장음표시 사용
361쪽
DE ARTE PD ET INTERPRETATIO. Os
Diximus etiam prius, Horatium arte quadam ct ingenio, quo plurimum pollebat. dissimulasse se quicquam ab Aristotele sumpsisse, ut maiorem sibi laudem compararet, si quae ab illo de Poetica di cuntura nullo accepta uiderentur : quo effectum est, ut in plurimis ordinem immutauerit: id quod ex hoc loco facile percipitur. nam cum Philosophus in de Poetica libro de Tragoegia prius, quam de Epopoeia disseruisset: Horatius contra de Epopeia prius, ea de causa, quam supra attulimus, sibi agendum proposuit. quod uera, , ba illa indicant : promissi carminis au ctor: id est, longi carmi nis auctor : quoniam ex Aristotelis sententia prolixum poema
non nisi heroico carmine fieri potest. nam uerba eius particularis .c XXXI. Poeticae sunt. Quare longu contextum alio, praeterqua,, heroico metro rite panget nemo. Agens igitur de Epopeia Ho- ,, ratius Ordinem hunc seruandum monet .mUt iam nunc dicat: hocis est ut poeta aliquid narret, quod ad fabulam spectet . iam nunc ,, debentia dici Pleraque disserat. id est, quae gratia fabulae sequi
deberent, disserat, atque aliquid in eorum locum, quod congruat, ,, substituat. per hoc enim,quod dicit: Pleraq; disserat: epi fodia multa innuit epico carmine insereda. Et hoc est, quod Philosbphusis inquit in particula Poeticae suae .cππv. Quamobrem, quem ado,, modum superius diximus, ob id etiam prae caeteris diuinus Ho. is merus uideri iure debet,qubd bellum qui ὀem,alioqui principio,meis dio, fineque constans, totum scribere minime est aggressus i siquideri uel nimis magnum euasurum, atque adeo perceptu dissicile existi- , , mauit: uel,si ad iustam magnitudinem perstrinxisset, inculcatum niὰ,, mi a uarictate futurum. Nunc uero eius recte una duntaxat parte tari scepta, pluribus in ea viso diis usus est: scuti nauiu catalogo, aliisq; ,, epi diis,quibus Poesm ipsam locupleti seimam reddit. Ex dictis igitur satis patet, Horatium non intellexisse, rerum ordinem esse peruertendum, sed disserendum. Animaduerti illud etiam opor tet. Horatium hic non loqui de heroici poematis initio; quoniam de hoc in serius aget: led solum de episegiis multis in heroico poe, is male inserendis. Verba autem illa: Hoc amet,hoc spernat: si non referantur ad superius dicta quod mihi tamen magis placet) Nora. tiu dicemus,ut suum huic parti hoc addidisse,poetam heroicu debbere hoc amare, id est uirtutes commendare:hoc uero spernere,ubtia nimirum ipsa,quae sibi refellenda,ac uituperanda erunt.
In verbis etiam tenuis, cautus frendis.
Dixeris egregie, notum si callida uerbum
362쪽
Reddiderit iunctura nouum: si forte necesse es
Indici' monstrare recentibus abdita rerum
Fingere cinctutis non exaudita Cethegis Continget, dabitur 3 licentia siumpta pudenter.
