장음표시 사용
161쪽
dincm inductum cadat in totam communitatem , debet esse a tota communitate
moraliter saltem; quandoquidem ius illud Consuctudinarium vim habeat obligandi
totam Communitatem per modum le3is . Dicitur autem esse a tota communitate
moraliter id, quod est a majori parte illius, ut patet ex clectionibus, & deliberationibus, aliisque actibus , qui a Communitate neri solent.
Adverte nihilominus quod si Princeps legem ferat circa paucorum Consuetudinem , quae melior ci videatur , illa Consuetudo revcra vim habebit totam communitatem obligandi, non tamen ratione Onsuetudinis inductae per pauciora communi alis membra, sed ratione legis a Principe Iatae, & constitutae.
Dispensatione, & gratia differre : auge quidem in duobus maxime; quia pri-
nὸ lex jus commune, previlegiam vero Ius speciale respicit. secvnia: quia lex quamdiu viget, temper obligat subditos; privilegium vero a legis Obs rvatione pii vilegio donatum eximit. Tertiὸ, quia lex totam communitalcm obligat, ad eamque spectat; privilegium vero tam Lim concernit pers
nas privatas δ est enim lex privata a jure communi eximens ; a Di*entatione, similiter differt privi , quia dispensatis semper est alicujus legis; privilegium non ita: P test enim aliquis privato jur c donari adiaque eo quod caeteri ad contrarium obligentur: secunia; quia dispensatio ad unum actum conceditur, puta ad unicum matrimonii impedimentum tollendum , sicque non est quid permanens; privilegium verodat ius aliquod stabile: Unde quando dispensatio conceditur alicui per modum legis stabilis, & permanentis, puta dum quis eximitur a jejunio quadragesimali pro toto tempore vitae, haec concestio potius habet vim privilegii quam dispensationis. Deni que, Privilegium a gratia discrepat , sicut inserius a superiori; quia privilegium quodlibet est gratia , sed non gratia quaelibet est privilegium; dispensatio enim v. g. ab aliqua irregularitate, vel absblutio ab ex
communicatione, gratia quidem est, non vero privilegium. Notandum secvnia: Eum dumtaxat posse concedere privilegium , qui potest legem ferre; non enim cujuisis hominis beneficium, privilegium potest appellari, sed illud χlum quod publica potestate alicui
conceditur: Adde quod cum privilegium sit certa quaedam publicae legis derogatio per authoritatem facta, ille solus censetur privilegium poste concedere,qui pro sua auth ritate potest legem statuere, At solvere vere ex toto dum eam abrogat, vel ex parte dum illius vim imminuit, aut per privilegium aliquos ab ejus observatione excipit. Hinc sequitur quod Privilegium concedi debeat ei,
qui subditur legi: siquidem per privilegium
privilegiatus eximitur a Iege,quam tenebatur imp lcre, nisi tali privilegio donatus sui stet. Notandum tertiὀ, quod etsi Privilegium c dat in bonum privatum immediatc; tamen etiam cedere debet in bonum commune saltem mediat c, non potest enim legitimc concedi, nisi quia expcdit reipublicae pei sonis, aut rebus, quibus conceditur bene esse. Si eillis conceditur qui de republica sunt bene meriti, aut de quibus speratur , quod sine bene merendi: interest quippe, ut remunerentur bene meriti, & ut provocentur alii ad bene merendum. Nic conceditur iis, qui alias opprimerentur occasione legis vel quorum oppressionis periculum metuendum esset:
quales sunt pupilli, & viduae; nam interest republicae, ut neminis at injuria. Sic privilegium conceditur iis . qui sunt Dei ministri; in tei cst quippe republicae deserre aliquem
cultum Deo in ministroium suorum veneratione; neque vero privilegium alia ratione
dicitur vim legis habere, quia licet immodiatus ejus finis sit bonum privatorum; mediatus tamen est bonum communitati S. tiam utique veritatem docent omnes SS. Patres quotquot de privilegiis menti mem lacerunt: significaverunt enim ideo cΩ se Ictinenda, di conservanda , quia non erant nociva communi bono, quin potius
utilia, utpote quibus honor exhibetur bene merito ue vel quies procuratur, vel impeditur Oprrcssio. S. Greg. lib. a. Epist larum Epist. Ro. quae est Dominico Carthaginensi Episcopo de Eccles asticis privilegiis. 9uod vestra Fraternitas scribit, Me ρ ρ ia dubitatione teneat, quia sicut nostra desemtimus, ita
singulis quibusque Ecclesiis sua iura Iervamus,
162쪽
is pretis i nee alii Me , quod sui iuris est ,σmbitu stimulante, derogo , ea fratres meos per omnia bonorare evis, sicque expis bonore Angulos subvehi, dummodo non fit, quod o tera line ab altero possit onori . Et lib. I. Epist, 33. Grave nimis, ἐθη eontra saere orare eo at esse pro sirum , velle cuiusquam Monasterii primisegia olim indulta confundere , θε ad irritum , quae sunt pro quiete dij
ta, niti deducere. Quando vero aliqua abolenda esse dixerunt , vel minimc concedenda, de iis Iocuti sunt quae in bonum publicum non cedunt, sed privatorum commodis solum favent. Sic ,. Bernardus lib. 3. de Consideratione cap. q. Murmur loquor, on querimoniam taclesiarum, truncari se clamitant, ac d mem rari, vel nullae, vel pauca admodum sunt, qρα plagam istam aut non durant, avi non timerent. svaerit quam Θ Sue rabuntur Abbater os pis , Epqeopi Arebiepiscopis, Arebie' 'com Patriarebis, De Primariadius, bona ne u elas Mee Mirum si ex sare valeat vel opus. Et postea. N sto autem praetendas miθι fructum emancipationis ipsius: nullus es enim, nisi quod inde Episcopi iss lentiον es, Μοnacti etiam uissolutiores fant. EtruIsum. Iura, inquis, probibes di θω are λ n, sed dispare. Non sum tam russis , ut Unorem positos vos Hypensatores, sed in aedi-seatisnens, non in destructonem. Deinde qua-ritur inter si pensatores, ut fidelis grus inveniatur. Ubi nec suas urget excusabiis dipensatio est: vbι utititas promeat, a pensatis laudabitis est. Utιtitas, dico, communis non proprιa 3 nam cum nihil barum est, non plane f-delis dispensatis; sed erudelis dissipatis est.
