장음표시 사용
371쪽
DE ARTE POE. INTERPRETATIO. 3 s
tionis non sint necessaria.sed accessoria,aduentitiaque;ideo quoad fieri potest uerbum de uerbo uertere curandum est: ut sententiae, in quibus omnis cosistit sententiarum uis, quam fidelissime exprimantur .id quod facilius consequimur,s uerbum uerbo reddere curemus. Ut autem unde digrena est, nostra redeat oratio, dicimus Horatium docere:nos,quo pacto poetae imitari debeant: quod non solum praeccptis,sed etiam exemplo sui apertissime nobis ostendit. nam uulgatam iam,communemque factam ab A ristotele,propriam
Poeticam, effecit,sio eam ordine tradens, nec uerbum uerbo ressidens .non enim ei se legi adstrinxit, ut ab Aristotele discedere non posset; etsi de eadem res tiberet : sed multa subticuit; qua mplura etiam addigit: haecque adeo prudenter,ct artificiosὸ absoluit ut non nisi a diligentissimis, ct in Aristotelis Poetica ualde uersatis aliude leges,& praecepta sumpsisse uideatur. Id igitur,quod ab Horatio dicitur,eande materiam posse pluribus esse propriam, ex A ri. stotelis particula Poeticae. Mim. desumptum esse putamus,ubi ait: is Minime uero sortalia conuenit,eandem Tragoediam, sue diuer. iam appcllare a sabula: id quod earum ipsa quidem connexio, atque solutio indicauerit. nam ouod connexionem,' solutionerm uocatri Aristoteles, Horatius ordinem dixit. scut illud: tuqueis Rectius Iliacum carmen deducis in actus, is ex eo sumptum uidetur,quod dixit Aristotcles particula xxm. At is uero ipse Homerus, quemadmodum praecipue heroicus fuit solusia enim hic non modo recte.sed actionum imitationibus reserta po is mala condidit sic etiam Comoediae normam primus tradidit, nonis quidem probris,sed ridiculis in actuum formam collatis. Nec sic incipies, ut criptor inclicus olim:
Fortunam Priami cantabo,'nobile bellum.
Quid dignum tanto feret hic promissor hiatu .
Parturient montes, nasietur ridiculus mus. i ii Qitanto rectius bic,qui nil molitur inepte: , ,
Dic mihi Musa uirum, capta post tempora Troiae ,
Qui mores hominum multorum uidit, uncis. : .,
Notismum ex Iul ore , cd ex fimo dare lucem
Nunc asserens Horatius exemplum Homeri, vatum omnium auctore Aristotele praestantissimi,& Cyclici poetae cuiusdam ineptibsimi, qualenam esse debeat carminis genus,quod operis initio con
372쪽
uenit, monet: quod neque turgidum, neque humile nimis, sed mωderatum ac temperatum esse Oportere dicit. De hoc autem praxe.pto,quoniam artis est metricae, nil habetur ab Aristotele. quae enim huiul modi iunt artis,a Philolopho in Poetica ut ita dicam ) suppoγnuntur: atq; ob id etiam de quantitate syllabarum nihil meminit. iblud tamen crediderim muris exemplum , qui, rem exiguam ac parauam significare tolemus, hic ab Horatio positum,cdm ait:
,, Parturient monteS. nascetur ridiculus mus:
is sumptu fuit ab Aristotele particula. vi. in qua sic legitur: Ad haecis Epopoeicam imitatione,qualiscunque fuerit, no unam omnino esse, is argumento sit,quod ex hac qualiscunque fuerit, Tragoediar semper ,, plures exeunt. quare si unam isti fabulam composuerint, necesse est ,, earn,uel breuem nimis, instarque muris caudae apparere. Iec reditum Diomedis ab interitu Meleagre, Nec gemino bellum Troianum oritur ab ovo. Semper ad curetum foranat, Er in medias res Non secus, ac notas, auditorem rapit: π piae
