장음표시 사용
451쪽
admonitionum stimulis ad virtutem excitantur. Solo Musicae artis sono ad laetitiam aut tristitiam flecti sole. re animos hominum constat et indignum quosdam ad saluberrima consilia aures obturare. Oppos. Hoe sane pacto sibimet ipsis ad virtutem vitaeque felicitatem viam obstruunt, in praecipitia ruunt, amicis coninsultoribusque obstruunt, in praecipitia ruunt, amicis conlultoribusque destituuntur , omnique privati auxilio . nullum prorsus habent qui opem ferat; sibi vero solis vix probe consulent aut sussicient. 6 autorirest. Sen. s. de Ira cap. N. Admoneri bonus gaudet: pessimus quisque eorreptorem asperrime patitur. Ovid. I. Rem. Amor. Impatiens animus nec adhuc tractabilis arte Respuit atque odio verba momentis habet. Exempl. Hortae Deae templum apud Romanos semper Apertum fuisse Antistes Labeo tradidit . vel quod haec Dea cuncta observaret, vel quod salutares admonitiones ad omnes pertineant. In ludis quoque Gymnicis spectatores ignavas objurgabant: victoriae vero proximis etiam acclamabant. Pariter qui monet, ut facicis quod jam facis, ille monendo Laudat & hortatu comprobat acta suo. Ov. I. Trist. ConcI. Quamobrem adhortationibus non facilem tantum praebebimus aurem , sed di promte iisdem obsequa
VIII. Ingenii habenda ratio. M.
Corpore quidem homo multis modis ab omni brut rum genere distinguitur et animo autem maxime; atque eodem vicissim proxime assimilatur Deo, a quo
452쪽
etiam solo Spiritus ille nobis contigit 3c servatur: solus ille recondit issimas ejus rimatur actiones , acutiusquam ipsi nos perspicit, atque a longe etiam cognoscit. Tradi. I perpart. Hic pro sua cum infinita sapientia tum liberrimo beneplacito saeuitates ingeniorum diversimode inter homines distribuit. Quidam egregiam sortiti indolem, ut primum honesta auribus accepere eadem amore amplectuntur : quibusdam etiam νapacia sunt ingenia & ex se fertilia: aliis vero hebetibus & obtusis multo labore rubulo animorum effricanda & detergenda est: alii vicissim quo foecu diore sunt ingenio, hoc minus judicio pollent ε, nonnulli denique , sed rarissimi ex utraque parte valent.. a) cavs Diversium autem corporis qusque humani
temperamentum non omnino nihil hanc in rem confert. Phlegma offundit nebulas: tristis natura rebus velut morose adhaerescit, & quod primo intuitu pe secare nequit, studio de assiduitate vincit: Cholera acumen largitur 'sed in varias partes opus versat, non uni negotio vixque diu immoratur: Sanguinei denique ex omnibus optimi , facili memoria eaque
firma: acti fimi & celeri judicio praediti esse solent. 3J efect. Ingenia itaque exilia , nihil unquam magnum vel privatim vel publice efficiunt , tenues adis modum fruges proferunt, neque ullis ad copiam foecundi cespitis, , culminibus ingravescunt dociles
quoque memores & acuti raro ad solidam virtutem robur accepere , ut moderate & prudenter vitam instituant; ad modum enim debile acumen illud εο ad magni momenti opera vix consistit; eontra in bello l
453쪽
mCLECTI . intrepidi atque ad pericula firmi tardiores addisei. plinas elΙe solent, imo prorsus hebetes , ad res autem gerendas robustissimi. 4 al. meri. Etiam politiea ut sic loquar ingenia , judicio nempe praedita, singularibus potius quam universalibus , actioni magis quam contemplationi adsueta, negotiis perficiendis, quam hujus universi naturae serutandae se adhiberi malunt. Aestuli disputant, non definiunt: ad res tandum sunt alacres, ad confirmandum segnes & imbelles, censores plerumque agunt i raro autem quid ipsi in rem communem conferunt: consultant eom. muniter , vix unquam decidunt ; quae hodie instituerunt, cras mutant, corrigunt , fortasse ne effoetum videatur ingenium t complures e difficultatibus eluctandi modos afferunt, sed pericula cumulant. ἰε- σε, pro diversitate climatum ut corporum habitudines
