장음표시 사용
491쪽
ferre scribit, quando obstruunt ac onerant . Lipo in miana vero, quando nihil tale efficiunt, sed duntaxat in causa sunt, ut aegrotates resoluantur. Ut hinc pateat,li-pothymiam spirituu esse resolutione: syncopen autem virium lapsiim,eo quod spiritus corrumputur, aut quia meatus obst ruuntur, quorum alterum fit a putridis humoribus, malignis qualitaribus, ac venenatis: alterum, quum spiritus c'ncluduntur,atque ne ad partes corporis derivari possint impediuntur. ἀπαργαίωσις malum est,in quo propter lactis redundantiam mammae tum factae ita distenduntur, ut copiam hanc vix ferre queat. Sρόμωσμ vitium est, in quo lac in mammis grumescit,&in casei sormam transit. Latinis grumescentia lactis
Vitiorum ventriculi explicatio. CAP. AE V I II. Αρλακή & καρλαλγια, Graecis oris ventrDculi dolor, morsiis,&punctio existit. Si- . Κ quidem prisci os vetriculi, ut sin. .aphoris Com. I .& lib. s. de labo. locis ca. F.&lib. r. de placitis Hipp. & Plato. multisq; aliis locis testatur Galenus, καρδiis, id est,cor nomin runt, quod nimiru in consensum cor ipsium rapiat. Via-tium hoc Hippocrati alici nomine καρδιωγμὸς, id est,eordis morsus dacitur Vterrare plurimum costet medicos recentiores ac barbara sectantes medicina, qui Cardi 'gmon pro cordis palpitatione usurpant. Oξ Hα Grucis non est,nisi id quod acidum ructum Latini vocandis Acidus autem ructus is est, qui acidum praesesert sapo rem: qui ut lib. 3. de sympt.causis capJ.autor est Galems ubi cibi a frigore aut pituitosis humoribus in ventri
Culo CorruptantuT. M. ι ους Teuακου, vitium est,quod Latinis ab ardore quem excitat,ardor stomachi nuncupatur.Sentit nanq; is,qui hoc malo labora Galeno lib. 8. de copo.medica. Iocs.cap. 3. teste, multum in gula re ventriculi ore ardorem & calore. Germanis der odi vocatur. Κρωμα, Galeno sect. 4.aph. Com.II:autore,aestuo
est ventriculi .is vero accidit, ubi flauabilis in ventriculi tunicis esseruescit. Differt itaq; ab ardore,quod is ad gulam & os ventriculi. illud aute ad ventriculu pertineat.' Ampiat ciborum est omnimoda auersio, quam Latini. - appetentiae
492쪽
appetentiae amissionem, S abolita appetentia appellat. Hippocrati alio nomine αποσιουια nominatur. K--δε, Aestis. tu contrarium abolitae appetentiae malum est. eo naq; C - ἰlaborantes, appetentia cohibere neque ut . Quapropter qpete in cibis ingerendis modum excedentes, eorum copia i a.
grauati,illos paulo post euomui, atq; sic leuati rursus se
explent,ac iteru ad vomitum,perinde atq; canes,reue
tuntur, unde Latinis haud secus atq; Graecis canina a petetia dicitur. Βωλι Graecis nihil aliud nisi ingente talis . vehementemq; famem signiscat. pu enim particula aliis adiecta vocibus,earia significationem auget. Κια-r vitiuest, quod mulieres vitiosis resertas humoribus in sestas, grauidas praesertim. Appetunt vero per hoc maxime
acida & acerba, nonnunqua etia acria,interdum hi moliam terra,creta,testas,extinctos carbones, aut alios ve-Jementer absurdos cibos. Latinis pica nuncupatur a va . rietate huius auis plumaru, vel quod haec ipsa hoc malo saepenumero laboret. Avι- vitium est, in quh nulla penitus ciboru fit alteratio,sed secundu omnes qualitates,tales permanent,quales assumpti sunti Latini crudi- Couit M. tatem vocant. Δυασάψω fit, ubi in aliena qualitatem cibi irpermutantur. De prauatam alterationem & concoctio- Μ nem Latini nominant. Βραδυ π riae est,quado cibi in qualitatem animanti familiarem sed longiori tempore,& pD vix permutantur. Latinis tarda c5coctio dicitur. Niti lae, N irritus ad vomitiones conatus ex illit. Latinisq; nausea Styram ovocatur. Δεσμος, motuq existit ucti iculi deprauatus,qui . -est ueluti eius conuulsio, ab expultrice facultare noxia extrudere cupiente excitatus . Neq; temere adieciu est, ' veluti eius conuulsio: non enim absolute couulso est.
