Dan. Hartnacci Pomerani Prolusiones oratoriae de periodo ejusdemque praecipuis affectionibus in usum candidatorum eloquentiae editae

발행: 1701년

분량: 582페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

361쪽

A PARTIBUS.

docuit ' Quicquid agilitas manuum, quicquid cele- ritas pedum , quicquid lacertorum robur potest , id

omne a DEo est: sine quo nec ventriculus tot crudos cibos Concoquit, nec hepar tam subtilem sanguinem Conficit, nec cor vitae, cerebrumq; motui tam agiles suppeditat spiritus. Ille mentem memoria tenaci, judicio subtili , sagacitate divina instruit. Ille certo affectuum impetu voluntatem armat, ut mala odisse, timere, refugere bona vero amare , appetere & prosequi possit. Ille nos totius mundi theatri Dominos constituit , ut nobis coelum volvatur, astra oriantur& occidant , venti spirent, nubes pluviam destillent, terra germinet,animalia vi vant,&omnes creaturae sub

nostrum jugum colla quasi submittant. Magna sunt haec Dei bene fieta : sed majora lunt, quae per sipiritum S. in filio unigenito, pro nobis incarnato & crucifixo, mi seris peccatoribus exhibuit, & in vita, quati pii in futuro seculo victuri sunt exhibiturus est. Conglobatio. Dat nobit lanitatem , ne vires in omelis obeundis desint: vita nos beat longaeva, ne prius desinamus, quam coepimus vivere : opibus variis nos instruit ne desit victus ne amictus: ut honesta & utilia quaeramus, artibus sapientiae nos instruit : ut pro eui omni miseria simus , aeternum nos beare constituit. Intrementum. . Ingens est gratiae indicium, hominem qui nihil erat, condere ; majus, ejus pedibus Omnes creaturas subjicere ; maximum, lapsum & morti subjectum per mortem filii Dei unigeniti redimere t quid diesim si e pulvere terrae resuscitatus,angelis conasormis,in aeterna gaudia collocetur, ut immarcescibi

362쪽

84 li corona ornatus . DEi faciem perpetuo intueatur Ecee immensa DEi beneficia in homines collata.

PUNCTUM IIL

CAusarum nomen juxta ad rem ipsam plerique facilius e vulgari hominum loquendi consuetudine quam philosophorum sollicite descripta influendi ratione intelligunc ' usus vero ejusdem in expscandis iis quae dicimus adeo frequens , ut vim illius prae stet quam notionis rationem pluribus persequi. In iis autem adducendis Vel virmando progredimur, asserendo se . causas cur aliquid factum putetur e. g. Cic. in Orat. pro Sext. Rosc. Amer. n. 85. In hac causatum videre st. L. Cassius) illos amplissimam pec niam possidere , hunc in summa mendieitate esse , il- Iud quidem non quari ere , cui bono fuisset , sed eo perspicuum crimen , & suspicionem potius ad prae . dam adjungeret . quam ad egestatem. Quid si accedit , eodem ut tenuis ante fueris Titum Roscium Capitonem alloquitur) quid si ut avarus 3 quid si ut audax quid si ut illius, qui occisus est , inimicissimus 3 num quaerenda caula, quae te ad tantum facinus adduxerit Quid ergo horum negari potest i Tenuitas hominis ejusmodi est: , ut dissimulari non queati. atque eo magis eluceat, quo magis occulta. tur. Avaritiam praefers ', quὶ societatem inieris de municipis cognatique bonis, cum alienissimo. Quam

363쪽

sis audax ut alia obliviscar hine omnes intellisere

potuerunt ; quod ex tota societate h. e ex tot siearli solus tu inventus es, qui cum accusatoribus sede eριι atquε os tuum non modo ostenderes , sed etiam dis fertest Inimicitias tibi fuisse cum Sext. Roscio . ω magnas rei familiaris eontroversias concedas necesse vel negando , cujus formae duplex in eademio ratione exemplum occurrit. Unum quidem