Desperat tractata nitescere posse, relinquit. Docet Horatius hoc loco , unde epici poematis exordium duci debeat quod scilicet non debet esse nimis alte petitum . idque Ho/meri exemplo declarat,quem uerd cxemplum omnibus esse par est hic enim semper ad euentum testinat: hoc est ad rei exitum properat: ct in medias res, uelut notas auditore rapit. Haec uerba cumis ait: temper ad euentum festinat, declarant illa alia: ,, Nec gemino bellum Troianum orditur ab ovo. i . nam incipere P mediis rebus, non autem ab ovo,est ad euentum se. ,, stinare. Cum autem ait: ct in medias res,, Non secus, ac notas, auditorem rapit:
innuit medium illud, unde poeta exorditur, ab eo accipi, tanqua no tum: quod Virgilii testimonio comprobatur,cum inquit: Vix e conspectu Sicular telluris in altumia Vela dabant laeti, ac spumas salis aere ruebant. ecce quomodo, ut notum ponit Virgilius,istos ex Sicilia nauigare: deinde reliquum actionis illius persequitur. Desumpta autem vide. tur haec pars ex Aristotelis particula. cov. in qua ita ad uerbum ,, scriptum est: ob id etiam prae caeteris diuinus Homerus uideri iureia debet,quod bellum quidem alioqui principio, medio, fineque con- stans,totum scribere minime est aggressus squidem uel nimis m, is gnum euasurum,atque adeo perceptu dissiciae existimauit: uel f ad ' l
373쪽
ν, iustam magnitudinem perstrinxisset, inculcatum nimia uarietate a futurum.Nunc uero eiuς rectὸ una dii taxat parte suscepta pluribus,, in ea epi diis usus est . Addidit autem Horatius ex suo, Nome rum ea in sua narratione praetermissse, quae tractata nitescere ponse desperabat. sunt autem eiulmodi uiles quaedam actiones,atque exigui momenti. tque ita mentitur ,'sic ueris Asa remiscet,
Preno ne medium, messio ne diserepet imum.
Monet Homeri exemplo Horatius poetam res salsas ac menda/cia comminisci debere,ut neque inter se dissentiant, neque ueris illis , quae in poemate fuerint, contradicant. ct respondet hic locus. XXm .et. XXXIIII. particulis Poetices Aristotelis, in quibus sicis scribitur. Homerus uero pra cipue alios docuit,quo pacto menda.
is cium ipsum dici oporteret: quod prosecto paralogismus est. Existiis mant enim homines, cum hoc ipso existente, siue facto , hoc ipstimis fiat,s posterius st,etiam prius esse,uel fieri: quod quidem menda. is cium est . sed ob id sane mendacium primum est , qu bd alio quo/,, piam existente,hoc idem esse,uel fieri necesse st:s quidem cum hocis uerum esse sciat,anima nostra paralogismo colligit, etiam primum is esse uerum. Cuius exemplum ex Niptris sumi potest. Itemque fieriis quae neutiquam possunt, modo uerisimilia snt, potius quidem eli/,, genda esse,quam quae minime uerisimilia: licet fieri possint. Sermo is nes quoque ipsos adeo non ex parte rationis expertium costitui de/is bere,ut etiam nihil,quod non summa ratione praeditum si, conti. neant. si uero secus fiat,extra ipsam fabulationem saltem sit.
Tu quid ego, Cr populus mecum desederae , audi,
Sipla oris eges aulina manentis, que
Sesuri, donec cantore I splaudite, dicat:
tituris cuiusue notandi sunt tibi mores, . . MIobiIbusp decor naturis dandus, Er amis. .
