장음표시 사용
521쪽
FG angustam habet. Latini interpretes verrucam peris 'Istem uocant. δοι verruca est rotundMalba,clauorumq; eapiti similis . Hinc Latinis clauus nuneupatur. Germa- Ctium. Tus hune M. In calcaneis & pedum plantis maxim n
icitur, in gradiendo dolorem am, impedimentum assidi taxens. A elauis non magnopere disserunt calli,quos Grsm Ψυλλοus no minat: nisi quod per se dolore vacansie OGquo cutis colore. Neq; si te,sed me labore obdurata cute gignuntur.Π rarisiariearnis iuxta ungues tum manus, Pier' tum pedum, partem eorundem operiens Incrementum ou. est . Parmaeu , tumor circa unguium radices eonsistens Paron aest,quem Barbari nostrae etatis medici corrupta v e,ut chia. alia multa,pauaritium. Latini reduvias nominat. M M Re uia.&-tumor seu dilatatio venarum a crasso sanguine facta, Latine varix appellatur. Fit aliquado in temporibus nonnunqua in ima ventris parte sub umbilico , interduetiam circa testes , frequentissime autem in cruribus. quum caro uel ositum aliquod molle sub is- Thiasina ruente extrinsecus aliquo violento, valido,& duro corpore colliditur,ut partis laeis externa iacies integra permaneat,& in profundo sint multae parue diuisiones. La Ossi'. tinis contusio & colli sio d icitur. Eκχυ μα de Cantus sanguinis est subter cutem effusio& coitus. Latini essa - Eccbmosone nominare possunt. Plurimum una cum contuso' ma. neo ruptione incidi t. Ecchy momatis species fiunt, Ecchmoaμπια,quq Latinis sugillata nuncupantur, S liuores, ex miustainu prouenientes, Graecis cis est: υματ Latinis vibices cies. Vocantur. At imma,tumor tactu blandus est digitisq; Iliades,e singuine & spiritu eontractus. Vel, ut Galenus de ra. finit,tumor est vulnere arteriar tum oriens,quum incum Vilures, bens ipsi arteriae cutis ad cicatricem peruenerit: uerum Α neu se arteriae ulcus neq; concreui neq; cicatrice recepit, neq; m . Carne obductum est. Barbaris deprauata admodu uoce Embreise Eni bori sina,& mater sanguinis nominatur. Apud Grae min. Cos nomen ab arteriae dilatatione accepit.Xμμετλα, ulce blater
Ta sent, quae hyberno tempore in manuum pedumq; di sang-xitis, nec minus in posteriori calcaneo ori ur. Latinis nis. Perniones appellantur. Nos , ulcus est,cuius malitia a- CIPmedeo increscit, ut non modo ulceratas atque corruptas ita, raes, sed etiam sanas insumit depopuleuave. Latinis Nome. inter-
522쪽
Nageda- interpretibus ulcus depasces nucupatur. . - vicon. . est, quod huc atq; illuc serpendo cutim ac subiectam illi carnem, sed extimam tantum & in superficie costituta in
Careesse. depascitur ac rodit. vlcera sunt ae re sin Chironia. bilia,dolosa, maletica contumacia,rebelliave. Haec si i ueterata fuerint , S vix curationem receperint, cicatri
inque difficillime contraxerint, quod propter suam militiam Chirone medicinae olim peritiis imo,&Telemia. Achilli seri ceptore indigeant dicuntura d ulcera sunt tanta: malignitatis; ut salutarem Achillis manum requirant. hi ippe Telephus Midoru rex huiuscemodi
ulcere colenti ille sertur nec nisi noua medendi ratione, . 'iu ab autore uulneris Achille sanari potuit. Quod Ouidius iis uertibus pulcherrime expressit, l. V ἰοῦ Vuliam Acbitio quae quondam fecerat hosti , i a. Vulneris auxilium Pelias hasta talit. lxlni 2 u putatia tnerio e. o -δὴ ulcera sunt quae asperius seviunt. Latinis strina
L. SH- . a seritate uocantur. Κολαοι,ulcus est profundum de cauernosum,quod Latini Sinum appellant,st,quum adia cens ulceribus cutis multo spatio a subiectis corporibus separatu r, ut coalescere ei nelieat.συροξ,arctus,oblo Figula. gus, ct callosus sinus existit. Latinis nitula nominatur. Sic uero metaphora a sillulis ex arundine , aut alia quapiam materia consectis sumpta, lictam esse nemo igno- ' s rat. Nam in ea cauitaς qu eam deprehenditur arundinux cauitati similis. Magna udro ex parte accidit,quado pus, in abscessibus sic particulam excoriat, ut continentia a FIMοηο tabiectis separet & diducat. Tiso,is ulcera sunt,quae pluma . . . . ribuq transversisq; itineribus quasi canalibus per latitu- muscula dine putrescunt. Latini cuniculosa vocant.Παραα hιαταδε. quae minius attrita nominat, fiunt atterentibus,& urenAttrita. tibus in itinere pedes angustis calceis, consticatisq; lon gaequi vectione feminibus,& in summa,ex mutuo par Interιri- trum inter se astrictu nascuntur. Latini intertrigines nu. Cupant. Atq; lipede: uocibus,quibus uitia corporis significantur, dixisse sui hciat.
