장음표시 사용
471쪽
nuncupatur. Tertiana rursus bifariam diuiditur: in e qui sitam, synceram, puramve, & nothana, spuriam ve, Tertiana id ertiana exquisita st, ado flava bilis syncera, nul liq; exquisi- alteri humori, permista extra vasa putrescit. Tertianata. vero notha fit, ubi bilis maxima ex parte pituitae come Spuria. sta extra uala putrescit.Tertiana vero utraque est dict , Quotidia quod unum diem intermittant,& tertio redeant Quoi na ex Pt tidiana exquisita est, ubi pituita dulcis extra vase putrest a. stit.Haec Graecis priuatim est nominata, quod Heptati. singulis diebus reuertatur, & accessione habeat. Quod si vero vitrea pituita non tota aequaliter,sed ex dimidio ipsius putrida fuerit, aut aliquae ipsius partes putru
rint,aliquae vero nequaqua, Graecis ηπωλον, Latinis Hopiata febris dicitur. In hac febre simul aegrotantes sebris
citant & rigent, atque eodem tempore per uniuersum corpus, & in omnibus eiusde partibus Galeno lib. 2. dedisse.seb.ca. 6.S c. Io. libri de insquali intemperie teste, ambo, nempe calorem & frigus immodi cum, sentiunt. Partes enim humoris eius putredinc necdum expertu, omnibus venis, vel etiam reliquo corpori comunicatae. O & sparsae,rigo se creant: putrefaciet vero calorem accen-
. dunt. Nihil igitur inim,pituitam hanc, ubi modice pu' trescit,per omnes sensiles corporis partes, per quas mola laui uetur, calorem & frigus inducere posse. Heptatos aute
hoc est, quod blande S leniter calesa-Quarim ciat. Quartana intermittens ab atra b de extra vasa pu na. trestente nascitur.Sic vero nominata est,quod duos integros intermittat dies, & quarto quouis die reuertaqQuinta- tur. Praeter iam dictas sebrium intermittentium specie na. sunt etiam quintanae, sextanae, septimanae ,& nonanae, Sextu , quarum Hippocrates lib. I. Epidemiorum meminit,it Sept/m nominatae, quod quinto, sexto, septimo,& nono die'na. bus invadant,& reuertantur. Hs rarissimae iunt,adeo 'tNoua . Galenus lib.j. Epid. Comm. 3.diserte seribat, se inde vim ab ipsa ado Elcentia septimanum vel nonanum circuis, tum omnino non vidisse,nec clare nec obscure: quinta
Pestilen i nos certe conspexisse obsturos, sed non exquisite aut i μ' I fc aperte, ut quotidianos, tertianos & qartanos. Ex pur
472쪽
uJda pestilentis ac venenati aeris inspiratione oria tur. Nam, ut lib.j.dedisse.seb.cap. s. itellatur Galenur, ambies aer a putrescibili evaporatione vitiatus , humores etiam corpori putrescere iacit. Caetenim pestilentialis febris non ex simplici putredine nascitur, sed
accedit etiam causa alta, quae totam corporis substantia, seu ve Galenuς alias appellare solet, temperamenti totius. e substantiae proprietatem. Ostendit ac corrumpit . Q nod certe confirmant ea,quq lib. 2.de natura humana
commen. 4. scribit Galenu S, inquiens: Eλλιου. . , μιν
rum communium Pimperfectam sanationem scripsit . ubi ab ambiente aere naicuntur. Frequenter enim exishalationes ex paludibus, aut stagnis, aut lacubus, aut
eius in odi terra talium morboru causae fiunt. Accidit vero interdum ut sola temporum anni temperatura causa
sit. Igitur in exhalationibus proprietate magis totius sub tantiae, quam qualitate corpora laedentibus curationem recte tradidit, in duos redigens scopos,loci stilicet mutationem ex exiguae insipirationis usum. In iis autem quia qualitate offenduntur, non solum iam factorum morborum curat lo sed & pi quilio ne omni no coli stant, per enixarias qualitates fiet. E quibus sane verbis p tam fit omnibus Galensi no obscuris verbis coster exhala tiones festi lentes excitantes sebres, proprietate totius sibstantiae magis,quam qualitate leu intθperie corpora nostra laedere. Quapropter ex aere quoq; maxime fi pestilentes febres. Quanq taenini Gractu mutuaq; homminu communitate & vitae secietate colaminent. prima tamen illorii origo viso; maxima & validistima maere, que inspiramus inest,illinc l; processit. Et certe uenena
473쪽
o cacissimum, nec humore, nec crassiore materia laquam
yehiculo indigens, ut in nos agat & commigret: sed te: nuissimum quum iit, spiritum haustu celerrime per pies monem in cor viscus uitae nobilissimum,& in arterias, in omne denique corpus obrepit, primumque spiritus, deinde humores, postremo ipsam partium substantiam labefaciat. Quae singula commemorauimus,prinium ut
inde intelligant se nihil noui afferre, qui pestilentiales
febres hodie magno fastu inter moibos totius substantiae collocant.Dein,ut non solum iis, quae putredine sanant,sed & ii=,quae totius substantiae proprietate contrari a su utobres pestilentiales abigendas sciremus.Postremo, ut in iis febribus per os & nares valida excitetur expiratio,quae & pulmones,partesq; cordi vicinas uenenato acre resertas,exinania moX aer igni e X purgatus,aut
odoratus inspiretur. Sed ea de re alibi sorte plura ipseremus. Haec aute in praesentia de febribus, quae putridorulium oru duntaxat occasione citra partem aliquam laborantε,accendu ni u r dixisse satis sit.Sunt enim aliae febres putridae, quae occasione laborantium quarundam par-LDria. tuum ac uiscerum excitantur. Siquidem quae propter
phlest monem anternarum partium ac uiscerum excitatur febris,ut li.2.prognost.comm . autor est Galenus, Graecis in nominatur. In ea quidem,ut idem capi te decimo libri de inaequali intemperie,testatu intui &in ipsis visceribirs calor sentitur, in externis uero partibus uniuersis frigus . Phlegmones nanq; uehemens chlla instar cucu rbris,ex uni uerso coi pore sanguinem ad se trahit,ideoq; iis tui ita se habent,uiscera peruruntur, Ardens extremae autem partes, propter sanguinis ad uistera se pernicio- reeipientis desectum, frigescunta Uae uero ex pulmo D. nis,ventriculi,aut iecoris erysipelatibus nastitur, eodε
Galano, lib. a.'de iudiciis ca. I. attestante, proprie καυσο - εις, η κακοηρ, πω, hoc est,ardens perniciosa,vel perniciosissima vocatur. Aetius febrem ex iecoris erysipelate ortam,typhodem appellauit: secus atq; Galenus, ut paulo post clarius o studemus. Est itaq; lipyrea genus ad omnes,quq ex uisceru phlegmone excitantur febres Quod si vero etia huius generis recensere uelis species, eam,quae ea capite natatur phreniticoHam ueris,qui exa ' membrana
474쪽
nebrana succinge te costas pleuritica, ex pulmone peri , lineumonica, ex tecore iecoraria,& ita deinceps vocareicebit. Inter putridas cotinuas etia numerantur febres, D' quae Graecis τυφω- &ἰλιιδεμ, id eli, humida,nominatur, de .no alia sane de causa, quam perpetuo madore sudore Humida. que corpus exolvat. Na typhodes febres,ut secti .aph. Com. 3.&in libello aduersus Lycia autor est Galenus, sunt in quibus a prima statim die aegri sudant,sudore ip . . so aut paru,aut nihil iuvate. Quisd aute ab helode sebre typhodes n5 sit duiersa, aduersus Cardanu alibi copiore mostrauimus. Caetetu ex iam comemoratis putridisse bribus, aliae sunt typicae seu ordinatae, aliae vero erra bun seu mordinatς. Typicae sunt, in quibus accessio τπλα& remissio statis accidunt vicibus. Erraticae iam dictis eontrariae sunt. Neq; enim statu lepus, neq; vltu acces, Errat lionii & remissionu ordine seruat. Quales sunt,quae ex M.
atra bile in quibusdam partibus mota, in quibusda vero
immota manete, in'altis putresccte,aut seruere incipiet Gahno . . prognost. Com. 2 9.autore,ori ut urid eritu Hectica.
