장음표시 사용
171쪽
Quaeres, an, O, qualiter inmarae Leges
posse hiumanae legis interpretationem 3 nimirum authenticam , usualem , dc doctrinalem 3 Legum enim Humanarum interpretatio fit , vel aut horitate ipsius , qui Iegem condidit; quique suam mentem, de voluntatem circa legis observantiam indubiis aperit: Haec autem dicitur autbentica squia ab eodem sonte, nempe Principis v Iuntate , ex qua lex ipsa, di manat 3 sicque haec interpretatio vim legis obtinet, ut colligitur ex lege ultima Codire de Lagibus . Vel sit usu quodam, & consuetudine, qua leges hoc aut illo o observantur ab hac, aut illa communitate, quo fit, ut ipsa consuetudo dicatur optima legum interpres , haecque interpretatio usualis appellatur. Vel denique legis interpretatio ni per doctrinam, & instructionem virorum peritorum,& haec explicatio Doctrinalis dicitur: quae utique di fleri a prioribus in eo quod vim
1egis non obtineat, cum non procedat arotestate iurisdietionis, sed a judicio periatorum. Hinc per se non inducit obligationem , sed solum eam detegit, & aperit;
maxime quando omnes Doctores unanimi calculo in eumdem legis sensum conspirant, & consentiunt. Haec autem legis interpretatio doctrin Iis, iit rei te fiat , sequentes regulae maxime servandae sunt. Primὸ, quidem dilige ter attendenda est proprietas verborum , quibus icx ipsa concepta est : Clim enim Icges debeant esse clarae, ac verbis proprie significantibus expressae, qui eas doctrinaliter interpretantur, maxime debent verborum sensum attendere . Fecunia , consideranda est etiam ipsa causa legis, seu motivum, propter quoa Legislator Iegem hanc sanxiis motivum enim illud est ratio, qua veluti fulcro lex nititur 3 unde cum potestas Legislatoris in praescribendis legibus dc beat esse rationi accommodata , reeid colligitur Legislatoris intentio in praucribenda lcge ex illius motivo , & causa . Tretsi denique, Legislatoris mens , Ze intentio detegi potest ex verbis antecedenti. bus, & consequentibus, necnon ex fine, de circurr stantiis, aut a finibus ipsus te gis; si nempe aliae Ieses iisdem verbis conia ceptae hoc aut illo sensu accipiantur.
Interpretatis authentica , & usualis oritur ex desectu Legislatoris, qui cum non potuerit praevidere omnes casus in quibus lex utilis, vel nociva sutura est, cumque constet in eo casu eum non habere intemtionem obligandi; ideo necesti 1m est iu ditis, habita ratione boni communis, inco casu legem explicari, vel ab ipso Legi latore , vel a consuetudine Posterior vero interpretatio, scilicet μῆν is , oritur ex desectu subditorum , quibus est in te fretanda hoc modo mens , & voluntas egislatoris iis, qui illam non capiunt. Rursus intcrpretatio Doctrinalis dividitur in generalem, & specialem. c Peneralis est , qua explicatur in genere, quid lex vetet , aut imperet: quod fit trifariam. Primὀ , si sensus legis eruatur stando in terminis ejus. Meuηri, si vis legis extendatur ad similes , vel connexos casus. Tertiὸ, si restrin3atur
ad certas quasdam materias, clim alias ad plures extenderetur. Specialis est, qua ex
plicatur quid hic, & nunc lex vetet, aut imperet; quod pertam est dissicillimum .
Primὸ clim videntur simul duae leges contrariae obligare: Secunia, cum majus oriri bonum videtur ex legis inobservantia, quam ex elus observatione : Tertio, chim videtur
in aliquo particulari negotio causa legis de ficere, vel cum dubitatur aut de potestate, aut de voluntate Legislatoris, aut denique de validitate dispensationi, datae. Haec aulcm doctrinalis legis interpretatio solito vocatur Epilicia, quae ab Aristotele
. GKc. cap. IO. definitur emendatis legis mea parte, qua descit propter univer1 le , id- est , a qua & rationabilis interpretatio , qua declaratur legem non obligare in alia quo particulati casu, licci verba legi Sparticularia sint, & ad omnes casus protendi
videantur. Sic v.g. lex generalis est, depo Dum reddendum es Domino suo illud repetenti'. AEqua tamen , de rationabilis interpretatio est depositum illud non esse redde dum in eo casu, quo noceret repetenti , aut alteri innoxio: sic non esset reddendus ensis surioso , qui eum repeteret ad seipsum, vel alterum occidendum .