Et noua, sic Iab nuper halebunt uerba fidem: si
Graeco fonte cadant parce detorta. quid autem Caecilio, Plautol dabit Romanus, ademptum Vergilio, Varios s ego, cur acquirere pauca Si possum, inuideor s cum lingua Catonis,er Enni
Sermonem patrium dit orti: ET noua rerum
Nomina protulerit s licuit . peri licebit,
Signatum prasente nota producere nomen. Haec sane pars ulmihi uidetur ad sermonem de dictione perti,net, qui in Aristoele particula . x c v iii. sumit initium. Admo, net autem hic nos Horatius, ut in componendis nominibus parci, simus. sed quoniam id fieri quandoq; peropportunu est,docet nos modum,quo recte nomina componere possimus;qui talis est: ut eo ingenio,eaque ratione sinplicia iungantur,qua id, quod ex his no,uum nomen constituitur, notum ac perspicuum esse possit. fiet au,tem apta compositio,s simplicia, quae compostionem efficiunt, noadeo immutentur,quin eorum simplex natura satis appareat. Pos sumus item ct hunc locu de translationibus intelligere. nam trans. latum nomen quanquam notum st,tranStatione tamen fit nouum. uerba tamen Horatii priori explanationi magis arridere uidentur. Est uero hic etiam locus. coit. et . tam . particula' proportionesi r sidens. Caetcru inquitὶ magni negotii est in supradictis sngulis M a decenti no discedere, minimeq: abuti compostis nominibus lin, guisque: cum primis uero decenter uti translationibus maxime estis arduum. id quod unum non aliunde quaestum si oportet, uersati, is lisque ingenii indolem prae so serat. Etenim recte quid transferre, M simile aliquod illius contemplari est. Duplicia uero nomina ut maxi,, muni in modulDithyrambis quadrant, sic Heroicis linguarum uaλ,, rietas, Iambicisque traflationes. quaquam Heroscis quidem supra. dicta omnia ualcie usui sunt. Hiec Aristoteles. Videns autem Hora tius omnia dictionis ornamenta auctore Aristotele Heroicis ualde usui esse . cum superius egisset de heroico poemate, iure optimo haec, quae ad dictionem spectant, nunc subiungit. de suo autem addidit nouis rebus noua nomina nos abique culpa imponere: quod is etiam dixit Cicero in Academicis quaestionibus . Aut enim noua. inquit)
363쪽
DE ARTE POE T. INTERPRETAm Io. V sa
H inquit sunt rerum nouarum facienda nomina aut ex aliis transse/M renda. qubd si Gradici faciunt: qui in his rebus tot iam secula uersanis turiquanto id magis nobis conccdendu estpqui haae nunc primum tractare conamur. Quare danda est uenia, si quis in rebus inusitatis uerbis interdum utatur non auditis . Rationem etiam praucribit Horatius, qua seruata possit efiici,ut quae nobis finguntur, nomina,& uerba probetur,& fide habeant. ea uero est eiusmodi: ut a sonte quidem gramo sint deducta,parum immutata ueluti s graeco nomini latina desinetiam dabimus. Huius uero rationem assert ex eo rum testimonio,qui uoces nouas inuenerunt,acceptam . Licuit igitur, semperque licebit,nomina nouiter producere. Vi fluae foliu pronos murantur in annos,
Prima cadunt: ita verborum vetus interit aptas :
Et iuuenum ritu florent modo nata, vCemp. Debemur morti nos, non apsve receptus Terra Neptunus, Hassis c quilonibus arcer, Regis opuS, Ierilisue diu palus, apta remis minas urbeis alit, ergraue tit aratrum :Seu cursum mutauit iniquum fugibus amnis, Doctus iter melius. mortalia Asia peribunt, Nedum sermonum set bonos, em gratia in x. Multa renocentur, quae iam cecidere, cadent p, Quae nunc sunt in bonore , vocabula divolet Uu; Quem penes arbitrium eriἶ , vis norma loquendi. Vicissitudinem esse in uerbis, quod superius dixerat, hic Hor,tius diuersarum rerum testimonio, quae ortui ,ac interitui obnoxia sunt, eleganter confirmat;usumque uerum loquedi magistrum esse
dicit. Ham pars,quoniam digressio est,nullum in Aristotele locum sibi correspondentem laabet. Resyriae, re inp, ducuml, Cr triritu bella Quo scribi possent numero monsti uult Homerus.
Versibus imparitcr im Ss querimonia primum: DoLl etiam inclusi e I uoti sntentia compos . Quis tamen exiguos Elegos emiserit auctor, Grammatici certant: Er adhuc sd iudice lis eri . . l Archilochum proprio rabies armavit Iambo: Hunc socci cepere pedem ,grandess cothurni,
364쪽
ι s UINCENTII MADII IN HORATII LIB.
. ternis aptum sermonibus populareis
Vincentcim nrepitus, narum rebus agendis.
Musa dedit sidibus Diuos, puerosi Deorum,
Et pugilem uictorem, Er equum certamine primum, Et immum curas, Cr libera uina referre.
oniam in libro Poetices docuerat Aristoteles, quodnam horoico poemati carmen conueniret, in quo res gestae regum, ducumque pertractantur : ct praeterea quodnam carminis genus fabulis agendis in scena congruum ut: Horatius pedem prose rens,quale carmen cuique materiei conueniat,docet. Per hoc au.
