장음표시 사용
381쪽
esse non sentiat &c. Λliud ejusmodi nee minus elegans amplificationis ab adjunctis personae , rei de modi exemplum legitur in orat. pro M. Caelio sub finem exordij; Et personae quidem : Habuit Catilina,sicut meminisse vos arbitror , permulta maxima. rum non expressa signa : sed adumbrata virtutum ;etebatur hominibus improbis multis, & quidem optimis se viris deditum esse simulabat : erant apud ibium illecebrae libidinum multae r erant etiam industriae quidam stimuli ae laboris: flagrabant vitia libidinis apud illum . vigebant etiam studia rei
militaris neque ego unquam fuisse tale monstrum in terris ullum puto , tam ex contrariis diversisque inter se pugnantibus naturae studiis cupiditatibusq; conflatum. Quis elatioribus vitis quodam tempore jucundior' quis turpioribs conjunctiori quis civis meliorum partium aliquansit quis tetrior hostis huic civitatit quis in voluptatibus inquinatior quis ialaboribus patientior quis in rapacitate avarior tquis in largitione effusior transit deinde orator ad adjuncta rerum λ Catilina gestarum Illa vero judices in illo homine mirabilia fuerunt comprehende
re multos amicitia, tueri obsequio cum omnibus e
municare quod habebat, servire temporibus suorum omnium, pecunia. gratia, labore corporis, scelere etiam,si opus esset,& audacia : versare suam naturam de tegere ad tempus atque hue & illuc torquere dc nectere e cum tristibus severe, eum remissis jucunde, eum senibus gravitericum juventute comiter , cum
382쪽
dueant . ubi perpetuo sumus selices futuri: me exisplicat Esemi omnes circum fantia. Creavit enim, reis demit & multis benefietis asseest nos. i. synii DEui benedictus in secula. a. Cur 3 nullius quidem 4ndiget,& tamen a nobis laudari voluit. s. qua occasione emisericordia tactus paterna, cum nos lapsos videret. 4. Quo instrumento ct medio per servatorem mundi, a quo fiammus redemti, perque angelos, a quibus in sinum Ab ahae deportamur. s. Quomodo o quar eisne e Creavit ex nihilo : resecit ex lapsu et ex morte in aeterna gaudia deducit. 6. Ubi 8 Et quidem haec beneficia nobis paritin contigere in paradiis rpartim ad huc eontingunt in hac miseriarum valle rpartim exspectantur in sinu Abrahae. 7. de 3. Quando O quoties in initio temporis in temporis etiam plenitudine de adhuc quotidie r inque ipλ mortis artiis Culo z 9. Quo erantu 3 ut perpetuo selices simus
CESSuM, DEFECTUM , VEL PROPORTIONEM IN Amplifieanda oratione hic locus praeeedenti
vix quicquam concedit; Quae enim ista& seorsim posita parva & exilia viderentur . ea in collatione ad ad alia multi iam majora & illustriora apparebunt; Unde Arist. r. Rhet. cap. '. sub fin. hunc locum prae
383쪽
Plinius Trajani Optimi Principis laudes per compa.
rationem cum aliis frequenter exequitur. Si quae ve-- in medium quoque adducantur, quae cum causa nostra similitudinem quandam habent , ea adhaec iucundam storidam & amoenam orationem,ispe quom Pro eorum conditione admirabilem & grandem efficient.
