장음표시 사용
41쪽
bus retto, rei pretiu & va- mandatorem quatenus filorem aestimando , ut d.l. si seruus seruum. I. 3. aut capite,& insti. eodem f. capite tertio, cum f. seq. Et in bae actione si quis damnum se dedisse inficiatur.
i. neget codem natur in duplum. fi .eO .l. 2. f. i. dicitur
autem lex Aquilia ab Aquilio plebis tribuno.
Actio mandati directa comis petit mandatori S eius haeredi. Teo. ti. l. si vero. g. fin.& l. si mandato Titij. l. re sponso, & f. I.&e contra mandatarium, vel procuratorem post mandatum susceptum, sZec .l. fi vero noremunerandi,*. . Et inquatum interest id iactum esse, φ madaui, puta mandaui: ut fundu emeres, si mea Itererat emi,teneberis post mandatum susceptum, tamen si eundem fundu ego ipse emo,vel alius mihi, neque interest aliud, cessabie haec actio secundum Aetonem, E eodem titulo. l. si procuratorem. f. mandati
Actio mandati contra comis etit mandatario, Eeo. tit.
. si veata non remunerandi .f. contrario, vel procuratori ad expensas aduersius
nes non est egressiis. Si vero aliquid erogauem utiliter in eo, non habet mandati iudicium , Ired tin ne. gotiorum gestorum, secundu Mar. licet Io. & Accuta contra prout legi. &'not. Inst.eo. ti. g. is qui . de T. eo. l. si pro te. cum l. sequenti. in prin. Sc C. de ni g. gestis. l.finali.in gl. vltima. Si vero mandaueram tibi , , t mihi fundum emeres, etiam si nondum pretium solueris, ages mecum mandati,
ut suscipiam obligationaqua tenetis uenditori. Na& ego agere possum, ut codas mihi actionem empti. E. eod tit. si mandato meo. primo responis. Competit ergo breuiter actio mandati directa contra illum, qui mandatum suscepit adimplendum , cum primo cogi non posset, quod Lisciperet mandatum, inquantum intersuit mandatoris factum fuisse, quod mandatur. Et rursus ipsi mandatario, qui mandatum suscepit, competit actio mandati contraria ad impensas, si quas fecit ratione
mandati suci pti s fines mandati non ea cessit, sed
42쪽
ii mandatum Oeessset in expensis factis non repetet ipsas per huiusmodi actionem.
Actio natiua quae, vide Actionum I 3. species infra. Actio negatoria. Require supra actio consessoria. Actio negotiorum gestorum duplex est,c directa, & contraria: 'inde negotiorum
dum expensis negotiora gestorum factas. Et vemue omnia quae expendit de suo necessario, vel utiliter, non tamen voluptuos E ,& haee colliguntur. T. e dem titulo. l.secunda,cum ibi nota Actio noxa lis seeudum Aeto. dicitur actio, quς nascitur vel oritur ex dei ctis serum rum,sse Od. titu. I. I. &inis agit dominus rei gest co- sti eod. tit. in princ. & dictitra eum , qui negocia eius gessit, ut administrationis rationem reddat, ut putas ego sui absens, & negotia mea calerunt esse deserta,& mal E se habebant, turooxalis a noxia ; quod
vel a nossa, quod dicitur ipse delinques.Versus. NO-xia delictum, delinquens
tu hoc videns ab siquem an Actio pauliana , vide supra dato a me recepto mei cse Actio fauiana. templatione ex amicitia Actio personalis . requiret hinquam ad me habes, gere- -sra in ver. Actionum qumbas negotia mea: mihi da- dam. tur haec actio negotiorum Actio pignoratilia directa eo gestorum directa: ad hoc ut reddas mihi rationem administrationis, ut T. dς neg. gest. l. 1. Se Institu. de ob l. qex quasi contri nascf j.& g. sicut. Actio negotiorum gestorum contraria competit illi qui sine mandato se immiscuit alienis negotijs geredis aduersus dominam negotio-
petit debitori contra creditorem. Institutione qui b.
