장음표시 사용
381쪽
DE ARTE POET INTERPRETATIO. 333
υ Etenim, si quis alio quolibet metri genere , pluribus ue inter sera mixtis, enarrativam faccre imitationem aggressus fuerit, praeterra ipsum decens factum uideri poterit: quandoquidem numerorum is omnium stabilissimum . atque turgidissimum heroicum est. Cum igitur heroici metri naturam supradictis uerbis Aristotelis expli cuisset, Horatius eum imitatus,& ipse carminis alterius natura, tarmbi scilicet,exprimere diligenter uoluit. In scenam missos magno cum pondere versu,
sit operae celeris nimium, cura p carentis, i ut gnorata n tu artis crimine turpi.
Non pitruis videt immodulata poemata iudex: Et data Romanis uenia e I indigna poetis. Iccirco ne vager ,scribam. limenter s an omneu serospeccata putem mea es turus, em intra
Spem veniae cautuS, vitavi denique culpam, , Non laudem merui. V 3s exemplaria Graeca Nocturna versate iminu, uersate diurna t no Diproavi Plautinos σ numeros, e Laudauere saleis: nimium patienter utrinque ,
Ne dicum stulte mirari: si modo ego, r vos Scimus inurbanum lepido seponere dicto rLegitimumcpyonum digitis callimus, Cr aure. Inuehitur Horatius hoc loco contra prauos poetas, qui magnum carminum uolumen in scenam asserunt. sed quoniam uel curae minus, quam par sit, in eis pangendis ponunt, uel quod ab ignoram tia artis Poeticae, Metri carue praemantur,grauiter peccant: iis quanquam ob Romanorum inscitiam data sit uenia, non ob id tamen quippiam laude dignum sunt assecuti. qua re Pisonibus consulit, ut auctoribus studeant Graecis suos illos maiores sinat sales Plautinos praeter ratione admirari. In Aristotele igitur quicquam, quod huic parti correspondeat, non inuenietur: quoniam digressio est, qua partim reprehendit partim consulit. tui imini
Ignotum Tragice genus inuenisse Camoena Dicitur, Cr plaus ueris uexiste poemata Thessis, Quae canerent, agerenti peruncti faecibus ora. Pori hunc perfnae, passe. repertor honeri . schlus, e ' modicis in Dauit pulpita tignis:
382쪽
ι 36 UIN ENTII MADII IN HORATII LIB.
Et docuit magnum p loqui nitio cothurno. Successit vetus his Comoedia,non sine multa. Laude sed in v virum libertas excidi uim Dignani lege regi lex est accepta chorusis Turpiter obticuit, siublato iure nocendi. Originem Tragoediae, ueterisque Comoediae, quomodoque cre/uerit Tragoedia ponit Horatius : ct legem illam extollit, qua prae cipitur, ne quis in Comoediae choris maledictis aliquem lacessere studeat; damnat uero choros a Comoediis nouis esse sublatos. Re spondere autem uidetur haec pars . xvii. Poetices A ristotelis particulae . in qua lic scriptum legitur. Quamobrem Tragoediam , anque Comoediam Dorienses sibi uendicant, Comoediam quide Megarenses, tam hi, qui hic sunt, ut eo tempore inuentam , quo populari administratione eorum respublica regebatur, quam qui ex Si. cilia 1 siquidem ab iis Poeta Epicharmus prodiit, multo sane prior Chonnida, atque Magnete. Tragoediam uerb quidam in Peloponneso . Cum igitur Horatius animaduertisset, Aristotelem de origine Tragoediae loquentem sundamenta recensuisse, quibus Doγrienses dramatum inuentionem sibi uendicabant, minime uero illo. rum Athenienses inuentores suisse, Horatius Atheniensibus fauet. nam Thespis ex Icara ciuitate Attica, teste