523쪽
De signis medicis, sacTIO LDe utilitate signorunt CAP. T.
RIORE libro eam medicing partem,quq res prster naturam appellatas inquirit,&a Gr cis αἰτιολογn set crae ολογιi 1 Vocatur,absoluimur Nunc ordinis ratio exposcit,ut ea parte, quam iidem σημ-- η nomisnant,breuiter percurramus.Sic uero appellant, ut libr. primo etiam est dictum,quae signorum rationem tradit,quibus prae terita coenoscimii praesentia insipicimus,& futura praedicimus: In qua quide medicinae partir perdi scenda medicus stremam nauare operam debet, quod nimirum nulla prope modum alia medicinae pars ea dianior utiliorq; sit. Siquidem latentes a flectus praesentes dignoscere,&quae pnaecesserunt tanquam praesentia essent,commemorare,ac qu* post longum tempus futura sunt,proicere, est quasi diuinam arteiar prosteri. Utilis quoque multis modis est signoru cognitio , & ad omnia medici officia summopere necessaria. Quippe ea medicinae pars, quae signorum rationem docetitum fani latis, tum morborunotas tradit,quae medicum quasi in rem p rssente duculi utiq; omnia iam dici, ob oculos ponut. Cum itaq; sine iis notis nec ea quae secundum naturam in nobis sunt. . Conseruare ac tueri liceat,nec imminutes morbos pr ca
524쪽
uere, aut praetentes profligare liceat, summo studio a nitendum medico erit, ut eam, medicinae partem rectδperdiscat. Ad hanc uero ipsam consequendam.unice
conducent Galeni libri, quos de laborantibus locis inscripsit. In iis enim qua ratione cuiusque corporis par tis,eius potissimum,quae m alto corporis latet,adeoque sensum fugit, uitia dignoscantur , methodo certa ac ra- quae illis eueniunt medico prscognita uident,no solum artem extollunt, istiusq; professores unice admirantur&suspiciunt, sed etiam huic libentius parent, & ut inquit Hippocrates,audentius se illi comittunt,ad omnia: ue sustinenda paratos se exhibent,& illum in oppugna
o morbo strenue iuuat. Quapropter si unycum medieo aegrotantes morbis sortiter reluctantur,fieri non potest, quin silutaris sequatur curatio,atque e corpore ma mnis propulsetur morbus. Tertia est, quia medicus huius partis peritus multo ante tempore, ut imminentibus malis corporis obuiam eat, se parabit, adeoque ne quaedam uitia prorsus accidan prohibebit, nonnuli . t xum aute magnitudine arcebit, in summa singulis periculi perinde atque peritus nauta sutura tempestate,r
4 etissime prospiciet. Quarta, quod remediorum au ritatem conseruabit ac retinebit, dum illis utetur in iit Rhim,quibus ea profutura praeuidet. In illis aut quos morituros praenoscit,ne i psa infamet, haud utetur, me-xi .thera. mor optimi istius Galeni consilij,qui in quibus desperamab. e. 9 ta omnino salus est, imprudentis esse consilij inquit, apud uulgum infamare praesidia, quae multis qui sanaria. apbori potuerut praesidio & saluti fuerunt. Atq; hinc est,quodas. Idem etia alibi mone deploratos non esse curandos,sed
ab iis potius abstinendum, & morbi fine praedicendum. ιν Quinta,quM vulgi infima&caluntas,moretisq; crimo. quod illi ab imperitis imputabitur,facile euitabit medicus,qui in hac parte medici nae probe instructu omnes euentus mortemq; praenuntiabit. Clim itaci; ad cosequαdam laude atq; admirationem medico multum cosera: aliasq; non paucas utilitates asserat haec pars medicinae.1.nu. I quae signorum rationem docet,praeclare dixisse Hippocratem
