장음표시 사용
551쪽
ealidiores ac rubi diores fuerint. Tunc enim humoruod eas fieri inclinationc ac motum certo monstrabunt, ct multo quidem certius,si vapor quida calidus,qui ante non aderat, per eas partes exhalet. Siquidem is vapor subsequentis sudoris quasi certus quida nuntius esse solet. Quod si vero pulsus etiam undosus fuerit & insigniter mollis, adhuc magis idores expectandi sunt. Quid . . autem pulsus undosus,& mollis sit, suo monstrabimus loco. Nihil aute mirum undosum pulsum, cum no nisi propter humorum copiam fiat, quemadmodum etiam . mollis,sudoris esse certum nuntium. Porro, si humoru ad interiora motus & inclinatio praeualuerit, ubi nulla ovomitus signa affuerint,per alui deiectionem aeger iudi P cabitur.Si vero vomitus etiam signa assuerint,& venter insigniter excreuerit,iam per uomitum, quam per deiectionem iudicabitur. Quapropter eius, quς per alvu fit excretionis nec manisella, nec Ppria signa existunt,sed ex eo quὀd iudici j quidem adiunt indicia,desunt autem vomitus,profluuij sanguinis narium,S sudoris,colligere licebit. Obseruandum praeterea, amplura egerantur , quam ante iudicationem colasqGerint. Sic enim significatur illac potius impetum fore, detenta praesertim urina. Quanquam autem nullum horum lignorum adest,
potest tame non solum per alui deiectionem, sed & per
haemorrhoides, S in mulieribus per menses heri iudicium.Non est autem difficile, praesertim in mulieribus, definirevim per menses,aut alui deiectione iudicium sit futurum. Si enim insignis lumboru grauitas, di iesio,&dolor fuerit, certu eli humoru inclinationem ad uteruesse, ideoq; tum iudicium per meses, & minime per alui Adeiectione siet. Quibus h morrhoides P manare certis , b&statis consueuerut teporibus,in iis no ita facile elidi- singuere num per alui deiectione,aut ii morrhoides iudiciu fiat, in scilicet per eundem locu utraq; excretio prodeat,adeoq; in ambabus humorum motus ad anum fiat. Alijs aute omnibus quibus per cosuetudine b morrhoi tdes no Pssuunt, ubi c5coctionis'& excretionis notq aD fuerint,vomitus vero,vel profluuij sanguinis nariu,vel sudoris desuerint,per ventris deiectione omnino sutu- . rru est iudiciu . Nu vero ad abscessum vertatur morbus ,
552쪽
duplici signorum genere,communibus nimirum,& P-Cemunes priis cognosci potest. Communia autem vocamus,quq in quamuis partem futurum abscessum ostendunt, quae
, quid. H thlieia sunt. Primum, si aeger salubriter se h*
a bet. Secundum,si sensim & paulatim non soluitur mo 3 bus.Tertium,si urina neque multa, neque multam su 2. progu. sidentiam habens, sed cruda ac tenuis mingitur. Cuius
34 rei testis est Hippoc. qui in prognosticis ita scriptum reis liquit: Qui tenuem ac crudam multo tempore minguntis urinam , siquidem alia ipsis salubria signa adsint, iis a se scessum ad loca quae sub hypochondriis sunt expectareis Oportet. Propria vero appellamus, quae abscessum ad Propria. certam aliquam partem futurum esse denuntiant, quae
a quidem quatuor sunt numero. Primum, spirandi dissicultas celeriter incipiens, mox autem rursus detinens , quae humores quidem sursum versus tendere, adeoque a abscessum insupernis sedibus erupturum denunt at. Se 3 cundum, capitis dolor S grauitas. Tertium, coma, ti grauis sopor. Quartum, surditas. Haec enim omnia humorum motum ad superiora significant, & io glanduc lis post aures futurum abscessum demonstrant. Si vero morbus diuturnus fuerit, neque ullum ex iam dictis quatuor signis apparuerit, sed grauitas vel tensio, vel inflammatio, vel dolor in in sernis corporis partibus sue rit. motum humorum deorsum fieri,adeoq; in illis partibus suturum abscessum nuntiabunt. De diebus de retor s. C A P. X. V Μ iam abunde quid rudicium, aequa ratione praenoscendum, qualet suturum c sit, ostenderimus, reliquum est,ut quo die illud sit expectandum, etiam explicemuς . Quod ut pr stemus,dierum tum indicum vocatorum, tum decretoriorum de Hippoc. & Galeni sententia rationem S naturam exponamus necelse est. Septima- Hippocrates igitur & Galenus tres statuerunt septimanarum in nas, quarum duae priores a se inuicem sunt seiunctae aeiudVM separata',tertia contra cum secunda cohqret,& coniun- morboris cta est,quapropter postrema secud septimans dies,te ratio. tiae quoq; initium existit, adeoq; inllar duarum priora