tem, quod dicit: Res gestae, regumque, ducumque, ct tristia bella
Quo scribi poliant numero monstrauit Homerus. heroicum carramen intelligit. & sumptum uidetur ab Aristotele. Mi .particula, ubi ait: Logum cotextum alio, praeterquam heroico,metro rite panget nemo. Iambum autem conuitiis aptum esse testimonio Aristo, telis particula .XXII .co firmatur. Iabicum inquitὶ propterea nunc
appellatur,qubd his plerunque numeris ueteres , id est comuitiari inuicem soliti sint. Et quod ait Tragoediam,Comoediamque
hoc uti carminis genere, quaque ratione utatur,ab Aristotele quc, que acceptum esse negari nequit:siquidem.xxviii. particula sic scri, pium reliquit. Senariumq; metrum de Tragoedia aute loquebatur , ex octonario adoptauit. hoc enim antea metro utebantur, quod sa/ rica magisq; saltatoria Poesis esset. Itaq; elocutioni ia constitutae, natura ipsa propriu adinvenit metrum . Maxime enim sermonibus, aptum alternis iambicu esse argumento sit,quod in disserendo pluὸ, rimi sane iambi, rarissima uero hexametra mutuo in sermone 1, nobis proliciscuntur. licet etiam colloquii ipsius harmoniam ex- , cedentibus . Crediderim autem Horatium cum ait.alternis aptum sermonibus, iambicum metrum intellexisse, sermonum uicissit dini maxime accomodatum, ut ex proxime adducto Aristotelis, loco facile patet: ut illud: & populares, Vincente strepitus, nihil sane aliud significat,nis populum ipsum
hoc carminis genere maxime delectari. unde fabula,quae hoc carmi. ne cotinetur,magnu populi fauorem atq; applausum lucratur. Vel sorte & melius dicere possumus, iambsi esse colloquiis, atq; actioni. 1,ct uincere strepitus populares:quonia maiorem habet contonantia, quam sit quotidiani sermonis harmonia. hanc enim populare strepitu appellat, ut innuat iambu harmoniae plus habere,
365쪽
quam strepitus popularis, hoc est, sermo quotidianus habeat. Sic etiam ct Cicero in oratione, quam habuit pro Archia poeta, strepitum serensem sermonem fori uocat: & in primo de Orato, re ad OQ. fratrem , serensem dicendi exercitationem appellat DPlacuit autem Horatio addere, quibus quoque carminibus alia congrue scribantur . sed quoniam Aristoteles de primis Poeὸ seum generibus pertractauit, sat illi fuit, quae carmina eis com uenircnt', tantummodo declarasse . quare nihil mirum sit . fide caeteris ipse non meminerit. Illud autem animaduertendum est, Horatium causam/tantum explicasse, cur iambi Comoediis Tragoediis lue conuenirent. nam ct huius etiam rei rationem attulit
Aristoteles ut uel ex hoc uno maxime intelligi possit, Horatium artem Poeticam ad eius imitationem scripsis le . , Descriptas fruare vices, operum colores, Cur No, si nequco, ignorob, poeta salutor sCur nescire pudens praue, quam disere malo sauoniam eos hac in parte reprehendit Horatius,qui carmina rebus apta accommodare nescientes,poetae tamen nomen mirum in
modum affectant, maluntque in hac uiuere ignoratione, quam di. scere quod rectum lit,quidque in quaque re deceat: Opus nobis noest in Aristotelis Poetica locum inuenire, qui huic parti correspon/deat. quia, clina Satyricus esset Horatius, carpendo eiusmodi malos poetas,sic a munere suo recessisse uidetur. mersibus exponi Tragicis res Comica non uult. Dignarur item priuatis , ac prope fcco T ignis carminibus narrari coena T MIe Singula pties locum teneant semita decenter. Interdum tamen Er vocem Comoedia tollitibulus p Chremes tumido delit at ore.
Et Tragicus plerunque dolet sermone pedemi Quom uis Tragoedia, Comoediaq; id habeant c5mune, qu bd iam
bicis utuntur carminibus: uerboru tamen θ sententiam ratione in. uice distant. res enim tenues, ac facetae,quae ad Comoedia spectant, uersibus tragicis, id est uerbis seriis,ac grauibus sentetiis exprimi nodebent: neque etiam graues, severaeque res humili, atq; abiecto semmone scribe dae sunt: sed unumquodq;,ut decet,apte explicandu est. Idem uero hic significant uersus,ct carmina,quod uerba, quae cara minu sunt materies: atque ita totum pro parte capit. Contra uero
366쪽
is parte pro toto cum ait: coena Thyestae. per haec enim uerba Tragoediam in uniuersum intelligit. Respondet aute haec pars.Σrtita particulae Poetices Aristotelis,in qua disserentiam ponit in ter Tragoediam.& Comoedia: quas in hoc differre dicit. quod altera humilio, is res grauiores altera imitatur. uerba eius laaec sunt. Qua etiam dissi, is militudine Tragoedia a Couioedia differre dicimus: haec enim hiis miliores, illa uero praestantiores imitatur, quam qui modo sunt.