525쪽
er tem constat, optimu esse, ut medicus prouidelia via tu r,& prsdic ediscientsi sectetur,debetq; hoc nomine in hanc cura incubeie, ut illa exquisite distat. Id quod fiet, si Galeni libros de arte medica, tempera metis, pultibus, . prognosticis,laborantibus locis supra indicatos, & eos quos de iudicii inscripsit, dila genter euoluat ac peri gat. Nam quamuisspat sim alibi signorum rationem explicet,in iis tamen libris de lignis ex professo tractat. Et a prae caeteris eiusdem monumentis plus ponderis habet ad praedicenda sutura opus de iudiciis posteritati reli-- . - . ctum. Quod metipse h. 3. prog.conL3. iis verbis testatus est, Cui libet exquisita ratione futura praesentire, huic ,, . Commentarii de iudiciis reuoluendi sunt. ,, ini igitum, Crsit --n genera. CAP. II. I GN V Μ, via nominis explicatione a. Signumspiceum est quod rem aliqua fgnificat et quid .c vel quod rei alicuius est significatiuu. Nita aute resert siue signinsiue indicisi, suo nota appelles, na iis omnibus uocibus id, quod Graecis σημειονsignificat, reddi potest. Quicquid Uitur aliquid eoru,quae in corpore su ostedere potest igni nomine cotinetur.Signoru aute tria int prima ge Sianctum nera,nepe salubria, insalubria, & neutra.Salubria sunt, tria pri
quae praesente indicat sanitate,sutula praenuntiat,& prae ma genaterita ad memoria reuocat. Insalubria,quae morbu prae- M.
finie signi hcat, suturu pr dicut,& pr teritu in memoria Salubriri
uocat. Neutra, quae neutru mediumQ; inter sanitatem Insaludi morbu assectu ostendunt, praenuntiat,& memorie tra bria.dunt. Caeterum quae ex ia dictis praesentia demonstransi Neim M. Graecis διπι νωτικα, Latinis demonstrativa nominantur. ii vero futura pnutiat, Graecis vr, νωτι ι,nobis prae- αί. dictiones, pr cognitiones,praesama,vel praesensiones di Pto/ω ci positant.Quae aute praeterita comemoran Graecis μα καὶ H, Maa, Latinis memorativa vocantur . Atq; is est pro- Αναμνητο prius harum rerum usus. Veteres tamen, ut cap. I. artis κἀ- medicae autor est Galenus, προπιωτικοῦ, siue pi aedicti nun omen,etia praesentia& sutura significare posse tradideriit. Praedicere enim ide est,quod praecognostere. Vnde Cum ea,quae praesentia sunt,uel prsterita quibusda tignis Praecognoscamus, quali uideantur,antequam sint paresa cta
526쪽
Oa,ea praesagire ac praesentire dicimur. Sunt etia quaedasena,quq morbu,eiusq; natura declarant: adeoq; una tasAογris in illo inuadunt & desiniit,quae Graecis Latinis Oixa. vitisi,seu morbusignificantia Ducupatur. Vt sunt inpleuritide acuta febris,spirandi difficultas,tussis,punctio lateris. Haec itaq; , ut umbra a corpore , a morbo separari nequeui. Quae aute incipietis uiti j indicia sunt, proprie rivυμα- Παρίσματα dicuntur. Quh uero non simul cum morbo . inuadunt & incipiunt,sed subinde apparent & succeduli Emim is est, succedentia aut supersententia appeniantur. Quae autem morbi naturam ueluti circunilant, . non autem penitus coniuncta sunt,3 inseparabilia, GreT-ιδρος cismis δρευοντα,id est,circunstantia nominantur. Oppo-ον- . nuntur itaq; ii P, quae morbi naturam patefaciunt, eo ου illa semper cuni morbo sint c5 iuncta. Haec aute aliquan. v docum m Olbo,ri nou quam postgenitu morbu, modo ne omnino quide conspiciuntur,tantum abest,ut neceGlitate aliqua morbo coluncta sint. Plerunq; tamen incisdunt. Huius generis,ubi pleuritis torquet,sunt dolores, vel ad iugulum usq;, vel ad hypochondri pertingetes. μυ- Sunt praeterea cruditatis S concoctionis signa. Cruditans. iis,materie in morbis cruditatem significant,adeomuel omnino nullum iudicium suturum,aut prauu,aut dolores,aut diuturnitate,aut Iecidiuam,ut primo Epid.lect.
Cococtio a. constit. 3.testis est Hippocrates. Coccetionis,quq man . teriae morborum eoncoctionem Osteiadunt, utraq; iam
. dicta signa ex alui excrementis, urinis & sputis maxime colliguntur. Atque excrementa quide alui,inferioris v εtris vel concoctione vel cruditatem significant. Vrinae
autem venosi generis, ut sputa excreationcsve eorum, quae in respirationi seruietibus instrumctissimi humo -- - . . rum coctionu aut cruditate monstrat, vili. I.de iudiciis
Galenus copiosius docet. Proinde duo h c signa stabile
propriaq; potestate semper habet, quo q; morbi tepore apparuerint. Praeterea sunt signa, quae salute demon- Muta, strat,salutaria ob id nominata. COtra alia, quae mortemria. portendunt, lethalia dicta. Ea ex iis maxime, 'uae eum L ibalia urinis,alui excremetis,& sputis excernutur,colligi pos sunt,quemadmodu in propnosticis Hippocrates docet.
527쪽
mam aliquid praesens,praeteritu,aut futurum ostendunt, ut est facilis spirati O,leuis tolerantia, pulsuu bonitas,facilis somnus,facies simillima fanis, decus decubitus, to- tius corporis aequalitas,& alia quq tum in prognosticis, ... tum aptiorasmis recenset Hippocrates. Quaeda contra Mati. mala,quae malu aliquid praeseias, praeteritu ,aut suturum
indicar,ut dissicilis j piratio,pr sertim quae si frigido esillato spiritu ,difficilis toleratia, pulsuu malitia,& miumma, praedictis clitraria. Ac rursus inter bona,quaeda optima, inae semper bonum signiscant. Quaedam ualde bo- optima. na,quae raro no Indicat bonum. Inter mala,quaeda pessi Valde boma,quae semper mostrant malum . Nonnulla ualde ma- na. Ia, quae raro non malum portendunt. Sunt alia iudia Pessima. Catoria nominata, quae quidem duplicia sunt. Quae- Valde madam enim horia ueluti cauis S signa sun hoc est,signis la. cant & efficiunt iudicium, ut est vomitus, alui deiectio, Iuduat urinarum multitudo, dor, sanguinis c naribus profluserta. uiuae,parotis,N abscessus. Aliqua vero signorum tan- tum rationem liabent,ut delirium, vigiliae, comata, inquietudines, difficilis spiratio, obtenebrationes, difficilis sensus,dolores capitis, colli, Sstoniachi, temporum grauitas, aurium sonitus: splendores, lachryinar ' inuoluntariae , nox ab sique ratione molesta, labrum . inserius agitatum, obliuio, astantium ignorantia, uelae mens rigor, accessio anticipans, facies una cum ocu- ' lis& naso rubescens,hypochondriorum retracti O,nausea multa, fastidium ve, aestus,& litis vehemens. Oumia
quae iam commemorauimus, quatenus su bitam muta tionem ac turbationem Ollendunt, Graecis La- η ἰσιμα.tinis iudicatoria signa uocantur. Quatenus uero morbos sequuntur,&secundum propriam sitam substantiam considerantur, symptomata iudicatoria nominan Dmpto tur. Habentclue iudicatoria appellata signa non sem- mata iu- per stabilem ac firmam, ut cruditatis & concoctionis, O atorta potestatem, quocunque ni orbi tempore apparuerint. Siquidem bona sunt, ubi post concoctionem morbi, sic in uigore apparent. Mala uero, quum in morbi
principio, & ante concoctionem. Quod ut plenius intelligamus, de temporibus morborum nunc dissera,
528쪽
Quid tempus morbi, tractationis det parulis morborum. lis. C A P. a1r. ORBI tempus,Grsceis rhn est ri Apars ut aetas morbi, quae successionis ui m cissiturine mutatur, metaphora ab animatibus sumpta. Quemadmodum enim haret ipse geniis ad uigorem usq; augentur, in
de iam eontabescere incipientia dextremam usq; cor iruptionemdeclinant, si omnesaetates pertransierintuta
quom singuli morbi a prima eorii costitutione ad rigo
Tena usq, increscui,dum pro augmenti prioris portione durescentes omnino dissoluatur. Tepora tu r,quod se estione quada, ut lepus, suas partes morbus acquirat. Aetates vero quod queadmota aetatumesi animal,sic morbi temporum uicissitudine immutenis Miluas tur. Atq;horu temporum cognitionis utilitas varia aecomtio- multiplex est. Naquii curationem morboruin primis nu tepori. ob morbi tepora uariari contingat, alia enim in princi morbi. 1 pio morbi, alia in eius incremento, alia denique in aliis morbi partibus remedia coventui, nemo morbos recta a M. 29 curabit,nili horum tempora persecta habeat. Neq; enimis temere in amorismis dixit Hippocrates: Quum moris bi incipiunt, si quid mouenta uidetur, moue: uu uecuis cosistunt ac uiget, quaescere melius est. Et alio loco: In 1, ph.a 4 acutis morbis raro, & in principiis purgatibus utenda inedicamelis. Sanguis preterea non mittitur pari utilitate.uigete morbo, ut incipiete. auu aute morbus decli mat,no solum superfluo,sed etia inutiliter extrahitur Rari modo inter initia phlegmones reprimεtia, in augmε eo autε tepida & mediocriter adstrinsetia,i uigore quae moderate caleseci utra discutiui, adhibemus medicameu ta.In declinatione uero, quq valeter tu calefaciut,tu di-icutivi. Cosertetia liqc cognitio adfuturoru pr3dictione. Niquo tepore mori possit,aut senari,&quado p .riculu.effugerit qger, Puidebit,il morbi tepora no igno Tabit. Neq; enim in quacuq; morbi parte ianiri possunt
morbi,aut uitia extingui: cu nemo inuadete,aut inclina 3 te morbo pereat. Quinetia uictus ratione in nullo morbo recte instituet, qui eius tepora,pr sertim vioorem, a
quo cibandi cosiliu petitur, ignoraueriti.Quod inundet patet
529쪽
patet ex iijs, quae sectione secunda ab Hippocrate scribuntur. Postremis,quisdinde iudicioru bonitas aut malitia cognosci possit. Nam vigor morbi , iud ciorum omnium regula est, quod in eo non nisi optiuum iu discium fiat. Proinde quanto iudicium vigori proximius, tanto melius est. Contra, luanto magis ab eo diliat,p ius, ut lib. 3. de iudiciis cap. F. Galenus fusius docet. Quot simi morborum tempora. II A P. IIII. 1, ὸ NIVERSA morborum tempora quatuor esse tum veteres tum recctiores me
V dici omnes uno consensu statuunt, principium , augmentu incrementum ve, vigorem,S declinationem. No temere autem Graecis eλειπέ νοσήματοι - ι, Latinis uniueralia tepo-Ta vocantur. hacenim appellatione a particularibus, in qu π singulae morbi accessiones diuiduntur, discernere volueruti Ceterum,ut de singulis ordine agamus. Principium varie a medicas usurpatur,nope trilariam . Vno