primariu febriu genus sit, quado in soliuis humani corporis partibus calor praeter natura accenditur,Gr cism& Latinis Hectica, nimiru habitu totius corporis corripiat,nominatur. Haec prosectis calido uas adsimilis e. V t. . hoc aqua illi insulam calefacit, ita quoq; hectica solidis inherens partibus,ac quasi infixa,Omnes corpo ris humores calefacit. Quod si ebris illa sci reuerit, Mar 'duniuersum corpus,omnesq; solidas e tu Me partes col Dius. liquet atq; consumat, marasmus dicitur. Si id per aetate accidit,marasmus senectutis uocatin. Hactenus simpliciu sebriu genera summa , qua potuimus, breiulate pet strin es mus. Restat igitur,vi copositas ac milias pari breuitate percurramus. Bisariam vero copositae febres con Composistituuntur. Primu,quado tertiana,quotidiana & quarta earum sena,citra aliqua parte laborante, inuice comiscetur. Secu brium rado , qua do febres ob partiu phlegmonssaccensς inter se tis. miscetur. In utraq; aute harii disterentiaru altera rursus sectione seri cotingit. Quae citra alicuius partis phleg monε cosislut febres dupliciter crimiscentur. Vel enim coplicantur,ve i per se in totu confunduntur. Priore mistione Graeci Latini complicationem:alteram πιπλοκῶ
475쪽
. vero κρίσιν Graeci, confusione Latini nominant. Est auam It- tem iniηπλοκη seu complicatio,quando horis diuerses eatro. bres comistae inuadu t. CAlasto,ubi eade occurrui hora, Cofusio. adeoq; ita inter se colanduntur, ut eas discernere nostTeritaria facile .Porroicitiam"idia febris,quatuor sunt et quoti- coplicationes. Una,quado tertiana ct quotidiana inter-dranae co- ttetes comiscetur. Altera cu tertiana i ntermi ites'uoplicatio- tidian cotinuq coiungitur. Atq; hqc peculiari nole GrsueF. eis Οιτ τ οι, Latinis semitertiana vocatur, i scilicet to Semiter- ta eius natura dimidia parte tertiana, altera vero dimi tiana, dia quotidiana cotinua habeat.Tertia coplicatio,quado quotidiana intermittens, tertians cotinuq permiscetur. Quarta, ubi quotidiana & tertiana continui miscetur. No solum veto febres disserentes specie, ut quotidiana tertia ,& huic quartanarautetia gener ut intermitte . tes in cotinuis miscentur, sed etia febres eiusde tu generis,lum speciei coplicantur,ut cotinua cum cotinuis, intermittentes in intermittentibus: item tertiana citalia. tertiana,quartana cu alia quartana. quemadmodum su-sius lib. 2.dedisseribrium cap. .& 8.necnon Lb. a.de iadiciis Galenus docet, & nos in nostrix se per hos libros
Comentariis ostendimus Ut autem Lbres, ita etiam la borantes partes mistionem recipiunt, vel quia diuerse propriam singulae febrem acce n veluti hen,si ita.a cidat,& iecur: vel quia assectus unde ortu tur,mistus est, . rLma ut phlegmone erysipelatos ut erysipelas phlegmono. . sum.Cum itaq; multifariam componantur sebres,in mnibus iis dignostendis mistionatius medicu exercita eo portet. Quod het, si primu omnium idq; accuratad
ligotia, simpliciu sebrium species perdiscat. Na nisi illo
exquisite teneat,seri no potest, ut unqua copositas probe alliquatur. Atqui cum copositaru cognitio sit pia i disiici lima, adeo x liniis recte discernendis no raro etia , periti medici fallantur,operae pretium erit, ut medicine
studiosi diligenter quae de sebrium disserentiis duobus
in libris a Galeno scripta sunt, perlegant. Qui etsi co Uitu difficiles sunt, tamen a nobis ita sunt commenta riis illustrati, ut ab omnibus sere intelligi possint. Caeterum ut studiosorum memoriam iuuaremus, simpliciat brium genera sequenti schemate complexi stimus. . i
476쪽
Ephemera seu Diaria simpliciter,
l Diaria plurium dierum,alio nola
synochus non putrida vocata omnes equali - CAcmastice.
trida. Ou utiq; l Paracmasti triplex eli.
Extra va- Pituita, Pituitae milia,te
477쪽
vitiorum capitis breuis enarratio. C A P. XI. γ
Λω,πέκla Graecis vitium est capitis , in quo deciduus capillus areas efficit. Sic autema appellatum ell, quod vulpi, quae Graecis αλωπηξ dicitur, crebro accidat. Latini propria destituti nomenclatura cum Graecis Alopeciam vocant,Barbari,ut frequeter alias, unius immutatione iiterae,vocem deprauantes,alopiciam no- mi nant. Osinis Graecorum medicis vitium est, quod laesam capitis partem serpentis modo, quae iisdem omis dicitur,glabra os editi Latini haud' secus atq; sci optuasim appellant. Barbari medici Arabum doctrina sectan tes Tyria nuncupant. Tyri enim voce omnes.serpetes, potissimum autem viperas, intelli sunt. δc. vitium est,in quo uniuersi calui pili defluunt.