Suida, fuit primus poeta tragicus, ut fama est: qui etiam personas inuenit. Ea uero pars, in qua cie augmento agit NXvi. in Aristotele particulae proportione, relpondet: siquidem ibi ait: Sicque Tragoedia diuerse mutationi γ, bus uariata , quD ad proprios numeros impleret, tandem quieuit., Tunc enim histrionum numerum, ex uno uidelicet in duos, Aeschy, ius primus auXit, ct ea , qvir circa chorum sunt, imminuit, sermoγ, nemque primarum partium instituit: quos Sophocles ipse cum sce,
, nae ornatu ad tertias usque produxit. Nil in entatum n Ira i quere poet.r, sic minimum meruore decus,veritigia Graeca
et qui praetextas,vesqui ct vere togatas. Nec uirtute foret, clara vepotentius armis, Quam lingua Latiumst non offenderet inum Quenque poetarum limae lusor, mora. vos g Pompilius sanguis carmen re rehendite,quod non Multa dies,Cr multa litura coercuit,atque Perfectum decies non castigarint ad unguem
383쪽
Ne suos Horatius penitus spreuisse uideretur, non parum in/quit laudis Romanos meruisse : qui fabulas tam latinas, ac, proin prias , quam a Craxis acceptas fecerunt. quod si tardium in ca/stigandis poematibus latinis eos non offenderet, non minus in pangendis poematibus, quam in armis eos claros euasuros suilla affirmat. Conuertit deinde ad Pisones sermonem, eos admonens,
ut exacte, persecteque sua poemata castigent. Huic parti nihil, quod in Aristotele respondeat, inuenietur: quoniam de poetis solum Romanis loquitur Horatius , & Pisonibus, si boni esse uelint poetae, quid eis sit agendum consulit.
. . In Πθim misera sua fortunatius arte. Credit: er excludit sanos Helicone poetas. Democritus e bona pars non ungueis ponere curae, . An barbam: secreta perit loca, balnea vitat.: Planciscetur enim pretium, nomens poetae, . Si tribus Cantioris caput insanabile nunquam
Tonfri Dcino commistrat. I ego timu , . Qui purgor bilem sub verni temporis . horam,
An alius diceret meliora poemata. uCrum Nil tanti eri . ego jungar vice cotis, acutum
Reddere quae ferrum valet, exors ipsa secandi. Munus, oficium, miscribens i se, docebo :Vnde parentur opes :quid alat domet' poetam Quid deceat, quid non: quo uirtus, quo ferat error.
Digressio est , qua in malos poetas inuehitur Horatius , qui ineptiis quibusdam ea, quae ad uitae cultum spectant, spernendo, boni poetae nomen se consequi posse credebant. Hos ergo ludens Horatius inquit: Laeuus ego atque insanus, qui haec non facio, uidebor: cum uerno tempore atram bilem, qua ut plurimum sapi-ientes abundant, purgem . At sorte dicet aliquis posse me melio, ra poemata efiicere. esto: cinquio nil est tanti, quo me ipsum negligere uelim . ego saltem sungar uice cotis : quae nihil habens acuti in se, ferrum tamen acutum reddit . quasi dicat: ego si misnus poeta bonus fuero, in hoc tamen iuvabo, quod materiam
Poeseos, unde sumi debeat, docebo : ct quomodo alendus, sora mandusque poeta sit: quorum primum ex morali Philosophia simitur, quae in rebus agendis uersatur . Qiud autem intelligat, cum inquit: quid alatiformetque poetam: Iz. id
384쪽
Quid deceat quid non: quo uirtus, qub serat error. ex tequentibus apparebit. Scribendi reye, sapere αὶ π principium , t Ans. Rem tibi Socratica poterunt oslandere chartae: Verbis prouisum rem non inuitasquentur.