quod ii csolis mustulis accidat. Verum neq; vetriculus ipse,neq; ipsius ostiolum musculus est igitur conuulsione corripi nequit. Litinis singultus nucupatur. -, ueritη Ροέργvirium est lapsus,vitio oris ventriculi euenie q. so kh χολέρα immodica est v ctriculi perturbatio supra infraq; erumpens . vel clarius, est excretio insernὸ per ventre, Gρlar uperneq; per os euomitio. Plinio aliisq; Latinis Cholera dicitur. Barbaram sectantes medicinam, cholericam ct choli ricam passionem appellant. Qui hoc assciuturimalo, Graecas χολή i iv,Latinis aute Cholerici nomiLia D F nantur.
493쪽
nantur. Per cholericos itaque nequaquam,ut solet vul- gus medicorum , biliosos, sed eos potius qui iam dicto Caeliaceo o malo laborant,Latini intellexerunt. Κοιλιακη,non omnis fluxio ventris graecis propite vocatur.Neque enim . . . ubi crudi cibi inferne prodeunt, neq; si corrupti, & in alieni quὐlitatem mutati exeunt, coeliace nuncupatur: sed quum leuia liquidaq; admodum egeruntur, ventriculo prae imbecillitate cibos concoquere nequeunte... in .i Cornelius ta inen Celsus lib.4.cap. I a. secus atque gr cilianc usurpat. Nam in hoc villo ventrem indurescere, e doloreq; cruciari, aluumq; adeo nihil reddere scribit, ut ne spiritum quidem transmittat. Vitiorum intestinorum emirratis . c A P. XIX. Diἀν- iasiola, copiosus est sane exulceratione &rhaea. phlegmone alui fluor. Latini Diarrhoeam, Δ appellatione a graecis mutuata,nominant. Interpretes aliquot Latini profluuium a Uenis ui voLant. Aliso, αν cis,ut nomen ipsum Via. satis indicat,vitium est,in quo propter intestinorum i uorem cibi non retinentur,sed priusquam permutati nem S persectam concoctionem admittant,dilabuntur, eaq; qua allii mpti fuerunt forma,eiiciuntur. Hinc Latimsenteis nis rectissime leuor intellinorum appellatur. Δυσεντη, ια, via. proprie In testinoru exulceratio dicitur. Latini difficul- Tormina talem intestinorum vocat. Celsus I b. .ca. Intormina, non alia haud dubie de causa, quod in eo malo intest, Cruenta na vehementissimo torqueantur dolore,nominat.Crud sente . entae autem dysenteriae Galenus lib. 3.de sympl. cau .ca. ria qua- 8.quatuor recenset species. Prima in qua sanguis,pro- Dors - pter aliqua partem corporis p r ci iam,verbi gratia,crus, cies. aut prioris vitae exercitationem intermissam,certis circuitibus excernitur, ut fusius in Comentarijs nostris siuper libru Galeni de labo. locis quintu ostendimus. Alte '. ra,in qua sanguis aquosus, hoc est,aquae, in qua cruentae ac recens mactatae carnes sunt ablutae limilis, deiicitur.
Tertia,in qua & nigrior & splendidior co,qui naturalis est sanguis excernitur. Quarta, in qua paulatim Mare-uibus interuallis,nonnunqua syncerus, nonunqua etiagrumosus
494쪽
grumosus cum pure sanguis, vel rametis intestinorum, repenumero etia densum stercus cruentis stultis resipersum,deiicitur. Atq; ea est, quae proprie, ut diximus, dysenteria nominatur. TMνωμαι assidua est,& quae disiarri Tin
euitariq; nequit desidendi seu egerendi cupiditas, qua ta smos.