re commvni eximen 3, ius aliquos privatum , seu steriale, isfavorabile conceden . Vel aliter, Privilegium est lex prmata ijeriale aliquid indulgens; verbo , vel scripto , D c cessum ab eo , qui autharitatem babet leges condendi. Explicatur haec definitio . Primo quidem dicitur Lex: Ium quia conceditui stabiliter per modum legis . Unde non expirat cum morte concedentis , sicut praeceptum vim obligandi deperdit in moric praecipientis: Tum quia per m dum legis dirigit , 5e ordinat eos , quibus conceditur; prohibetque , ne aliquid contra concessum intentetur. Additur Primata, quo a lege distinguitur: haec enim ad omnes generaliter Lbditos, illud autem ad privatas dumtaxat personas spectat; nempe ubi familiae, vel pcrsonae, & successeribus, sive communitati , puta religioni, provinciae , regno ,& cuivis alteri parti communitati, sublitae legiStatori conceditur ψ non autem toti ipsi communitati, IInde dicitur privilegi viri
res petitu corum, quibus non est commune.
Subditur 'reiale aliquid indulgens, est en imprivilinii vis, & natura, ut per illud aliquid speciale ultra jus commune privilegiato concedatur. Denique dicitur v:rbo, vel seripto ; sic iit enim non cst dec stentiai sis, quod sit scriptis exarata 3 ita nec adessentiam, Ac valorem privilegii scripti ira necessaria est: sed sicut lex potest verbo, vel scripto constitui ; ita I privi lcgium. Unde in Clementina Dudum de sepulturis, ait summus l)ontifex, msuniversa ρrivilegia, gratias, insistentiar vel bo, vel scripto, tub quaeumque forma, velevre ne, seu v-ception verborum a nobis, vel Prae. 'cessorio nostris Romanis Pontificibus,cuicumque orinum
praedictorum quatuor Mendicantium eιη- cessa is e. Nihilominus ad fidem in judicio
faciendam necessiim cst, ut privilegium scriptura ex arctur, quando non cst consuetudine acquisitum: prout instar aliorum jurium, ac bonorum acquii i potest. Unde I eo λ . concessit fratribus Alinoribus, ut possint uti in foro conscientiae tantum omnibus cola cuia sis a sede Apostolica, sive per Bullas, aut Brevia, aut vivae vocis oracula, prout in libris Ordinis reperiuntur. Est illud privilegium Iulii l I. conces Ium Augustinianis Bulla 22. in bullario Rod rigueZ, qua proprio motu, euec certa conscientia Conccssit eisdem, S consequenter icaeteris Mendi. cantibus, seu in corum privilegiis communicantibus, siad quaecumque eis conressa, me per se, sive par communicatiorem . Me sint fu-cta in firma Brevis, sive persunticationem expedita, in quibus placuit, ut signatura Masufficeret , eamdem omnino vim , esseaciam babeant, tam in iudieio , quam extra ivdLeium , ac babereηt , si plumbeo Risio essent
GRηata, lacniu ue sequitur eonressum ab eo, quι auibo. ritatem babet lege rendis quicumque enim supremam aut noritatem obtinet in subditos, eisque legem statuere , ac praescribere potest, etiam potest eorum aliquibus id concedere, quo i iure communi non ha-
163쪽
Tra v. Dissip. IV. Art III. Quaest. II.
bcret. Ut autem licite concedat, justa
quadam causa requiritur: non vero ut valide ι sit quidem pro sua aut horitate legislator potest, quem voluerit, ab obligatione
ΡRivilegium supra riscriptum varias insperies dividitur. . Primo namque distribuitur in reale, &personale. Reate et , quod conceditur direct c, & immediate alicui rei , muneri , vel conditioni distinctae a persona, ut cauta piae, praedio, Monastello, Ecclesiae&c. vel statui c. lericali, muneri Episcopali, ODficio praesidis, conditioni pupillorum , Sch
Iasticorum &c. haec enim privilegia conceduntur personis, non tam ratione sui,quam ratione qualitatis in genere personarum repertae. Pers ale est quod immediate datur personae ratione sui, & ex intentione, ut ei provideatur; ut dum alicui conceditur,quod non solvat decimas, quod sit immunis a tributo, quod absolvere possit a reservatis dec. Instiper utrumque distinguitur in hoc, quod reola sit perpetuum, de duret cum re, -- cio, flatu , dignitate, aut conditione , cui annectitur: personala vero tantum est ad tem. pus , extinguiturque, Cum persona , cui conceditur, iuxta regulam 7.Juras in sexto, privileεium personale personam sequitur,&extinguitur cum persona. Ut autem utrumque hoc privilegium distin- cognoscatur, attendi debet ad tenorem sermuti, qua conceditur, ejus proemium, item ad quem Airigatur, de similia I ut videlicet inde colligatur, an privilegium pers nate sit cum persona extinguendum, an reala, & tamdiu duraturum, quamdiu ipsa res, eui cohaeret, permanet. Hinc privilegium datum certae communitati tamdiu durat, quamdiu censetur illa eadem communitas permanere, quamvis exunoloco in alterum mugret : manet enim idem corpus politicum,cui
mitis, quam loco censetur superior privilegium amxΗΚ. similiter quando privilegium
conceditur Ioco, v. g. templo, non perditur per templi destructionem, nisi fiat authoritate legitima: secus est si casu, vel ab hostibus destruatur; tunc enim restaurato tem
plo privilegium perseverat. Dividitur secundo in privilegium gratiosum, remunerativum, & conventionale . Gra-uosum est, quod titur gratis sine ullis
meritis privilegiati, vel Parentum , aut aliorum ipsi communicatis, quibus privilegium
ut merces respondeat , & non soliim ut motivum, vel occaso dandi. Remuneratia Tum est, quod datur in praemium merit rum privilegiati, aut aliorum ipsi communicatorum . Conmntionale, quod datur pacto, seu conditione interveniente , ratione cujus privilegiatus censetur emere, vel recompensare privilegium.