Latinis caluities & caluitium dicitur. Πιτυρ levit tu est Grqcis in quo tenues ac furfuracel squam ut ex capitis cute citra exulceratione decidunt. Latinis Celso pol sinis porrigo nominatur. Barbaram excolentes medici nam,furfures vocanti pediculoru in capite aceruatim facta procreatio est. Latinis pediculatio, & mormiasis. bus pedicularis nuncupatur. ulcuscula sunt capi, Arbores. iis, tenui sisimis fbraminibus cute perforantia, e quibusl 'l' et 'glutinosa excernitur sanies. Plinius manatia capitis vlcera appelliat. Nostr statis medici,a tinearum vestibus similitudine,capitis tineas nominant: ut enim hae multo eoq; tenui morsu ac erosione vestes perforat, sic ecia capitis cute actiores. Avicena Saphacum nucupat. Pueros hoc malu maxime exei cet.Simile huic asipectu & figura viti uest,quod Graeci κώ is, Latini favum nominant,maiora tantum soramina habes,in quibus humor melli si- Cessalia milis continetur,perinde atq; in lauis apum,unde etiam nonae suum traxit. capitis color est reces sactus liaud diuturnus di inueteratus,no curado an per se accidat aut alterius astinus symptoma,& comes sit. Sit baram sectates medicina Sodam vocare Arabit more solent. Κεφαλα- vero diuturnus & nre cedes,ac cotumax
capitis dolor vitium est in dimidia capitisi parta
478쪽
parte dolore inferes,nuc dextra,nuc sinistra ortu,quodiutura per cranii longitudine extensa distinguitur . Σκι- vitiu est,iquo obtenebrationes hebetudinesq; ocudis obuersamur,& omnia circvagi ac rotari putatur. Latinis vertigo dicitur. Qui barbaram colunt medicinam, deprauata voce Scotomia nominant. .,--ou vitio est circa caput perseueras a sole facta. Latinis xstio solis. appellari potest. Si viris, Paulo lib. I. cap. I 3.aut re,phle mone est partium, quae circa cerebru es eius mebranasunt. Proinde a Phrenitide nihil distare videtur. 'in is enim Galeno h. a.de sympto.causis cap. II.teste,cerebri A eius mebranarum est phlegmone. Δηρά os vitium est phrenitidi contrari nepe marcor,& inexpugnabilis pene dormiedi necessitas. Latini non ulli veternu interpretantur.Lethargu aute ideo dixerunt, quod eo correptis omni ureru obliuio accidat, ut verbis nulla suppeditetur materia.Quippe obliui o est Graecis, αμου uero captura, vel potius a η'ς,iners. V t non sit nisi iners obliuio,aut vitiu induces obliuionem. Καικι vitiuest, quod sensuu uniuersuuq; motionu priuatio, spiradi amen facultate ilissa permanete, sequitur. Arabibus Suberti appellatur. Κααρχ -κα--λἡψις, est subita detentio S occupatio tum metis,tum corporis sensu ac motu priuati,aegro in ea corporis permanete figura,in qua suit correptus, siue sederit, siue iacuerit, siue clausis, sue apertis oculis perstiterit. Latini detentione ac deprehensonem interpretatur Iuniores ac recutiores medici Coxelatione vocat, Ppterea-hoc vitio laborates prorsus aquae instar cocretae ac coge latae, sint immobiles. Κ ω no simpliciter est longus Q mnus,Gal.li. 3. Epid. Com- naen. 3.S sect. 3.apho. Com. a. teste,sed is, a quo quis aegre & dissiculter excitatur. Latinis sopor, aut grauis de profundus somnus dici potest. Caeterum coma simpliciter & sne adiectione,vel etia cum adiectione illa ύου, Gita. 'eode Gai .li.3. Epid. Comm. I .autore,est vitium,in quo gri vigilare nequeunt,nec apertos habent oculos, sed contuentes,alim; somno detinetur. Cum hac uero adiectione αγρ ειόν κω Ur, eodem Galen. li. 3. Epid. Com. 3. teste,malum est,in quo aegri apertis oculis vigilare no
valent , sedc iuuentspe Amni conciliandi ,& vigiles
479쪽