men nihil,praeter modica cruenta, vel mucose,egeritur. Sic dicta eliso ους quod est conari. Latinis tenesmus,barbaris nostri temporis medicis tenasmus numcupatur. Κ Γλειή οδαύη, dolor est, qui in laxiore intesti- Colicis no, quod graeci r κωλον dicitur, excitatur. ειλιοι vitium dolor. est, per quod in tenuibus intestinis grauissimi & letha- - - Ies dolores nascuntur. Ita a doloris circumactione vo- Catum. ἀλω, Θ enim circumuolui & circumagi signi si Conuo
cat. Hinc rectissime Latinis conuoluulus& voluulus uulus. nominatur. Alio nomine graecis appellatur, chorda- quod chordae instar in hoc malo intellina conuolui vi- psos.
deantur. Barbaram excolentes medicinam, Iliacam pasisionem vocant. Lumbricors,quos graeci nun- Lumb ἱ-cupant,tres in uniueisum sunt disterentiae. Una teretum corii tria seu rotundorum: altera latorum: & tertia eorum,quos gGrera. astarides nominanti Teretes lumbrici a sorma,quae omnibus perspicua est,dicti sunt. Nam secundum crat situ- Rotundudinem rotundi sunt longitudine vero palma res, & n nunqua longiores,aliisq; frequentiores. Graecis . λωρις γογγυλα appellantur.In gracilibus plerunque intestinis consistunt',&ventriculum subeunt, ideoq; crebro per .
os rei jciuntur,quibusdam etia e naribus redduntur. Atque hoc quidem lumbricorii genus insantibus pueris,atq; iis,qui ad pubertatem ia accedunt peculiare est. Lati, qui G circi & ka iiii quod instar fasciarum & Liti, institarii lati & lonsi s ni appellantur. Hinc Latinis In - In Maeositae&fasciae vocatur. Taeni vetia nominatae sunt,quod Fascια. per tota conuoluti extenduntur intestina ac veluti corona quae itidem Graecis in νιὰ dicitur, in seipsis ducuntur. Incredibilis interdum sunt longitudinis . Na vi lib. 11.cap. 3 3. testis est Plinius,tricenum aliquando pedum vita sunt, aliquado etiam plurium . Aoseim tenues & Assaria breues, vermibusq; smiles lumbrici sunt In recto inte- desosino & inani extremo magna ex parte inueniuntur. Haec animalia ventris Hippocrates uno nomitie
495쪽
FI-οm appellauit. Αιμο ροίδες venaru in sede partim a porta,par rhoides. tima caua vena ortaru explicationes ac dilatati s sunt, Caeca. a crebro sangum is defluxu sic nominat .Harum quidualiae sunt caecae, quae nimiru intumescunt,& nihil aut paeserta. ru admodum sanguinis excernunt. Aliae aperil,quae icilicet certis quibuidam teporibus panduntur, & sangui Maria- nem emittunt. scilIurae sunt, quae in musculo des . anum claudente, quem σφιγκτῆρα Graeci nomina aut in ' circulo & extrema ani corona fiunt,similes iis,quq in la, biis ob Boreae asperiorem flatum accidui. Latinis rimae Conriti- sedis dicuntur. Κονδυλιηιατα nodi sunt,& ca Iosae excremata. tiones, vel verius eminentiae siue excrescentiae sedis iii callum coactae: vel sunt, rugae circa anum intumescetes. Reduplicatis enim ani corpusculis, ruga quaedam praeter naturam insurgit,& intumescit Cum enim sinuosiussit anus, rugas annexas habeat necesse est . συκον, iube culum in ano est ulcerosum, rotundum,subdurum,ru-Ficus. bicundum,&dolorificum. Latini ficum S mariscam noMarasca. minant. Hinc est illud Iuvenalis, Caduntur tumida medico ridenta marissae. Proinde plurimum errant interpretes Latini , qui ha morrhoidas mariscas interpretantur.