Dividitur tertio , in locale, de generale: isto uti licet ubique; illo non nisi in linco, pro quo concessum est: ut eius carianium in Francia diebus aliquot Sabbati,& laeticiniorum in Quadrag*ma . Quando autem fit locale, cognoscitur, vel quia id exprimitur in privilegio ἔ vel quia ex causa particulari concessionis satis colligitur, ut esus lacticiniorum in Quadragerima , ubi deest copia olei, dc piscium: vel quia concedens habet jurisdictionem limitatam ad aliquod territorium, extra quod non potest dispensare contra leges alterius territorii. Si tamen habet facultatem dispensandi in jure communi regni, vel Ecclesiae, Zc privilegium sit tantum contra ilis lud ius commune, valet ubique dispensatio: atque ita v. g. dispensatio habendi simul plura senescia facta a Legato, valet etiam extra Legati territorium.
Dividitur quarto in favorabile , & odis- sum : Favorabile est illud , quod nemini affert incommodum, cujusmodi est privilegium audiendi missam tempore interdicti; vescendi butyro, & lacte in Quadragesima ; faciendi testamentum sine solemnitate juris, dec. Odissum illud est, quod
licet faveat privilegiato , alteri tamen simul nocivum est , auale est privilegium, quo quis capax redditur ad habenda plura beneficia. Dividitur quinto rmativum, ' η gate m. Assirmativum illud est , quo iacultas aliquid faciendi conceditur. Negativum , quod dat facultatem ad aliquid
Dividitur sexto, ratione modi, quo Conceditur, in privilegium concessum ad petilionem, seu instantiam privilegiati, & in id quod
tribuiturninu mmis, & ex sola liberalitate, & beneplacito concestentis; quod utique discerni potest; tum ex picemio concessionis, in quo solet supplicatio narrari, si praecesserit: tum praecipue ex ipsa forma concessi nis, in qua solet exprimi, quando proprio
164쪽
motu est sacta per clausulas: Μo u proprio, non ad instantiam alicuitus re mera nostra liberalitate , aut his afui valentes . Quod clum non satis exprimitur , censetur pii-vilegium datum ad petitionem juxta c. D-tu proprio, o praebendit is 6. later has privilegii concessiones variae sunt disserentiae. Pri- , quod concessum ad instantiam partis non sit adeo voluntarium, & Iiberale , sicut concessum ex motu proprio: Ec proinde hoc, quantumatitur verborum proprietas, est amplianum; quod non habet ita privilegium concessum ad petitionem. Meunia, quod aliuquando, qui petiit privilegium , cogatur uti privilegio petito : s vero illi conces.ssim fuerit motu proprio, non potest co- si, ut illo utatur, quando sibi mimis utile videretur . Tertis , quod privilehium ad petitionem interdum sit subreptitie impetratum , adeoque nullum t at clausula
motus proprii tollit subreptionem; licci ex alio capite possit subinde esse nullum. Es etiam alicis modus concedendi privilesium; nempe ad instar alterius privilegii, quo fit, ut peream concessionem tribuatur omnis favor, & gratia cum iisdem extensionibus, & limitationibus, quae continentur in alio privilegio ad cuius instar conceditur . Sciendum tamen est , quod tibi augetur privilegium exemplare , non Propterea augetur privilegium ad instar,
nec uno revocato , aliud censetur revocari; quia privilegium ad instar con ditur ad imitationem alterius privilegii considerati in statu , in quo est privilegium
exemplare , ad cinus instar aliud conceditur ; qua semel facta concessione , privilegium ad iη ν fit distinctum , se a solutum privilegium proprium , illi cui
ΡRmilegia vigere , cessare possunt variis modi1. Prima Pars fit evidens 3 vigent enim privilegia. Primo quantum ad tempus determinatum ue dum videlicet tantum pro certo tempore conceduntur , ut dum conceditur alicui facultas edendi carnes tempore unius, aut alterius dumtaxat Quadr elimae . secum do tamdiu vigent,quan tu vivit persona, cui conceditur ad vitam, si sit privilegium personale, nec revocetur a concedense, vel
quamdiu communitas, cili tribuitur, aut res
cui annectitur, persevcrat, si sit privilegium
reale, aut commune; dummodo non revincetur, nec a communitate illi privilegio renuntietur. Tertu denique tamdiu vigent privilegia , quamdiu aliquae non occurrunt causae eorum cessationis; quarum praecipuae sunt sequentes.
Primo : Censeri potest desinere privi Iegium
per cesssationem causae, ob quam conceditur; nam cessante causa , cessat effectus; cum enim privilegium concedatur a Principe propter usum, non mimis honestam causam
requirit privilegii usus, quam ipsius concessio; . quod utique constat lege urianus f de fides oribus , in qua dici inr, quὀd 'menit adflatum, in quo incipere non posset, rn est remanere non potest, seu ut ibi csem habet glo*a , quod impedit adfariendum, defuit quoque Jam
factum: Ergo eadem causa requiritur In usu, quae in concessione I subindeque si absente causa non potuismet licite concedi privilegium , cadem pariter absente non potest licitus, ac legitimust Ilius usus perseverare. Hinc ex cap. a , de Clericis non residentibus, statuitur, quod privilegium indultum Canonicis, ut abse iues ratione studiorum percipiant fructus praebendarum suartim, cessat dum studiis amplius non incumbunt. Adverte, nihilominus hanc sententiam se
esse intelligendam. Prim3 nisi privilegium ,
vel dispensatio concedatur ob vitandum aliquod morale periculum i Hinc Remina, cum qua dispensatum suit in voto castitatis propter morale periculum incontinentiae,
non cessat hoc dispensationis privilegium cessante ipso periculo, vel ob senilem aetatem, vel ob diuturnam, gravem infirmitatem, vel alias ob causas . secvnia cessat
privilegium, cessante causa nisi illud sit de re, quam Princeps etiam sine gravi causa honestu concedere potest , cujusmodi est privilegium de anticipando missae sacrificio ante auroram ob legitimas causas ι hanc enim concessionem quaecumque etiam
levis causa honestam potest efficere 3 subindeque licet non adiit gravis causa , qui tali privilesio donantur , eo licite possunt uti, Semnia, privilegium amittitur per renuntiationem expressam, & extremam privilegiatis quia beneficium privilegii non est eoactum respectu illius, cui conceditur , nec tribui debet i pii invito, quippe clim inclus gratiam non in gravamen conseratur ι
165쪽
ideoque porcst illi renuntiare . Hinc persona privilcgiata potest renunciare privilegio personali , & communitas aliqua resignare privilegium commune sibi concesium; nullus autem privatus privilegiatus renunciare potest privilegio , communitati, vel statui suo concessb. Atque ita Clericus non potest renunciare privilegio
Canonis, & Fori : nec Religiosus privilegiis Religionis ; nec Episcopus privilegi s Ecclesiae communibus, aut ordinis Episcopalis . ad renunciandum, non lassicit actus internus, sed debet exterius manifestari, & acceptari a concedente privilegium , vel a tertio , cujus interest ;alioqui renunciatio privilegiarii Potest ab ipsomct revocari; neque ipsum obligat ad
non utendum privilegio. Tertio , privilegia cessant per non usum, scii desuetudinem, aut per usum contrarium i quando scilicet sunt odiosa, & redundant in gravamen , & quasi servitutem aliorum. Sic exercsic lege de nundinis statuitur, ut privilegium nundinarum per non usum decennio amittatur. Ratio est, quia praescriptio aeque locum habet contra ejusmodi onera, & servitutes , ac Contra quasvis alias. Si vero privilegia sint merc favorabilia , & non cedant in praejudicium aliorum , non amittuntur per praescriptionem; quia neque ipse privilegiarius contra scissum praescribere potest 3 nec alii contra ipsiam, quia ipsorum nihil interest. Adverte autem, quod ad praescriptionem privilegii contra Iaicos requiritur spatium
decem annorum inter praesentes, ac viginti inter absentes. Contra Ecclesiam non praescribitur nisi spatio quadraginta annorum, & contra Ecclesiam Romanam spatio centum annorum. Contra Monasteria autem, personas , aut alia bona Religiosorum jure communi quidem necessaria est prascriptio quadraginta annorum: ex Privilegio autem Eugenii IV. requiruntur se-xarinta anni . Imo cx 9uadam alia concellione facta monasterio Benedictinorum S. Pauli extra muros Romae cum quo Monasteria , & consequenter alii ordines communicant requiruntur centum anni,
ut videre est apud Rod rigueZ Tomo 3. qq.
9uarto, Amittuntur privilegia per delictum ipsius privilegiati: quod duplex esse
pol st; unum non pertinens ad usum Privilegii, tale delictum non tollit privilegium , nisi in casibus in iure exprestis .
quo pacto clericus mercaturam exercens s
perdit privilegium clericale fori , Cap. vltimo de vita. Mnestate comori': Alierum pertinens ad usum privilegii , idest , abusus privilegii, vel per excessium facultatis concesta i vel sumendo inde occasionem licentius vivendi, liberiusque peccandi, praecipue cum scandalo , & detii-mento Doni. communis : Nam privilegium
meretur amittere , qui permissa sibi abutitur potestate, ut dicitur do. Tq. cap. tibi. Quinto , Si privilegium sit mero gratuitum, dc consistens in mera potestate aliquid agendi, vel non agendi contra commune ius, semper est ad Principis nutum, etiam fine caula, valide revocabile; quia Princeps, qui abstulit praeceptum commune per concessionem privilegii, potest iterum illud imponere; & talis privilegii concessio non est acquisitio alicujus dominii,sed dispensatio quaedam in jure communi, quae semper pendet a Principis voluntate. Dixi validὸ remeabile, quia ut talis revocatio honeste, & decenter nat a Principe, aliquam
causam requirit. Decet enim concessum a Principe beneficium esse mansurum, ut habetur regula I 6. De regulis iuris in sexto. Si vero privilegium non sit puro gratuitum , sed onc- rosum , ut privilegium remunerativum, &conventionale est per se irrevocabile, quia jure naturali tenetur Princeps servare pae a, etiam cum subditis. Per accidens tamen, sicut potest privare subditos aliis bonis, quando necessitas boni communis ibostulat: ita etiam potest eos privare concessis antea privilegiis . Potest enim per jus altum de illis luribus aequc, ac de aliis bonis inferiorum dis.
ponere, quanitim exigit necessitas boni communis . Debet tamen aliter compensare hanc
privationem, si potest. Hic autem adverte privilegia Regularibus Mendicantibus a sede Apostolica concessa, esse remuneratoria I eo quod videlicet, ut lo luitur Pius V. Bulla, Etsimendicantium ordines in principio, practis studiis , bonestisque laboribus, proque salare animarum ab Am ouea sede eviss continue parem, is, dignitatem ordines ipsi frit- ter tutati suηt tam spiritualia , quam corporalia subsidia, orηamentaque aeceperint, , accipiant . Similitcr alii Pontifices a tisma merita, uberrimosque Ductus, quos in Deιει- clesia continue uafferunt. Prout de ordinibus Praedicatorum , & Minorum loqui
Tract. IV. Disip. IV. Art. III. Quaest. II.
166쪽
tur Sixtus IV. in bulIa aurea quae est 2C. in Bullario Rod risuer, ubi hac ipsa merita, de fructus miris laudibus praedicat
pro motivo concedendi privilegia proferunt. Unde etsi absolute a Pontificibus revocari possint, ad licite tamen, & rati nabiliter revocandum gravis , Sc urgens causa requiritur, quod tanquam ex communi sententia tradit Bastaeus in supplem. V. privilegiorum num. Notandum insuper, Privilegia non censeri esse revocata, nisi suffcienter , ev cxpresse eis derogetur; idque non solium si non contineantur in corpore juris , quae prasumitur Princeps ignorare 3 adeoque non revocare, quando non facit de illis mentionem, juxta cap. I. de constit. n. 6. sed etiam si contineantur in jure communi, quod Princeps praesumitur scire : nam nihilominus generi per speciem derogatur, eis species praecedat. Imo privilegiis generaliter revocatis , non censentur revocari illa, quae sunt in corpore juris, ut recte inter caeteros docet buare . Lib. . east.' 8. num. I. quia privilegia iuri communi instria tanquam Canones, & leges communes, earumdem conditiones participant. Quod si privilegium sit concesItim in Concilio Senerali, debet cita in specialiter ei derogari , ut ccnseatur revocatum , ut tradith ovarruvias, Menochius, Sanchez, &alii passim, ut notat Herinx. quaeres i. suid semiendum sit de C muricatione , Confirmatione Prr eseram praesertim Regularibus concessorum.
REIροηδεο i. Religiosos Mendicantes
habere plenissimam inter se communicationem privilegiorum; imo etiam communicare pitvi lcgiis concessis aliis indinibus non mendicantibus, ut constat ex plurimis summorum Pontificum declarationibus ι maxime vero in favorem Seraphici nostri ordinis factis ; quod praecipue apparet ex Bulla secunda Clementis , II. in qua motu proprio, & ex certa scientia tribus ordinibus sancti Francisci communicat omnia indulta , gratias, i dulgentias,& alia quaecumque privi lcgia conccisa, aut concedenda quibuscumque ordinibus tam mendicantibus , quam non mei dicantibus , perinde ac si eis specialiter concessa tuis ent. Quae utique Bulla confirmata
tio XIII. Sixto IV. & aliis summis Pontificibus. Respodre a. Privilegia Regularibus concessa, maxime vero nostro Seraphico dini, a plurimis Pontificibus ante & post Conc. I rident. fuisse confirmata ex certa scientia, ac per Apostolicam potestatem: videlicet a Paulo II. Sixto IV. Clemente VII. Julio III. Paulo IV. Gregorio XIII. Sixto . Clemente VIII. de Paulo V. 3e generaliter omnia Privilegia omnium Mcndicantium ordinum confirmavit Pius V. Bulla, Etsi Mendicantium ordines. Cui in hac parte non derogant aliae Pontificum Concilio I ridentino posteriorum bullae privilegiorum confirmativae , in quibus additur clausula, In bis, quae non adversantur De- eretis Concilii Tridentini: Nam, ut plurimi Authores observant, clausula ista non intelligitur de omnibus privilegiis , quovis modo contrariis Concilio I ridemino, sed tantum de iis, quae formaliter ipsi contrariantur, quaeque Concilium ipsum exprcsse, & signanter revocat. Nec crustat quod Concilium Trident. Sest. 2 . Cap. 2a. de Regularibus ducernat,
Quod omnia , O, singula in severioribus De- Getis contenta ob ervari sancta Drodus pro ripis, non obstantistisprivile ι sub quibuscumque verborum formuls conreptis : Nam loquitur Concilium de Decretis istius Sessio. nis dumtaxat, ut satis colligitur ex textu, de aliis circumstantiis : imponit enim coronidem Sestioni, dicens; Haec omnia, is, fgula in superioribus decretis c non ait sciasionibus) emtexta, N. Quod insuper constat, nam si alia fuisset Concilii mens, haud dubie statuisset derogationem ad Calcem totius Concili , seu susTionum omnium . Quod utique clim non succrit Concilium, interendum est illam derogationem factam pii vilegiis tantum spectare ad ea privilegia, quae decretis praefatae sessionis 26. sor-
sus modis variari, ae mutari post Lex
Notandum I. Legem Humanain mutari posse tit pliciter: l' imoprr Dispen ali em , seu relaxationem juris circa aliquas per nas , aut aliquos actus, vel effectus legis in iis casibus, in quibus ali
167쪽
I64 Tract. IV. Disp. IV. Art. III. Quaest. III.
quin obligaret, aut haberet talem est cetum, ut quando quis eximitur a jejunio tempore Quadragesimae, non propter infirmitatem, sed pr-rer concessitonem, & relaxationem
summi Pontificis; dispensatio enim definitura CIosia in cap. requisitis I .cl. JuriIc-munis relaxatisfacta cum cognitione causa ab eo,
qui ius babeι di)pensandi. Secundo, per abrogatisnem , quae tripliciter fieri potest ; nimirum HI per contrariam consuetudinem, seu legem non scriptam: triper simplicem revocationem Principis : vel per legem contrariam ex pretii derogantem priori, aut statuentem illius oppositum. Tertio denique mutantur Humanae I eges per Cessationem, cu sin plicem desitioncm , ut quando lex ad tempus lata , co lapso cxpirat; sicut cenavit lux Mosaica, quae instituta erat dumtaxat , ut viam sterneret ad legem Evangelicam.
tardum secundo, Dispensationem in hoc a Privilegio discrepare, licui de Absoluti ne, quod Privilegium propriccst privata lex, quae potest aliquando csse, non soli im contra jus, quo in casu foret simplex dispensatio: sed etiam praeter lus, qua ratione non
dispensatio, sed privilegium cst. bimiliter
Rbsolutio non cit contra legem communem, sed potius secundum illam, si perssina
absolvenda illam mercatur. DIDe atis vero est contra legem communem, cum sit juris relaxatio. Hinc dispensatio non incongruu vulnus, scu utilneratio legis appellatur. Lex cnimcx dii plici causa vim, di vigorem obtinet: 'tino quidcm ex aut horitate Legi Diatoris , cujus prudentia humanis actibus regulam imponit: secundo, cxconsuetudine, quae est vis constrictiva legis: quando enim cum aliquo juris rigor relaxatur , detrahitur aliquid de aut horitate Legislatoris, &de consuetudine, oc sic veluti legi vulnus infligitur. Id autem fit perdis pcnlationem: ercam namque aliquid consuetudini legisrmativae detrahitur , scut di aut horitati, de prudcntiae Legislatoris, qui per dispensationem tacite taxatur minoris prudentiae, eo quod casum illum non praevidi Lle videatur.