mod. re contrah. obi. g. fiis vel tontra eius tutorem ,
lutum. f. si. & habet locum soluto debito, vel aliter satisfino queadmodu voluit creditor, licet non sit lolii- tu , ut si pignora alia data sui creditori, ut a primis re
43쪽
res aha vel pretium: vel et nuda conuentio sine pretio vel pacto. Quoties. n. vult creditor recedere a pignore, videtur satisfactu, si, ut ipse velit, vel voluit cautum est, licet in hoc deceptus sit sui facilitate, secundum AZone, ut ff. cod.tit.l.si rem . M. omnis. &l. sine cest trias. 3. si unus Actio pignoratilia contraria datur creditori contra debitorem & datur ad multa.Si. n. decipiatur a debitore,uel ipsa re, vel eius propos to : quia Obligati it ei haec actio secundum heto. nem & alios. Haec probantur,st.eod. tit.l. si seruus pignori. Item secudum Aetonem agit creditor actione pignoratilia: si seruos pugnoratos artificijs instruxit: si coeperant imbui antequam sibi pignoraretur: vel debitoris voluntate creditor eos instruxit. Sed si nihil horum intercessit, si quidem.artificijs necessar ijs eos instruxit: secundum Aetonem erit actio contraria, T. eod. titu. l. fi
rem alienam, vel alij pigno Aistio pignoratilia utilis, smraram: te Debitur ei debi- Placen. datur ei qui impitor pignoratilia cotraria. E. eod. tit. l. tutor. 6. contrariam . iuncta l. si quis in pignore. f. sin. & si debitor
malitiose versatus sit, obligando ars, vel stat num P
l. i si quis. & in f praeall. l. si quis in pign. 2. resp.uel si obligauit seruia per que damnum datum empiria furtum uel aliud huiusmodi i& hoc si sciuit tenetur insolidum , id est in totis, secus si ignorauit, si a tu iacgnorauit rem alienam sine consensu diai: & postea dominus pignoris factus
est, st. eod. tit. R. rem aliena& ff.de pigra l. r. f. I-l. si Titio. cum seq.& tam directa,quam illa dantur principali,& suis haeredib.& cotra haeredes creditoris; ut potest probari. insti. de per
liberabitur noxae deditio- Actio popularis est, qius sucine, scilicet; dando struum populo tuetur, α copetit
44쪽
vnicuique de populo, de actionibus popularis videgio. rubr.sLeod. tit. Actio praescriptis verbis ex cotractib. in nominatis dest .dit, ubi, s. ciuilis causa subest sui sciens ad actionem
introducendam,& cum negotium no cadit incertum de speciale nomen contra
ctus, nec causa huiusmodi actionis exprimitur , sed
sic ; do ut des, facio, ut facias , do ut facias , facio vides.Ex quib. nascitur a ctio praescriptis verbis, nominata:alias ciuilis,qua do mihi aliquid adest, vel abest, vel abfuturu est: nec tibi adest nec astuturu est: aut mihi non abest: n sc tibi; adest aut si nec tibi adsit: nec mi hi absit, & cesses implere. quod conuenit inter nos: ego autem si feci, in subsidium intentatur actio de dolo. Nam ubi unus cessat
promisit altero implere locum habet haec actio. Actio praescriptis verbis, a b. casibus competat, vide pulchram glo. in rubr. E. eodetitu.& in k.a ctionum autCin vers. ex permutatione,
i ust. de actio. A ctio pro socio,quae ex utra que parte directa est, comis petit pro usufructu quem
. solus a ter socioru perce-.pit, vel si dolum commisse. in rebus communib. Nam . locum habet quando duo. ineunt contractum socieritatis.& si alicis socioru malὰ&dolos E versetur, tunc alteri contra eu datur hete actio. Nascitur autem haec actio demum societate finita,quae finit plurib. moia 'dis: prout sequitur Azo.in
A ctio pro tutela directa competit ei, cuius negotia gesi sit quispia quasi tutor, qui,
tur illi, qui existimans se ti .