quando causie afferuntur , quae nc fuisse proben tur , vix e tedibile facinus videatur nim. num, 68. Haec magnitudo maleficii facie , ut nisi pene manifestum parricicidium proferatur eredibile non fit; nisi turpis adolescentia , - nisi omnibus flaei liti vita inquinata , nisi flumius effusi eunt probro atque dedecore nisi protrepta audaciai 'nifitanta temeritas , ut non proeul abhorreat ab insania. ' Accedat hue oportet odium pa rentis Pani. madversonis paternae metus, amici improbi v servi conscij, tempus idoneum, laeus opportune aptus ad rem pene dicam respersas manus anguine paterno j dices videant oportet; si tantum facinus,tam immanόtam Ecerbum' credituri sint &c. Alterum vero n 3

ubi ostendit, nihil horum omnium vi Sext. Roscium e serti posse : Patrem occidit' in Roseius: Qui homo'ὶ Adolescentulus corruptus, & ab hominibus nequam inductus Annos natus magis quadragintae vetus se sidarius, homo nudax, M saepe in caede versm tus. fit hoc ab accusiatore ne dici quidem audisti itam ies igitur hominem nimirum x aeris alieni

364쪽

uc DE AMPLIF. DIALECTICA

scelus impulerunt ρ de Luxuria purgavit Eerucias, cum dixit hunc ne in convivio quidem ullo fere interfuisse. Nihilauεem unquam debuit. Cupiditates porro quae possunt esse in eo , qui ut i pse accusator objecit turi semper habitarit,& in agro colendo vixerit. Vel denique per opposivionim eas sC. asserendo causas, quibus effectus debeat tribui, & removendido contra illas,quae nihil ad rem contulerint. e g. Plin. in Paneg. ad Traj, cap. s. init. Talem esse oportuit Principem,quem ocin bella civilia , nec armis Oppressa Respublica :.sed pax et adoptio , & tandem exerata terris numina dedissent. Latinius quoque Pacatus de Theodosio cap. 1 2. Solus igitur Auguste, solus inquam omnium , qui adhuc imperarunt , ut

Princeps f verus atque legitimusJesses,praestitisti. Ali,

os enim legionqm suffragia, alios vacans aula , alios assinitas Regia imposuere Reipublicae. Te nec am bitus, nec Occasio nec propinquitas principem creaverunt. Nam & eras a familia imperatoris alienus, &adsciscebaris tertius & cogebaris invitus. Sic &Vιrgil. lib. I. AEn. v. si . praeoccupans illa quae a Didone oblici poterant : Parce pio generi , & propius res aspice nostras. . Non nos aut ferro Libycos populare penates venimu ut raptas ad littora vertere praedas, Non ea vis animo ; nec tantasirperbia victis. Est locus , Hesperiam Graji cognomine dicunt die. Huc cursus fiat vicissim ap. euad. a. εο I. Venus ad

2Eaeam : Non tibi Tyndar,iis facies invisa Lacaenae culpatusve Paris: verum in clementia Divum Hasqvertit opes,stertitque a culmine uolam. . Denique

365쪽

& Horatius lib. i. Epist. 8 quae est ad Celsum Albi.

novanum , aegritudinis suae causam circa initium expositurus , primo removet non genuinas et si quaerat quid agam. dic multa ac pulchra minantem virere nec rede, nec suaviter ἔ haud quia grando contuderit vites,oleamque momorderit aestus : Nec quia longinquis,armentum aegrotat in arvis D subjicit deinde verasJ sed quia mente minus validus,quam eorpore tot Nil audire velim , nil discere quod levet aegrum Fidis offendat Medicis dee. Et si vero exempla essingi, vel produei etiam aliorum in medium possunt , quibus omnia quatuor causarum genera contineantur quale illud est Buchneri in laudem artificiosae cujusdam pictu rae: O manum argutam. o divinum ingenium artifieis Quemquamne industria studioque eo proficere posse credibile est, ut capta tabula, eaque non magna,paucis coloribus stite temperatis ae mistis , vel universam natura provocare audeat, & experiri , utrune illa creando formas varias: an imitando ipse defatigari citius queati Alibi homines alibi bestias cernimus; atq; has quidem, ut formidemus quodam modo; illos autem ut vocem propemodum atque sermonem ab iis expectemus. Quid caelum, quid cana fluctibus m

ria memorem quid sontes & sylvas,& caelo minantiaeulmina, heic consita vitibus, illie frondosis astoriabus constestita, vel soli aperta ' Quotus quisque hare intuetur & spectat, qui non hic artem magis quam ipsam naturam admiretur , atque in simulato plus voluptatis quam vero ipso inveniat &e. Potissimilia tamen orator Ulaiente , maxime vers Omnia

366쪽

um finales adhibere solet. Esscientem quidem cum forma quadante nus junxi in praedicandis cuiusdam laudibus Melchior dela Cerda in Campis port. I.pag.