Licet autem uti Epi heia variis in casibus. ει ὰ, quando cst evidens nimis durum es se legem obserrare; lex enim humana possibilis debet esse secundit in naturam, & Patriς consuetudinem , idest, sacilis observati nis, ut alias diximus: Ergo si in aliquo casu legis obsavatio rumi, dura videatur ,
172쪽
tunc opus est Epikeja, quae est Iegis emen. datio propter desectum . bic Machabaei lib. I. cap. a. clim viderent, quod plurimi Iudai a suis hostibus trucidati fuissent die 1abbati , eo quid illo die sacro non judicassent adversus hostes esse repugnandum , legem de servando Sabbato interpretati sunt, dicentes; omnis bomo quicumque vexerit ad nos in bello die sabbatorum,
priremus a versus eum : non moriemur
omηes , sicut mortui sunt fures nostri in oe-
Secundo , quando probabiliter iudicatur
legem non comprehendere aliquem casum, licet uti Epikela, secus vero dum probabilius exilii matur legem comprchendereis casum illum: Nam, inquit, Doetor Subis tilis in 3. dist.2s. qu est. . nu. 8. in mOri ratibiis , quando sunt altercationes deis aliquo peccato, quando primo est mor- , , tale , ut si unus peritus in scientia diri cat, quod non licet iic. mercari, &is alius dicat quod sic licet o tutius estis non procedere sic nec sic, scd expecta-M re quousque veritas palcat aliunde t Siri enim ita esset, quod unus Doctor dice- rct aliquem peccare mortaliter, nisi sicis faceret , tunc simplex foret perpleXus: si ideo bene videndum cst in moralibus is antequam aliquid asseratur , quia vide. is licet cum habens duas opiniones con- , , trarias perplexus sit, periculosc se de is terminat et ad unam , nisi re diligenter, , inspecta probabiliorem eligeret. Quibus Doctor significat , quod in moralibus su D ficit quidem interdum ad prudenter Opcrandum, iudicium probabile, quando videlicet non occurrit aliud probabilius Dum aulcm sit concursus duarum opinionum probabilium , nos teneri sequi cam , quam judicamus probabiliorem ;alioqui peccamus contra regulas prudentiae , quae dictat huic potitis adhaerendum csse, quae nulli prorsus errandi, aut peccandi periculo nos exponit, quam illi , quae nos probabili saltem peccandi , dc errandi periculo reddit obnoxios : 'nde S. Chri stomus hom. q. in Matth. si v
fimentum empturus , unum oras ne otiatorem, alterum: ubi meliores vestes inveneris , is pretio viliori, ab illo camparas;
an non oportet populum circuire omnes Doctores, iηquirere, ubi sincerὶ veritas Cbristi venundatur , is, ubi corrupta , veriorem eligere plusquam usimentum pGνtsi desique Epiἡela utendum est , quando incerti sumus, volueritne I egislator hunc casum comprehendere, eo quod vel ba legis non satis id significant, & Iicitum est uti Epixe, sine recursu ad Superiorem , quamvis per tempus recurrere liceat. Ratio est, quia quando agitur tantum de vciborum significatione non tenemur ea interpretari secundiim mentcm
Legislatoris, quando ipse eam non d claravit , neque ad illum recurrere , sed possumus jure nostro utendo, ea interpretari juxta commvncm sensum, Zc secundiim principia illius aoctrinae , quae veram, & gcimanam verbolum significati nem, modumque illa legitime interpretandi tradit.
Finii Comus sextus Tractatus de Legibus.
173쪽
Rerum Notabilium, & Sententiarum , quae in hoc Sexto
Volumine continentur. Prior numerus Igniscat paginam, posterior verὰ eorumnam.
ACtus humanus triplex est. Igo. IActus interni prohibentur , non quatenus pure interni sunt , sed quatenus connexionem habent cum eis. r. IAEtπηum. taeternum quomodo sit intelligendum , & duplex
Bellum potest iitrinque esse iustum. I
Bonitas duplex spectari potest in actibus intrinscce bonis, totuplex malitia. I
Aliud est bonum iam nium diligere, α diligere aliquid ut bonum per se amabile. 62. 2Bona publica non impediunt quominus quiriue propria sibi faciat. D. 2Bona AEgyptiorum juste abstuletunt Israelitae.