quis animorum facultates differre nesciat 3 Etenim Hispani firmi in consiliis atque gravis: Irali acuti opperspieaces: Galli acres simul & alacres Germani constantes & fideles; inque his Moguntini religiosi: Τ revirenses exquisiti : Colonientes cauti ζ Argentoratenses providit Rugustani elegantes et Norimis /bergenses ingeniosi: Helvetii fortes: Suevi benignit Franci aperti : Saxones prudentes misinenses blandii Lipsieoses suaves: Holiati splendidi : estphali laboriosi: Pomerant strenui t Belgae festivis reliquas inter o tiones Boliemi ossiciosi: Hungari lauti: Daui moderati ι Sueci circumspecti: poloni magni fici&e. temp. Olim Asae populi fortes, nunc leves ἰ Graeei sapientes, acutuli Athenientes, judicio si Spartani:, Λ a nunc
454쪽
aut iam no virtutem jungat inerti l Exempl. Attiei Hicadis filii ingenium adeo erat ad artes disseile, uti viginti quatuor puerorum nominibus primas literas meditare tum oportuerit. Alvius Flavus ingenium principio ad res pessimas applicabat, carminibusque pangendis enervabat vigorem tamen suum reeepit. aiberii autem Grachi filii ingeniis male uri tristem
tandem vitae mortisque exitum sortiti sunt. Conia. u. . ,
tendum.ergo commode vita, aetate, ingenii viribus&hac brevis usura lucis utiliter rebus publicis atque
IX. Rara cara. Fx. a gen. Adeo cohaerentrem admirari, & magni eam aestimarei, ut etsi inania mo nostro illa disserant: consuetudine tamen loquen. di , una sere eademque horum sit significatio ; eommuniter autem ea admiramur magis quae rarissim observantur, quam quae frequentia sunt I unde non , excellentia rerum , quam earundem raritas pretium iis videtur constituere. Tract. l ρeν pari. Sic majoris pretii aurum prae ferro , gemma Saxo , bricum linteo , nos gramine . Caryophilium urtiea , rosa carduo , Cedrus quercu k Luscinia passere , psitticus eorvo , phasianus gallo gallin eo. . Mulus asino. Helena virgine vulgaris formae , doctus iustica, &exeellenter sapiens illo, qui eommunia tantum studia tractavit. aj cavs Quod si vero e labore quores parantur di praestantia quoque earum pretium ii accedid, utique pro aliqua majori labore & diligentia cura , quoque & dexteritate singulari confecta. aut aequisita sunt , hoc majus iis debetur pretium Λa et sed
455쪽
sed arte ingeniosissime elaborata , aut quae natura ge nuit forma & virtute praestantissima, eadem & minus frequentia sunt. 3 Jessere. Haec ergo , quae insolita omni ex parte animo & ocul is versamur , artis aut naturae vim in iisdem sollicita inquisitione rimamne admiramur , utriusque solertiam veneramur , celenhramus, aliisque illorum praestantiam praedicamus, Commendamus , omnique laudum genere extolli mus, ipsi possessione harum rerum superbimus , aut
invidemus aliis sie ubi illis minore pretio aut labore contigerint. ) adj. mori. Principio ergo nobis quando aliquid se offert insolitum quasi attoniti stupemus,& meditabundi obstupefiuimus, oculos manusque extollimus, omnemque ejus rationem exploramus. Dci Quaeque non ubique locorum offendi mus , ea nee quovis loco aut neglectim habenda ducimus; sed quae praecipue ab exteris longeque dissitis locis ad nos perferuntur , ea studiose asservamus. re . Si quae vero non ex loco , tempore nihilomi--nus insueto nimirum praematurae gratiam sibi apud nos conciliant, eadem ipsa & majori pretio digna aestimari, primi hortorum fructus docent. s Comp. per prop. Quod vero 'omines idem & natura decla
Tat, quae enim mediocria , eo magno numero producit et quae vero eximia , raritate sua commendat 3. hinc articae eardui, nisi eradicantur, major in hortis minorique labore copia surgit, quam rosarum . ea ryophiliorum. an. def. Quin nos homines ita sumus compositi, ut quae admiratione etiam ob praestantiam suam digna sunt, si ea quotidiana sint, faelle
456쪽