Vitiorum iecoris expositio. CAP. xx.
recisors --ECi No Ros I; quos graeci ἡπαταο uocant, Galeno lib. s. delabo.kKis cap. 7-I teste, dicuntur, qui iecoris facultates im- . becillas habent. Vinc, sint tecinorosi,nisi quibus iecur amissa aut languente facultate sua irritas proprias lanctiones obtinen et iasi nullus ge- neq; dolor,nem tumor illis adest.Kαχ ξι Latinis malu v
-- habitus corporis appelIatur. Is vero est, in quo alimetis omnia corrupuntur. Hic aquaru cutem subeuntiu prinIriura . Upium existit. ικουιροι bilis modo flauae, modo nigrae peduniuersium corpus estusio est. Sic vero Graecis hoc vitiu-ὶ, est appellatu ab aue,quae illis Latinis uero galbu-Ia nuncupatur. Haec enim si pectetur,malum sanari,&. auem mori tradunt. Vet,ut aliis placet,ab aue,quq Aetios
Graecis,Latinis nutuus uocatur. Quippe oculi hoc. tio
496쪽
eio linorantibus miluinis oculis smiles,hoc est, auricolores, uidentur. Vel a mustela sylvestri,quae itidem aum colores habet oculos, & Gramis rustii, Latinis uiuerra . . . 'diruitur. Atqui parum refert, unde icteri a pellatio de- . ducatur, modo res ipsa cognita sit, perspectumqde habeamus , icterum non esse, nisi bilis sustu sionem. Latinis alio nomine regius uocatur morbus, quoniam mul Reb mm, quod genus potionis in regum deliciis erat, curabat morb-tur. Vel quod eo correptos ni alo,& lecto Sc consavicultiore, udis & lasciuia uti perutile sit, per quae mens aegrotantis exhilaratur. A Cornelio Cello aurigo nun Aurigo. a Cupatur, ab auri haud dubie colore,quem bilis per uniuersum corpus distii sa refert. Sunt, quibus arquatus Arquat nominatur,quod coelest is arcus similitudinem, si colo- irem eius respicias, habeat. ψ, malum eis quod La H δεσι. tini aquam inter cutem appellant. Eius tres sum spe-rcies. Vna Graecis αμίου- uocatur, & fit, ubi inter per Lucite . tonaeum membranam & intestina, plurimus aquosus. i . . Ihumor coaceruatur. Ita vero Graecis nominata est Mquod ασκου , id est, utris modo locus, qui inter perito naeum di intestina est,aquoso humore impletus sit . L itani aquam inter cutem utricularem nuncupare posmsent. Barbaricae medicinae cultores corrupta unius li- erae adiectione uoce, Asclitem appellant. Tvμπώιτηε
& hydropis species est, qua flatus N spir: tus
superuacuus plurimus in praedicto uentris loco coaceruatuν Hoc autem modo a tympano,i omnibus notissimo instrumento,nominata est.Si enim uenter pulsetur, tympani instar sonum edit.Tertia species, Ma dirae Anafar λ οφλεγμιτια dicitur. Fit,quoties per cic uniuersam corporis molem humor pituitosus sese minatur, adeo ut instar spongiarum aut papyri, uniuersa Caro permadida& laxa appareat. In hac itaq; totum corpus intumescit, ac mortuo simile euadit. ααλ ικοι Grae Linincis proprie nominantur, quibus lien, obstructo obseptoq; in eo melancholico excre-- 'imento,aut propter phlegmonem, induruit. Latinis lic- - - 1 nosi appel- .
497쪽
V Vitiorum renum'vesica enarratio. C A P. xx L
Nepsen Eφ'ιι, vox Graecis bifariam accipitur. H. Vno modo generatim,pro quouis renum N vitio. Altero priuatim , pro renum cum vehementi dolore phlegmone, quandoq; vero etiam dissicili urinae transitu, in quas brosa & arenosa cum modico sanguine excernuntur. Pari modo nephritici sunt, qui vel ex renibus quomo dolibet laborat,vel qui phlegmone renum assiciuntur Diabetes Διαβήαηι, diuturnum est circa renes consistens malum, in quo supra modum aegrotantes sitiunt, atque sebinde . A bibunt, exuberanter iὁ quod biberunt, a sua qualitate
non mutatum, per urinam reddentes. Aliis 60 φει. . i'-ύδεουμσί-δα, id est,aqua inter cutem ad matulam. nonnullis vero διίῆλαμιου iis, hoc est, urinae fluor proflu-
. uiumve nuncupatur.Latini instar Graecorum diabeten Lithiasis vocant.Λιθια, ιι,priuatim renu,aut vesicae calculus Grae-Stra'ν cis existit. Γραννουρὶ e vitium est,in quo paulatim S gutria. tatim urina destillat, atq; assiduam ad mingendum irritationem excitat . Latinis stillicidium urinae dicitur. seria. obuia vitium est, in quo urina aegre & difficulter ex-DURM- cernitur, Latini dissicultate urinae nominant. Ισχου α' at 'ioAE malum est,in quo aegris in totum urina supprimitur, ac Isectaria, cohibetur.Latinis suppressio urinae appellatur. Suppre1 so πιι- Vitiorum genitalium
. Iμοι &ώμustu, vitium est quoddam mascuritaοι-i lorum, Celso lib. I. p. 2 autore,in quo Φ colis glans ita cutis inuolucro tecta est,ivi nudari non possit. Contrarium huic malum est, quando videlicet propter cu-.M. I tem decurtatam, aut retro abactam glans tegi nequit. Perlbia Graecis ανερσιμι σις, imo rectius παρα φιμωσις dicitur.