Notandum teri si, In hoc legis abrogationem ab eiusdιm dispe at/one, irritatιone , derogatione, correctιone disterre 3 quod Abruare Iegem, cst omnimodam ejus vim, di obligationem tollere 3 Diisecare vero est solii meam lcgcm rcstring re , & limitare circa aliquam personam, aut aliquos etffectus, perseverante illius obligatione circa cateros. Irritare legem, est impedire ne illa obligandi vim obtineat: eam autem abrogare, est lvere illius vim obligandi, quam iam habuerat. Derogare legi. est illam non in t tum , sed in partem tollere . Emendare legem, est illius obligandi vim moderari aliquid ipsi addendo, vel ab ea demendo. Dc-mum lex resare dicitur, quando vel finitur
tempus, ad quod suci at praescripta, vcl cessat causa , ob quam lata suerat 3 nam cessan te causa , cessat est cistus. His pr*notatis,
resolvendum est a quibus, & circa quae fieri possit legis humanae dispensatio , abrogatio, & cessatio.
flteus, quam Politicus , qui auliaritatem babet Leges condendi, in eis di m aremtes plenario iure: potest tamen quisquis elatus, aut Praefectus inferior in illis dispensare ex delegata sibi auliaritate. Haec est communis quantum ad utramque partem: quarum Prima per se patet, qui enim facultatem habet leges condon di , habet & authoritatem eas revocandi , de abrogandi, ne videlicet ullam amplitis obligandi vim habeant ersa totam
communitatem, cui praescriptae sunt. Ergo multo magis aut Eoritatem habet solvendi vim , di obligationcm legis erga aliquos ex illa communitate , persevera me semper ejusdem obligandi virtute erga ca teros , quibuscum talis facta non suit relaxatio: Hoc autem est propric dispensare in lege: igitur Princi: pSomnis lain E clesiasticus , quam Politicus , qui condere porcst legem , etiam in ea dispensare potest. Patet etiam secunda pars. Quisquis enim delegatam habet potestatem a Principe Ecclesiastico , vel Politico , penes quςm cst potestas condendi leges , in eis etiam dispcnsare potcst iuxta facultatem sibi concessam: ita quod si plenariam habeat sibi commissam potestatem dispensandi, & relaxandi circa obligationem subditorum prout cxpedire ipsi visum fuerit a qualibet lege Principi deleganti subdita, poterit ille dc legatus, justa interveniente causa, eos subditos a legibus solve e. Hinc sequitur I. Summum Pontificem facultatem habere dispensandi in omnibus legibus Pontificiis, qua, vel ipse, vel elus
168쪽
praedeeesbres saluerunt: Pari enim cum tuis praedecessoribus auctoritate pollet: subindeque ejus auetoritas per sancitas a prae-lle Gribus leges non coarctatur, quia parfn parem potestatem non habet. Potest etiam dispensare in legibus a Conciliis etiam generalibus praescriptis, ut constat ipsa experientia: squidem summus Ponti sex non raro dispensat , tum in aetate praescripta a Concilio Tridentino ad sacros Ordines suscipiendos; tum in gradibus prohibitis ad
Contrahendum matrimonium. Hinc idem Concilium sest.2s.c.22. de Re r. ait, Samcta Dradus omnia, quae ... in Me sacro ciuilis statuta sunt, declarat ita decreta fuisse, Min his salva semper au tas sedis ammeiciei sit, is esse intelligatur. Sustragatur etiam
ratio; Occurrit enim interdum necessitas
habendae dispensationis in ejusmodi legibus; molestissimum autem, dissicillimumque se
rei convocare totam Ecclesiam ad Concilium Generale , quoties in iis legibus dispensatione opus esset; proindeque illa dispensandi facultas apud aliquem residere
debet: non apud alium certe, quam summum Pontificem, qui est Ecclestiae caput: Ergo fatendum est ipsum habere auctoritatem dispensandi in omnibus legibus Ecclesiasticis, tum a suis praedecessoribus, tum ab omnibus Conciliis praescriptis. Sequitur a. Inseriorem Praelatum vi suae potestatis ordinariae non posse dispensare in lege superiolis Praelati; Nam dispensare est tollere vim legis ex parte, & rei pectu personae, quae dispensatione donatur, sed tollere vim ligis is ut dumtaxat ad eum, cui legem condidit, vel aequali cum eo gaudet potestate, non vero illius, qui potestatem inferiorem habet I subindeque Praelatus inserior, vi suae ordinariae potestatis non potest dispensare in lege superioris. Hinc dispensatio facta a summo Pontifice in votis, vel aliis, quae sunt de jure Divino, aut naturali, nulla prorsus, & irrita foret, nisi adesset legitima causa, quae personam dispensatam ab ejusmodi legum vi, & obligatione solveret: sicque illa summi Pontificis dispensatio potiori ratione dicenda est dispensationis declaratio, quam dispensatio;
nullus enim praeter Deum auctoritatem habet dispensandi plenario Iure in iis, quae
nise pariter Episcopi dispensare non possunt in votis suorum subditorum, quae summo Pontifici reservantur: qualia sunt maxi-
me quinque sequentia, castitatis perpetuae. Religionis approbatae , peregrinationis ad limina Apostolorum, ad S. Jacobum Compos ellensem, & ultra marinum, seu in terram sanctam, quod utique probari potest extra g. Etsi dominiel: ubi Sixtus I U. intercettera Sedi Apostolicae horum quinquev
torum absolutionem reservat, & excommunicat eos, qui ab his praesumpierint absolvere: sed responderi potest , ea solum subtrahi consessariis, qui praetextu facultatum a Sede Apostolica concessarum absolvebant, quos etiam ibidem excommunicat. Verum quamvis in jure non inveniatur expresu aliquod votum absolute reservari, nisi ultra
marinum causa subsdii, s de quo cap. suia super bis 8. ω ea Ex multa devoto) tamen stylus Curiae Romanae etiam alia reservat, cui parendum est, nisi alicubi alia sit consuetudo legitime praescripta, inquit Cardinalis de Lugo BLa. cap. . dub. 8.