transmittamus tminimarum vicisiim rerum, si ratis. sime oecurrant , aut in lucemprodierint, spectacu-
Ium dulce fiat s sie non ita observamns Lunam splendentem atque laborantem , selem radiis corra1.Lum ac quando deficit. oppos Mala etiam quae raro aceidunt magis horret animus, dc maxima ex insoli into formido est 2 quae vero frequentiora sunt . ea quasi familiaria minus timemus, s 6 Autor. test. Cic. a. fin. cap. 32. In mni arte vel studio vel quavis seientia vel ipsa virtute optimum quidque rarissimum est. Plutarch. Quaest. nat . penuit. Videtur natura admirationem rebus raris attribuisse , ut quaeratur, quo pacto fiat, quod raro fit. Exempl. Rari sunt . ni . numero vix totidem quot ut ait Iuven. Sat. II. i
Thebarum portae vel divitis ostia Nili. Quis de pyramidibus esset sermo , nisi procul hinc in AEgypto positae quis de lapide Memnonis apud Ruhiopes,
nisi a nobis remotissimus esset Τ Himerius Soph ista apud Photium p. a. 3 t. Covcl. Quare qui literis operam navant in id praecipue incumbani, ut fingulati& non vulgari eruditione se apud Patronos com
X. AEmulatio excitat. Ex. a gen. Pleraque ex
contentione oriuntur & eonservantur; quod u enim . coelestia e pora confisterent, neque Sol de Luna de reliqui inter se Planetae cursu contenderent , neque hyemis&aestatis , neque veris dc autumns, neque dierum de noctium viees essent. Quibus Quod frigoris inclementia marcescit, caloris benignitate reo: surgeret. Contendunt quoque inter se ad eonstitv-
457쪽
tionem corporum elementa , in viventibus quatita tes eorum calor nempe & frigus humiditas& siceitas.
usque dum in hujus illiusve generis temperamentum conspirent. Tract. si por parr. Sicut vero haec in tura fieri videmus: ita in ei vili vita nih il tam vulgare est aut vile , quod malignos aemulationum sti. mulos non lentiat. Figulum quidem in proverbium abiit invidere figulo : led aliorum quoque opificum vix est , qui pariter alteri non detrectet, Quid mendieus mendico obulum, panem a ceptum invi det a Turpissima denique ex nequitia Euclionum s f stum , latronum, scortatorum aemulos, ut sic loquar, invenit. Caeterum inter eos , qui honeste vitam ingunt . hi qui inferibris ecinditionis sunt, nou ra eo superioribus bellum movent : quidni ex utraque parte pares paribus Tragaedos cum Comico , Musci inter le& Mereatores, gladiatores, miles cum militet aulicus cum aulico, cum sapienti sapiens ; imo &Puer cum puero Ad virtutis consequendam laudesn &gloriam in arenam descerent a) cavs Quemadmo-dam & porro in natura ordo rerum , quo unum alio praest,ntius, superiori itaque aut inferiori loco positum est : Ita vicissim in rebus humanis Ecclesiasticae pariter de politicae constitutiones ordinem requirunt, ad cujus apicem virtutum certamine ac operum prae
stantia contendendum sit; In ludis siquidem olym picis , non quo habitu eorporis pulaherrimo aut ro. bustissimo erant praediti , vel qui summo foco nati t sed qui legitime & sortiter terrarant , corona orna. bautur, majoraque certamina spicadidora tionseque,
458쪽
bantur praemia, s 3 obfere. Caeterum non quantam cupimus victoriam statim licet obtinere; ut tamen imbellem oppugnare & superare vix palma dignum sta ab ignobili & inseriore vinei turp ssimum; magnaeontra affert gloriam potentia & dignitate superio. rem sibi subjicere , maaumque victricem lupra vertio cem habere hostium. Sola enim Victoria pax eo stam paratur , & quo illa gloriosor, eo quoque haee firmatur solidius. Victoria applausum vicinorum patit, aut itatem apud omnes nobis conciliat, socios mae jungjt. Quae vero horum omnium ratio est in zepublica, eadem quoque obtinet i in Schola ; cert men enim & aemulatio inertes afflaborem r istertes ad gloriam excitat: parta que semel Eictoria ad peris , gendum in cursu stimulum admavet , quo usque ad 1 umma assidue