Reddere qui uoces iam fit puer, er pede certo Signas humum, g Et paribus colludere: er fra
Colligit, acponit temere mutatur in horas. Imberbis iuuenis tandem cistode remoto
Gaudet equis, canibus 3, Cr aprici gramine campi, . meus in vitium flecti, monitoribus V Cr, - . Villum turdus proviser,prodigus omis, Sub iis,cupidus, er amata relinquere pera . Conuersis Digiti od by Corale
374쪽
nursu riudus aetas, animus p virilis Quaerit opes, amicitias : infrint bonori: Commisisse cauet, quod mox mutare laboret. o Multa senem circumveniunt incommoda ruesquod Quam it, inuentis miser ab net, ac timet uti:
Vel quod res omnese timide, gelido min frui, Dilator ,sse longus, iners, auidus p Iuturi, Difficilis, querulus, laudator temporis acti
Se puero, censer, castigatorup minorum. Multa erunt anni venientes commoda secum: Multa recedentes adimunt: ne forte feniles Mandentur iuuem partes,pumro p umles :Semper in adiun tis, amos morabimur aptis. Cum uniuscuiusque personae,' conditionis rationem habendam esse dixisset Horatius:nuc,ut decorum omnino seruetur, aetatis ma nam statuit habendam esse rationem. Hoc uero quomodo faciemum sit.longo sermone declarat. secundum enim aetatu uarietate, mores quoq; immutari necesse est. Quales autem sint aetatu mores,
Horatium ex secundo de Rhetorica Aristotelis libro desumpsisse
putamus. Respondet autem haec pars. MX. particular Poetices,ini qua dicit. Et sane in moribus, sicut in ipsa rerum compostione, tui necessarium, tum uerisimile eXquirendum est. . ut agitur res in scenis, aut acta refertur. Segnius irritant animos demisia per aurem,
Quam gi sunt oculis jubiecta chias: quae
sesibitradit spectator . non tamen intus e Digna geri, promes in scenam e multat tolles . t Ex oculis , quae mox narret scindi amores. sic pueros coram populo Medea trucidete ,
. ut humana palam coquat exta nefarius L treus: ut in auem Progne uertatur, Cadmus in anguem
Quodcunque oriendis mihisic, incredulus odi. Monet Horatius, quae dignὸ possint in scena geri,non esse reserenda quoniam quae in scenis aguntur, magis mouent,quam quae acta referuntur . non Propterea tamen, quae digna sunt, ut intus geram tur sunt autem huiusmodi, quae parum credibilia sunt in scenam promi debent: ut Medeam pueros trucidare: Prognen in auem conuerti: Cadmum in anguem, ct id genus alia. Ratio uero est, quoniam
375쪽
quoniam incredibilia magis latent,s reserantur, ouΙm si in scenam asserantur . Haec pars ex . cXκxii . particula Aristotelis defiunt. a pia est, cum ait: Sane conuenit Tragoediae ipsum praebere miran/υ dum , magis autem Epopoeiae: quod uidelicet proportione respon-νν deat. ideoque mirandum maxime huic conuenit:quoniam in ea ad νγ ipsum agentem minime respicimus. Porrb,s quis illa, quae de pers D cutione in Hectorem sunt, in scenam asserat, utique ridicula apparei, re fecerit. nam ct illos stare, ct hunc abnuere uidere esset: id quod 3 prorsus in ipsis carminibus latet. Osiod autem etiam Aristoteli displiceant neces .atque cruciatus in aperto fieri, ex eodem Aristotele in colligitur particula. Lotii. cuius haec sunt uerba . Terrificum uerbra illud, atq; miserandum, cum ab apparatu scenae proficiscitur, tum D rerum compostione: id quod multo praestantius, meliorisque ua. M tis est. Q iod uero dicit Horatius: H Segnius irritant animos demissa per aurem,
, , QuΙm quae sunt oculis subiecta fidelibus ex Aristotele colligitur particula . o LMi . ubi inquit: Virdm ue/ro melior Epopoeica imitatio st, an Tragica,dubitare aliquis poterit. Etenim si illa melior, quae minus inuidiosa : huiusmodi sane est, quae ad meliores sit spectatores:manifestu quidem,qubd illa,quae cuncta imitari uult, magis inuidiosa est: ut quae parum sentietes, nismulto motu moveantur,excitare debeat.