intexta no est,sed utilitegros habeat septu dies, ut infra Φ susius
553쪽
sisus dicemus,sexta maxime diei parte indiget. Quamobrem tres septimanae non unum&viginti dies inte-eros, sed minus sere unius tota dimidia parte cosequuntur. Atq; hec septimanarum ratio perpetuo ita est obseruanda, ut semper tertia sex duntaxat integros obtineat dies. Necessarium enim est,ut prima septimana seiunctast a secunda,secunda cotra cum tertia cohaereat.Si enim prima cum secunda coniungeretur, κρisu iudicium ve indecimumnonu: si rurius omnes inter se disiunctae essent, in vigesimumprimum incideret. Hanc verω esse septima narum rationem ac ordinem Hippocrates iis uerbis in raphori sinis diserte docet, artus,inqui dies septeno- arum est index. Octauus alterius septimanae principium is existit. Est vero S undecimus contemplabilis:ipse enim is quartus est alterius septimanat. Contemplabilis rursus is decimuseptimus,quippe quartus est a quartodecimo,se ,, ptimus uero ab undecimo. E quibus sane verbis perspi- is euum fit, primam septimanam, diem quartum in duo is aequa partiri spatia, ac ostendere quid in septimo suturum sit. Patet itidem, quod alteram septimana,quae perinde atq; prima integra est, & cuius initiu dies octauus existit, undecimus in duo aequa diuidat & quid in decim quarto futurum sit monstret. Siquidem quartus est alterius septimanae , adeoque ita se habet ad postremum secundae septimanae die, qui est decimusquartus,ut quartus ad ultimam primae septimanae. Pala deniq; fit ex citata Hippocratis sententia, tertiam septimanam sex tantum integros, ut comprehensu ni est,dies,a prioris septinianae diebus diductos & separatos,habere. Quare non est per se integra,sed se dae,ut diximus,copulanda erit: idq; nisi faciamus per quaternarios,ut priores,digeri nequit. Quod innuere volens Hippocrates dixit: contemplabilis rursus decimuseptimus, quippe quartus est aquariC decimo. Nam quum inquit deci mulapii mu die
quartu esse a quartodecimo,palam so omnibus, postremum secundae septimanae diem esse tertiae initium . Ut
igitur in prima septimana dies quartus index est septimi ,& in altera septimana undecimus decimi quarti: ita decimvsseptimus,qui e quartus a decimoquarto, inde
crit vigesimi,qui tertiae septimanae ultimus est dies. Et si
554쪽
itaque Hippocrates manifestis verbis vigesimi diei nus. lam fecit mentionem: tamen tacite huc ipsum esse iudicatorium an sinuat,quum a decimo septimo illum indicari ait. Ad hunc igitur modum in quaterniones Hippo crates primus,& post illum Galenus in . prognost.Comen. I .& in libris de diebus decretoriis singulas septimanas digestit. Quaterniones aute illos seu quaternarios sua lingua .rris, λουι & hoc est,indices,& cotemplabiles, nominauerunt, quod stilicet dies decretorios
iudicatoriosve indicent: & quod in iis quales illi suturisin medicus contemplari possit. Csterum ut studiosi intellioat qua ratione c teri indices & decretori j dies usq; ad cetesimum digeri queant, schema quod subiiciemus ,
intueantur oportet, in quo septimanarum, quaternionum indicum,& decretoriorum ordinem usque ad cerate simu diem perspicue expressimus. Ex eo enim deprehendent quartum diem ab initio morbi computando finemlesse primi quaternarij initiu vero secundi. auus autem tertii quaternari j initium est,qui tandem undecimo die finitur. Is qu arti quaternarij initium est,cuius finis decimus quartus est. Quintus quaternarius a quarto decimo inchoatur die, eiusq; finis decimuseptimus est. Qui itidem sexti quaternarij initium existit,cuius certe finis vigesimus est dies. Constat igitur vige limum diem tertii septenarij,&sexti quaternarij nouissimum esse. Sextae autem septimanae quadragesimum, nonaz sexagesimum, duodecimae octogesimum', &decimae quintae centesimum. Qui volet, simili ordine ad ducentesimum usq; progredi pote- rarit. Nobis hic sub- , sistere pla-
555쪽
LIERI' IIII. SECTIO Id. pSchema septimanarum, quaternionum, α dierum iudicatorium partitionem luculenter complectens . septimanae tres.
