Dan. Hartnacci Pomerani Prolusiones oratoriae de periodo ejusdemque praecipuis affectionibus in usum candidatorum eloquentiae editae

발행: 1701년

분량: 582페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

351쪽

magnitudine sulgentes. Contemplamini ,. quaeso. lucem quam Beatus Stephanus Protomartyr lapi dum grandine terrifica , nimboque concrepantima deliter appetitus &obrutus lucςm clarissimam dita fudit, quid enim in honorifica lapidatione ., t Im maxime, cum magis ab hostibus Fides per summam u- delitatem impeteretur, secit ' quae verba invicto ro hore ac magnitudinς animi proloqvqtus . D dirinam lucemi Q coelestem amoris in proximo claritatem: pro sepi eces adhibet. stans , pro inimicis igenua procumbensi Quis non severum , vehementem, & atrocem putareti, animo ferres indomito

sanctissimqm..tephanum id temporis ,bcum hostea

Christi te terrimos , dura Mindomita cerv.ice, ani mis obstinatis& perti uacibus au bus Occlusis , divini spiritus sancti ssimis togitatibilibus aditum obstruentes, & tanti numinis iunctitati resistentes, similes parentum suorum , ab omnisi mi prorsus ablio rentium. feros & immanes appellavit Z Cum p esse tam diritatem olfiiceretv se sertim clam & ferit tem ginetiyoppone ei. cum eos ob fa cta crudelia mi- otum--igiis insistentes sepeferet & montiaret,nbnne et s inli Matius, ferreus mortalhun oculist

352쪽

icibus ,Tj quae nemo non facile agnoscere & sentire potest. Si vitae meae curriculum intueor,Deique beneficia in eo mihi praestita . non nisi mihi soli eo ἀgnita, considero , non possum non facere, quin extra me apiar, & beneficentiam creatori, mei plenishueeis depraedicem. Translatio 'potheseos ad thesis. Deus quidem bene fietis nos affecit, quae humana mente non comprehendi, nedum ore efferri possunt: led ejus benefieentia in nobis lolum non terminatur. Quae enim vel minima animalcula ab eo non sunt pulcerrime exornata quae herbula non est peculia Atem sortita effcaeiam si coelestia corpora contema plor ; si elementorum quaternionem omnibus cre ututis Deus immensa videtur exhibuisse beneficia.

GEnus quodammodo totum , & species ejus paroles 3. quod si vero quodcunque dividit atque di, viditur propter communitatem ad inis i a generisqhaec vero specierum aut partium habere rationem mnistimaveris , connexio hujus loci cum praecedente tanto erit apertior. Caeterum non una est partium enumeratio. Aliquando enim fit prorsus omisso unuum o qu0d dividendum fuerat e g. quando Cicero I. Tuscul. nom. ro. ostendere cupit, non esse cur post mortem Inieros metuamus , eam vero propositi

sora praetermittit, di ad parte. statim inferos Cerbe-

353쪽

A PARTI Bus. rus, Cocyti fremitus, transvectio Acherontis, mento summam aquam attingens sitienectus Tantalus trium illud quod Sisyphus versat Saxum sudans imiendo, neque proficit hilum Z Fortasse etiam inex rabiles judices Minos & Rhadamanthus , apud quos nec te L. Crassus defendet, nec M. Antonius , nec quoniam ap Graecos Iudices res agetur, poteris adbibere Demosthenem. Tibi ipsi pro te erit in maxima corona causa dicenda. Haec fortasse metuis, Midcirco mortem censes sempiternum esse malum. 1nterdum totum prEmittitur e . g. ap. Horat. Lib. I.