Quod igitur dicit Philosoplius, Comoediam humiliores, Tragoedia uero praestantiores imitari, fgnificauit Horatius, dices, praestan tiori hanc modo explicari debere, illam uero humiliori. Illud de, mum de suo addit Horatius, quod scilicet ab Aristotele non est dictum , alienum, aut absurdum non esse,aliqua in parte Comoedia ea apponere, qua Tragoediae conuenire uideantur: sciit, esim Chremes senex herus inducitur iratus. aut etiam contra in Tragoe. dia ea afferre. quae ad Comoediam spectare uidentur: ut cύm perso. na Tragica inclucitur dolens sermone pedestri ac humili. id enim fieri nullum prorsus est incommodum. Telephus, Peleus, cum pauper, Er exes utresue, Proiscit ampullas, o sesquipedaha uerba, ζῆ ἰ 2 Si curat cor spectantis tetigisse querela. -- . 6 in ab i
stis est pultara esse poematu: dulcia sinto
Et,quocunque uolent, animum auitoris sunto.
t ridentibus arrident, ita flentibus ad ni P mani uultus. sivis me fere, dolendum eti
Drimum ipsi tibi: tunc tua me in ortunia Ledent.
Cum tragicum sermone interdum humili uti posse dixisset, in
eos nunc invehitur, qui Telephu,& Peleum pauperes, atque exules, ampullas proiicientes, ct uerba sexquipedalia, id est turgida, ac inflata, in scenam inducunt. eos tamen sic inducunt, ut spectatores eorum miserias ct doleat & misereantur. quare chira ut miseri,ac in sertate constituti in scenam inducantur, tumide superbeque aqui non decebat: sed ita nimirum, ut spectatores ad lacrymas, ct commiserationem deducere possent. Inquit igitur,non sere satis, ut poemata pulchra sint uerbis ac sententiis exornata,s mise ricordiam excitare uelimus: sed illud magis obseruandum,ut dulcia sint, hoc est, assectus inducant. assectibus enim, quos in auditorum animos Poesis iubet induci,perinde ac habenis quibusdam, qua tu bet, auditores trahuntur. qui uero heri potest, ut ab eo spectator ad misericordiam,aut lacrymas deducatur, que nullo uiderit asse ctum: fixi hi si,
367쪽
D E ARTE FOET INTERPRETATIO. 14
ctum moerore, aut tumide in perioseque loquentem p sane qui hoc faceret, risu potius, quam commiseratione mihi dignus uideretur: quoniam,ut noster monet Horatius: s uis me sere, dolendis est
Primum ips tibi. Et sumptus est locus iste ut instituti nostri noobliviscamur, quod erat ostendere haec prius ab Aristotele fuisse pertractata) ex. LXXXViii. eiusdem Aristotelis particula: cuius haec sunt uerba. Proinde quantum feri potest, fingedum illud, quod ex . habitibus naturalibus paratur. quandoquidem hi maxime suapte natura persuadent, qui perturbationibus assecti sunt. quo fit ut exagitatus exagitet, perturbetque uerissime perturbatus. Et in . xcvii. etiam, cum ait Constat autem lupra dictarum partium rebus accommodata asserre oportere clim uidelicet uel miserabilia, uel gravia, uel mira,uel ueris milia sunt astruenda. in quibus tamen haec habenda distinctio est: quod aliqua quidem nullo doctrinae adminiculo apparere necesse est: aliqua uero sermone ipso dicentem praepara.ri, ac ui etiam sermonis euenire. quod enim dicentis munus euet, si non quidem sermonis ui,grata esse uiderentur Telephe, uel Peleu, male si mandata loqueris,
aut dormitabo, aut ridebo. triritia moerium multum verba decent: irarum, plena mIniarum rLudentem, Lyciua: seuerum , seria dictu . Format enim nasura prius nos intus ad omnem Fortunarum habitum: iuuat, aut impellit ad mam rut ad humum moerore graui deducit, Er angit. Dii l efert animi motus interprete lingua.