Etenim Comparata & Similia hoe praecipue differunt, quod Comparatio quantitatis sit , similitudo autem qualitatis; indeque in illa elatio & submissio, in hae
vero paritas specterur. Et comparatio est , quando duo vel plura in aliquo tertio inter te conferunture. Si Catoni limit partes agere Pompti, , Ciceroni quoque idem licebit. Similitudo vero cum seum cuique tribuitur e. g. quemadmodum morbo aut sensius stupore nonnulli cibi suavitatem non percipiunt , siequoque libidinosi & avari verae laudis gustum non ha-hent. In comparatu rem inteν majora νersant. atque minora,quatuor praecipue esse spectanda Cicero in Topicis monuit. Numerum se. speciem vim & affectionem. In Numero plura paucioribus , diuturna brevibus, longe lateque pervag ta angustis, honorataeontemtis, &ista vicissim illis conferuntur. Insteis eie per se expetenda cum illis quae eropter aliud: innarita & insita assumtis atque adventitiis. Integra imis persectis: Honesta utilibus: Iucunda minus jucundis : Proelivia laboriosis: Necessariae non necessariis: Propria alienis: Rara vulgaribus: Desiderabi. lia iis quibus facile possumus earere: Rationalia brutis r Voluntaria necesiariis r Animata inanimatis e
Naturalia artificiosis & haec ipsa vicissim arte & odi
384쪽
dine ac proportione destitutis comparantur. In vi Causae essicientis his qui nihil conserunt: quae posita sunt in nostra potestate his, quae in aliorum,stabilia incertis i sed ipsis eontenta egentibus aliorum praeferuntur. In Uecti e Communi a privatis. Illustriora vulgaribus t Principum bona his quae subditorum
sunt &c. anteponuntur. Progredimur autem νει ὰ
majore ad minus. e. g. Quid te ab alio amari, coli, ob servari tanquam ab amico, &cui nullo unquam OL ficio defueris, posse censeas; qui nec parentes quidem , quibus vitam, fortunasque suas omnes debet, unquam curare magnopere consuevit 8 νes a minore ad majus , uti Cicero pro lege Manilia : Majores vestri saepe mercatoribus ac naviculatoribus injuriosius tractatis bella gesserunt: Vos tot civium Romanorum millibus uno nuncio atque uno tempore n
eatis , quo tandem animo esse debetis duo illa*νia ejusmodi Comparationum exempla legantur in orati Cic. pro C. Rabirio , unum brevi post exordium illius: Quamobtem uter nostrum tandem Labiene P pularis est , tu ne, qui Civibus Romanis in concione ipsa earnificem, qui vincula adhiberi putas Oportere: qui in campo Martio comitiis centuriatis auspieato in ioco crucem ad civium supplicium defigi & eonstitui iubes : an ego qui funestari concionem eontagione viarnificis veto 3 qui expiandum furorem populi Romani ab illis nefarii sceletis vestigiis esse dico 3 qui
castam concionem , sanctum campum , inviolatum Cossus , omnium civium Romanorum integrum jus
libertatis defendo servari oportere Et paulo post a An
385쪽
An pietas tua major quam Grachi an animus t an consilium ρ an opes an autoritast an eloquentia quae si in illo minima fuissent: tamen prae tuis facultatibus maxima putarentur. Cum verb his rebus omniis hus C. Grachus omnes vicerit: quantum intervallum
tandem inter te atque illum interjectum putas 3 sed
moreretur prius acerbissima morte Grachus , quam in ejus concione Carnifex consisteret et quem non modo foro , sed etiam caelo hoc , ac spiritu censoriae leges atque urbis domicilio carere voluerunt. Hic se popularem dicere audet, me alienum a commodis vestris e tum iste omnes suppliciorum& verborum acerbitates, non ex annalium monumentis , atque ex. Tegum commentariis conquisierit et ego omnibus
meis opibus , omnibus consiliis, omnibus dictis adique factis repugnarim ac restiterim crudelitati l Λ terum exemplum occurrit circa finem istius orat. C. Decia nus cum hominem omnibus insignem notis turpitudinis P. Furium accusaret summo studio bonorum omnium, quia queri est ausus in concione de morte Saturnini, condemnatus est et & Sext. Fillus , quod habuit imaginem L. Saturnini domi suae, condemn tus est. Statuerunt equites Romani ilIo judieri improbum civem esse , & non retinendum in civitate .