leue minor quinto, neu sit productior actu Fabula, quae posci vult, er spectata reponi. Nec Deus intersit, niMi dignus vinice nodus
Agit hoc loco Horatius de partibus quantis fabularum, quae in
scena aguntur: easque ita diuidi uult, ut tantum quinque actibus constent. Proportione autem respondet haec pars. iiii. particula: Aristotelis. Caeterv inquit)tragoediae partes,quibus tanqua formis M uti nos oportet, superius expotuimus: secundum uero quantitatemo discretam,atq; in quas secetur,singillatim hae sunt: Prologus, Epi λD diu. Exodus, Choricum. Chorici uero alterum mobile, alterum staγD bile. sane cunctis haec omnibus communia: propria uerb ea, quae ad
D scenam pertinent, ct comini. Videns igitur Horatius Aristotelem egisse de partibus, quae ad quantitate discreta pertinent, Illu imitari uoluit: quare de eisdem quidem ct ipse tractat, modo tamen alio. Clim autem Aristoteles explicate poematis heroici partes quantas non assignauerit, nihil quoque Horatius de eis dixit: ut hinc aperte
376쪽
cognosci possit, illum omnia sere, quae ad hanc artem spectant,ab Aristotele sumpsisse. Plec quarta losui persona latore Vult Horatius tres ad summum in scena personas inter se collo. quentes induci. quod ut docte, ita uere dictum esse ex Aristotele
Iarticula. XXVI. confirmare possumus. inquit enim : Tunc enim hi, rionum numerum,ex uno uidelicet in duos, Aeschylus primus au. xit,& ea, quae circa chorum sunt, imminuit, sermonemque primarum partium instituit: quos Sophocles ipse cum scenae ornatu ad tertias usque produxit. Quanquam ct dictum hoc Horatii ita in . telligi potest,ut non quartam prorsus personam a scena reiiciat,sed pauca admodum illam loqui iubeat . atque adeo dixit, nec laboret: quas dicat,non multum lo quatur. Moris partes chorus, officiami uirile
Defendat: neu quid medios intercinat actus, Quod non proposito conducat, cir hamat apte. Ille bonis Auearp, Cr concilietur amicis: alias, amicta
Et regat iratos, Cr amet peccare timenteis.
Ille dapes laudet mense breuis: ille salubrem Iuntiam, leges V, Cr apertis otia portis: Ille tegat commissa, Deoso precetur, Cr oret, me redeat miseris, abeat Iortuna sperbis. In excusis codicibus bifariam carminis huius principium legi tur: nam Auctoris aliqui, Actoris alii habent. Si quidem sententiam sequamur postremam , sc Horatium intelligendum credi/derim, ut iubeat chorum actoris partes tueri debere: hoc est . illi personae, quae fabulam sustinet, qualis nimirum in Oedipode Tragoedia Oedipus est, adhaerere . sc enim boni,ac prudentis uiri munere chorus iungi dicetur. Si uero legatur Auctoris, sensus erit, chorum auctoris, id est, poetae uices subire oportere: ut quod in heroico carmine poeta facit, ni uirtutes interdu extollit, uitia da/nat,aut id genus alia efiicit,id chorus prestet.Nobis aute potius uidetur hoc secudo modo legendu,ob Iulii Pollucis uerba libro quar
Sed quoniam in Tragoedia chorus interdum unius personae mu/nere fungens loquitur, interdum uero canit, de duobus istis choari ossiciis Horatium locutum existimarem : de choro quidem loquente, cum ait: ossiciumque uirile Defendat.
377쪽
Dessendat: de choro autem canente , cum ait: neu quid medios intercinat actus,inaod non proposito conducat. ct quid intelligat per ossicium uirile declarat, cum inquit: Ille bonis faueatq; θ concilietur amicὸ: ct quae sequuntur. De choro uero canente uult,ut eius cantus si rei,de qua in Tra. goedia agitur,accommodatus. Est autem di hic locus ab Aristoteletumptus particula. xcvi. ubi ait. Chori summam penes unu dunta/xat ex histrionibus esse oportet,totiusque partem esse:uti autem cocertationibus, no sicut apud Euripidem,sea scut apud Sophoclem. reliquis uero concessa ea potius stat,quae ad susceptam pertinentia . . bulam , quam quae ad aliam Tragoediam : quapropter intercalare . concinunt. Huiusmodi sane rei initium ab Agathone sumptum. Atqui quid nam differt inter canere intercalare, locutionem ue i, , lam,quae aliud ex alio nectit, integrumque episodium ETibia non, ut nunc, orichalco vincta, tubael emuti,fedtenuis , implexqν , raminepauco spirare: Cr adesse choris crat utilis: atque
Andum Pista nimis complere sedibusviv.