Iubet Horatius hac in parte sermoni ac uerbis actionem, qua potis inum in facie conspicitur, accommodandam esse: nequicquam aliud ab eo, quod tibi fuerit in corde,loqui uidearis, aut inepte ni. mis quod propositum est explicare . Praecipit igitur, ut tristia moesto,laeta iucundo, seuera graui, irata minaci, ac id genus alia decenti uultu explicentur. Locus is ex .X m. particula Poetices Aristote Iis desumptus est. Circa dictione si i qui tin unum quidem speculatio.
nis est genus, de pguris uidelicet ipsiis: quod quidem ad histrioniacam,atque ad eum, qui huiusmodi arti praest, pertinet. exempli gratia: quid si mandatum, quid preces,quid narratio,quid minae, quidipterrogatio,quid responso,caeteraque id genus. Si dicentis erunt fortunis assena dicta,' Romani tollent equites ,ndi test cari n. . . . . . . ia: ta Ff i ii Intererit
368쪽
Infererit multum Davusne loquatur, η an heros est alias, beras m Musurus ne fenex, an adhuc florente iuuenta Fervidus: an matrona potens,an Iedula nutrix: Naror ne usus, cultor ne vimentis agelli:
Colchus, an lserius: Thebis nutritus, an Os s. Monet hoc loco Horatius fortunae conditionique dicetium ueraba conuenire debere : squidem non parum referre uidetur, herusne loquatur,an seruus: diues,an pauper. quare non eorum tantum, quae dicuntur,sed θ dicentium ratio maxima habenda est. Plura autem hominum genera enumerat Horatius hoc loco:quoniam mulintis modis homines inter se distat ratione uel fortunae. rei sexus,aut ossicii,aut generis,aut nationis. Proportione aute haec pars. XVII. particulae Poetices Aristotelis respondet, ubi de moribus agit: uel sorte,& melius particulae .cLI. cum ait: Caeterum ita dicta contra/ria sic exploranda quemadmodum in sermonibus elechi,si idem,&ad idem,& eodem modo: scuti dicentem ipsum,aut ad ea quae ipse dicit, aut quae prudens aliquis supponeret. ut Miam sequere, aut sibi conuensentia finge Scriptor.honoratum si forte reponis i Achillam,
Impiger, fracundus, inexorabilis, acer, Iura neget sibi nata: nihil non arroget armis.
Sit Medea scrox, inuicta sebilis Ino,
Perfidus Ixion, Io uaga, tristis Orenses. Si quid inexpertum senae committisin audes Personam formare novam, servetur ad imum Quatu ab incor o proceserit, Erfbi conriet. Docet quid seruare debemus circa personas, quas in scenam adducimus . nam, aut persona inducitur ab aliis ueteribus poetis cete, brata:& tuc famam sequi oportet,hoc est,opinioni maiorum adhaerere, iisdem scilicet eos moribus describendo,ut inexorabile Achil lent,piu Aeneam. aut,si poeta personam nouam inducat,in eo labo
rare debet, ut mores illi congruos tribuat, eosq; semper sui similesessiciat,ut scili cet ultimis prima consentiant. quod perbelle innisi cauit Horatius,c mi dixit: seruetur ad imum Qualis ab incoepto processerit, ct sibi constet, Per illud autem,quod dixit Horatiust reponis Achillem: denotat ab aliis quoque,puta ab Homero,de illo decantatum esse. D sumpta autem haec pars esta . LXX v . particula Poetices Aristo
369쪽
DE ARTE POET INTERPRETATIO. 343
telis, ubi habet: Proinde receptas fabulas mutare non licet: uerbiis gratia,Clytaemnestra ab Oreste extinctam, Eriphylem ab Alcmaeo, is ne:quas sane inuenire,atq; susceptis recte uti oportet. Pars uero illa: Si quid inexpertum scenae committis,& avdcs,, Personam formare novam, & quae sequuntur :cum . LXXVII. particula conuenit, in qua Philosophus de mori, ii bus loquens dicit:Tertio,ut constent sibi. est enim separatum hoc , ab eo,quod est prae se ferre per mores probitatem, conueniensque seruare. Quarto,ut aequali tenore procedant. aqua enim histrio, υ ut qui talem personam induerit,ina qualis appareat,omnino illa ta. men inaequalitas aequabiliter perpetuo regenda. Difficile eri proprie communia dicere: tuas Rectius Iliacum carmen deducis in actus,
Quam si proferres ignota, indictaapprimus e
Pubhca materies priuati iuris erit, si Nec circa vilem ,patulumcp morderis orbem. Nec uerbum verbo curabis reddere sidus . l Interpres: nec desitis imitator in arctum,
Mnde pedem pro cree pudor vete aut operis lex. Ioniam dictu est, Poetam personas , ueteribus celebratas inducentem,famam sequi,& ab iis, quae de illis prisci scripsere, discedere non oportere: subiungit,difficile esse communia proprie dicere, ita scilicet ea nouo modo exprimere,ut , nullo accepta uideantur.