556쪽
Caeterum acuti morbi omnes intra quadragesimim diem iudicatur. Qui vero quadragesimu excedunt morbi,omnes sunt diuturni. Iam itaq; dictis diebus iudicatoriis iudicatur morbi,si no quidqua externum, nec internum interuenerit, quod naturam uel cocitat,vel in suis Axterna. motibus impedit. Externa lunt medicus,aegrotus, famuli,domus,vicinia ncedium, venti,tonitrua,S alia id ge-
Inter . nus no pauca.Interna,morbus,eorum causa,& accessiones. Medicus, autem interturbat iudicia dum ne nihil agere videatur,semper aliquid agit, iam clysterem inij-- Cles,iam sanguine mittens,aut cucurbitulam admoues, aut serapia, aut purgationem ministrans, aut vomitum ciens,aut fricans,aut urina eliciens, in summa natura noquiescere ut suos motus recte instituere possit sinens. Turbat etia nature ordinem no raro aegri mollities,atq; indulgentia, aut etiam ferox natura, ac plane rebellis: sicut& ministrorum inscitia,vel negligetia, uel superbia. Sed & alia externa supra commemorata, plurimum minterturbandis iudiciis momenti liabent.Praetere morbus,& morbi causa sis penumero praedictum decretoriorum dierum ordinem subuertunt, ac ut aliis diebus iudilatercide cium incidat euiciunt, qui quod indices & iudicatorios
Vindus. intercidant, a medicis intercidentes nominatur. Et ii quidem a decretoriis natura, & usu distant. Natura, quod decretorij naturae suae ratione sint persecti,& quod omnibus recte factis,nullisq; interuenietibus erratis, solius naturae motu,nullom alio impellente in iis iudicia fiat. Proinde decretoria illi dies, qui per quaternarios ac se
plenarios digeruntur,maximam uim liabent.Contra intercidentes minus persecti sunt, nec in iis naturae motu
S impulsu,sed morbi malitia, & morbi scaru causarum
uehementia,aut aliquo extraneo impellente iudicia eueProuoca- niui.Hinc non inepte a quibusdam prouocatorij, quod ror . scilicet in iis natura non sua sponte,sed prouocata & irritata pugna aduersus noxios instituat & adoriatur humores, sunt appellati. Quapropter multo minorem, quam decretorij nominati uim obtinent. Disteriat etiam inter se usu. Nam quaternionum circuitus ad futuri vigoris &iudici j notitiam conducunt. Ad iudicium vero lam iactum discernendum, num fidum aut infidum in sterie
557쪽
uerit,intercidetium cognitio cosert. re autem s dum aut infido fui se iudiciu ad victus ratione iis, qui ia iudicati sunt probe pr scriboda no pam mometi habet. Porro natura quoq; stimulat,& veluti prouocat,adeon; iudicia praersipsit ita enim Hippocrates appellat accesilones ip* efficiuntq; ut in imparibus quoq; diebus,tertio vi miru,quinto nono & id aenus aliis diebus iudicia accidant. Cum itaq; iudicia plurimu in accessionibus fat, iiihil miru Hippo. sudores in febribus in imparibus diebus ortos indicatorios, & bonos esse statuisse.Ita enim in aph. inquit:sudores febricitatibus si evenerint tertio die,& quinto,& septimo, &nono,& undecimo,& deciarimquarto,& decimoseptimo,& uiae sin optimo,& vi pes moseptimo,& trigesimoprimo boni sunt.ij enim sudores iudicant morbos. Haec ille. C teriam non est hoc Ioco nec Asclepiadi,nec Celsoli. 