qui hominis hostilem in modum seditiosi imagine aut
mortem ejus honestaret, aut desideria imperitorum misericordia commoveret , aut suam significaret imitandae improbitatis voluntatem; iraque mihi mirum videtur , unde tu hanc Labiene imaginem , quam habes inveneris, nam sext. Titio da-
386쪽
mnato, qui istam habere auderet, inventus est nemo. Elegantissima quoque extat comparatio corporis
eum populo & animae cum Principe ap. Maia Tyrium differt. 38. al. 43. s. ult. ut ostendat graviorem effemorbum animi quam corporis. Quare sinquiti uti ex collatioue utriusque morbi constet de utroque, ter maior sit 8 hoc modo totam rem degidamus Homo totus anhma & corpus est. Illa imperat, ho*paret ι ut in urbe interdum Magistratus, interdum Populus. Non minus autem urbis pars est qui paret, quam qui imperat utrius ivero, morbus urbi plus nocet 8 Laboret in statu populari populus χ recte Varleat Pericles. Imperator optimus facile hunc populi morbum curabit. Linutas Syracufixmorbo Tyran nico Dionysius 2 populus tametsi valeat rei conser vandae par non est fututus. Quid si igitur pvulum
cum corpore eum anima eonseramus Principem. EHoc fac, & is utroque eontemplare singula. Major est populus , quam imperatoe . & corpus: quam nisma. Stolidus est populus L tale est & corpus. Populus est multiplex. nec diverta tantum loquitun . sed de sentit. : Ex dissimilibus constat populus & variis. Populi ira vehemens , libido violentae . voluptas est dissoluta. Mairet sine spe , in Rammatur tae modo. Invenies eadem in corposts: nam& libidineiaclIca tenditur,& quidvix petit et nec voluptatem tantum se
uuitur, si h imperium. Cum Principe 'ieissim con-χοtu risu Mnerincip-i Princeps impetrium tabi labenter vindicat , honorem potestatem : Princeps statura cogit abundus est , dc ratione abstr. coli
387쪽
git: eodem modo & anima. Quae eum ita sint, uter gravior censendus morbus, & in urbe, & in homine est Annon pars melior affecta plus confert toti rsalvo enim magistratu aeger populus nondum libertarem amisit. Et ut breviter diram , anima corpori praefertur ab omnibus; jam quod praefertur bonum majusefit quod autem majori bono contrarium est,
majus est malum. Satietas autem animae corporis sanitate maju s bonum est. Morbus ergo animae mo ho corporis majus est malum. Et eo oris sanitas artis opus est : animae vero virtutis. Λnimae morbus est improbitas : eorporis externa calamitas. Volumtaria est improbitas a invito evenit calamitas ; quae invito eveniunt, miserieordia , quae a valente fiunt.
odio prosequimur. Misericordiam auxilium: odium vero sequitur supplicinn, Iam quae auxi io digna udieamus , meliora r quae supplicio , pejora iunt.
Rursus sanitatem utriusque in utroque videamus. ALtera quidem omnibus eget altera nullo Λltera beatiis tudini confert omnia : t altera infelieitatem sustinet. Altera mali immunis est, improbitati veris contingit altera. Alterius perpetua sanitas, alterius in diem est. lterius solidatasterius incerta est. Immortalis alterius , mortalis alterius. Uide di morbos vicissim. Morbus corporis euratur facillime , α malum animae
lege diseulter restituitur.: Altee dolore ruo efficit , ut curari aeger desideret: alter eo redigit, ut leges comtemnat. Alteri subsidium a Diis paratum est alteriodium. Nullius unquam belli causa morbos corpo
vis extit, plurimorum anima, Nemo corporis vitiustis.
388쪽
syeophantias struit, aut tumulis mortuoru, ut vive tium insidiatur bonis, aut atrox aliquod facinus ecim- mittit. aegrae tantummodo parti nocet morbos co
Poris tanisae vicinae quoque. Hactenus Platonicus itidi Philosophus a nec piget e Melchiores de Ia Cerda Campis duo adhuc exempla eomparatorum in Iuventutis gratiam excerperes ' sic vero ille pag, ut p-- dicat . qui literarum monumentis patriae gloriam pe perat: Arbores bonae hortis & solo in quo satae sunt. laudem eximiam afferunt: ingenii acumine praecellentes viri patriae suae deeus δε ornamentum infigne sunt. Illud sohim p ei pue commendatur, in quo poma ferunt arbores & fructus praestantissimos r illa celebratur infignis urbs, qui viros tui similis & literatos aedoctos admodum protulit. Illi tandem horti in m gno pretio dc aestimatione sunt , qui variis fructibus abundare videntur ad delieias . &ad hominum victum quotidianum : illa patria magni quoque aestimatur& habetur, quae claros & omni literarum laude cumulatos viros ad sustentandam conservandaminque Rempublicam profert. Atque eo magis , quod arbores illae ad oris suavitatem & corporis conserva- 'tionem fructus conferunt. Patria viros doctissimos. literatissimos ad rerum publicarum constitutionem Observationemque moderatores idoneos tribuit. Λ borea cum fructibus suis eorporibus alendis inservierunt, amplius nihil emolumenti afferre possint: sapientes novis in dies inermentis mortalium animos
cumulant & ad augent. Quid fructus harum saepe arborum non omnibus atque hominibus prosunt .