tor eius negotia gessit, ad repetendum si quid neces.sario, vel utiliter in rem papilli expenderit. l. .&toto tit. T. de eo, qui pro tui. Actio publiciana ex ςquitate, datur et,qui rem bona fide emit a non diao: & rem sibi traditam bona fide ce- .pit; credens vendentem tetipore venditionis & tradonis dsum esset& suffici . emptori habuisse bona G. dem , licet velli tor mala fide habuerit, dc callido cosi
45쪽
Iio vendideris, ut Teo.l. cu quod rei vendicatio, de pus, ε. ait pretior. Si ergo talis emptor ante completa
usucapione a possiestione fure quasi domini j. Et appellatur actio publiciana
bliciana non sunt contraria, sed aduersa: cu ad eundem finem tendunt, secus cum tendunt ad fines di
a publico autore, qui ea in Actio publiciana rescissioria uenit.inst. de actio. g. aliae. datur ei, cuius res, quam a Ad hoc ut auctor obtineat oportet istum probare iustum titulum, &rem sibi fuisse traditam, & bonam side habui me tempore em
alias publiciana non competeret. Permittitur a uictali veditione, ac si usu cepisset vendieare: nisi fortEverus dominus possideat, Ia exceptio veri domitiij publicianam excludit. Si autem post usucapionem apo messione cadat; tunc noco petit publicia nar sed ciuilis actio, vel rei uendi catio: secundum quosda utilis, secandum quosdam directa,E. de pubi .Lj. De hac
materia vide no. per Ioannem And. de senten. &reiud. cap. AbbatE sane. lib. sexto,ita glossvbi, dicitur,
non domino emit credens eum dominum, ut supra, usu capta est, cum absens erat causa reipublicE, uel
studij , vel peregrinati is nis , vel legationis ciuitatis, vel causa appellationis prosequendae, vel testimo- iiij serendi , vel quia in captiuitate fuit, vel alia cauisse necessaria fuit absens. Licet enim Epter necessa ria absentiam infra annapostquam reuersiis est rescindere usucapionem , ud dicat aduersariu non suscepisse, qui usu cepit per auxilium pretioris, hoc auxilia sibi datur. Si autem vere fuit dominus rei, tunc c5- petit ei vendieatio resti sibria. Si vero res talis erat pignori obligata, copetit Ee hypothecam rescissoria ,& hoc in realib. actioni bis In actione aut psonati co-do rescissoria. De hac, materia uide Gul. in Sp. de in integ. Iest. in tract. libello. rum
46쪽
rum super verbo, sed scias,& sequenti,& gl. I. in verbo dominij,Vel quasi, circa medium. in c. Abbate fan E, der .iu. ii K 6. Actio quanto minoris quaedaest praetoria, quaedam ciuilis. Praetoria locum habet cum quis emit animal, vel seruum moxbosum, seu vitiosum, qui propter mombu, vel vitium minus valet qua emptus sit,& datur adpetendum id, quod minus valere,puta si res non esset vitiosa, vel morbosa, vale,ret vi*iati nunc aut valet
quindecim, proponit haec actio ad petendum quanti
minoris intersit emptoris. Hoc aute scies, i de vitio
nisi in tribus casib. Primus est, qua do nominatim promisit, & tunc agetur ex sti. pulatu.Secundus est,quando sciebat seruum habere
.vitium & emptorem non admonuit & tunc tenetur ex empto, vel P redhibeatur, vel l amittere teneatur . Tertio, si vitio animisit admixtum vitium cot-poris , Datur autem infra annum utilem. Sed ciuilis
petit quando librum, velute C. 23
aliam rem vitiosam , vel morbosam emit, propter quod res minus valet Maeitur: quanti minoris eΩset empturus. De hac amone nihil dicitur in arbore actionum : sed de praetoria
hac ma teria in Specul. in titulo de empl.& venditio. f. nunc dicendum, vel sic.est& alia actio.
Actio quasi serviana, quς etiahypothecaria dicitur, pra
bilem, vel immobilem tibi pignori obligatam, quam possidet aliquis, siue sit debitor, siue alius poteris ab
est actio in rem utilis, & datur ereditori ad pret sequendum pignus, hypothecamve,vide de hoc I iist. de acti f. quasi serviana. Actio op iussit perpetuo datur contra patrem, vel d
minii, quorum iussii cu stilio, rei eruo aliquis coir xit,liue dirigatur iussus ad
contra hentem, siue ad se uti. Nec est in ea opus ver
bis aut scriptura, vel ut disti ingatur secundum AZo. an videat iussus, vel iussio speetaliter I uno cotractu, an generaliter, ita'voles
47쪽
cum seruo meo cotrahere ut seruum vel animal mor securὸ possit. Videor. n. oia iussiss e, nisi lex certa .i. con
ditio vel pactu eo tramum Thibeat Habet ergo locuactio quod tuitu, quando
domino vivente vel patre, seruus vel filius contraxit quia hac dominus, vel pater eo quod uistit tenebit. Actio qd metus causa dat ei,
tu coactus rem sua vendidit, tradidit, vel promisit, aduersus eum, qui metum intulit: sed insta annu erit quadrupli propter contuininaciam nolentis rem restituere iussu iudicis ante lit. contes Post aianti vero simpli. ut in l. si cum exceptione. I. responso,& g. post a-num,ff. quod me ζ.cau. Actio rei vendicationis est , quando dicis rem corpora dem esse tua, ut hunc seruu hunc equum, hac vestem. Alia dicitur vendicatio , quam legistae non habent, quae datur pro re incorporali, ut no. per Doct. in cap. examinata. de iud.