Quo sane populus numerabilis, utpote paruus, Et rugi, cariusp, uerecundus p coibas. Postquam coepit agros extendere victor, Er urbem Latior amplecti murus , uino diurno Placari Genius feriis impune diebus, accessit numcris , modi sp licentia maior. Indoctus quid mi aperet, liber laborum, L .. Iicus urbano confusis, turpis bone Io Sic priscae motum , luxuriam addidit arti Tibicen, traxit φ uagus per pulpita ue tem.
Sic etiam fibus voces creuere fluem, '.
Et tubi eloquium insebium facundia praeceps: Vribunique sagax rerum, er diuina sui stri Sortilegis non discrepuit sententia Delphis. . Damnat Horatius suorum temporum luxuriam, quod scili/cet lasciue nimis auribus indulgerent: unde tibiis , non ut amtea simplicibus, sed orichalco iunctis utebantur , ita ut sono ti/biae pene tubam aequaret. Damnat item luxuriam motus cantus, ct uestium ; quam poetae uulgi auribus inserui egres addiderunt.
378쪽
Tragoedia quoque, cum non tibia, sed cithara uteretur, ipsam tu, xuriam adauxit: plures nimirum & lyrae chordas admouens: quas 1eueras uocat; quoniam spectaculis tragicis adhibebantur. Tragici praeterea insolitis loquendi modis uti coeperunt,tententiasque oraculis similes suis poematibus inserebant: rati sbi rem feliciter cessi, ram,si eorum scripta sermonis nouitate,sententiisque grauibus essent reserta . Hanc Horatii partem non ad praecepta seorsum , sed ad carpendam Romanorum luxuriam spectare iudicarem. iccirὸ eo parti huic nihil in Aristotelis Poetica respondere censerem: nisi dicere uelimus ea in parte, clim Horatius ait: , Et tulit eloquium insolitum facundia pra ceps: Ariphradi , de quo Aristoteles .c XX et a particula meminit, , assensilla : cum inquit : Ariphrades praeterea carpebat tragoe/, dos, perinde ac in Tragoediis suis his uterentur , quae in conυ, muni sermone diceret nemor ut id est.domi, bus ab , prd ab domibus. caeteraque huiusmodi. Putarem autem hanc potius esse in Romanam luxuriam inuectivam , qu am ut in hac parte de dramatum incremento loquatur : quoniam infra tum de origine, tum de augmento Horatius aget, tim ait:. Ignotum Tragicae genus inuentile Camoenae: st quae sequuntur. Camine qui tragico vilem certauit ob hircum, Mox etiam agriales Saoros nudavit: er
Incolumigravitate iocum tentauit: eo, quod Illecebris eras, ergrasa novitate morandin
ectator ,functus φ sacris, er potus, er exlex.
Verum ita riseres, ita cpmmendare dicaces .
Conueniet Sauros, ita vertere Ieria ludo: Ne, quicu ae D s. quicunque adhibebitur beros, Reguli connectus in auro nuper, Cr oram, gret in obscuras humili fremone talernas: ut dum uitas humum , nubeis, Cr inania capter urire leueis indigna Tragoedia uosus: . .
V sus matrona moveri tufa diebus, Intererit Saoris paulum pudibunda proterais.. Pergit Horatius declarare poetas, ut Romanos spectatores, qui erant imperiti , ct compotationibus indulgentes,possent ad finem usque tragicae actionis detinere , Satyros in Tragoediam indu/xiue, sicque Tragoediae seueritatem ioco temperasse. Verum, cum
379쪽
DE ARTE POET INTER PRPTATIO. 3 cs
Horatius nos doceat, quomodo risores in Tragoedia inducere dobeamus, eos a Tragoedia reiicere non uidetur; si modo caeterarum personarum dignitas non minuatur. Comparatione autem matro