contendentes , haec quoque tandem feliciter consequamur. s) ali modi. Ira enim homo natus est , ut quae conflictu perfici debent , eadem omni nervorum eontentione agenda lascipiat , quae ' ι vero haud dissicilia & absque aemulo conficiuntur, adem negligenter tractet: sine eertamine enim parta ' gloria tergi versantibus se. aut tedentibus adversariis. victoriae tituli ac ornamentis haud quaquam digna est. fori. In eastris vero versari , stare in acie , cum hoste pugnare: non autem in palatio aut te delute stere eum decet , qui victoriam ab hoste se reporistasse gloriar, velit . non sedere aut manus in sinum
demdtere e verum in arenam descendere; in Gymnaissiis eathedram conscendere & coram eum adversario
congredi oportet, si quis laurea ex inerito omatus
459쪽
videri cupiar. temp. ut vero ista certamina hoc telia. eius ineantur , jam puerum scholis . adolescentem Gymnasiis . Juvenem castris interfuisse, continuis laboribus esse afluetum . vigiliis saepe noctem transeagisse , iisdemque redeuntem antevertisse solem opusi es . Amat siquidem victoria curam , quae Occasio. nes, & haec quae tempora observet. s) Con p. perprop. In Gymnicis certaminibus non iis victoria adascribebatur, qui primi ad ea nomen professi fuerant, verum qui ad quod illud dederant , hoc optime factis eomprobabant; rarissime deteriorem casus praesereobat ἔ quin quibus virium cura erat . hi cum fortissio mis solebant confligere, & exigere ab his, ut quibuscunque pollebant viribus:i iisdem advertus se uteremtur 1 quod si non inveniebant pares, plures quoque qui sibi objiciebantur sustinebant. Εκc. Odes Ne que tamen dedecus omnino putabant vinei a Dcimeosticis, Doriensem puta a Doriensi , aut Chalcedcinensem a suo gentili superari: neque nefas ducebant se huic submitti, quem virtus & fortuna super omnes extulissent ; imo victis non nihil asterebat honoris excellentia illorum a quibus erant victi , quibus tamen & fortitudinem suam probaverant. Oppos Asteum homine vinei parato pudebat eos congredi, at que cum hoc se tomponi ignominiam existimabant; etenim si gloria victus ille jaeebat, qui vinci poterat sine periculo. 6 Au or test. Aeeti fab. XIIX. v. '. Si vineat minimum summus laus vincere non est et . Atque decus minimo fiet ab hoste minus. De pretio
victi pendet victoris: Victor Tantas erit, victio
460쪽
ria quanta luit. Exempl. Cyro illa praecipue place bant certamina , quae cum contentione maxima suscipiebantur eosque prae caeteris diligebat, qui eadem alacrius inirent. Clatissimum omnium Graecis ludi. erum videbatur certamen olympiorum , quia ad ex ercendas corporis animique vires aptissimum. Philippus autem Macedo cum Alexandrum suum hortaretur, ut quia agilis erat & celer pedibus , in his iplo etiam ludis stadium curreret ; α facturum se quidem dixit : astat eum Regibus sibi eursu certandum esset; inique enim comparatum illud certamen exiis stimabat quo vel victor privatos tanta esset victurus, vel victus palmam cessurus privatis. Const. Virtus igitur non tantum libenter admittit : sed sibi etiam quaerit aemulos; quoniam horum comparatione redisditur alacriore sne his vero marcessit., M. Adolescentia lubrica. Ex, ago. vix anis
tequam ad maturitatem pervenerint , quae increis' menta accipiunt, molem rerum sibi impositam ex a quo sustinent: sed vacillant quandoque , . nutant. labascunt; quemadmodum in floribus, arboribus, arinimantibus, hominibus denique quotidie experimur, Tract. I. per pari. Adolescentes enim videmus in iudicando aliorum modo vestigia sequi . in consiliis esse praecipites, magis externa & sibi bIandiente rerum specie capi, quam ut indolem earum & cireumri stantias expendant, sensibus indulgere, jucunda se. 'δari, affectibus facile & eaeco quidem impetu abripi, honesta negligere , ad ludendum , cantandum , sal-