Od. ra . cujus propoliti In celebrandis Romanostrum heroibus praecipuum esse augustum , ad quem quasi dubitando reeensitis eorum plerisque delabitur. Quem virum aut heroa lyra vel acri Tibi summis celebrare Clio, quem Deum t mox: QAid prius dicam solitis paxentis laudibus t Qui res hominum ac d rum. Qui mare & terras variisque mundum Temp*tat horis. Unde nil majus generatur ipso , Nec viget quicquam simile aut secundum : Proximos illi tamen occupavit PalIas honores. Praeliis audax neque te silebo Liber: & saevis inimiea virgo Belluis: nec te metuende certa Phoebe sagitta. Dicam AlcidemPuer'sque Ledae &c. Romulum post hos prius, an qui tum Pompili regnum memorem : an superbos Tarquini fasces, dubito an Catonis nobile letum. Regusum dc scauros , animaeque m gnae paradisium Paullum superante Paeno, Gratus insigni referam Camaena Fabriciumque. Hunc & incomptis

354쪽

paupertas & avitus apto cum lare fundus. Inde Αugusto Caelari Poeta Marcellum generum ac nepotem gratulatur: Crescit occulto velut arbor aevo Fama

Marcelli, micat inter omnes Iulium lydus velut inter ignes Luna minores. Sic quoque ap. Senecam in Troad. Adh. 3. Sollicitae Troades quae capta excisa que patria in hostium potestatem devenerant , quo asportandae terrarum & sibi quem quaeque exilii atque captivitatis suae larem habitura esset, primum indefinite quaerunt: Quae voeat sedes habitanda captas ρDeinde varias urbes & regiones recenset i Thessalimontes & opaca Tempe t An viros tellus dare militares Aptior Phtie Meliorque foetu Fortis armenisii lapidosa Trachin Τ Λn maris vasti domitrix Ioleos urbibus centum spatiosa Creta e Parva Gortyne ,

Berilisque Dicte 3 An frequens Ruscis levibus Mothone Tandem nullum horum locorum deprecan. tur , modo ne Spartae ob Helenam Argis Myeeni que ob Agamemnonem tum apud Neriton Itha. samque ob ulyssem; his enim excidium patriae imputabat ineludi contingat Quolibet tristis miseras proeella Mittas& donet cute unque terrae: Dum luem tantam Trojae atque Achivis', Quae tulit, Spinae, procul absit: absit Argos, & saevi pelopis Mycenae, Neritos par a blevior Zacyntho , Et nocens saxis Ithace dolosis in. Nonnunquam recensitis primum partibus aniνer um denique subjungitur: ut ap. Cicer. Philipp. II Horum flagitiorum iste vestigiis omnia municipia, praefecturas, colonias . totam denique Italiam impressit. - Item Claudianut de quarto Con

355쪽

A PARTIBUS. a I

sulatu Honorij v. 387. vos impacatus Araxes vos ce Ier Euphrates timeat: siit Nilus ubique vester , &

misi, quicquid sol imbuit ortu. Denique Horatius

& singulorum etiam inter praecipuos interitu colligit, omni L moriendum esse 3 mox vero vicissim, ali quot Vitae humanae genera percurrit , & nulli tandem mortem parcere concludit Lib. I. Od. 28. Prioris membri hare verba sunt: Occidit & Pelopis genitor conviva Deorum t Tithonusque remotus in auras. Et Iovis arcanis admissus, habentque Tartara Panthoi den iterum orco demissum &c. Sed omnes una m. net nox & calcanda semel via lethi.' Posterioris v ro e Dant alios Furiae t rvo spectaculae Marti. Exitio est avidis mare nautis. Mista senum ac juvenum densantur funera, nullum saeva eaputProserpina fugit. Optima ex his ratio est , quando positoioto ordine suo si non omnes praecipuae tamen partes enumerantur praecipue quae ad rem praetentem potissimum pertinent , aut eam .vel maxime possunt illustrare. . Singula enim cuncta consectari nimis operosum , α levicula quoque putidum est , praecipue in graviore argumqnto. Descensius autem ille, velper virmati nem fieri potest, ut ap. Gregor. Nagian genum Ora

in BasilijMagni laudem habita : Quot, disciplinae genus . ia quo ille versatus non sit , atque ita eximieveriatus quasi in: illo solo laborasset i sieni mirim omnia est complexus I ut ne unum

se quidem quisquam singula; , rursus ita ad sum. anum ' quasi nihiΕ- praeterea i aliud didicissetirid ingenii enimaerimoniam studium accedebat , m

356쪽

α g DE AMPLIF. DIALECTICA.