nae iussae diebus festis moueri,parce risum in Tragoediis excitari liscere admonet. Haec pars. XXVu. particulae Poeticae resp5det, ubi lo quens Aristoteles de Tragoedia,inquit: Ad haec ad magnitudinem ab exiguis fabulis.& ab ridicula dictione, Satyris excluus, ad graue habitum prouecta, sero tandem quieuit. Satis ex his uideri potest, quomodo pars haec Aristotelis huic Horatii loco respondeat. do. cet enim Aristoteles per ea quae diximus, quando Satyri , Tragoe dia fuerint exclusi: Horatius autem .quado primum inducti fuerint.& hic est elegans imitadi modus: quoniam de eade re, de qua Aristoteles, etiam Horatius pertractat, sed diuersimode. Illud aute Πολυ ratii,cum inquit: uilem certauit ob hircum, ad uerba Philoso 3 phi. XUX. Poetices particulae respexisse uidetur, ubi ait: Longitudi/υ nis autem praefinitio, quantum ad ipsos ludos, planeque ad senium ,, spectat,minime artis est . Etenim,si in ludis haberi centum Tragoe/i, dias opus fuerit, utiq; ad Clepsydram,ut olim non semel factitatum H dicunt, haberi poterunt .ct particulae. Lui. in qua haec habentur: ri Etenim in huiuscemodi certaminibus, dum fabulas plus aequosae ν, penumero producunt, legitimum ordinem peruertere coguntur. Non ego inornata, dominantia nomina flum, minas, Pisones Saororum friptor amabo: Nec sic enitar tragico differre colori,
Pt nihil intersit, Davusne loquatur, an audax Athias , uncto lucraria Simone talentum: cu los ou lusis Dei Silenus alumns Ex noto sictum carmen sequar, ut sit bt quiuis mi a Speret idem det multum, ' Iruit laboret '. is idem . tantum series ,run Iurat pollet, r o si Tantum de medio semptis accedit honoris.
Quoniam sua quoque decens locutio Satyris est tribuenda, doὸcet hic Horatius non debere nos, m Satyros exprimimus,uer bas nominaci ue inornata assectare , seu dominantia , hoc est,com.
munia & uulgaria . nam, quod sorte quispiam putaret,rudem at/qge lucompotitam prorsus esse deberea Satyrorum locutionem la Horatio non placet. Huic autem parti, quid in Aristoteler spondeat, quaerendum non est; quandoquidem Satyros a Tragoe/
380쪽
64 VINcENTII MADII IN HORATII LIB.
dia seclusos suisse dixit. Verum quod Horatius dixit: is Ex noto fictum carmen sequar, ita explicari posse credid rim: quod scilicet in reprimendis Satyris, notis quibusdam carmini.
bus, aliqua tamen ex parte immutatis, nonnulla scilicet demendo, atque in eorum locum Satyris Congruum aliquod reponendo, nos apte uti pol Ie admoneat. quod, quanquam factu facile uideatur,ex perienti tamen dissicile admodum apparebit. nota enim carmina, parum immutata atque ficta, quantum risus saepe soleant excitare,
nullus est qui nesciat. Et quoniam haec pars, quae de carminibus cli, ad metricam facultatem spectat, nil mirum sit, si quicquam ei in
Aristotele respondens non inueniatur. Slusue deducti coeant me iudice Fauni, te uelut innati triuijs, ac pene fi Us,
2t nimium teneras iuuenentur versibuS GIuum, ut immunda crepent, ignomimosep dicta.
fenduntur enim quibus est aequus C pater, Cr res: Nec ,si qui acti ciceris probat, Er nucis emptor,
l m aut in . Monet Horatius, Faunos haud quaquam inducendos eskemina, te nimis loquentes,aut immunda inhonestaque uerba dicentes quanquam aliquid huiusmodi illis etiam concedi posse non neget. Nullum autem in Aristotele locum huic parti respondentem repe riri,ex antedictis patere potest. Sllaba longa breui I fecta , vocatur Iambus,
Des citus unde etiam trimetris ac Vcere in sit x Nomen Iam is, cum os redderet ictus. Primus ad extremum similis siti: non ita pridem, Tardior ut paulo ,grauiorφ veniret ad aureis , Spondeos IIubiles in rura paterna recepit i a
Gommodus, er patiens: non ut de de secunda ii I. Oret, aut quarta socialiter. H π in cci Nobilibus trimetris apparet rarus, rint.
Meminit hic Horatius de pede iambo:quonia Satyri mordebant:
pes autem hic maledictis aptus est, ct maxime dramatibus conueγmt: de quo Aristoteles in . XXVIii. particula. Uerum quod hic abis Horatio dicitur. XX.particulae respondet,esim ait: Heroicum ue is ro carmen ra ipsa quidem experientia congruum esse apparuit. i. Q Etenim