389쪽
multis saepe nocent; Literati veto univeris Reipublieae plurima asserunt emolumenta. Λlterum pag. ad vςrba: Erravi sicin oris . , quae periit. ovi ab ovili discenit , homo creatore suo et Quis reliquit gregem fui generi . homo Deum at eujus similitudinem sic imaginem creat M. est. Ovis in dumeta sentesque horrifieos incidit , homo in foveas & prae 'ex'pyρ orum praecipitia. ovis sine p store, sine custode, luporum ori ac faucibus praeda. dstelicta est: homo risti JEsu gratia destitutus , daemonis exemerandi crudelitati expositus. ovis ore Midentibus lupi discerpi pςriit m i fe rabiliter , homo r bie hostis crudelissimi principis insermum exearnificatus, quas Plagas, quae vulnera lethalia saepissime in animo accepit i ovis per sylvas per montes vagans & errans bain lare non desinit, quando Pastoris sibilo audit se r vocari. Homo qyid aliud faciat , nisi ut gemat, i
mentetur , & dies noctesque deploret calamitatem suam &c. Comparatio pariam autem nullam eju
Modi rei elationem vel submissionem . quamdiu sc. ut paria spectantur admittit. Reperitur ea in illo Ci- feronis: Si consilio juvare cives & auxilio , aeque 'ρ lage ponendum est: pari gloria debent esse ii, quimnsulunt & qui defendunt. Item L d. Tam est ob GIoquentiam laudaudus Cicero , quam unquam Demosthenis in dicendo vim Graeci admirati sunt. M gnam vero ista comparatis cum Similitudina cognatis-nem abet, de in eam facile potest commutari , e. g. ex hac comparatione : Tam ferae partus suos amant,
390쪽
tudo: ut partus suos serae, ne nos liberos nostros amare solemus. Vix ulla quoque res unde non μliqua duci similitudo possit v. g e dictis a Quemadmodum Caesar dicebat , domum non modo crimine , Verum etiam criminis suspicione carere oportere : it nobis curandum est, ut vitam nostram ab omni culpa, cuia paeque suspieione remotam esse praedicare possimus, ex factis : ut Hannibalem juveniliter exultantem Fabius Maximus sua patientia molliebat: ita nos puem rilem impudentiam tolerantia nostra reprimere debemus , ex eνentu. Sicut delietae Campanae reddide runt exercitium Hannibalis esiae natum : ita mol. lis haee vita nostra vires animi corporisque debibist& frangit ; eti m ex Fabulis: ut olim membra, eum adversus ventriculum conjurasse dicebantur ventrem magno suo malo recusarunt alere ita si optimarum
artium Doctor us Respublica stipendia neget, se i-piam quoque brevi perituram sentiet. restituitur itaque similitudo tam inter pasnas , fieuti Prudentius Christi cumMose comparationem adornat inHymno, de Epiphania quo primum ita praemiatur: Licetne Christum noscere Tanti per exemplum viri, Mox ipsam comparationem exorsus de Mose ita subjicit: Dux ille caeso AEgyptio absolvit Israel jugo. De Christo autem ita inquit nos iubactos jugiter Erroris impegio gravi Dux noster hoste saucio Mortis tenebris liberat. Hic expiatam fluctibus Plebem marino transitu Repurgat ungis ducibus column m praeserens. Hi Cmaeliante exercitu Pansis in altum brachiis Sublimis