Capitulum. Capitula Cathedralium Ecclesiarum non possunt serre leges, quae obligent in tota Dialcest, s
christus. Christus Dominus sol iustitiae omnes homines sub quavis lege sua luce illustravit. 123. ICirιumeso. Circumcisio cur facta fuerit per ablationem exintremitatis membri virilis. . M. a Circumeisio cur fieret cultro lapideo ι m. a Circumcisio eur fieri deberet ante octavum diem.
Ci Humcisionis praeceptum quare datum fuerit Abrahae , di non ante. ibid
Clericus non tenetur Legibus Civilibus, quae eius statum dedecent, sed iis, quae non dedecent. a s 8. 2
Communitas duplex distingui potest. 7. 2Communitas ex instituto duplex est, Ecclisiastica , & Pol tica . 8x Communitas politi ea iterum duplex, persecta scilicet, & imperfecta. ibid. Conscientia. Conscientia est actus intellectus practice iudieantis aliquid in singulari faciendum , vel fugiendum , laude, vel poena dignum. Ao. IConsuetudo. Consuetudo vim legis habens duplex est. Is . 2Consultudo vim legis habens non potest induci nisi a Communitate, vel majore ipsius parte. ibidem a Consuetudo, &Pra scriptio invicem conveniunt. Consuetudo distere ab usu , more, soro, & st
Consuetudo duobus modis potest intelligi vim legis habete. ibid. Consuetudinis definitio. ibid. v
Ad Cultum Dei tria sunt necessar a. m. L
Decierum Gratiani non obligat nisi ex parte qua continet Statuta Conciliorum , & Pontificum olim promulgata . ui. 2Decretum in tres partes dividitur. 2I. 2Decretales ex quo , dc a quo collectae , & ordi
Deus qualiter sit colendus. I 2O. I Deum diligere non est de strictissimo iure natuerae, in quantum est praeceptum aErmativum, sed in quantum est ilegativum. I. Imus potest dispensare in aliquibus , quae inne
Deus potest dispensate in praeceptis Decaloῖl.
174쪽
DUDνentia. Differentia inter Regem , Et Tyrannum. Disterentia inter legem naturalem , Sc conscien
pematuralis . . clo. ADilectio proximi non sequitur neressario ex dilectione Dei, licEt ex Dei dilectione sequatur proximi dilectio. Dispensatio duplex
Dispensare. Nulla potestas dispensare potest in iis, quae sunt de iure naturae. in
Eeeu . seclesia quomodo absolvat , aut retineat pereata pure interna. I42. 2Elειma a. Qui restituit , aut dat eleemosinam in ebrietate , aut praepedito usu rationis , non implet praeceptum ι non tamen tenetur restitutioni. 37. 2Episto ut . Episcopi possunt in sua Dioecesi leges obligantes serre. Us r
Totum Evanselium aliquando comprehenditur nomine legis Evangelieae. 2o.
bomodo intelligendum sit quod quae sunt in Evangelio sunt de lege. IJuso Ius generier aeceptum est potestis legitima ad
rem aliquam obtinendam. 43. 2Ius interdum ab aequo , & hono in multis di. stinguitur. - Ius sumptum genetice est duplex. ibiae 3Jus naturale quid sit. ibis Ius gentium quid sit. 4 . LIus positivum divinum quid sit. missi Jus pro iusto speciali acceptum est obiectum sor. male iustitiae particularis. IIus duplex, vetus, & novum. qs. 1 Ius positivum humanum quid sit. 1uid. Ius dividitur in ius simplieiter , R in ius secundum qu d. H iIus secundum quid dividitur in paternum , oeconomicum, & herile. ibid. Jus ex parte termini dividitur in ius ad rem , de in ius in te. ibidIus in re quid sit. ibid. Iuris nomen secundum rem iplain dupliciter M. mitur. Q iIuris varia descriptio. i3uris Canonici divisio. Iutis ethymologia quamam sit. 43. IAliquid potest esse de iure naturae duobus modis. i Iustitia. In Iustitia distingui potest obiectum quod , &
Pauci suerunt iusti in lege Mosaica. 8s. et Quotquot erant ad Legem Evangelisam si ahant . ibid.