Qu: didicit, patriae quid debeat, cir quid amicis: Quo sit umore parens, quo frater amandus, Er hospes rQuod sit conscripti, quod iudicis oficium: quae Partes in bellum misit ducis: ille profecto
Reddere personae scit conuenientia cuique. Quoniam dixerat Horatius docere se saltem posse,unde paren tur a poetis scribendi opes: item quid aleret, formaretq; poetam: uid deceat, quid vom quo uirtus,quo serat errorinunc ut ea,quae pollicitus est, praestet,docet primo rectὰ scribendi sontem esse sape, re;hoc est Philosophiam moralem recte tenere . quam ex Platonis lectione facile alliqui poterimus . nam per Socraticas chartas Plato, nis dialogos,in quibus Plato Socratem de morali Philosophia disserentena inducit, intelligit. Ut autem ostenderet,res ex cognitione moralis Philosophiae parari,subiunxit: Verbaque prouisam rem non inuita sequentur. quasi obiectioni tacitae respondens, cur dixerit: Rem tibi Socratica poterunt ostendere chartae: quoniam nihil de uerbis dixit, ideo subiunxit: Verbaque prouisam rem non inuita sequentur. Declarat postea, unde parentur opes, cum ait:
ut didicit patriae,quid debeat,& quid amicis: ct quae sequutur: quibus innuit ea, quae ad Philosophiam moralem spectant. ocirca, si quis in ea recte exercitatus fuerit, cuique personae sciet reddere, quod par est: ct cum aliquam personam eiungere volu rit, recte eam imitabitur. Respicere exemplar uitae, morumi iubebo Doctum imitatorem, Cr ureas hinc ducere voces. Interdum speciosa iocis: moratas recte, Fabula nullius meneris, sitne pondere, Er arte, Vultus oblicias populum, meliust moratur, Quum uersus inopes rerum JU p cumr ibi a iHaec pars respondere uidetur illi parti,qua dicebatur: , quid alat, sermetque poetam:
385쪽
DE ARTE POET INTERPRETATIO. sss
quoniam poeta alitur,2 formatur imitatione exemplaris humanae uitae hoc est,summum,& persectissimum, quod in re illa est , attinγgendo. nam si dux aliquis exprimatur a poeta, non ut ab historico. qualisnam fuerit, sed qualis esse potuisset, exprimetur. & hoc est exprimere exemplar. quando enim omnia, quae bonum ducem de, cent , exprimimus , dicimus ideam , aut exemplar uitae ducis ex, pressisse. Verum mirabitur sortasse aliquis, quod doctum imitaλtorem hic appellet Horatius, cum in primo Epistolarum de imi, latoribus scripserit: imitatores seruum pecus, ct quae sequuntur. quaenam igitur est ratio, ut imitatorem ibi uocet seruum pecus, quem hic doctum nominat i coniungi enim haec simul nequeunt. Dici fortasse posset, Horatium eos imitatores seruum pecus appel/lare,qui nihil nisi imitando scribunt, id est,sine magistro nequeunt, nesciuntque communia proprie dicere. Uerum eis responsio haec
uera est, proposito tamen conuenire non uidetur. mare,ut locus
iste melius intelligatur, sciendum est, imitatorem pluribus modis posse con*derari. uel enim sic imitatorem intelligimus, quemad/modum Virgilium in multis Homerum imitatum fuisse dicimus,&posteriores Virgilium . & de hac imitatione in Epistolis Horatius
est locutus: cum tamen prauὸ ea utuntur poetae. uel quemadmo/dum appellare solemus poetas imitatores; quoniam actiones,mo res, ac animi perturbationes imitantur: cuius imitationis expers
nullus esse potest poeta, si uere, ac proprie poetae nomen sbi tribui uelit. de quo postremo imitationis genere hic Horatium intellexis, se censeo. Qui igitur hoc postremo modo imitatores dicuntur,pos sunt etiam esse primi auctores: ut Homerus,& alii, qui a nullo sumentes, ipsas hominum actiones sunt imitati. ct hoc quantum ad hanc dubitationem dicta lassiciant. Illud uero: ,, Interdum speciosa iocis. morataq; recte, ct quae sequuntur: mihi responciere uidetur illi carmini superius posito, quod ita se ha-υ Quid deceat quid non : quo uirtus , qud ferat error. bet: Sensus autem est,decere fabulam esse iocis speciosam, & recte mo,
3 ratam. minime autcm decere,ut uersus inopes rerum sint, nugaeque νa canorae. Illud uero: quo uirtus, quo serat error:
sic posse explicari putarem , quod uirtus sabulae recte consectae
spectatores retinet ad finem usque: error uero facit, ut ante exitum explodantur. In hanc expositionem inclinavimus, ne cogere.
mur dicere totum illud carmen, id deceat, quid non:quo uirtus,quo serat error.