6ρ. cum , parentum tuorum praestantiam cum illorum in rebus gerendis consilium & prudentiam singularem & tantam sui nominis in hac civitate memoriam relictah I recordor , perspicioid , quod omnes iure optimo dabunt, te ad vera m parentis similitudi nem expressum,ut qui te noverit ite viderit , parentes tuos non Osideret. Ita in oculis, in ore tuo, in gravitate, in statu & incessu, in Q ni motu corpori , cum apposita ad rempublicam gubernandam dignitate, α quod caput oest, in actionibus vitae praeclarissimis , t in conservanda tuendaque republica, in omni proxuratione munerisIublici , cuini integritate maxima sine suco ullo vel pigmentiri vanae simulationis,parentum

vivam cssigiem ante oculos civium vi selidam spectaridamque proposuisti. bic tibi honoriiuumpst ripatentibus natum sui de clarissimis , cunctorum ser, monibus laudatissimis dic Fomam & finemsociavit idem pag. q. Est certe , quod omni studio virtutem consectere, i lii usque caussa plurimos labores, , quin& pericula subeas. Cum insem omnium pulcheret . . lmam praestantissimamque mentis aetem intendas. neque magis egregia forma ac figura pinditum eu-juscunque pulchra tudinis humanae.staus tu animci possit i sidere ; quae in hahitqm atque formam caele stem immortalitatis splendore circumtusa, respiciens

in ieculorum omnium aeternitates , trophaeis monii

367쪽

A CAUSIS.

dam se spectandamque prahbeat, omnium caelitum insignibus decorata eIartium is &c. Idem pag. praeced. ex uno simplici fine sub periona Ciceronis Catilinam 'admonentis hoc exemplum proponit, Si Senatores in te omnes , si populus Romanus, si Consul ipse, si cuncti Magistratus, si boni omnes in te Catilina ex. euhitas & vigilias agunt: si parati sunt pro patria moti , si te ex urbe ejicere . si sentinam tuorum ex hauriis ter quid expectas 3 Muta istam mentem , obliviscere caedis atque incendiorum ; neque enim plus unius, improbi & sociorum scelestissimoruin conatus, ad patriae perniciem ,. quam Contulum, quam Magistratuum, quam bonorum omnium praesidia ad ejusdem salutem poterunt, ex Mahiplui Ibid. fin Romani tuados gladiatorios sive ad timorem militibus adimenadum , sive ad seritatem Martis ostendendam , sive ad oblectandos spectatorum animos, sive ad vulnera sanguinemque manantem , atque adeo ad mortem contemnendam , quin & ad nominis sui memoriam consecrarunt &c. Subjiciam ex eodem Autore pag. xy. in studiosie juventutis gratiam brevem quandam suasionem ad eloquentiam e Equidem ad Theologiam artes atque disciplinas omnes, ad omnem se monis elegantiam & orationis ornatum tantum Falere debuit vis ipsa, saeuitasq; dicendi, ut cum tota idi spectet, quo plurimarum artium ac disciplinarum o- . pes atque thesauIos reconditos expromere, inque lu-i cem proferre valeamus, in omni publico privatoque ii negotio doctrinae principatum obtineamus , unus ii quisque operam ei navet: Cum vero id quoque prae , T stet,

368쪽

DE AMPLI'. DIALECTICA.

. stet, ut jacere in fidei hostes sulmina queamus , de

auditores undeeunque velimus deducere , & quocunque libet, impellere ν omnem sermonem nostrum luminibus sententiarum illustrare ἰ & dictione exarintis praescripto quodcunque honestum iudieaverimus persuadere , hoc magis sacrarum literarum stridiosioperam ei praecipuam impendent. Et νitveratio- .em eorum qui inutiliter opes su as prosundunt Quod

si illi reprehendendi, qui pecunias ad ludos ad inanes sumtus ad libidines suas implendas, ad hujusce seculi iactationem superbissimam eoncessas sibi a summo