Lex naturae , artis ν ' morum ouid sit . I. rLex diversimodὸ dicitur secundum nominis rivis
Lex duobus modis usurpatur, ves pro actu, vel pro habitu. f Lex Armaliter est actus voluntatis. 6 Lex presupponit actum intellectos. i rLex ad aliquem, vel ad aliquos debet necessario serri, ae dirigi. ibid. v Lex dieitur communis, quod praescribatur omniabus , di singulis membris communitatis , non autem eidem abstractivε eonsideratae. 9 LLex fertur ad communitatem non collativξ, sed distributivε. Io 1 Lex , & e aeceptum inter se distinguuntur si non physice saltem moraliter. ibid. v Lex ut obliget necessum est ut interveniat aliquid publicum quod insinuet motivum legis.
Lex quas conditiones debeat habere , ut perfecte obliget, & legitimε seratur. I 2. LLex quae in solius Legislatoris bonum privatum ederetur, non foret iusta. II. I
Lex potest esse iusta , ct ius ε serti tripliciter .
H. LLex potest intelligi rem serri tribus modis, quoad formam. ibid. ELex ut obliget, ut rectὸ seratur tres Iustitiae vim tutis species desiderantur . . 6. ΕLex nulla potest serti de impossibili simpliciter, vel moraliter. LLex potest diei perpetua triplici respectu. H. x Lex omnis debet esse Praeceptiva, & obligativa. ibidem Lex dicitur Consilium impropriE. 2 . 1 Lex duplex est ι aeterna, Se temporalis. ibid. 2Lex politiva duplex est ι divina , di humam.
Lex divina duplex est. ibid. x humana duplex. ibi LLex temporalis alia naturalis, & alia positiva.
175쪽
Do tige Naturali. naturalis inest cuilibet homini. 23. I Lex naturalis synderesis, & conscientia quamvis pro uno, & eodem luterdum usurpentur , i ter se.tamen disterunt. υL 1 Lex naturalis est aliquod donum divinum a Deo
Lex riaturalis non est ipsa rationesis natura, ita 1 Lex naturalis in pueris, & amentibus est in actu primo, non vero in ama secundo. 3o. Lex naturalis rion est formaliter iudieium, &dictamen ostensivum, S iudicativum. ibid.
Lex naturalis aliquo sensu dici debet lex Divi
Lex naturalis una est quadruplici unitate, I. uniatate luminis: v. unitate principii: I. unitate finis: g. unitate praecepti. Lex naturalis est una, & eadem omnibus hominibus . . . . ibid. Lex naturalis unum habet principium ex quo
caetera derivantur. ibid. Lex naturalis quomodo Hrea omnes actus virtutum in eommuni consideratos versatur. 1
Lex naturalis quas requirat conditiones ut nataeus virtutis. ID ILex naturalis in conscientia obligat ad servanda sua praecepta. R Lex naturalis interdum obligat sub imorisi . Lex naturalis potest mutari per substractionem
sex modis. . q8. 1 Lex naturalis quomodo possit mutari. ibid. a Lex potest mutari per substractionem materiae, quae subest eius definitioni: nequit autem mutari per irritationem. ibidLex naturalis mutari potest per additionem , vel substractionem. O. 2Lex naturalis non test abrogari quoad ea, quae sunt iure strictissimo , potest tamen quantum ad alia. I. Lex naturalis, quae sundatur in divina ratione, potest considerari tribus modis. u i Da via averna.
Lex aeterna in eo distinguitur a emeris legibus, quod non sit alicujus legis participatio, sed
ipsemet aliarum origo. - a Lex aeterna datur, qua stilicet Deus ab aeterno, quae sunt aut facienda , aut cavenda Ordinat.
ibid. x Lex potest considerari quatenus derivatur a te. gendo , adt ligando . - α Lex quatenus obligat est duplex, activa, di passiva. ibid. Lex aeterna non potest cognosci comprehensive, nisi a solo Deo. 66, 1 Lex aeterna respective ad Legislatorem est immutabilis. in i
Lex aeterna nunquam praecipit secundum ratio.
nes contrarias, sed seci indum unicam solumm modo , εt immutabilem. ibid. x Lex Dei aeterna est omnino immutabilis, & a soluta. ibid. Lex temporalis ea solitin punire potest, quae contrariantur suo fini. 68. o Lex aeterna spectata secundum se unica est: si umro consideretur penes connotata est multiplex.