tamen manent. Latinis vigilans sopor interpretatura Evicium est,ubi aliquis noctu se grandi mole opi primi, miradiq; ab alio credit. A Thenaisone classbcando nuncupatum est,quod in eo malo qgrotate, suffocari videntur. Latini incubum de incubonem apsellant. E. ἡψια nihil aliud est, viti. 3. de laborant j buxocisca. s. autor est Galenus,quam uniuersarum corpo ris partium, no quidem perpetua, sed quae ex temporiist interuallis,cum mentis S sensuum laesione, conuuia, sio. Hoc vero nomen huic vitio a Graecis est inditum, Quod sensum capitis, atque mentem pariter apprehen dat. Latini morbum comitialem appellant, quod in eo. mittis,ut in aliis etiam concionibus & hominum coetibus , eo correpti maxime infestabantur, frequenterque detegebantur: quodque eo quo quis concidisset die,comitia interrumpebantur. Atio nomine facer nuncupa itur morbus,propter suam magnitudinem & grauitaia, quandoquidem eo correptus homo subito concidat. Si quidem Graecis familiare est,ut litisi, hoc est,sacrum pro magno usurpent, ut dum sacrum os,& facrum piscem ;pro magno osse, & magno pisce esserunt. Et Virili lius imitatione Graeca, sacram auri famε, pro magna dixit. Atque hinc est,quod Hippocrates in Epidermis is σον,id est, magnum morbum nominet . Dicitur etiam Herculeus, vel quod Herculi familiaris fuit: vel quod Herculis instar immensus & inagnus iit . Idem cadu cusse crebro lapsu & casu vocatur. Lunaticus quoque a nonnullis appellatur, vel quod Lunae xircumactione sequature vel quod eu qui inter iunio natus est , hoc malo sere affici compertum sit. Puerilem denique & insanialem nuncupant,quod tenera praecipue aetatem in sester, S pueris quoad pubertatem accedant, peculiaris sit Αποπλ, M uitium est, ubi laborante communi neruo rum principio, subito omnes corporis particulas m tum simul Δ sensum amittunt . Aut est priuatio senses de motus in uniuerso corpore cum functionum a vo luntatis imperio prodeuntium laesione subito superue amens. Latini attonitum vocant morbum ri &πιήρεσιι, est malum, ubi alterum duntaxat latus, auddextrum aut sinistrum, sensum simul de motum: a G
480쪽
ctvadi πλουνέα, Hippocrati X aliis Gricis dicitur. Navi νέα. sic tantum appellatur Galeno libro A. victus acui .mor- παραπληλ .commen. 2 3.teste, resolutio quae a poplex iam sequiditur. Caeterum ri Ῥαλυσις non raro generatim pro O-
ni resolutione,&ex quacunque occasione secta sumi tur. Sic membrorum resolutio ex colico dolore para alyss nominatur. Σου μοι, vitium est in quo nerui at ' -- clue niusculi praeter voluntatem comaelluntur, inque eunt veniunt assidictum, quem in motibus secundum an-hitrium factis assumpserunt. Ves,v libro a.de sympto. C l . causis,cap. a. definit Galenus, malum est, quod nervos musculosque ad eundem cogit affectum,in quem ab ani mali sacultate,quum naturalem seruarent habitum, d u. a bantur. Latini conuulsionem vocant. Eius autem tres sunt species seu differentiae. Una Graecis . invi ει Lati- τ - . Dis non ullis interpretibus simpliciter disten so,uel cum adiectione distensio eiecta, Corneliti Celso rigor dic . itur. Haec accidit, ubi ceruix una cum reliquo corpore immobilis manet,& in neutram partem inflectitur, sed iuxta in utranq; parte recta intendi rur. Altera Empro--, Λ Graecis, distenso ad anteriora Latinis noui natur. Moton Fit, ubi pu cervix,& reliquum corpus in pectus&an Pteriora Convellitur. Tertia e .ura ι Giaecis, disten opima so ad posteriora Latinis appellatur. Accidit, quando ca ton m. 'put S ceruix in dorsum S scapulas contrahitur. NMI ' in vitium est, quod Latinis insania & furor vocatur. Hoc enim correpti ferarum modo reddutur effrenes, ac sum reconsueuerunt,ita sane ut non raro eos qui impruden eius illis occurrunt,aut cum iis versantur,male tractent. ιδ phrenit de distat, utpote cui adiuncta sit febris, cum
mania citra febrem consistat. Miλα, χιλια Graecis est mentis alienatio desipientiave sine sebre, ex melancho.. cholia. hi ico humore cerebrum occupante, ac temperatura un- mutante orta. vero uidem delirium appel Para- 'iatur,quod propter consensium cerebri, vaporibuς nimi phrer. rum acribus sursum elatis, accidit. Λυκωρρο-a vitium De.
est,quo correpti sese in lupos esse conuersos imaginan- ista , eur. Proinde noctu egressi domo, lupos per omnia imi Ibropia . . Mutur , di donec dies illucescat circa defunctorum ni a