mo s. Galeno lib. 6. de labor. locis cap. 6. teste , est quum genitale membrum & in longitudine Scin lati- Priapi- tudine augetur,nullo stimulante ad libidinem aut desi-smu . derio,aut acquisito calore. Deducta vero est denominatio a Priapo, que suapte natura huiusmodi pudendum habentem
498쪽
habentem snxerunt & pinxerunt homines. σατυ μασιε sat rudi serui ιασμοι, varie a Graecis medicis usurpatur. Primo, H. pro elesiliantia,quod nimirum hoc malo correpti Satylis smiles sint, vi cap. s. libri de causia morborum testa- υ:zvu rtur Galenus, ubi inquit, In elephantia nasus simus,labra . h. cralla,aures extenuatae,atq; in totum, qui sic laborant,
Satyris similes existunt. Et mules claritis in libello de tumoribus priter natura, ubi ita scriptum reliquit: Hoc si malum quum incipit elephantia intelligit) satyriasinu is et vocant, quia Satyris similes facie redduntur. Dein saty Iri almus, Galeno loco iam citato autore,pudendi exteri . Casionem haud remittente, accedente quada palpitatione denotat. Hoc vero,ut praecedens a Satyris in venerempronis nomen suum obtinuit. Tertio satyriasinus,Galeno ibide attellante,pro ossium circa tepora eminentia S extuberantia siuinitur. Postremo,Galenus in libello de antiquarii vocum Hippocratis interpretatione, saty . . .riasmum prominente glandularum iuxta aures tumo rem elle scribit. 'Minia,est seminis praeter voluntatem, sono citraq; pudendi tentiginem excretio. Vulgus medico- Thara. rum deprauata & ridicula admodu voce Gomorrhoea appellare consueuiti Latini seminis profluuium . O-- Onirogr libidinis S rei venereae in somno imaginatio,se. mos. minisq; per somnum profusio est. Κηληxraecis, ramex Ramex. R hernia Latinis, Barbaris medicinae autoribus ruptura dicitur. Fit vero variis modis, perq, adiectiones rerum opplentium varias etia appellationes accipit.Si enim peritonaeo rupto intestina in scrotum deuoluuntur, ιντε graecis, ranWx intestinorum Latinis nominatur. V bi vero intestina ,pra in inguinibus haerent, βουβων 'λη graecis,inguinalis ramex Latinis vocatur. Quod si otiosus S aquosus humor in parte .aliqua membrana- . . . v Arum scrotum implicantium colligitur, υθ λη raecis, aquosus ramex Latinis nominatur. Quum vero intra tellium tunicas dura increscit caro, graecis, carnosus ramex Latinis appellatur.Si autem omen tu in usi
patui. Si limul cu o inerato intestinu quoq; descendat, ora ἐπιλοεντερικε λη graecis, omenti S intestini ramex Latinis vocatur. V bi ven quae testiculos nutriunt,uaricu mO
499쪽
do repletae glomerantur, Graecis κη ποκηλη, Latinisti ricosus ramex dicitur. in s. Vitiorum Mera expositio. C A P. X X III. Fluo mu Ουι- , fluor muliebris diuturnus, lubris. quo totum corpus sese per uterum expur
P gatiTalem vero speciem id quod per eum.