Lex aeterna euinam competat immediate. LLex aeterna potest esse dupliciter mensura , Muregula actuum liberorum Dei. ri Da Lega MValea, ct Eυ-geliea. Lex divina positiva duplex est, Mosura scilicetu Evangelica. 7s. I Lex Mosai ea quare vetus appelletur. Mid. Lex nulla pluribus praeceptis distincta, suit hominibus a Deo posita ante Moysem . m. 1 Lex Divina distribuitur in historiam, precera,& prophetias. ibid. Lex ritus suit a Deo condita. AE LLex Mosaica in Novo Teilamento laudatur , α
probatur. ibid. x Lex Uetus dicitur non bona. 72, LLex vetus dicitur culpam habere, quia non purgabat eommissa , nec gratiam eonferebat ad vitanda peceata. to. I
Lex subintravit ut abundaret desictum, non per causam, sed per occasionem. ibid. Lex talionis non reprobata est a Christo tamquam mala, sed melior, & persectior fuit in eius loeum subrogata. ibid. x Lex vetus non fuit persecta simpli iter, sed tantum secundum quid. gr. I Lex Moysi data est per Angelos. ibid. x Lex Uetus , Lex Domini , I ex Moy s appellatur , Lex Moysis promulsatoris, tax Domini institutoris, & authoris. 83 ILex Mosaica respective tantum erat impersecta.
Lex vetus quomodo ab Abrahamo, &Moyse dicatur originem duxisse. Im. 2Lex vetvs Mis Judaeis data est. Iol. 1Lex vetus spectabat ad Christianos. ibid. x Lex Mosaica obligare desit. Io2. I Lex potest oessare per temporum mutationem,& suceessionem. IO et 1 Lex vetus a Christo Domino suit abrogata. ibid. Lex vetus erat imperfecta ad alteram ordinata,& persectiore adveniente debuit mutari, &d sit quoad omnia praecepta. I 4. ILex Mosaica languescere coepit post natum Christum, extingui vero post Christum mortuum.
ibid. x Lex non fuit penitus extincta ante diem Pente
Lex Evangeliea lices ab initio eondita sit, tamen nonnisi in medio temporum fuit per Christum instituta, ct promulgata. Imia 1 Lex Evangeliea eur non incoeperit ante Christum, triplex est ratio. ibid. x Lex
176쪽
Lex Evangelica non solam directiva , sed& praeceptiva fuit. ibid. Lex Molatea tantum praeeipiebat , non autem juvabat pet auxilia, di gratiam. II s. 2Lex nova quomodo, ae qua ratione dieatur vitam aeternam promittere. ri 6. I Lex nova continet gratiam, dceliaritatem, item praerepta, & regulas rectε operandi. M . 2Lex Evangelica quomodo dicatur seripta. ibid. Lex Mosaica , & Evangelica non contrarse opponuntur , sed tantum disparate. I . I Lex Evangelica continet revelationem veritatum
fidei. It 3 2Lex vetus non habuit vim sanctiscandi. I 12. a Lex Evangelica non fuit servata sicut Mosaica .
Lex humana solos actus honos , R indisserentes praecipere potest. IAI. I Lex humana quomodo praecipere possit actus internos . ibid. 2Lex abrogati potest tripliciter. 16 . a Lex vigorem habet dupliciter. I 64. I
Lex dubia , & obscura interpretari potest duplieiter . . Hi- 1 Lex humana mutari potest tripliciter. I I. 2Lex ut obliget requiritur ejus aliqualis promul
Lex considerari potest dupliciter ad propositum. ibid. LLex naturalis ideo suffieienter est promulgata , quia mentibus nostris est insita. I 49. x Lex sumpta pro regula apud solum Legillatorem non requirit promulgationem. , I o. I Lex ut fiat nota notitia communi non privata, promulgationem requirit. ibid. Lex humana debet acceptari ut obliget. Is I. I Lex ubi consuetudine longa invaluit, non est in potestate populi ejus vim infringere. I 4. I Lex triplici modo potest deficere. rss. 2Legis humanae triplex est interpretatis. 16L ILegis interpretatio doctrinalis vocatur NAria. ibid. 1 . Legis nominis varia, & multiplex appellatio. I. ILehix necessitas, & existentia probatur. ibid. x Legis ratio potissima non est in sermone scripto, vel audito reponenda, sed in rebus ipsis Imperatis, aut prohibitis . q. I Legis ratio formalis, in quo reponenda sit. s. ILegis deseriptio in genere sumptae explicatur perparticulas. ibid. Lesis injustitia spectari potest vel ex parte sormae, vel ex parte materiae. ih ILegis ratio primaria consequenter tantum praecepti, dc ligandi vim importat. 2Legis causa efficiens Legislator , 8t sermalis ipsa iustitiae norma, materialis intellectus directive,& voluntas subjective , & finalis bonum commune. -
Legis ossimum est duplex , scilicet dirigere , R. obligare. t ibi4 a Legis temporalis definitio. io 1 Legis praecipuus essectus est subditorum bonitas.