386쪽
cum carmine proxi me antecedenti idem penitus significare. is Cum uero ait: Qui didicit,patriae quid debeat, ct quae sequutur, mihi uidetur Horatius intelligere, poetam oportere recte actiones exprimere personis congruas. quae pars desumpta esse uidetur ex. n. viii .et. ix. particulis: in quibus dicitur Poesim necetiario imitari. Illud aute: Respicere exemplar uitae, ex. Lxxx. particula Aristotelisis sumptum uidetur: s quidem ibi ait: Cum uero Tragoedia praestan. ,, tiorum imitatio sit, par fuerit quoq; nos ab excellentium pictorum is more nodiscedere: qui du proprias, uerisq; simillimas imagines re/is ferre si ident pulchriores sane depingunt. ita etiam poeta, iracudosis uidelicet, desidesq; dum imitatur, huiusmodiq; alia circa mores ha/M bentes, probitatis quide,atque iracundiae sibi exemplum proponereis debet, uelut forte Achillem: ut ipse Homerus. Pars uero illa:
is Interdum speciosa iocis: morataque recte , ubi Horatius uerba cum rebus conseri, docetque multo mal ore in rebus ipsi s, quam in uerbis curam esse adhibendam: particula: Poe, lices Aristotelis. XLI. proportione respondere uidetur. fabula enim eo loco cu moribus, dictionibus, et sentetiis colarens principatu ac praecipuu locu in Poesi obtinere docuit . ita Horatius illum imita. tus,res uerbis comparans, ipsas primas sibi uendicare asserit. Verba ,, autem Aristotelis sunt haec. Si quis praeterea ordine moratos sera ,, mones, dictiones, sententiasque bene sermatas asserat, non quidem
is penitus negocium , quod est ipsius Tragoediar proprium, asseque. M tur. id quod illa Tragoedia multo melius praeuiterit, quae talibus,, utetur, perinde ac secundo loco necessariis: cum iam fabulam ro rumque contextum habuerit. Graiis ingemunt, Grai s dedit ore rotundo Musa loqui, praeter laudem nullius aiι Iris. Romam pueri longis rationibus ast Disiunt in parteis centum diducere. dicat
Filius Ami di de quincunce remota erimncta, quid superat poteras irasse triens. heu Rem poteris fruare ruam redit uncia,quid sit
Semis. ad haec animos aerugo, em cura pecu
Cum emes miseri ueramus carmina singi Posse linenda cedro, hui servanda cupressos Quoniam superius Horatius multa ad praecepta spectantia inculcauerat, iccirco ad relaxandos animos digreditur, Graecos laudans,qubd excellerent in dicendo: Romanos uero, qui auaritiae operam
387쪽
nauabant,carpens. Nil uero simile,quoniam ad propositam rem nopertiner apud Aristotelem inuenies. cui prodesse uolunt, aut delectare poσα :
visimul Cr iucunda,inidonea dicere vitae. Quicquidpraecipies, eIrio breuis: in cito dicta Percipiunt animi dociles, teneanis fideles.
Omneyuperuacuum pleno depectore manat.
Ficta uoluptaris cause sint proxima veris: Nec quodcunque uolet , poscats risubula credi.