modo,pro primo exquisite insultu, seu prima morbi inuasione,quam Graeci tiramu-σάαν nominat, quae quidem simplex est, & omni latitudine caret. Secundo, pro eo uod latitudinem obtinet, & ad tertium vim ex tediturrem. utro autem horum modorum sumitur in praesentia.Tertio modo pro totius morbi parte prima,quq cococtionis signis finitur. Duae primae signi stationes ivulgari opinione delumptae sunt. Vulgus enim vocat eos in principio morbi esse,quos a primo mo ibi insul tu correptos videt. Ite eos, qui in primis tribus diebus laborant,adhuc in principio esse putat et si Donunquam eo tempore incrementu excesserunt.Tettia solis medicis nota est,cum per multos menses moibus supenumero duret, & nihilominus adhuc in principio sit, cui uvquidem snis tum certo adest, ubi concoctionis mani se-sae notae apparent. Alteria te pus quod principi u statim excipit,& ad vigorem usq; durat,Graecis ει αεαβασιο,Latinis Incrementum,augmentu, S ascensus Q icitur.Tertium,vehemetissima morbi pars est, Graecis - αμή, Latinis vigor,& status appellatur. Quartu & vlti mF mum tam
530쪽
Declina- mu Graecis viraeoακμη, Latinis declinatio & inclinatio notio. minatur. Atq; haec sunt uniuersalia morbi tempura,siue imiores morbi partes,in quas uniuersus morbus primu Porticu- diuiditur. Particularia vero tempora sunt minores paniaria te- hes,in quas singulae accessiones diuiduntur. Accessio au pora. tem Gr cis παροξυσμος dista, non est nisi tempus deterius
Accessio. totius circuitus, quod a priana inuasione usq; ad intermisisionem existit. Hoc itaq; tempus quatuor partibus seu temporibus particularibus,principio nimi tu i incre- Exempli. mento,uigore,& declinatione definitur. Febrilis accessionis exemplo res clarior fiet.Huius certe principi uestquod extremis partibus refrigerationis sensum pr*bet. Incrementu, ubi frigus delinit, corpus aute incaulcere incipit,no tame exquisito calore. V igor,ubi calor aequaliter in totum diffunditur corpus, minimasq; eius obsidet particulas.Declinatio, v bi calor imminuitur Porro
Circuir circuitus, qui Graecis . flοδος vocatur,non est nili reperitus. titio,siue reditus ab eodem ad eadem per ordinem & circulum quenda factus. Vel breuius, similis ad idem reditus, hoc est, uniuersum luporis spatium a primo statim Circuia insultu unius usq; ad insultum alterius accessionis. Curitus dua ius quidem teporis duae sunt partes. Una, quae deterius
parte . elus tempus coprehendit. A ltera,quae remissionem sitici Prima. declinationem,& quietis tempus complectitur. Primam Altera. quidem. partem veteres medici Graeci παρουσών est Accsio' accessionem priuatim nominauerunt. Qua quide rationis Nox, ne in se accessio non nisi principium, incrementum , α bifariam vigorem cotinet. Hac in lignificatione accessionis voxι sumitur. ab Hippocrate sei j. apta. vstirpatur,quum jnquit In ac cessionibus a cibo abstinere oportet. veluti su sitis in no'b. II. stris super hanc Hippocratis sentetiain Commentarijs ostendimus. Nec aliter in mox ibidem sequente a phori sino duodecimo accipitur,quod in commentarij, suis, is iis verbis Galenus etiam confirmat,inquiens, Per accestes sionem te oportet inaudire deterius totius circuitus toli ' is pus, quod est a primo insultu usque ad tempus vigoris . Quod certe accurate cosiderandum erit, quod alias medici , praesertim recentiores, accessionem vocant, quM. non solum in se principium,incre inentum,vigorem,sed& declinationem, quam Graeci proprio ut di