vacuatur,repraesentat,qualem humor ipse .e in corpore superas. Πνὶξ υTuuκη, uteri ad Myraesca' periora retractio est. Latinis stragulatus seu praefocatiotis teri, uteri appellatur.,Mυλη, Aerio & Paulo testibus,indur Nola. tus est tumor, interim in uteri ostiolo, interim in ipso utero promi nens,ad tactum ferὶ lapidosus, Galeno autem lib. I 4. ther. metho. cap. I 3. caro informis in uter eonsistens ita nuncupatur. Latini molam nominant. iMυνιι ύTἰραι malum est,in quo margines ostii muliebris Praeclusio coeunt,inuicem l , coniuent. Latinis praeclusio uteri di utriri. citur. stimis &-osculi aut ceruicis uteri obturatio, coarctatio, copactio ve est, ab exulceratione vςl ptile Di-ri .. mone indurata praecedente eueniens,qua ea loca tam angusta redduntur, ut virile semen amplius admittant, vel si admiserint,tamen non retineant. Praeter iam com- memorata, multa alia uteri sint vitia,ut est phlegmone,
cancer, scyrrhus, condylomata, rhagades, Sid genus aliarum partium communia mala, de quibus no est cur hoc loco priuatim dicamus, quod nimirum de iis in suri perioribus si dictum, vel saltem in iis, quae sequuntur capitibus abunde tractabitur.
ι . Vitiorum, qua m articulis accidunt, enarrat ita. CAP. xx L ILI.
Andrisis , Pp isu, proprie est ubi imbecillitas in me; mnibus corporis articulis cosistit, humor A que a natura alienus ad eosdem confluit.. Generatim tamen pro omni articulorum Podagra. dolore usurpatur. Ποδιή, ρα, est ubi imbecillitas atque humoris a natura alieni defluxio pe- Ucbias. des occupant. Iσχιαι, grauissimus est dolor, qui iuxta articulum Graecis ἰσχιον, Latinis coxam vocatam, euenit . Latinis perinde atque Graecis ischias dici
500쪽
tur. Iidem tamε una coxendicit appellatione interdum G locum, & dolorem nominat. Barbari decurtata & deprauata dictione Sciaticam, hocq , vitio correptos Sciaticos nuncupant. Rectius facturi,si lichiadicos vocaret.
λεγμονή, vox Gricis bifariam sumitur.GE . neratim pro omni calido S dolorifico cua seruore tumore. Qua quidem in significatione idem Gr cis,quod, σωλο is denotat qua Latine licet inflammatione aut ester Mescentiam appelles. Hac sane ratione erysipelas, hei pes,& carbunculus phlegmones dici possunt. Eom significatu ab Hippocrate, & aliis veteribus hanc uocem esse usurpatam constat. Proprie autem phlegmone, supraeste ruescentiam ct inflammationem, tu morest rubens,dolens, tendens,& tactui reniteris, ut lib. I 3. theri metho. p. I. Galenus docet. V t itaque Latini interpretes hanc di ste ren tiam exprimant,praestat φλόν-, inflimationem interpretari, &alterum tumorem a Gmecis mutuata nomenclatura phlegmonem vocare. ης, malum est, ubi flava bilis sola & pura, nulloq; insecta alio humore excreta, in aliquam particulam decumbit, Latinis, itidem ut Graecis, Herpes appellatur. Quod si bilis haec substantia crassior acriori, fuerit, totam cutem ad Labiectam usque carnem ex dicerat, nominaturq; Gr P cis fres , Latinis herpes exedens. Si vero te-muis,& minus acris calidam fuerit, exiguas pustulas milioque similes per summam cutem excitat, ob eamques militudinε Graecis Latinis herpes mili ris dicitur. Βρυσι- λ ωGaleno li. a. ad Glauconem teste, tumor est ex seruente tenuiq; sanguine conflatus . Vel ex sanquine di flava bile calidioribus, quam oporteat, ni ista nuxio, Latinis sacer ignis nuncupatur. Quod si parum infestet, ac per solam cutem diffusum fuerit vitium, nihil subiectam carnem molestans,quod quidem saepius euenire sole exquisitum erysipelas nominatur. Quod vero subiectam carnem attingit, nequeeT vere
tenui bile consistit, non tantum ery sipelas, sed iam astectus permistus ex erysipelate & phlegmone existit,atq; . E ab eo ,