Legis inscriptio duplex est. II 8. I Legis proprietates tres sunt; scilicet, authoritas, veritas, & bonitas. ibid. x Legis aeternae definitio. 2 . A Legis naturalis immutabilitas eleganter expressa .
Legis aeternae duplex caustilitas. Q rLehis eujuslibet triplex est status. ibid. x Legis aeternae actus qualiter legi Dei congruant. t. I Legis naturae duplex est subiectio. ra. rLegis declaratio , 5c promulgatio quare disterridebuerit usque ad tempora Moysis. ILegis Evangelieae cum Mosaica varia collatio.
Legis Evangelicae supra Mosaieam variae praeeellentiae. 8 Legis utilitas triplex suit. LLegis Mosaicae promulgatis Bit figura legis Evangelicae. Ios ILegis Evangelieae tituli, & elogia. HA. 2Legis obligatio quantum ad Primipes duplex est.
Legis naturalis, Ac divinae acrematio noti est necessaria ut obliget. Ig9 rLegis vis remittitur vel per eonsuetudinem , vel abrogationem, dc dispensationem; vel privilegium , vel interpretationem. Isq. hLegis abrogatio per quid a dispensatione, irrita. tione , derogatione , & correctione distra at . 164. ILeges praeseribuntur omnibus erraturit a Deo. rLeges a Theologis tractantur diverso fine ab eo,
quem Philosophi , dc tutis positivi , A Caesit ei Doctores intendunt. ALeges de tributis, & vectigalibus statuere possint Principes. 8, 2 Leges de tributis pendendis ordinantur ad publicam scelieitatem, di securitatem . - Leges, Si praerepta naturae non modo spectari posis sunt respectivh ad ipsam naturam , vertim etiam respectu ejusdem ut elevatur ad statum m-
pernaturalem. I . I Leges omnes iustra lege aeterna delirantur. 63, rLeges humatis ab aeterna lege derivantur mediam te naturali a qua procedunt. 7 . I Leges praeceptivae, aut prohibitivae non obli ne nisi rationis compotes. I 36. ILeges humanae non omnes obligant sub mortali. Leges humanae an obligent eum vitae dispendis. ibid. LLeges humanae obligare possunt in foro conscientiae. ibid. Leges humanae interdum obligant sub mortali.
Leges humanae non semper obligant eum vitae
dispendio, S periculo gravis damni. Usi x Lege
177쪽
Leges laumatias obligare sub mortali quatuor regulis cognosci potes . ibid. Leges humanae quandonam obligent cum vitae dispendio. Leges Civiles debent promulgari iis in provinciis pro quibus sumunt constitutae. 1so. Leges Ecclesiasticae non habent vim per totum . ot m nisi in singulis provinciis fuerint promulgatae. r I. 2Legi essentiale est ut sit justa ex parte objecti, Legislatoris, dc formae. II. 1Legi essentiale est ut pro tota communitate P kribatur. 8. 2Legi essentiale est ut sit stabilis , dc permanens,lic aliquo modo perpetua. LLegi naturali non tenemur omnia sacere ex dilectione Dei. qt. ΣLegi aeterne non subiicitur divina voluntas. 72. Legi aeternae omnia entia rationalia subjiciuntur. 73. 1 Legem dedit Christus praecipientem , dc conserentem auxilia, quibus impleri possit; dc ideo dieitur gratia per Christum data. II s. 2Per legem personalem , dc privatam quid intelligendiim sit. p. LAd legis et se.itiam spectat, ut propter bonum
mmo dirigitur per legem totidem modis quot modis lex M, test sanciri. IAliud est elle de lege naturali, & aliud est esse de praecepto legis naturalis. 36. t Cultus qui Deo impenditur die Sabbati, non est de lege naturali. αΑ lege aeterna non pendent actus diνini intelia lectus, & voluntatis ad intra spectati. m iEsse sub aliqua lege potest sumi duobus m
dis . LTotum tempus ante Moysem vocatur tempus legis Naturae. 76. 2Ante legem Mosaicam triplicis generis praecepta suerunt Deo praescripta. ibid. Tria erant in lege veteri, ta Moralia, a. Iudi. cialia, si Figuralia, & caeremonialia. 88 ICirea legis novae institutionem Haeresiarcharum
Per legem libertatis intelligenda est exceptio a lege Mosaica . II . LDuo sunt in nova lege distinguenda. ΣDiscrimen inter legem Veterem , dc Novam. III. I Qui legem condidit potest in ea dispensare.