Neu pransae Lamiae uiuum puerum extrahat aluo. Centuriae seniorum agitant expertia fugis : δἰ praetereunt lera poemata Rhamnes. Omne tulit punctum, qui misiuit utile dulci, ' Lectorem delectifido, pariters monendo. 'Hic meret aera liber Sosiis, hic cy mme transit,' Et longum noto scriptoriprorogat oum. Quoniam Poetae ex tribus unum persequuntur: aut enim pro desse, aut delectare, aut smul utrunque prestare contendunt: Horatius primum dat praeceptum, quod eum seruare oporteat, qui
prodesse uelit,ct inquita . uicquid praecipies, esto breuis: hoc est sententias,quibus
bonos mores inducere tentas, breuibus uerbis complecti oportet: ut: ne quid nimis: omnia mediocriter: dc id genus alia . Rationem autem affert, cur lententiae breues esse debeant, ut citius peracipiantur , fideliusque retineatur. nam quicquid superuacuum est, retineri nequit. Post praeceptum, quod spectat ad utilitatem, hoc est ad bonos mores inducendos, transit ad uoluptatem; docetque quid seruandum sit, cum poeta studet delectare: ct inquit ea debere esse phoxima ueris, hoc est,uerisimilia . Ea igitur, quae in fabu/la inducentur ad iocum, risumque captandum,huiusmodi elle de/bent,ut uerisimilia sint . quae uero ridicula non conueniunt, exemplo declarat. si quis enim poeta, ut risum moueat, aptam estingat
Lamiam, ex cuius utero puer uiuus extrahatur, non recte faciet:
quod id esse uerisimile non uidetur. Animaduertendum est, Horatium hoc loco de fabula non agere; sed de iocis, qui mutam
seruntur: quod tum ex uerborum serie, tum ob exemplum adductum facile conspici potest. Et cum Horatius dixerit,quid in len. tentiis docendis, item quid in ioco, risuq; excitando seruari oporan ii teat,
388쪽
teat, poema illud esse praestantissimum dicit, quod utrunque. hoci est,utile, di iucundum complexum suerit. nam cum uideret Hora, tius uarios, ac di Isimiles e fle, qui Poes desectarentur, nec omnes eadem pariter dolectare : statuit esse iaccessarium, ut poema, quod ab omnibus deberet commendari moueret simul,& delectaret . In perficienda Poeli, Arctotelem uelle tum uitae rectae regendae inbstitutionem, tum uoluptatem,ac delectationem spectari, ex multis eiusdem Poeticae locis colligi potest. nam in . X X X iI II. particu/M la ait : Tragoedia est imitatio actionis illustris, absolutae, magni-υ tudinem habentis, sermone suaui , separatim singulis generibus υ in partibus agentibus, non per enarrationem , per misericordiam νγ uero,atque terrorem perturbationes huiusmodi purgans. quibus quidem uerbis cum Tragoediam definiat, ct uoluptatem includit, ct utilitatem. De utilitate uero seorsum etiam particula. LXvii. cum M ait: Parique ratione ab aduersa sortuna ad secundam prouectos M prauos est ingere: hoc enim Omnium a Tragoedia maxime alienum, ut quod rerum, quae requiruntur, eXpers omnino st, humanitatis is dico . ct in . LXκ i. de uoluptate, ubi inquit: Quoniam autem ,, , timore, misericordia ue talem delectationem per imitatione poe/M ta parare debet, satis quidem apparet in ipss rebus id esse inseren ,, dum . Circa uero partem illam: Quicquid praecipies esto breuisssciendum est, Arillo telem in secundo de Rhetorica libro de sen tentiis quoniam ita locus postulabat disseruisse : de quibus in Poe,
rica nihil dixit. nam quamuis in Poetica de sententia quoque me, minerit, eamque quid sit, particula .ma II. declaret: in eo tamen sensu non uidetur ibi sententiam accipere, in quo eam hic accipit Horatius, pro oratione uidelicet, qua quid sit, aut quid esse oporteat in uita Greuiter ostenditur. Sunt delicta tamen, quibus ignouisse velimus: Poscenti l grauem, persepe remittit acutum e '
Ut Ariptor in peccat, idem librarvis vigue, Quamvis est monum, vemia carae Er cubaroedus Ridetur, chorda quis per oberrat eadem.
Sic mihi qui multum cessit , it Cherilus ille,
389쪽
DE ARTE POET INTERPRETATIO. xsa
Quem bis , teris bonum cum risu miror, redem Indignor. quandoque bonus domitat Homerus. merium opere in longo sis esὶ obrepere somnum. Oniam multa attulit praecepta Horatius, quae bonos poetas obseruare oportet, ne adco seuera eos astringi lege aliquis putaret, ut ob exiguum quemvis errorem damnandi sint: monet hoc loco eos exculandos, qui in toto poemate leuiter peccant; quoniam natura ita comparatum est . ut ad peccandum sint homines procliues. At si quis saepius peccet, ct in eadem re pluries labatur, hic certe magna est dignus increpatione, ct ueluti Cherilus alter deridendus : quem inquit Horatius se cum risu mirari, cum bis, ter ueeum recte dicere inuenit, scilicet illum multo saepius errare, dimirum uideri, cum lemel recte dicit . at scut Cherilum quando, iue recte dicere mirabatur, ita se indignari assirmat , ac uelut ubi rasci, quando bonus dormitat Homerus. aegreserebat enim tam pulchrum opus paucis erroribus conspurcari: quem tamen excutit dicens: Verum opere in longo fas est obrepere somnum. Locus hic, quo s leuiter ct raro peccent, ueniam esse poetis dan. dam dicit, proportione respondet. c X X X v i I. particulae, & se.