numine & relictas a majoribus existimant: neque coingitant, ad familiam alendam, ad virtutis exercitia, ad eharitatis obeunda munera illas sibi a Deo optimo maximo esse tributas: hoc magis vituperandi suntll-li, qui domos ornant aulatis, abaeos auro argent inque caelato, lectos peristromatibus & conopaeis bominbieinis, equis pulcherrime stratis infident, mediamque urbem lecticis & quadrijugis fragore horribilieoncrepantibus percurrunt: nunquam nisi praetere- uatium & consequentium famulorum grege stipati prodeunt in publicum, convivia magnifice instruunt di ludos praebent apparatissimos, neque animadver eunt, hane insinam profusionem opum eo spectare, ut brevissimo tempore patrimonia sua dissipent, remfamiliarem exhauriant , aes alienum grande contrahant , miseram tandem & aerumnosam vitam agant. Denique e Micraelio quoque exeerpenda sunt, quia

hus propositionem de beneficiis Dei humano generi xhibitis ex hoc causarum fonte latius diducit cap. ro. P S,

369쪽

pag aa r. & seq. Cum omne bonum fit sui quasi prodigum suoque bonitatis sonici multos alios irrigare soleat. Deus Optimus semetipsum quoque humano generi communicavit; motus quidem nostra quidem miseria I imprimis vero immensa sua graila , qua unugenitum filium in carnem misit, ut pro nobis iustitiae divinae satisfaceret, genusque humanum ab aeterna morte liberaret.

LOCO AB EFFECTIS.

ΗIc locus , ut ait Cicero in Topicis suppeditare solet oratoribus & Poetis saepe & Philosophis, sed iis praecipue, qui ornatἡ & copiosE loqui possunt,

mirabile copia dicendi cum denuneianliquid ex quam re sit futurum; Tam itaque quae ab aliqua re ut causa proficiscuntur, quam eandem ut principium solum modo aliquod consequuntur, effectuum, nomine intelligit. Illius vicissim usus tam in ornisudo est e. g. p. Cicer. pro Milone n. 37. Itaque quando postea sica illa sse. Catilina) quam a Catilina acceperat con quievit' haec intentata nobis est huic ego vos ob jici pro me non sum passus; haec nisi diata Pompejoest i haee istam Appiam viam, monumentum sui nomminis, nece Papirii cruentavit: eadem longo inte vallo conversa rursus est in memuper quidem ut stitis, me ad regiam pene confecit &c. Et pro SeXtio n. sq.

370쪽

DE AMPLIF. DIALECTICA.

beneficia, spem, promissa, praedam, laetitiam paucOrum in luctu omnium: vexabatur uxor mea ; liberi ad necem quaerebantur , gener & Piso gener a pisonis Consulis pedibus supplex rejiciebatur. bona diripie-hantur, eaque ad consules deserebantur, domus ardebat, in Palatio consules epulabantur. Quam negando Cic. Catil. 2. num. L med. Abiit Q. Catilina)excessit, evasit, erupit. Nulla jam pernicies a monstro illo atque prodigio maenibus ipsis comparabitur &c. non jam inter latera nostra sica illa versabitur : non in campo, non in soro, non in curia, non denique intra domesticos parietes pertimestemus &c. Ap. Livium quoque Lib. 25 Vibius virius ad suos Campanos, ne se Romanis dedant et Cruciatus, conintumeliasque , quas sperat hostis, dum liber, dum mei potens sum, effugere morte praeterquam honesta, etiam leni possum. Non videbo Λppium Claudium α Fulvium victoria insolenti subnixos: neque vinctus per urbem Romam , triumphi spectaculum trahar . ut deinde in carcere, aut ad palum deligatus, laeerato virgis tergo, cervicem securi Romanae subjiciam: nec dirui incendique patriam videbo : nec rapi ad stupram matronas Campaniae , virginesque & in genuos pueros. Melchior etiam de la Cerda in campis, in laudem Eloquentiae p. t 83. Si haee ars benedicendi non excolatur, profecto nulla unquam a.

Iiarum facultatum doctrinarumque divitiis potestas dabitur ; non Medicina vigere: non jurisperitia jact re sese suis tribunalibus; non saera Theologia contra hostes fidei, viribus orationit distituta, tela conto

SEARCH

MENU NAVIGATION