Ad solas leges positivas necessaria est promuliagatio. Η9. 2Qui legem seire potest, is & Ptivilegium condere potest.
Let a. Legalia post Christi mortem nee tam, nec mala suerunt. I 9. 2Letistiter.
Legislator potest subditum privare gratia potestate secundaria ratione decreti, ae legis eonditae per aut horitatem a Deo derivatam. Iqq. a Legislator non debet seipsum nec subditum a legibus dispensare sine gravi , dc iussa eausa. r 8. I Legislatores duplicem habent respectum , superioritatis scilicet, di inferioritatis. ibid. Legislatores non tenentur iis legibus, quae ad
Legislatores tenentur sv s legibus quoad viri di- Iectivam. ibid.ribretas. Libertas Evangelica in quo eonsistat. M , a
Lumen naturale quidquid indicat ex se necessarium est, aut naturae rationali contrarium. L
Malum quamvis sit turpe , & illieitum , potest tamen aliquando justis de causis tolerari a superioribus. II. IMala possunt tolerari ob graves fines, non vero praecipi. I t. I les.
Miles tenetur eum vitae dispendio, & periculo suam stationein non deserere, & hostes arat di ad praeceptum Ducis sui. I Minister . In Ministrorum institutione triplex est genus
Natura rationalis spectari potest duobus modis. Ex hymtesi quod natura rationalis exulat, nocessario dirigi debet ad suum finem naturalem per legem. 23, L
. Obligatio. Obligatio ad aliquid faciendum est triplex. 4 2 Oeeso. Principes non possunt facere sua authoritate ut omissio illicita fiat licita. is sora Mis . ordinationi divinae subsunt omnia , etiam reprobi. N. I
178쪽
Perreriri. Peregrini iis tenentur lagibus , quae ad bonum commune conserunt, non autem Iis, quae non conserunt. Is 9. IPeregrini , & advenae tenentur ad observantiam
legum iis in i is quibus degunt. ibissi a
Aliquid diei potest persectum duobus modis.
Perpetuitas duplex distingui latet a Philosophis.
Perpetuitas negativa sussicit ad rationem legis. ibid. Perpetuitatis modus duplex distingui solet , positivus scilicet, & negativus. ibid. P tifex. Ponti sex quatuor habebat sibi praecipua vestium
genera. 97. 2Summus Pontifex non potest dispensare proprie in ullo voto, aut iuramento. fio. 1 Summus Ponti sex potest leges toti Ecclesiae praescribere independenter a Cardinalium Concilio. II q. 2Summus Ponti sex non potest quamlibet hominis dispensationem stimere. I. 2Summus l)ontiis potest dispensare in leg bustum a se , tum a suis siserioribus sancitis. I sq. 2Summi Pontifieis dignitas , & authoritas explicatur. Isq. IPotestas . Potestas Principum convertendi subditorum bo. na in propria , non est legitima , sed tyran
Potestas Prineipum tacularium dieitur tempora. lis ratione obligationis. I s. IProeptum. Praeceptum de Deo amando est iuris naturalis.