quentibus: ubi Philosophus agit de increpationibus, ct de senso λnibus poetarum,docetque quando ab increpationibus defendi, &Τuando non possint poetae. quod di Horatius hac parte, sed modo
Vt pictara poess erit: quasi propius sies,
Te capiet magis:qquaedam , si longius ab IezHaec amat obscurum, uolet haec sub luce videri,
Iudicis areturum quae non formidat acumen.
Haec placuit semes, haec decies repetita placebit. De Poes in hac parte Horatius agit; quam pictum smilem esse
censeti atque ita quae nam perfecta, quae uero non omni ex parte ab/soluta sit,declarat . sicut igitur pictura quaepiam in tabella descripta magis mouet, si proprius cernatur;alia uero longius perspecta ma/ois delectat,adeb,ut in obscuro haec, illa uero in luce uideri postu. let,seuerum nullius iudicium uerita; atque illa longius excellit, quae oculis subiecta nihil in se habet, quod iure quis accusare possit: ita Poesis,quae nullius acuti ingenii lumen reformidat, sed tuta se palam omnibus contemplandam praebet, omni reprehesione carens,
390쪽
omnium erit practantissima: quae, qud saepius legetur, eo magis placebit. Proportione respondet hic locus. LXXX . particular Poeticae Aristotelis . nam ut ibi dicit Philosoplaus poetas bonos persimiles esse bonis pictoribus;ita hic Horatius pulchre illum imitatus, Poesm picturae similem esse dicit: ne si de poetis locutus esset, ac pictoribus, ab Aristotele id accepisse uideretur:quod se in omni,
bus dissimulare uoluisse inuenimus. Aristotelis autem uerba in lo-- co adducto sunt haec. Cum uero Tragoedia praestatiorum imitatio st.par fuerit quoque nos ab excellentium pictorum more non di, scedere: qui dum proprias,uerisque smillimas imagines referre stu γ dent pulchriores sane depingunt. ita etiam poeta,iracundos vide. υ licet clesidesque dum imitatur:& quae sequuntur. O maior iuuenum, quamuis Er voce parerna , Fingeris ad rectum per te sapis, hoc tibi illi m
Tolle memor: certis medium, Cr tolerabile rebus Recte concedi. consultus iuris, or
Varum mediocris, aberi virtute diserti Messalae : nec scit, quantum C filius, Osibis rSey tamen in pretio eriE. mediocribus esse poetis , t Non homines , non Di', non concestere columniar. mputas inter mensas f honta cors, Et crassim unguentum, er Sardo cum melle papauer undunt, poterat duci quia coena sine i lis: . Sic ammis natum, inuentumi poema iuvandis,
Si paulum simmo discesit, vergit ad imum. Digreditur hic Horatius maiorem natu ex Pisonibus alloquens: Poesimque ipsam, de qua sermo illi fuerat institutus,ab aliis facultatibus dissidere demonstrat. quoniam scilicet in aliis artibus si quis
mediocritatem attigerit, aut sorte etiam fuerit infra mediocrita, tem instructus, lauciatur. Quoniam turpe non uidetur,eum,qui primum attingere non potest, in secundo loco consistere . at poetis ipsis, ut sint mediocres, neque Dii,neque homines concessere. quod exemplo rerum quarundam, quae uoluptatis gratia comparantur,
perbelle declarat Horatius. Cum uero pars haec ut diximus digressio sit ad Poesim spectans,non est,qubd illi simile quicquam ab Aristotele dejderemus. Ludere qui neficit campei tribus a Met armis, Indoctus pilae, . citae, trochive quiescit: