: Ergo qua ratione Deus posita voluntate revelandi aliquid necessitatur ad revelandum verum, eo quod non possit mentiri, quia est suprema veritas I ita ex hyp thesi quod creaturam rationalem instituerit ordinandam in finem, non potest ei actus
bonos, & honestos non praecisere, &actus malos, &inhonestos non prohibere, quia est suprema aequitas, & rectitudo. abii r Absurdum est asserere inum per voluntatem necessariam obligare suos lubditos, squidem obligatio haec cum sit moralis , procedere debet ab agente morali libero, & libere imperante : qua ratione nullus Princeps potest seipsum v to vel promissione, aut alio praecepto, &imperio obligare, nisi haec obligatio ex plena libertate oriatur; quae enim per vim , dccoactionem fiunt, obligandi vim nullam habent sed obligatio libere iacta potuit non serii Ergo Deus potuit illam obligationem naturae rationali non imponere ab
initio illius sormationis; imo etiam potest impositam illam obligationem revocare subindeque potcst cxistere natura rationalis absque tali obligatione sibi piaescripta: at non potest existere sine lege naturali:
Ergo lex naturalis non in ipsa obligatione
32쪽
superataita , sed in natura ipsa rationali constituenda est . in o minorem: obligatio libere facta potuit non fieri, absolute, Concedo: hΥ-potheticὰ , Nego : fateor equidem , quod
Deus ex libertate sua potuerit abstinere a formandis creaturis rationalibus, de eas in statu connaturali constituendis 3 & consequenter eas non obligare lege naturali; sed ex hypotes quod eas creaverit, & in tali statu constituerit, debuit necesses io necessitate consequenti illas creaturas intellectuales a se conditas regere, & curare ut vivant Conformiter sus naturet, ad idque illas obligare sua authoritate: quae autnoritas quin modocumque interponatur, inducit moralem obligationem; moralem dico, non ex
eo quod libere sit imposta , ita ut possi e non Praescribi ι siquidem ex hypothesi necessario haec obligatio praescribitur; sed obligatio h
Vocatur moralis ex eo quod inducat ad a-etiones morales, de imputabiles, ita ut sine Peccato nequeant omitti . Nec resseri quod haec obligatio sequatur ex necessaria, & naturali ordinatione ipsius creaturς rationalis, potest namque aliqua moralis obligatio oriri ex principio necessario , de naturali ι s, quidem obligatio colendi parentes Oritur ex naturali generatione ab ipsis accepta. Dices secundi Sunt aIiquae actiones ita intrinsece malae ex natura sua, v. g. odium Dei, ut carum malitia nullatenus pendeat ex dictamine intellectus , vel ex prohjbsetione extrinseca, & voluntate divina : e Converso aliquae sunt ita intrinsece bonae
ex natura sua, v. g. colete Deum. ut nul- Iatenus in hoc pendeant ex causa extrinseca: sed aliunde non possunt habere illam malitiam aut bonitatem , nisi quate-mis sunt convenientes aut disconvenientes naturae rationali: Ergo ipsa natura rationalis habet rationem leUS .RUm eo, quod in actibus intrinsece botriis, vel intrinsece malis , duplex spectari potest bonitas, & malitia ι alia quidem inesse naturae, alia in esse moris. Pruna non desumitur ab ordine ad aliquam legem , sed ex convenientia aut disconvenientia ad naturam rationalem, quatenus intellullitur habere inclinationem ad bonum consideratum in esse naturae antecedenter ad omnem legem: Serandia vero s itur prinxime quidem ex ordine ad vitamen I tionis naturalis , remote vero ex ordine ad legem aeternam , quatenus nempe di-
ctamen rationis naturalis est participatio quaedam legis aeternae , habetque rationem legis naturalis in ordine ad ipsos actus.
Ratis formalis Legis Invatae ηon μηβ- fit adaequatὸ in ipse Amise habituali , naturali in actu primo spectato , is quatenus vis discernendi Mnesa, O turpia , licita , illicita . Probatur: Cmnis Iex proprie dicta, est
ordinatio , ut supra diximus t sed lumen naturale habitualiter sumptum , non est ordinatio, sed tantiim vis intelligendi: Ergo nec in eo reponenda est ratio formalis legis naturalis. Deinde , Deus habet lumen sibi connaturale quo persectissimcc gnoscit quaecumque honesta sunt, & turpia : sed Deus non potest dici habere le-8em naturalem: Ergo lex naturalis in linio lumine habituali non est reponcnda . Denique , ut in sequenti conclutione Pr tabitur, Lex omnis est jussio, vel prohibitio alicujus superioris 3 sed ipsum lumen naturale habituale, nec jussio est, nec prohibitio superioris i Ergo nec est lex naturaliS. Dices primo S. Paulus ad Rom. a. legem vocat, naturalem scilicet, conscientiam dictantem quid agendum aut fugiendum sit secundiim rationem naturalem I nam cum dixisset, Gentes quae legem non babent, naturaliter ea quae legis sunt faciunt: e Umοῶ legem non babentes ipsi sibi sunt lex; quasii declarans quomodo sibi sint lex , & quaesit illa lex, subhingit 3 suendunt opus hegis
scriptum in tardibus suis, testimonium reddemte diis eo cientia ipseram : Censet ergo i gem naturalem de qua loquitur , esse dictamen naturale rectae rationis , ratione
cujus homo est sibi lex. Deinde M.Patres pari modo affirmant legem naturalem suisse nobis a Deo naturaliter instam , Scscriptam in cordibus nostris , Dein ueillius esse auctorem , quatenus naturae
nostrae author est , & conditor . Sic S. Amb. lib. 9. Epist.2I. Illa lex, inquit, Monisseribitur sed isn citur; nec aliqua percipitur lectione , sed proflua quodam naturae 1-- te in m lis exprimitur . Et S. Maximus
Centuria f. cap. I3. Lex naturAE , inquit , s ratio naturatis qua capimum tenet sensum ad delendam vim irratio lem. Demum
33쪽
jo Tract. IV. Dissip. II. Art. I. Quaest. I.