Praeceptum quodlibet duo involvit praecepta , unum quidem affirmativum , alterum vero negativum. I. 2Praeceptum quam dispensationem possit habere. Praecepta legis naturalis sunt duplicis generis. 32. IPraecepta legis naturalis spectari possunt, vel quoad certitudinem , vel quoad evidentiam . ibid. Praecepta partieularia legis naturalis, quae ex generalibus inseruntur, quanam sint. 33. IPiaecepta nativae legis sunt triplicis generis. 34, 1 Praecepta particularia mediante aliquo Legislat ris iudieio non Gnsentur esse de lege naturae. 36. 2Praecepta legis naturae assimativa non praeeipiunt independenter ab ullo legis praecepto. 3s. 2Praecepta legis naturae habent connexionem cum natura ex ordirratione Dei , non vero profluisunt ab ipsa. ibid. a Praecepta duo primae tabulae negativὰ sumpta . sunt de iure naturae. 36. LPraecepta laeundae tabulae non sunt de iure naturae . servanda. 38. 1 Praecepta secunda tabulae sunt de iure naturali, non quidem strictissimo. 39. nPraecepta quaelibet Decalogi, tertio excepto, Per tinent ad legem naturae. 38. 1 Praecepta Decalogi omnia non sunt aequaliter de jure naturae . 39. BPraecepta inealogi dividuntur, & distribduntur. 89. 2Praecepta primae tabulae erra tantum sunt. M. LPraecepta secundae tabulae septem sunt. ibid. Plaecepta Decalogi sunt duplieis generis. so. LPraecepta veteris legis ad tres classes revocantur. 9. IPraecepta Evangelicae legis sunt quoque triplieis
generis. II 6. LPraecepta moralia , iudicialia , & caeremonialia quid sint. 89. 1 Praecepta caeremonialia quid sint, & eorum divisiones. 9 I. LPraecepta iudicialia quid sint. 99. APraecepta iudicialia cur Deus non instituerit, I 2t. LTria involvuntur in tertio praecepto. 38. LUtrum Deus posse dispensare in praeceptis -
ealogi . so LPralatus. Praelatus inserior non poteth dispensare in lege superioris. 16s. 2Pramiatio . Praemiatio nequit habere rationem actus legis sicut punitio , tres ob causa . 23. 2prioilegium.
Privilegium si non obligat primario, obligat taltem consequenter . LO. 1
Privilegium quomodo a lege , dispositione , iagratia di mrat. Is 8. 1 Privilegia Regularibus mendicantibus emcesta sunt remuneratoria. 163. LPrivilegia quandonam censeantilr revocata. ib. I Privilegia quot modis vigeant. I 6 i. rPtivilegii descriptiones. I 9. IPrivilegii variae divisiones. I 6 . t Privilegiorum concedendorum varii sunt modi.
Privilegiorum cessationis eausae . ibid. x Privilesiorum communicationem habent inter se Mendicantes cum aliis Ordinibus. I 6 I. IPrivilegiis nostro: Ordini concessis non derogavit Concilium Tridentinum , nisi iis quae soris maliter, &expresila adversintur illius decretis. ibid. LPuri
179쪽
purifieatio . Purificatio eur instituta fuerit. 96. IPurificationum ratio litteratu, & figuralis. ib. a
Reges sunt Domini subditorem Dominatione Civili , &. Politi ea , non dispoti ea , 8c herili.
RUNMudero. Interior Superiorem reprehendere potest libertate cessionis, non autem Authoritatis. III. 1Ramotis. Residentia Passorum non est de iure naturali, sed divino . ut significare videtur Concilium Tridentinum. s9. 2
Saeramenta eur sint instituta. II 8. 2Saeramenta eur instituta sint in verbis , & et mentis. ibid. sacramentorum variae sunt figurae. ibid. sacramentorum varii fines. ibid.
saeramentorum in septem divisio, &ejusdem tutio . ibid. sacramentorum alia partieularia, Sc alia eommunia. H. 2ν Sacerdos. Sacerdotes antiqui utebantur vestibus quadruplicis generis. n. Saeri iam. Saerificium Tutturis, & Columbae cur Deus praecaeteris avibus elegerit. 94. 1 sacrificium expiationiseur institutum fuerit M. 1 Saetificii expiationis, & ejus rituum presertur ra. tio. . 97. 1 Sinisciorum veteristagis triplex est genus. 92. a Sacrificiorum osserendorum variae Proseruntur ra. tiones,& explieantur. 93. Satiua Aliquid conducere potest ad salutem duobus Imm . M. I 'Sancti. Sancti omnes veteris Legis, de Testamenti ad novum pertinebant. III. 1Sanctifieatio duplex est i earnalis stilicet, & spiritualis. 112. Suparist .su-riores omnes habentes iuriflictionem Ephscopalem , v. g. Abbates possunt sibi subditis Leges condere. I 3s. rymbolum. symboli atticuli sunt duodecim. 1 I9.