quibus imperium artibus scientiisque comparatur. Qui cum celeritate naturae propter laborem dc contentionem minime opus haberetr sic tamen utrumque coniunxerat, ut non satis liqueret , utro nomine

esset admirabilior. Quis in Rhetorica illa inquam

vim ignis spirante cum eo comparandus , tametsi illius mores a Rhetorum moribus dissiderent. Quis In Grammatica quae linguarum ad Graecismum format, historias colligit, metris praeest , carminibus Ieges praescribit. Quis in Philosophia , excelsa procul dubio scientia& sursum gradiente, sive eam partem specte, quae in actione & speculatione posita est; sive eam, quae in logicis demonstrationibus , aut appositionibus, aut eoncertationibus versatur . quam Dialecticam vorant', in qua adeo excelluit , ut iis . qui cum eo disputabant, facilius esset, sese extricare ex Labyrinthis , quam argumentorum ejus laque effugere, si quando res ita postularet. Iam vero Astronomiam , Geometriam ἔ Numerorum propor

tiones hactenus didicisse contentus , ut non ab iis qui ejusmodi, rebus eruditi sunt , exagitaretur έ intc. quid supererat, ut pietatis cultoribus in frugiferum contemsit: adeo, ut & quod elegit maris admirari &praedicare liceat, quam quod reliquit: vel per negariιε-nem, quale exemplum legitur ap. Meleh. de la Cerda in Camp. eloq. pari. I. pag. 233. Nego in latina lingua tam copiosa tam ornata facultate , tot fioseulis. tot ornamentis oratoriis abundante, ullam vim oratoris , ullam exquisitum dicendi genus & Ciceroni

357쪽

Historiarum annalibus depromtum et ullam Ebraeicae aut Graecae linguae autPhilosophiae etiam cognitionem, quin perceperit: Nec in Mathesi , nee in Arithmetica , nee in Musicis , nec in Theologia quicquam tam abstrusum reperietur , quod scientiam illius fugiat&c. Pariter ap. Francisc, Pomey in Progymn. p. a 98. ubi describit Λdolescentem eaptum & integrum Lectissimum hune Adolescentem non ingenita huic aetati levitas, a suscepto vitae consilio revocavit : non improborum scidalium blanditiae, ad voluptates : non locum in quibus dedit, amoenitas, ad

delectationem, non majorum nobilitas i ad ambitionem ἱ non corporis, ingeniique praestantia, ad arrogantiam; non aliorum impuritas, ad libidinem; nota amicorum convictus, ad compotationes intempesti- vas; non deoiqueiumma rerum omnium assiuentia,

ad aliquod probrum , infamiamq; detraxit. vel utra.

que forma , ut ap. eund. pag. seq. quando virum deinpingit omni virtute praeditum. Eminet in hoc homine, altitudo animi, in condonandis offensis, in li, herali gratificandi voluntate, in detestandis avaritiae sordibus, & malorum omnium seminaria, cupidit te 1 neglectisque propriis emolumentis & commodis, totum se ad aliorum salutem . magnifica , excelsaque animo explicat. Cernitur in capessendis r bus arduis . magnitudo mentis; in rimandis. negartiorum vita , pervestigandisque quam aptissimis, Gista sagacitas; in gerendis , acre consilium; in persi quendis, summas inter dissicultates, ad extremum

358쪽

EO DE AMPLIF. DIALECTICA.

quodam agretatur animo , 'aut cautissimis consiliis

administret , aut strenuo labore perfieiat; vir plane interritus periculis, infractus malis, invictus adversis, calamitatibus inexpugnabilis έ ad labores impiger, ad pericula fortis , ad tonsilia prudens, ad casum fortunamque selix. Ipsas porro qirod spectat partes in quas digributio fieri filet , plurium eaedem gene-Tum sunt e. g. vel nationes s personae e. g quando ap. Melchiorem de la Cerda lac. cit. pag. 24'. lugetur mors Iohannis ab Austria: Lugent Hispani '; quorum sedibus patriis natus fuit e lugent Granatentes , a quorum cervicibus gladios Agarenorum hostiles Mimpios depulit: lugent Itali, cujus fortitudine & Ω-lieitate superatam Turcarum elassem & majore quiadem ex parte submersam ila obrutam, urbibus & pr vinelit propinquioribus imminentem recordantur :iugent Flandri ,quo Imperatore impetus hostium retardatus , tot victorias reportatas nunquam oblivi Deentur: Lugent Heroes & principes Hispaniarum , quando decus & lumen Hispaniae tam praeter opini omnem & subito extinctum cogitant &c. vel cause apis

eund pag. Io s. Nihil illum juventutis flos , nihil

bona valetudo , nihil eorporis vires, nihil nobilitas generis, nihil opus neque divitiae, ut vitam prorogaret ad senectutem: quid senectutem dico 3 ad paucissimos 1olum dies produceret , vel effecta ap. eunt. p. ros. in laussib. Ciceronis: Hie a principio suorum studiorum atque eloquentiae ab omni ratione suorum