sed quanquam hoc difficile est,melius tamen esse dicit Iliacum carmen in actum deducere,hoc est fabulas ab Homero, aliisve heroi cis acceptas ubi accommodare,& in scenam deducere , qu&m no/uas confingere. regulamque tradit, qua seruata, fieri potest, ut publica priuata fiant, hoc est,communia propria. nam sic libentius abasis accipiemus,quae nostra feri posse confidimus. ea uero est eiusmodi, ut nouus fiat fabulae ordo, & alio modo res disponantur. Noc illud nobis sit curae,ut uerbum uerbo reddere tetemus: quod si di interpretes faciunt. Ex quo praecepto constat,cum aliquid ex
heroico carmine in Tragoediam transferre uolumus, eorum, quae
in eo sunt,siqua in Tragoedia esse praetermitteda. nam qui aliqua communia,& iam uulgata sibi propria essicere uolunt, non ea sunt lege adstricti, ut ne latum quidem unguem ab eo , quod imitantur, discedere nequeant:quinimmo,quae extra fabulam ad eam ampli fiὸ candam,ornandamque admota sunt,ut lubetimulari possitnt;ita ut ingeniose
370쪽
ingeniose quoddam addere,quoddam etiam praetermittere non sit absurdum . Illud tamen in primis obseruandum, ut ordo penitus
immutetur mec eodem nectatur, soluaturue fabula, quo prius nexa,
ac soluta fuit modo; si alia a priori fieri, diciq; debet propria illius,
qui fuerit alium imitatus. Ordinem aute iam uulgatu Horatius uo, cat vilem, quoniam patulus est. exponens igitur quid intelligeret per orbem uileni, addidit patulum. Appellauit autem ordinem uulgatum,orbem: uel pro eo intelligens orbitam , quae uiam tritam significat factam ab orbe, hoc est rota: uel quia ordo rerum nexum signincat, cuius principium finem respicit, ad similitudinem orbi, cularis figurae, cuius initium cum fine coniungitur. Ex hoc autem facile intelligi potest, quantum fidus interpres a uero disserat imi, latore . qui enim uertit, ut interpres, recte munus suum absoluisse non dicitur : nis uerbum reddere uerbo , quoad eius fieri potest, omni studio conetur. Id quoque Cicero in libro de optimo gene,
νε re oratorum sensisse mihi uidetur,esim ait Conuerti enim ex At,aν ticis duorum eloquentissimorum nobiliis imas orationes inter sera contrarias, Aeschinis, Demosthenisque: nec conuerti, ut interpres, M sed ut orator, sententiis iisdem, S earum sermis tanquam figuris, ,, uerbis ad nostram coluetudinem aptis: in quibus non uerbum pro is uerbo necesse habui reddere. sed genus omnium uerborum, vimq;νν seruaui. non enim ea me annumerare lectori putaui oportere sed D tanquam appendere . Verba illa Ciceronis maxime perpendenda
H iunt, clim ait: nec conuerti, ut interpres, sed ut orator. nam s con. uertendo, ut orator, non curauit uerbum uerbo reddere igitur qui conuertit, ut interpres debet curare uerbum uerbo reddere: quam .
uis ob maximam linguarum uarietatem id semper fieri non liceat. aloquin illa particula S E D, rei antea dictae, ut suum munus est. non aduersaretur. Causa autem, cur Cicero duos innuerit uertendi mo, dos: alterum oratorium, in quo non curandum est uertere uerbum uerbo: alterum interpretis in quo id praestandum est, ea, ut nos pu/tamus, est . Nam cum horum duorum modorum, alter oratorem, alter eum , qui scientias uertere profitetur, deceat et ornamenta autem,luminaque orationis oratori stat propria 3 ct haec seruari in lingua, in qua Orator uertit, interdum nequeant, s uerbum uerbo red, dendumst: ideo non est oratori committendum, ut sententiae in aliam linguam a se conuersae. non ea ornamenta luminaque habeant, quae in priori babcbant. nam ctim haec Orationi sint pro pria, necellariaque; si s ne his extet oratio. ne nomen quidem oratio, nis meretur. At cum disputationibus de scientiis ornamenta ora,