Lactantius lib. 6. de vero cultu eap. 8. legem naturalem describens ait, Est quidem vera lex vecta ratis, naturae ramma , d usa per omnes, UUs , sempiterna , quae vocet ad officium labendo , vetori a fraude deterreat. Constat ergo ex his legem naturalem pinsitam esse in ipso rationis lumine; non quidem actuali, alioqui cum nihil agimus non maneret in nobis lex naturalis: Ergo reponenda est in ipso Iumine habituali. Respondeo, praefatas aut horitates nihil aliud probare, quam legem naturalem interdum pro conscientia, & synderesi accipi, quatenus videlicet dissitat quid agendum, quidve omittendum sit, sicut conscientia. Nihilominus ut jam observavimus in primo notabili , lex naturalis a conscientia in pluribus discrepat: nam lex dicit regulam seneraliter
constitutam circa asendar conscientia vero dicit dictamen practicum in particulari; unde conscientia latius patet quam lex natura- Iis, quia non tantum applicat legem natura- Iem, sed etiam quamcumque aliam, sive divinam, sive humanam. Deinde, Conscientia non solum applicare solet veram Iegem, sed etiam existimatam 3 Hinc interdum datur conscientia erronea; Lex autem erro ne a dari non potest; nam eo ipso non esset 1ex, quod maxime verum est de lege n turali quae Deum habet authorem. Denique Lex proprie sertur circa agenda 3 conscientia autem yersatur circa ea
quae jam facta sunt; & ideo illi tribuitur non solum ligare, & obligare, sed etiam
accusare, testificari, damnare ,& cruciare.
Ostetera. Quidquid est inanimis nostris, vel est potentia, vel passio, vel amis, vel
habitus: atqui lex naturalis non est potentia animae, nec passio, nec actus; alioqui cum nihil agimus, non maneret in nobis lex naturalis: Ergo est habitus. Res deo ad minorem, liruem naturalem non esse potentiam aut pastionem, sed esse
actum; quia est praescriptio, seu dictamen rectae rationis . Ad id quod subjungitur ,
quod si esset actus, cum nihil agimus, non maneret in nobis lex naturalis ' Respondeo negando illam sequelam et Nam non dicitur aetus quas semper existat, sed quia vel actu existit, vel est actus natus existere manetque tale di men 'irtualiter , di se est actus rationis, ve I in re , vel
Obiicies 3. Lex naturalis manet in pueris, & amentibus: atqui in illis non est amas rationis, nec facuItas expedita ad rationem : Eryo necessum est quod ipsa
lex naturalis sit lumen habituale , & naturale in ae u primo consideratum. linguo maiorem, In pueris, & amen tibus remanet lex naturalis in actu secundo , nere in actu primo , transeat: quia licet judicent aliqua ratione de rebus agenis dis, non tamen judicant cum persecta cognitione quae habeat annexam rationem imperii, & regulae, seu normae conformis r Etae rationi; porro tale judicium est neccusarium ad Iepem naturalem: Unde lex naturalis tantum in ipsis remanet per m
dum habitus impropriὰ dicti, sicut & in
ipsis remanet habitus primorum principi rum quem intelligentiam appellamus. res addo lumen ipsum naturale habituale sicut & conscientiam ac synderesim, posse revera legem naturalem appellari non quidem admiate, sed inadaequate, ratio siquidem adaequata I is naturalis, non solum in ipso rationis dictamine circa ea quae agenda sunt, vel omittenda, sed ma xime reponenda est in ipso divino praecepto , vel prohibitione procedente a v
luntate Dei, ut authore , & rectore naturae: ut aperiet
inicativo boni, mali r Sed etiam proe-UM , O, immativo ae obligante ad ea quae
tali lege praesersea Rut. Haec est communior cum Seraphico Doctore in a. V.3 . dubio m de Gersone Tract. de vita Dirit
lib. 2. Corol. S. ubi legem naturalem sic definit , Lex Natinalis praeceptiva , est rinum induum euilibet bomini non imperito in curatinus , mei almum vestivialis divisae volentis creaturam rationalem humanam to
ri ad a uid agendum HI non agendum perreri cutionem sui Dis naturalis. atur: Lex naturalis est vere, & pr prie dicta lex: ut fatentur omnes Philos
phi , & I heologi: sed lex proprie disti est
vere praeceptiva: Ergo, . &c. istobatur minor : Tum quia de ratione legis vere, reproprie dictae est , quod sit praeceptivas siquidem lex est actiis prudentiae, quae COnsiliit sermaliter in actu imperii, subindeque praeceptiva est: Tum quia lex naturalis est proprie dicta regula, de mensura bonitatis
34쪽
De nativae Legis essentia. r I
ant malitiae moralis amas humani: sed iudicium indicativum, & ostensivum boni: de mali non potest esse talis regula, & nsura
bonitatis aut malitiae actus humani; siquidem illam bonitatem aut malitiam supponit , eamque tantum judicat 3 regula autem, &mensura alicujus regulati, & mensurati rectitudinem aut obliquitatem non supponit; siquidem haec non cognostitur nisi per applicationem ad regulam: Ergo, &c. misiae, Deus habet judicium ostensivum eorum quae decent aut dedecent suam n turam divinam, contra quod iudicium ipse non potest operari; Zc tamen non habet legem proprie dictam 3 & consequenter lex naturalis cium sit vere, & pr rie dicta lex, non potest formaliter consistere
in solo dictamine. & judicio solum ostensivo boni, dc mali. Dreique , Quiduuid fit contra praescriptum legis naturalis est revera peccatum: in1 omne peccatum est alicujus praecepti transgressio, & violatio : Ergo lex nat ratis debet esse praeceptiva. Major probatur ex Apostolo ad Rom. I. ubi docet Gentiles fuisse inexcusabiles, &grandis peccati reos ex eo quod per legem naturalem noverint quid esset agendum, uidve omittendum I neutrum tamen legistius praescriptum impleverint. Minor pro batur ex S. Amb. IV. de Paradisio cap. 8 ubi peccatum sic definit generaliter, Pereatum es legis δε,---maevam ais, calestrum
inobearentia mandatorum. ex S. Αugus . qui lib. I. ηtra Faystum cap. 27. d finit piacatum ine dictum, factum, ves camcupitum conira legem aeternam: additque i gem aeternam esse rationem , vel istantatem
Der Sentit ergo de ratione peccati , esse ut sit contra Iegcm propriam alicujus superioris . Quod utique clarius indicat Q. a. de peccat. meritis , rems. ωρ. 7. ubi ait; suomodo dimittituν per Dra miserico iam si Meatum non es, aut quomodo non vetatur
gnificat non minus repugnare esse peccatum, & non prohibitum a Deo, quam indigere remissione, di non fuisse peccatum. Jdem docet indor is q. dist. So. num. 9.
catum, quia es contra praeces tum Ainum. Dices: Si lex naturalis esset Praeceptiva, esset maximc, vel praeceptum nominis ad
alium, vel ad seipsum, vel Dei ad homines et sed neutrum potest atamari: Ergo
nec asseri eam esse praeceptivam e Major constat a sufficienti partium enumeratione.
Minor manifesta est quoia primam , de
secundam partem; Quia praeceptum hominis ad alium ad legem humanam spectat 3 imperium autem hominis ad seipsum re- speetia suarum actionum non potvi habere veram rationem Ieris; cum lex sit ordinatio superioris ad subditum ι nemo autem sit tibi superior. Patet etiam eadem minor quoad tertiam partem: Tum quia praeceptum quo Deus aliquid hominibus imperat spetiat ad Iesem divinam ; lex autem divina a naturali discrepat: Tum quia secluso quocumque Dei praecepto. dictamen rationis naturalis sufficienter aictat quid bonum sit quidve malum 3 Ergo lex naturalis nullatenus est praeceptiva. Nego minorem quantum ad tertiam partem, & ad primam ejus probationem di-- legem naturalem etiam divinam appellari; nam, inquit S. Damascenus lib. q. de fide cap. 23. Lex Dei mentem nostram incendenr , eam ad se pertrabis , ea cientiara que nostram vellicat, quae is ima mentis stra lex dieitur . Adeoque censet legem naturalem esse pariter Iegem Dei, quatenus nempe est quaedam participatio , de applicatio. legis aeternae. ad secundam probationem nego antecedens ι Cum enim dictamen quo Deus praecipit hominibus opera bona, Se prohibet opera mala ex lege Dei aeterna derivetur, sitque , ut mox iuximus, quaedam illius participatio, & applicatio: Consequens est quod seclusa rie Dei aeterna, &clus praecepto , nullum foret rationis naturalis di-etamen hominibus indicans , & dictitans quid sit bonum aut malum.
suoru ex Αι Lex naturalis. Nomndum I. Certum esse quod Lex
Naturalis sit una . I. Unitate lamianis , quia unico lumine naturali hominem
illustrat, & ei dimini ac demonstrat quid
agendum sit, quidve omittendum. 2. Uniatate principii , quia unicum Deum habet Legislatorem , & Authorem . 3. Unitatemis, quia in hunc unicum finem collianeat , ut hominem constituat restium secundum inclinationem naturae. An autem sit etiam una Unitate praecepti, hic erit rein
35쪽
1 Τra 1. IV. Disp. II. Art. I. Quaest. II.
Ivendum. Sensus autem huiusce quaesti nis potest esse triplex. Primus, an eadem Legis naturae praecepta communia sint apud omnes . Secvnaus , an illa praecepta
plura sint, an vero unicum . Tertius, an
ex hypothesi quod plura sint, ad unicum
possint revocari. Notandum et . Praecepta legis naturae esse
duplicis generis; alia nempe sunt genera- Iia, di omnibus hominibus nota , qualia sunt ista; Bonum est faciendum , malum fugiendum: Quod tibi fieri non vis, alteri ne seceris, &c. Alia vero propria, &particularia, quae ex his principiis gener Iibus inseruntur: idque dupliciter; vel enim deducuntur facili negotio, & absque ulla dissicultate, quale est istud: Alienum invito domino detinendum non est l. vel nonnisi magna cum diligentia ex principiis generalibus possunt inscrti, ouale est istud:
Pecunia non est mutuo danda ad usuram. Quς ritur autem an haec utraque praecepta legis naturae apud omnes prorsus homines
eadem sint, vel possint esse diversa . μυηdum Praecepta legis naturae tam generalia quam particularia spemri posse, vel quoad certitudinem, vel quoad notitiam, & evidentiam . Certum est autem quod generalia certiora sint , & notiora Particularibus, quippe cum per ipsum ingenitum rationis lumen innotescant: Unde quemadmodum in speculativis, prima principia , quς per intelligentiam aeprehenduntur, longe sunt certiora, & notiora conci fionibus ex eis per scientiam illatis: Ita etiam in practicis, prima praecepta, quς sunt
matrices regulae rerum agendarum, longc videntur esse cotiora praeceptis particularibus quae ex eis inseruntur .
His ita praemissis tria hic supersunt determinanda. Primum, an generalia praecepta Iegis naturae sint eadem apud Omnes prorsus homi ires quovis ira statu confideratos. secvndum , an praecepta particularia eandem vim. certitudinem, dc notitiam apud omnes habeant. Tertium, an plura sint in quolibet homine praecepta legis naturae , & qualiter invicem Orminentur.
Lm naturalis eadem amriri es in omnibus bominibus quovis in flatu spectatis 3 q a
tum ad principia generalia. Haec est commu-
iis apud Theologos, de Iurisperitos. Probatur : Privi quidem , quia haec lex
est veluti proprictas conmuens non rati nitan propriam , dc particularem alicuius
individui, sed specificam naturam: seahςonatura eadem est in Omnibus i Ergo &ipsa lex. Deinde, quemadmodum in speculativis prima principia nota sunt, quorum veritati nemo dissentire potest; ita in practicis quoad principia prima, & praecepta
generalia , est eadem veritas , eademque rectitudo omnibus nota. Denique, ubique, 8c semper agnoscitur, de pro certo habetur bonum esse ampliatendum, malum esse fugiendum : alteri non esse faciendum quod tibi fieri non vis, adeoque haec ρογcepta omnibus, & ubique sunt pervia. Diras; Diversae nationes varias statuerunt Ieges naturalibus praeceptis contrarias 3 nams Julius Osar lib.6. de bello allico resertapud Germanos furtum olim non fuisse improbatum, sed permissum. Idem de Iacedςmonibus refert Castro ex Plutarcho lib. de lege poenali cap.iq. Similiter .refert Plinitarchus in vita Lycurgi adulterium ab msuisse probatum tanquam natura permisesum: scd surtum , 3c adulterium in ipsaleis naturae praecepta pugnant: Ergo hec
Distinxiis maiorem i Statureunt plurimae Gentes leges adversantes naturae prςceptis
generalibus, & quae se habent instar prim rum principiorum in priaticis; Nega mai rem : Adversantes pr reptis Particularibus,& quae ex prioribus instruntur, Comeri riauemadmodum enim licet 'innes homines conveniant in primis principiis speculativis.
nec ullus eorum veritatem in dubium revo
cet 3 nihilominus plerumque invicem P
gnant circa conclusiones ex illis principiis illatas 1 Ita a simili, quamquam omnes h mines invicem conveniant in praeccetis generalibus per legem naturae princriptis 3 I men vero possunt deviare, dum ex generalibus illis principiis leges particulares
inserunt quasi naturae convenientes: Unde
non mirum si leges illae speciales a diversis Nationibus sancitae non 'lum inter
se, sed etiam cum ipsis generalibus natu rae praeceptis pugΠent . Dices 2. Lex naturς ea est quς uotissimilmin Evangelio continetur, ut habetur dist. I. atqui quod in Evangelio continetur non est commune omnibus; μου euin omnes obessiuat antelis, inquit S. I aulus ad Rom. IO. Ergo lex naturae non est una apud Omnes.
36쪽
Re podre ad minorem, eam non sic esse intellagendam, quasi omnia quae in Evangelio continentur sint de lege naturae, sed tantum illius propositionis sensus , quod quae sunt de lege naturae plenarie in Evangelio traduntur : unde cum Cratianus diui Ius naturae esse quod in Lere , o
Emangelio continetur : statim explicando su
jungit. suὸd quisque iubetur alteri secere quia Mi vult feri ; in qua legis natuIae maxima , plurimae Iegis Evangelicae maximae
ΡRaecepta particularia Legis Naturae quae
ex oneralibus i untur , ut plurimἰm eadem sunt apud omnes '. Deficiunt tamen im terduran a d urimos , tam a d νectιtudinem eorum, quam quoad ipsorum notitiam. Haec pariter est communis quantum ad utriunque Partem, quarum Prior per se paret : plurima namque ex princiris partiucularious quae ex generalibus inseruntur vera sunt, & ut vera habentur ab omnibus . Nerior vera pars ostenditur 3 quia contigit interdum quod conclusiones ex
principiis generalibus deductis , non sint Iesiae 3 sic v. g. ex illo principio generali depositum est domino reddendum, non est rem haec quae infertur conclusio : EVO .d potum est re eηdum domino repetenta illud in pernielem patris. Ratio autem hujus rei est, quod principia communia operabilium' hi eventibus particularibus patiuntur imstantiam . & distinctionem . Nam discrimen est inter conclusiones speculativas, . di practicas ac operabiles ι quod specul M.tivae habent eamdem veritatem perpetuo M apud omnes; practicae non ita, eo quod sint de rebus particularibus quae varias circumstantias admittunt, secundum quas conclusiones illae variantur . Unde fit quod ex mutatione circumstantiarum id quod justum ac rectum erat, desurit esse rectum, &ψ-ssum . Quapropter licet verum sit perpetuo in speculativis quod numerus impar ηοη post dimiri in duas partes aequaler ta men in practicis non est perpetuo Verum depositum , v. g. esse domino repetenti reddendum ι nam in iis circumstantiis in quibus repeteretur in perniciem reipublicae , non esset domino petenti restituendum 3 quia honum Privatum cedere debet bono pinblico. Constat igitur quod lex Iratum non
sit una apud omnes secundum rectitudinem praeceptorum particularium. Cinstas pariter eam etiam interdum non esse unam & eamdem apud omnes secundum notitiam, & illationem ejusmodi praeceptorum ex principiis generalibus ι quia rectum judicium in rebus agendis impeditur aliquando aut per passionem, quae rationis usum pervertit, aut per malam Conis suetudinem . aut per depravatam naturae
ipsius habitudinem ι quo fit ut latrocinia quibusdam Gentibus visa suerint non inia justa , apud alias usurae non fuerint vetitae 3 apud plerasque simplex fornicatio inter crumina locum non sabuerit. Hinc etiam fit quod de quibusdam praeceptis illatis ex Praeceptis generalibus minus interdum constet apud Ineologos quam de aliis praeceptis , quod inde fit, quia quanto magis concligio distat a principiis,
tanto minus est evidens I sc v. g. ex hoc
principio quod tibi non vis feri alteri ae feceris, sequitur evidentissime: Ergo adversuι alterum nos est proferendtim fatium testim nium : sed non ita evidenter colligitur :Ergo non est iacendum mendacium pro visa hominis conservanda : Similiter ex eodem principio evidentissime colligitur non esse surandum: sed non ita evidenter tatuitur, Non esse pecuniam suam ad usuram mutuὀdandam: quamvis haec duo, non est mentiendum pro conservanda vita hominis, &non in danda pecunia ad usuram, sntaequeleris naturae pr/tcepta, ac duo posteriora, videlicet non est proterendum falsum testimonium, & non est furandum,
LEx naturalis unum babet primum primcipium ex quo caetera velut ex fonte δε-rmantur, is ad quod tamquam ad caput reis vocantur , nempe bonum est sectandum, malum est fugiendum . Haec pariter comm
nis est apud Theologos, &c. Probatur: Ut se habent principia ad rationem speculativam , ita se habent ad rationem practicam: at sicut in speculativis
hoc principium , impossibile est idem smut
es, is, nos esse, ideo censetur esse primum omnium principiorum; quia ex ipso inseruntur omnes conclusiones scientiae , &per illud probantur: Pari ratione in practicis hoc principium bonum'sectandum, malum fugiodum, primum est, & capitale ε
37쪽
quippe cum ad istud caetera revocentur, re per illud firmentur: Ergo revera hoc principium erit primum. Probatur minor a paritate rationis I quia scut in speculativis omnia principia reu cantur, & firmantur per primum quod fundatur supra rationem entis, & non entis, inter quae non est medium 3 ita pariter in practicis omnia tellis naturae praec ma revocantur ad istud, bonum est faciendum, & malum fugiendum, quod utique inductione facilc sic probari potest. Triplicis namque generis sunt naturae Praecepta, quorum aliqua respiciunt hominem, ut est substantiar ut est animal alia denioue ut est rationalis; nam cum bonum sit objectum appetitus seu inclinatio nis, quot sunt distinguendae inclinationes in homine quibus in bonum naturaIe tendit, tot stini nativae Iegis praecepta in eo distinguenda I siquidem nativa lex ad id unicum ordinatur, ut hominis inclinationes rectimcet, & in id quod sibi conveniens est, dirigat: sed est aliqua inclinatio in homine, suatenus est ens , de substantia: nimirum inclinatio ad conservationem sui esse , &ad Comparationem eorum omnium quae suae conservationi , & utilitati deservire possunt: Est insuper in eo inclinatio quatenus animal, ad conservationem suae speciei, generando sibi simile: Est pariter in eo inclinatio quatenus est rationalis, ut societatem ineat non solum cum caeteris hominibus , & vitam sociabilem ac politicam ducat, sine aliorum offentione, sed etiam cum
Deo ut Authore naturae, ad quem totus ordinatur, & cujus cmnitionis, &dilecti nis est capax: Ergo pariter triplicis generis praecepta in lege naturae distinguenda sunt, quibus homo dirigatur, & reguletur. μ ὀ respective ad seipsum, decenter vivendo secundium inclinationem a natura in. sitam, qua fertur ad conservationem sui in cibo, & potu, & in arcendis sibi nocivis. Meundo, respinive ad communicandam naturam suam alteri, quo sertur ad conservationem speciei aecenter generando sibi simile. Tertio denique, decenter vivendo in ordine ad Deum, & homines quibuscum s cietatem inire debet. Ad primum genus temPerantia suppeditat praecepta de cibo , Spotu moderate sumendis sortitudo autem subministrat vim , de robur ad repellenda nociva vitae conservationi: Adsecundum spectant praecepta castitatis , & prudentiae , quibus decenter fiat propagatio. delibero rum educatio: ad tertium vero pertinent praecepta religionis, justitiae, &c. quibus posiliit, & Deum colere, & honorare parentes, de superioribus obsequi, Ae cum cunctis
ita vivere ut neminem offendat. . Haec autem omnia praecepta faciΚ rev
cantur ad primum, & capitale praeceptum, nempe bonum essectandum, malam fugieηdum; adseue hoc praeceptum est primum , Sccapitale ad quod caetera revocari possum.
De materia , is obligatione Legis Naturalis. CVm potissima Legis cujusque virtus,
Ac ratio in obligatione ad aliquid sociandum, vel declinandum consistat, recta iustaque dicendi methodus exigit , ut post delinea tam legis Naturae essentiam, nunc eju&em vim obligandi declaremus ι quod utique sequentibus in Quaestionibus praestabimus 3 quarum Piima aperiet circa quam materiam Lex Naturae sese emendat: secundia, qualiter ad ipsius praecepta implenda homines teneantur, Ze obligentur.
suaeram Ili materis eirea quam Lex Nathra ius versatur. Totandum I. Certum esse materiam Ia ' gis Naruralis id omne reputari, quod lumen naturale judicat , Ac indicat ex se
necem tum esse, vel consentaneum naturae rationali: Lex enim naturae luxta communissimam Iheologorum doctrinam in hoc potissimum a lege positiva distinguitur, quod illa sit de necessariis ex natura rei ad honestatem creaturae rationalis ν ista vero de neces Iariis statim ex voluntate Legislatoris. Unde non solum prima morum principia , sed etiam concIusiones practicae ex eis evidenter deducis , spretiint ad legem naturae, ut recte docet Doetor in 3. dist. 37. n. s. Dico, inquit, quia aliqsa possunt esse de Lege Naturae G Diser: uno m do tamquam prima princima pristra nat ex terminis, vel eoneis Mes necessarvi sequentes ex eis: is Mee dicuntur esse =ctissime dae Lege Naturae . I am enim huJusmodi conclusiones sunt necessariae creaturae rationali,
quam principia ex quibus deducuntur: taquidem
38쪽
quidem destructa conclusione, ruit pariter Principium, juxta modum argumentandi ab opposito consequentis. Quapropter merito Apostolus ad Ro/n. 2. generaliter sub Lege Naturae comprehendit ea omnia quae gentes naturali instinctii judicant esse bona vel mala, seu facienda, vel sugienda. Certum ergo es debet id omne ad legem naturae spectare, quod naturale lumen i
dicat naturam rationalem decere aut ae- decere . Quaenam autem specialiter ad ipsam legem pertineant, non ita certum. Notaηdum 2. Leges, &praecepta naturae
non tantum spellari debere respective ad ipsam naturam secundum naturalem suum datum consideratam , sed etiam respectu ejusdem, ut elevatur ad statum supernaturalem , & sidci Iumine illustratur . Cum enim ingenitum naturae lumen dictitet universam , id quod insi naturae conveniens est, decenter sectandum esse; C timque natura rationalis non solum in finem ab Authore naturae praefixum 3 sed etiam ad finem ab ipsemet Deo ut authore gratiae determinatum per media convenientia ded
ci possit: Inde fit quod praecepta Legis naturae, inlinuent, & indicent omnem finem
ipsi naturae debitum decenter esse sectandum . Hinc resita institutione Sacramentorum v. g. quibus finis supernaturalis most obtineri , I ex naturae, quae universim dictitat finem per media decenter applicanda esse consequendum, dictitat pariter Sacramenta non esse indi e recipienda,
nec irreverenter tractanda . Lices enim haec,& similia praecepta vocentur interdum supernaturalia, quia nempe ad finem super. naturalem ordinantur: sunt tamen reveracon naturalia naturae rationali elevatae ad
statum gratiae , & ordinatae ad finem supernaturalem, &ut sic distinguntur contra praecepta positiva: nam rem ratio fide illirata iudicare potest , etiam seposita omni particulari superioris ordinatione , Sacramenta non esse indignis administranda, nec indigne tractanda . Unde ad dignoscenda praecepta Legis naturiti quatenus contra praecepta legis positivae distin uuntur attendi debet lumen naturae non solum in satu naturali consideratae , sed etiam ut elevatae ad statum gratiae , & ut fidei lumine illustratur. Notandum 3. Maximὰ controversam minueri de aetibus virtutum, &praeceptis Decalis , videlicet circa illa lex nativa
versetur veluti circa materiam sibi convenientem , & propriam , ita quod seclusa
quavis Legislatoris ordinatione positiva, naec per lumen naturale dictitentur esse s ctanda, & implenda tamquam convenientia naturae rationali. Clim autem virtutes
duplicis sint generis, quarum aliquae sunt necessariae ad hominem debite instituendum in his quae ad statum naturalem spectant, quae ad proia regulandam triplicem Mus inclinationcm, qua sertur vel ad sui ipsius conservationem, vel ad speciei siae propagationem , vel ad societatem debite cum superioribus, paribus , & subditis ineundam: Aliae vero, quae non sint ita necemariae, sed tantum cadant sub consilio, opera
supererogationis dicuntur 3 movetur quae sto qualiter circa eas Lex naturae occupetur . Olm pariter praecepta Decalogi sint duplicis tabulae, & aliqua ad Deum spectent, qualia sunt tria praecepta primae ta bulae, alia vero ad vitam debitae instituendam respectivd ad homines difficultas pariter movetur , an omnia haec utriusque tabulae Decalogi praecepta spectent ad materiam Legis naturae.
stuMirea tria hic maximὸ supersunt de
terminanda. Primum, an omnis virtutum
actus spectet ad legem naturae: secundum, an lex naturae non solum entitatem actus
virtutis praecipiat, sed etiam modum quo elici de t . Tretium denique, an , requaliter omnia Decalogi praecepta ad linfam naturae legem spectent.
Lm Naturae versatur Hrea omnes actus virtutum in tammuni re derato v νο I pectentur in partieulari, non omnes siunt e Naturali. Haec duas partes -pleetitur, quarum Prebatur rima . Id omne spectat ad I gem naturalem, ad quod homo secundum naturam suam inclinatur: atqui homo naturaliter inclinatur ut secundum virtutem agat 3 nam unumquodque inclinationem habet naturalem secundiam quod sua ri pria forma exigit, scut ignis ad cales ciendum naturaliter inclinatur 3 propria autem krma , quae est anima rationalis. exigit ut homo secundum virtutem Meretur . Atque hinc est quod S. Damascenus dixit, virtutes esse homini riaturales. M ada ars pariter probatur 4 quia muti
39쪽
ta ab homine essiciuntur secundum virtutem ad quae natura non inclinat primo, & per se, sed ea homines per rationis inquisitionem invenerunt quan ad bene, & quiete vivendum accommodata: aut si ad ea natura primo inclinat, ad quae tamen non inclinat praecipiendo, quales sunt aliqui actus virtutum qui sunt tantum de consilio. obiicies contra primam partem nostrae propolitionis: Actus virtutum qui sunt tantum de consilio non sunt de Lege naturali, cum non sint in praecepto: Ergo falsum est omnes actus virtutum esse de lcgc naturali. Item, Retus virtutum supcrnaturalium non sunt de lege naturali ue Natura enim nihil dictat de operibus supernaturalibus. Item, Sequeretur ex hac parte nostrae propositionis non posIe discrimen constitui inter ea quae sunt de lege naturali, & humana: nam ut primum aliquid est praecemum lege humana, pertinet ad genus virtutis: adeoque si vera tit nostra dc ctrina, est de lege naturae. Respondeo ad primam partem, Actus virtutum de consilio, tantum esse de lege naturali, si spectentur in universum: non Uero si considerentur in particulari: at quae in universum spectantur , ut sic non cadunt sub praeceptum, sed tantum quae in partic
lari ue nihil cnim praecipitur, nisi cu H est
faciendum: res vero in universum faciendae
non sunt, scd selum res in particulari. V de aliud est rem esse de line naturali, Ac aliud cst eam esse de praecepto legis naturalis uequc madmodum consilia Evangelica sunt quidem de Iege EvangeIica, non tamen sunt de praecepto ipsius Evangelicae legis. Ad secundam partem, dico conclusionem
maximo liuelligendam esse de virtutibus naturalibus. Si autem etiam ad virtutes supernatura las extendatur, dico quod natura dictat de illis, s non immediate, saltem m diate , ct confuse, in quantum dictat de fineuhimo, qui est clara, & intuitiva Dei visio, ad quam actus virtutum supernaturalium ordinantur tamQuam media ad finem. Ad teνtiam dico, niscrimen esse inter Ic-gem naturalem , & humanam , quod quae sunt do Iege humana, si considerentur in universum, sunt de lage naturali, di nullo modo si considerentur in particulari: Nam,
ut ait Aristotcles s. Ethic. cap.7. Ius naturati eamdem vim babet apud omnes , non quia videtur , vel non via tuν . Ius autem positivum est, quod a principio nibit refert AD , vel aliter : P est usim vero statutum est,
multum refert: quare vim omnem habet ex impositione. Unde dico ea quae sunt de lege naturali tantum esse in duplici disserentia : Quaedam enim sunt necessaria adeo adfinis consecutionem, ut eorum necessitas sit omnibus evidens: qualia sunt haec praecepta , non esse mentiendum : non esse adulterandum . Alia vero sunt necessaria quidem, scd eorum necessitas non est omnibus evidens s indigent vero declarati ne, & accurata indultria, v. g. talem contractum esse usurarium : Alia autem sunt
quae coisucunt ad finem; sed non sunt necessaria, & pro diversitate temporum ac regionum variantur: & haec sunt de Lege naturali in universum : sed non sunt de lege naturali in particulari. Obsecies contra alteram nostrae conclusimnis partem. Primst, Lex naturae praecipit uvobediamussuperioribus: Ergo cum Christiis sit superior, Lex naturae Praecipit ut ei obediamus ; subindeque omnia pi aecepta a Christo Domino instituta censeri debent esse delege naturae. In Ver , Quemadmodum p tentia visiva percipit omnes colores, idcirco inclinatur ad vitandos Omnes colores
sive illi sint a natura, sive ab arte, sive a naturali facultate producti: pari ratione , si, ut dinum est in priori parte conclusi
nisi natura i Iinat ad actus virtutum generice 'ectatos. & quatenus actus virtuosa sunt, etiam incIinabit ad ilIos actus virtutis a quocumque, & quomodocumque virtutes istae praecipiantur aut consulantuT. Respondeo ad primum : Concesso antec dente , & prima cordequentia, negando secundam: Nam praecepta ex quo sunt a
LegiStatore mediante aliquo judicio, de
ordinatione voluntaria , non censentur
esse de lege naturae: si ri particulari com
Ad secundam nego consequentiam 3 quia
colores quicumque continentur intra latitudinem objecti viis; adeoque per se spectant ad potentiam visivam , ac subinde illa ad ipsos conspiciendos per se ordinatur; actus vero virtutum supernaturalium non continentur intra genus naturale, neque ratione naturali comprehenduntur 3
subindeque mirum non est si illi sub n
turae praeceptis non cadant. Obiicis3 Contra utra lue partem cor clusionis, Non omnia peccata sum comtra legem natui ae: Ergo neque omnes actus virtutum etiam naturalium, tam in con
40쪽
muni quam in particulari, ad legem na
Distinua amerectas , Non sunt contra legem naturae quatenus tantum consideratur secundum rationem animalis, & prout communis est omnibus animalibus, eo scilicet modo quo masculorum concubitores dicuntur'peccare contra naturam, concedo: Non sunt contra naturam, quatenus est rationalis, & prout sequitur diatamen rectae rati nis ac lumen naturale dictantis quae hominem decent aut dedecent, nego. Sciendum enim est, ut supra diximus, tres in homine gradus distingui; nempe entis substantialis, & viventis . animalis sentientis, & rationalis ac sociabilis ue ex quibus sequuntur diversae hominis inclinationes ad varia bona. Hinc sit quod homo spectatus secundum primum gradum dicitur peccare
Contra naturam, vel dum seipsum interficit, vel quando alimenta necessaria sibi denegat ; nam ut ait Tullius cap. I. Ossic. Principio texeri animantium omni est a natura tro tum, ut se, vitam , co usque tutatur. Secctatus vero secundum pradum animalis viventis; & quatenus ordinatur ad conservandam suam speciem modo decenti, toties dicitur peccare Contra naturam, quoties admittit nefanda crimina Sodomiae, bestialitatis,&c. quae contra legitimam hominum propagationem pugnant. Denique spectatus nomo secundum gradum rationis, quaelibet re cata dicuntur esse contra naturam hos linis, quia contrariantur rationi ac ingenito lumini naturali dictitanti quid seliandum quidve fugiendum sit . Duo tamen primoenera peccatorum maxime dicuntur esse contra naturam, quia nempe horrendum est ac nefandum admittere id a quo bruta ipsa abhorrent.
LEx naturalis inneis ut actus praeceptus virtutis sat voluntariὸ, cum praevia e gnuis'e praecepti, em quod arcnetur ad Dembonestum,in decenter fiat.
Haec conclusio tres maxime partes complectitur, quarum Probatar prima: Lex naturalis directe respicit actum numanum: sed actus non potest esse humanus, nisi fiat v Iuntarie , ac subinde sit liber : Ergo talis modus agendi respicit ipsam legem natur lem. Hinc sequitur quod defectu hujus com
ditionis non satiuacit proprie praecepto ,
stitiae, seu misericordiae, qui in ebrietate, aut aliunde praepedito usu rationis rem alienam restituit, vel dat eleemosynam extreme indigentis nam qui in voluntarie opus legis facit, Iicet illam servare videatur, nihilominus praevaricator est legis, ut d cet S. Augustinus lib. a. contra duas epist las Pelagii e. 9. amrmans quod ubi fit b num non amore iustitiae, sed timore pα-nae 3 ita ut timor sit ita servilis, ut habeat conjunctum affectum non faciendi opus praeceptum, si delinquenti poena non esset
infligenda ι ille , inquam , legi non sati Diacit, nec bonum exequi censetur. Qui tamen ita restitueret aut eleemosynam conserret, non teneretur iterum eleemosynam aut restitutionem facere 3 eo
quod materia praecepti sublata sit, altero recipiente quoa suum est, & pauperis ne
cessitate sublevata. Patet etiam secunda pars, Nam ut actus sit revera actus virtutis, & humanus, non sollim de t esse voluntarius, sed etiam cum advertentia, & deliberatione elicitus: talis autem esse nequit absque praevia aliqua praecepti notitia: Attamen existimarem non a solute requiri ad implendum naturae praeceptum, quod illud sit in particulari distinete cognitum; Ratio est, quia lex nihil aliud imperat, quam ut actus fiat: Unde si contingat aliquem voluntaric dare eleemosynam alicui pauperi extreme indigenti, de consequenter eo tempore quo praeceptum naturale obligat, licet ille qui iacit ele mosynam, illam necessitatem , & obligationem non agnoverit, revera satisfacit praecepto; ita quod postmodum ubi hanc obligationem compertam habebit, non teneatur iterum dare eleemosynam. Similiter etsi oblisatio colendi Deum aliquo die , puta missam audiendi , ignoretur ab eo qui tumen ipso die missam audit devotionis caula, censetur praecepto satisfecisse, nec tenetur postmodum resciens obligationem praecepti, denuq mistam audire: quippe praeceptum tantum inscrt obligationem audiendi missam , cui satisfecit ille missain audiendo . etsi tale praeceptum non agnoverit. Patet etiam tertia pars, Nempe quod lex naturae inducat, ut actus fiat ob finem, &motivum honestum et quia nativa lex ordinatur ad hominis persectionem : at homo non censetur perfectus in operando, nisi agat ex motivo honestatis , Se iuxtadeccnuam , di honestatem consentaneam