Possunt igitur Episcopi dispensare in iis
omnibus, quae summo Pontifici non reservantur; quia, seposita reservatione summi Pontificis, habent auctoritatem ordinariam,
possuntque in sua Digces, in iis, quae ad jurisdictionem speelant, quidquid potest sum mus Pontifex in tota EccIesia: sunt enim principes sacrorum in sua Ecclesia; ac proinde habent potestatem necessariam ad ejus rectam administrationem. Idcirco rem dispensare possunt: nivi, in voto relisionis non approbatae, & in voto paupertatis= Scobedientiae perpetuae, quae in tali religione non approbata fierent, ubi videlicet occurreret necessitas dispensationem exigens: quia
tale votum emissum, non est vete votum
religionis 3 Religio enim non approbata a summo Pontifice, non est religio. Dem dispensare pollunt in voto castitatis non per
petuae, puta Io. IS. m. annorum, non a tem Ioci quia votum emissum ciuitatis servandae per centum annos censetur cum per
petuum . similiter in voto suscipiendi sacros Ordines; quia non est votum castitatis, etsi hoc votum susceptioni ordinum
sit annexum. Dem in voto de non Petendo debitum; quia non sunt vota castitatis integrae, sed tantum partialis, &C. Sunt tamen aliqui casus, in quibus Praelati inferiores facultatem habent dispensandi in lege praescripta a Praelato suseriore.
Primus casus est, quando materia est levis, ita ut transgressio legis tantum veniale peccatum reputetur sicut enim veniale pecca-
169쪽
I ess Tract. IV. Disip. IV. Art. III. Quaest. III.
tum nulli est reservatum, sed quilibet Sacerdos ab eo potest ablatuere; sic etiam ab obligatione legis potest inserior Praelatus
ratione levitatis materiae dispensare. Secundurest, quando frequens occurrit dispensationis motivum Puta in Festis celebrannis; non videtur enim Principem Praelatum,
aut Supeliorcm rccurrere, quoties occur
rit haec frequens dispensandi ratio ι esset enim valde molestum Principi frequentior hic ad eum recursus in iis rebus, quae ad Ordinarium regimen spectant: ideoque junc praesumitur superior concedere Praelatis inferioribus in illis casibus dispensandi
auctoritatem. Tertius est, quando gravis occurrit dispensandi necessitas, nec facilis est
3d eum recuisus, vel periculum esset in mora, aut grave detrimentum: sic Episco. Pus cum eo, qui habens votum simplex castitatis, contraxit matrimonium, & consummavit, dispensare potest ut petat, &reddat debitum propter periculum incontinentiae . similiter dispensare potest cum conjugibus, qui communi consensu voverunt continentiam, ne postea idem periculum utrique, vel saltem alteri eorum in-yruat. suarto , potest dispensare inserior Praelatus in his, quae ita propria sunt unius
Communitatis, ut nullo mino conveniant aliis; ea enim, quae sunt propria unius communitatis, sunt magis nota, & perspecta immediato Gubernatori, quam supremo Principi, aut Praelato; ac proinde melius ipse quam superior de iis judicare poterit: Demum potest Praelatus inlarior dispensare, clim dubium cst utrum casus dispensa.
tione egeat, vel non; tunc enim praesumptio est pro libertate, quae possidet; unde fit
ut casus, nisi certus sit, reservatus communiter non Censeatur.
Petcs, an superior susis dispensare erga seipsum. REδε eo r. Non esse dubium quin λς-
latus possit erga seipsum in votis, &lugibus dispensare indirecte; dando videlicet alicui e subditis potestatem, qua in ipsus voto di nset, sic etenim Sacerdoti subdito potest dare potestatem. qua insum. absolvat a peccatis etiam a casibus reservatis: ita etiam qua liberet ipsum ab obligatione vini; alioquin superior es t deterioris conditionis, quam subditus. I a. Probabile esse Prelatum quem libet in iisdem votis secum posse dispensare directe, in quibus dispentare Dotest cum sibi subditis, quod utique probat De I.ugo loco laudato sib. II. Primo, quia sicut potest dispensare cum suis subditis in Lcgibus etiam superiqrum, quando id ei permittitur , ut in lege jejunii, esus carnium, audiendi sacri, recitandi ossicii: ita S: in iisdem p test dispensare secum, quando causa justa subest: Ergo sicut potest dispensare in votis subditorum, potest etiam in votis suis; non enim hic plus jurisdictionis requiritur
in seipsum, Quam ibi. Secuηri , potest se eXimere , quando causa subest, ab obligatione , quam jure naturae contrahit occasione legis propriae; cur non etiam ab obligatione, quam adfert votum proprium Θ Tertio, Papa potest sibi ipsi conferre indulgentias, absolvendose a debito pgnae ctiam injunctae, ut docet HenriqueZ de Indulgentiis cap.32. Ergo etiam potest se absolvere a debito voti
I arto, quia si quid obstaret , quominus posset Praelatus in voto suo dispensare, illesiet deseetu jurisdictionis in seipsum: nemo enim potest in seipsum jurisdictioneiri
exercere; unde nemo potest seipsum a peccatis absolvere: atqui hic deiectus non obstat. Primo, quia non magis requiritur hec jurisdictio in dispensatione votorum, quam in dispensatione legum, collatione indulgentiarum, & obligatione per suas leges'.