3.ca. 4.assentiendu,qui Hippocrate aliosa ueteres Puthagoricis numeris salsos esse tradunt. Neq; enim id priuilegii elogito: iam dictis diebus Hippocrates,& post hunc Galenus,Hippocraticae sectae acerrimus defensor, numerorum quodastudio S amore ascripserunt, ut illi existimauerunt: nec quia pares imparcise sint, sed quia iaci modo id usu, qui plurimu hic valer iis diebus ita respodere veru etia ratione ab astris coeloq; dimanare coperisi habuerunt, ut alii morbi paribus, alij uero imparibus salubriter & moueretur,& fini retur. Quare latum abest, ut Pythagoricos numeros sectati sint,vt Galenus subinde mirari se dicar, Puthagoram virum alioqui ta sapiete, numeris tantum tribuisse. Quod si Celsus no ignorasset nec Hippocrate nugari nec sui dissimilem esse,nec a numeris Pythan
ricis deceptu asseuerasset: nec Asclepiade,que paulo ante dixerat vicem exhibui se tortoris, Hippocrati, quem postea omnis medicina: parcte esset appellaturus,temere antetulisset.Sed ut intelligat studios quod no numerus,sed potius Luna quae terrena immutat, autor si iudiciorum, & quod motuu circuitus ad hos numeros veniant, no pigebit ea de re breuiter Galeni 7 tertio de diebus decretoriis libro exponere sententiam. Prima om
nium,quae sui principia duo sunt, nempe q od Graecis ατ-το 6Latinis inordinatum,dicitur,& quod ordine ornatuqua Aec si
558쪽
natuq; semper procedit, 'ν ταξει, προ λῖ- α' G lenus nominat. Illud ex hac mudi materia proficiscitur, hoc e coelestibus originem ducit. Coelestium autem Sol veluti rex quispiam maximus est,qui hunc orbem exornat,& concinne disponit,qui & praesens diem, & absens nocte,& altus et statem ,& humilis hyemem, & medio- atavia. criter obliquus utrunque solstitium efficit. Luna uero ut princeps non mediocris, inter illum & nos medius constitutus,terrestrem regionem merito gubernat, reli quos planetas non potentia,sed vicinitate superans ,&cuiusq; mensis dies disponit, ex Solis aspectu mutassi facultatem consecuta. Cum enim suapte natura opaca sit, nouu sortitur lumen quum sole primum fruitur, tantaq; eius portio illucescit,quantam sel aspicit. Qua pro- Msῖν pter suo ad Solem accessu & recessis uarias accipit figura ε D. ras, ut nunc surgat in cornua leu falcata sit, nunc aequa portione diuisa, ,et:m, Graeci appellant,nunc gibbosa nunc plena,mr-ἰλινον vocant Grici. Dein iteru gibboc, q portione diuisa,surges in cornua seu falcata fit coaes lade sub solis lumine sertur,quq & Silens dici solet, quod tum tota obscuretur, ac lumine vacua sit. Omnia vero,quae facere nata est, ubi falcis figuram repraesentat, languida fiunt:inualesculiquum plena suerit. Surgit autem in cornua, ubi sexaginta partes abest a Sole: diuisa aequa portione, quum nonaginta: gibbosa, quum cem tum& viginti: plena, ubi centum & octoginta. Ru sus fit gibbosa, ubi centum & viginti: diuidua, quum nonaginta : surgit in cornua cuui sexaginta, tandem coit cum sole. Vt uniuersum Lunae,figurae sint octo. I Prima est in sexangulo mundi schemate, siue ut ho- di die loquuntur,m aspectu sextili,die sere quarto. Securi, da in quadrangulo schemate, siue asipectu quadrato , die 3 septimo.Tertia in triangulo schemate, siue aspectu tri-- no,die undecimo.Quarta in diametro strie oppositiones die decimoquarto. . Quinta in eo de cum tertia schema, O te , die decimoseptiano. Sexta in eodem cum secunda I schemate, die vigesimo.Septima in eodem schei nate cita prima,die vigesimoquarto.Octaua in coniunctione,die vigesimoseptimo,ut ex sequenti figura liquet. ET
559쪽
Ex hoc schemate perspicuu euadit, quod Luna signiseri circulum,que Zod acu nominat,to tu diebus vicenis septenis,& triente, hoc est, tertia unius diei parte quae constat horis octo, pertra sit. Hoc quidem spatium in le plectitur quatuor septimanas, quarum tamen nulla
integros septem dies habet,sed unicuiq; quatuor desunt horae,hoc est sextans diei. Singuis itaq; senos dies,cu horis viginti cotinent. Qua quidem ratione tres septimanae pari ut dies viginti cu horis duodecim, nec uigestinuprimu attingui. Quapropter iudicatio in vigesimu , qui est tertiae septimanae poliremus, incidet. Pari modo quatuor septimanae faciunt dies viginti septe cu horis octo, nec uiges litium octauu die attingui, ut hoc quoq; nomine iudicatio derivetur in vi etesimum septim v, qui quar tae septimanet postremus est. Ut secundum lunarem pero sgniferum circulum cursum iudicatorij sint, quartus, septimus, undecimus, decimus quartus, decimustepti mus, vigesimus, vigesimus quartus, vige liniusseptimus. Hac dierum iudicatoriorum rationem Hippocratis,
560쪽
leni, & alioru veteru obseruatio & experietia coproba Uit,ac certa esse deprehcdit. Quae nobis certe pluris metenda est, quam ea quae e lunari cursu sium pia est ratio Ir sertim cum no sit admodu exu sita, & hodie ab A stroogis multis cauilletur,quum tamen neq; ea qua ipsi aD Astolo serui eiusmodi sit quae no fallatea utentes.Praestat ita lis rum dem reiectis omnino incertis iiq rationibus,vni Hippocratis dicator s aliorumq; veteris medicorii obseruationi &experieti aedebios' fidem habere, quam vanis Astrologoru comentis aure Uenta su praebere,qus diutina illa obseruatione peruertui,ες legi Penda. timum dierum decretoriorum ordinem perturbant, maedicosque ad selsissimas&ssi perstitiosi supputationes, a certissima obseruati ope & experientia ipse traducut. Quum potius eam iudicatorio in diera rationem, quae in sthemate ab hinc altero a nobis est exuressa,veram&Iegitimam ale, contra autem uana esse ce iis astrologo xviri dogmata, & cum experientia prorsus pugnantia sibi persuadearit. Nobis ualde hoc Leonidae arridet,
1 Varum sidereos qui ius scrutare meatu a lis Dispereas, mendax non iis vanasnas.. Uetrix tibistultitia es, audacia mater o io mser, Cr proni, non bene gnare probri. Que ut nota mortis e a iudicium futura.
NortheM AC TENVs de iudiciis pro instituti rana ιηῶ- tione satis multa diximus. Nunc quae sint eisinata. h mortis citra iudiciu sit turet indicia expo- a nemus,quorum sane hoc primum & maxr' mum , praesertim in lethalibus morbis, s a gnu est,uirium imbecillitas. Neq; enim natura ita pro-ή strata,viribusq, suis destituta,ad pugnam aduersus mor3 bum insurgit. Alterum,si nullum, uel minimus alte concoctionis adsit indicium.Tertiu, si magnus ac malignus fuerit morbus, celeriterq; mouebitur. Fieri .n. nequit,