Commodorum mentem suam ad Romanum nomeneontulit: Hic eum conjuratorum manus evertere

359쪽

A PARTIBUS

agi Rem p. vellet, e civitate eos ejicit, partem quoque in 'carceres compegit. Extremo denique supplicio mulctavit: hic coactas Manlij copias disti pavit, & eloquentiae suae fulminibus Catilinam Senatu abire coegit. Testantur moenia delubra, domus Respubl. 'universa, a ferro , flamma δc vastitate . sola voce &consilio Ciceronis liberata &c. vel adiuncta ap. eund. iPag. 88. ubi in proditorem Judam invehitur: Est crimen perfidiae in Dominum & Doctorem quem hostibus tradidit: est crimen crudelitatis, quando mitissimum agnum belluis istis immanissimis dilaniandum discerpendumq; objecit: est crimen impietaris,quoni inam servus Dominum, &discipulus doctorem inimi eis prodidit: est crimen laesae majestatis, quod Regem Regum Dominum dominantium, non veritus est in manus tradere impurissimorum judaeoru&c.Iterumq; ingratiam studiosae juventutis thbnectimus exemplum hujus loci ieite adhibiti ab Edmundo Campiano in orat. de juvene Academ. pag. 233. Videte ait nunc illum a prima pueritia usque ad hune diem in virtuti bus & literis progredientem, Poetam, qui amatoria

nunquam cecinerat,nunquam legerat, in caeteris, quae

conducibilia fuerunt Majestatem virgiiij, festivitatem Ovidij, Horatii numeros, Senecae cothurnos expresse rat: Oratorem qui pro re &causa ornatissime pote- .rat Auditores sermonis duleedine titillare, vel displosis affectibu percellere, vel amplitudine rerum obstupefacere, vel subtilitate constringere: Historicum, qui Geographiam & Chrono logiam Historiae da os ocu-Is eiactitiineteaeus , faciem totius orbis terrae ab

360쪽

DE AMPLIF. DIALECTICA.

aga origine mundi & Omnium Monarchiarum , rerum que publicarum initia. progressus, vicissitudines, tanquam uno intuitu comprehenderat ; Graece doctum, qui suavius & securius veterem illam sapientiam &fontes Atticos epotaverat et Dialecticum , qui pul-eherrima & argutissima sensa, quasi digitis articulatim ponderans&sua distinguere, & aliena librare,&omnia quae tracta bantur, illuminare consueverat. Philosophum , qui totius naturae venas intimas & viscera

penetraverat : Mathematicum, cui caelum ac terra,

tanqnam libellus patuerat , ingenio valentissimum,

sermone vernaculo copiosum,Voce gestuque peregregium . Corpore solido & succulento , eaeterisque quas antea perstrinxeram dotibus affuentem ; denique quod caput est , fide, maturitate, modestia, &omni charitatis ossicio constantissimum. Addo huic pro instituti ratione vicissim exemplum e Iob. Mi-ehselij de copia Lib. 2. cap. 8. pag a Io. & seq. drstributio O enumeratio partium. Consideranti mihi beneficia aDEo,ter Opi. max. in genus humanum collata, tanta & tam varia ea esse videntur, ut in iis recensendis oratio deficiat. si intueor fabri eam nostri corporis , si animi vires , si pulchritudinem totius mundi, quem nothro usui suprema potestas destinavit : superat gratiae divinae magnitudo linguae facundiam. Quis dedit oeulis nostris vim istam,ut tot rerum spe incies in se recipiant , &uno momento vastum istud spatium penetrent, astraque remotissima intueantur 'Quis linguam tot vocum articulos tam suaviter pronunciare , eosque omnes aurem imbibere di jussieare

SEARCH

MENU NAVIGATION