atqui desectus jurisdictionis in seipsum non impedit, quominus quis haec possit in seipsum, ut patet ex dictis: secundo, quia quod jurisdictio postulet distinctionem perinnarum, est, ve I quia est coactiva quae exercenda est in invitam, ut est potcstas inserendi censuram: vel quia est contentiosa, inter partes jus distribuens, non enim via detur aequum, ut quis in sua causa sibi jus dicat contra jus adversarii se opponentis sic enim esset sibi, & iudex, & reus: vcI quia pertinet ad absolutionem sacramenta
lam, quae jure divino postulat disti icti nem judicis, & rei: atqui jurisdictio illa,
quae requiritur ad dispensationem voti, nihil horum est, ut per se patet: Ergo non est cur requirat distinctionem personae.
cipes , Legislatores , qui eas flatve-νuηt, vel eas praescribendi auctoritatem babent: AMogari tamen non debent , nisi exinde m
170쪽
sio tres continet partes: quarum
Probatur prima , I eges Humanae spectari Postunt, vel ex parte sui principii, vel ex parte sinis hoc est, vel ex parte rationis sumanae, a qua dictitantur , vel per respectum ad actus humanos , quos dirigunt: sed ex utraque parte revera mutabiles sunt; subindeque humanae leges ata rogari possunt, & mutari. Prima minoris pars es evidens: Cum enim humana ratio finita sit, de limitata, & ab imperfecto ad persectum procedere soleat, quo fit, ut Legislator pretvidere non possit ea omnia , quae ad Reipublicae utilitatem
magis conducere possunt quovis tempore :contingit interdum, quod posteri animadvertant aliqua Reipublicς rectet administrationi adversari, cius ad bonum ipsius regimen Malores excitaverant : proindeque ex
parte rationis humanae, quae est constitutiva legum, certum est eas csse mutabiles. Cosat etiam secunda edi dem minoris pars: Saepe enim aliqua lex uno tempore expedit, quae alio, variatis hominum moribus,
non expedire judicatur: sic Deus aliis legibus, & praeceptis homines ante ac post Christi incarnationem rexit: sic pariter tum Ecclesiasticci tum Politicς constituti es,& sanctiones immutantur datis occasionibus,& prout diversa rerum, ac temporum necessitas exigit pro stabilienda fidelium , ac su,
ditorum quiete, de recta agendi ratione. Probatur sie ηδε pars: quisquis enim le-em condidit , vel condendi potestatem abet , habet etiam authoritatem eam re vocandi ι cum enim lex essentialiter a Legislatoris, & Principis voluntate, ac imperio pendeat, consequens est quod ad mutationem ejusdem voluntatis etiam lex mutari debeat.
Hinc quivis Princeps, & Superior non solum a se, vel suis praedecetaribus , sed etiam ab inserioribus sibi subditis Praelatis
conditas leges abrogare potest Quia Superior plenam habet potestatem supra inseriorem , & consequcriter supra omnes leges ab eo sancitas . Nee potest tamen Praelatus inferior leges
Superiorum revocare, aut abrogare absque eorum speciali concessione : quia voluntas, dc ius inferioris non potest praevalere contra ius, & voluntatem Superioris . Hinc in Clementina de inctione cap. ne R
decernit Clemens V. quod cum lex
Superioris per insertorcin tolli non possit, leges a summis Pontificibus statutas circa. summi Pontificis electionem per coetum Cardinalium Romanae Ecclesiae ipsa sede
vacante modificari, corrigi, vel immutari, aut quidquam detrahi, sive addi , vel dispensari quomodocumque non posse .
Patet etiam tertia parr; nempe quod leges non debeant abrogari, aut revocari , nisi major inde sequatur communitatis utilitas: nam, ut inquit Ulpianus in Disesto veteri lib. I. titulo q. de Constitutionibus Principum lege a. In rebus a xobitranstituendis evidens debet esse utilitas, ut recedat ar ab eo iure, quod diu aequum victum est. Cum enim leges statuantur in bonum communitatis, tamdiu perseverare debet earum vigor, quamdiu ma or ipsius communitatis utilitas non apparet. Hinc peccare videretur in bonum publicum , oui leges ad illud stabiliendum, & firmanaum conducentes revocaret, nisi majus inde emolumentum sequendum praejudicaret.
Nibilominus Abrogatio facta sine iusta
causa valida est, nec subditi tenentur parere legi revocatae, etiam si nulla interveniat communitatis utilitas , quia subditi eatenus dumtaxat obligantur ad legem se vandam, quatenus, & quamdiu Legislat ris voluntas, dc imperium moraliter continuatur , quia ab ejusmodi voluntate , de imperio tota lex vim , de virtutem suain
obtinet, non continuatur autem elusinodi Iegis vigor , quando suam voluntatem , suumque imperium expres,e revocat .
Ttibus autem modis lex abrogari potest. Prinis, per simplicem revocationem Principis: Secunia , per constitutionem novae
legis priori repugnantis; nam si lex posterior non potest ita re cum priori, illam destruit; quia posterior voluntas Principis tollit priorem. juxta Ieg. sed, on posteriores, st. de legius. Tunc tamen abrog tio restringenda est quantum scri potest: quippe communiter odi osa est, & de se nociva Reipublicae, nisi postulet necessitas. Quare leges quoad fieri potest, sunt inter se conia ciliandς, dc ccm cordia abrogationi praeserenda. ortu denique, lex abrogari potest
per contrariam consuetudinem; cum enim
consuetudo vim legis habeat, ut dictum est; consequens est , quod sicut lex abrogatur per legem contrariam , ita censeatur abrogari per consuetudinem ipsi op