Actio rescisibria triplex est, ut supra de publiciana rescisso.
A ctio redhibitoria datur emptori contra venditorem, bosum recipiat, & pretiurestituat, & datur infra sex menses utiles , quia haec actio, tantum sex mensibus durat,vi,st. de dii. edi. Lj. verbi gratia. Si vendis mihi animal morbosum latentem morbum habens, vel aliam rem vitiosam tali vitio, quod vitium si sciuillem nullo modo emius em, mihi datur actio contra te ad hoc, quod pretiuIeceptum restri uas infra sex menses, & rem tuam morbosam vel vitiosam
rea Tu mas. Actio rerum amotaru competit marito aduersius uxorem de rebus costante matrimonio ca diuorti j ablatis. Datur autem post diuortium , & continet rei persecutionem. Sed si pendente iudicio reintegretur matrimoniu, soluituri
dicium rerum amotarum,& si redintegrato matrimonio iter si fiat diuortiure manebit actio reru amotarum ob res amotas prio
casu actio furti daretur cotra extraneum, in eodem casu actio rerum amotaru
48쪽
illa concurrant. svi res mariti dolo malo amoueatur,& econtra. Ite i fiat amotio costante matrimoni O ,
vel ut aliquid fiat, quod lamotione habeatur. Item
Datur etiam haec actio co-tra patrem filio vel filiae
non coueniente pignorentur, tamen iuris costitutione obligatur tactite pro locatione iure pignoris in urbanis praedijs iovecta& illata, tu rusticis vero pretdijs fructus tantum .De hoc vide in f .item Serulana, Institutione de amo. quatenus ex ea re locuple- Actio serui corrupti copetietior est factus, vel de dolo malo eius factum est, quominus fieret. De hac materia vita noti per Aeto. in
Actio rei uxoriae vel uxoratitiae sublata est: in cuius locum surrogata est actio ex stipulatu, quae dat marito vel eius patri,ut dos reddatur . Si enim a datiotie dos inciperet, b c actio locum non haberet, licet quidam
dicunt contrarium, ut dicit Aeto. in sum. eo. tit.
Aetio reuocatoria datur in eos, quibus alienata fuere bona debitoris in fraude credi toria,vide supra. Aetio
non solum aduersus eum , curas hortatu, vel consilio seruus corru plus, vel deterioratus est, sed etiam eontra eta noua lex datur, qui
sollicitauit seruu, licet bonos mores eius corrumpere non potuerit. Haec autem actio in dupla habet
condemnationem, cquanti deterioratus est seruus,
quanti vires fuerit a seruo sollicitato siubtracta, & tenetur qui corrumpit siue ex bono malli, siue ex malo deteriorem fecerit. De hoe in l. si quis seruo alieno suaserit,C de fur.ubi casus de hoc. fauiana, & in b. ite si quis Actio stricti iuris, req. instain fraudem, institutione de actioni. A chio seruiana diro fundi,vel domus competit ad persi quendas res conductoris pro mercede domus quasi Pignoratas, quae quamuis actionum qu da, &dee
Actio subsidiaria dicit, quia in subsidium, & auxilium alterius,quet inessicax saeta
49쪽
est, datur, ut si tutor res pu- impignorauit, vel obliga pilli alienaverit, vel male uit pro pupillo. administra uetit, &ipse tu Actio venditi competit venditor Scelus haeres stari non tori ad petedum pretium soluendi, id est no sufficientes ad soluendum pupillo , datur actio contra illum, ad quem res eius alienatae sunt.
Ictio tributoria creditoribus qui cum sciuo aut filiosa
compreheuditur, prout is sibi paciscitur vel inter pa-IeS couentum est. Et huius contraria est actio empti, quam vide supra . milias cotraxeruiit in mer Actio vi bonorum raptorumce peculiari, ut distribuet de reb. mobilibus vi surr pro rata crediti inter illos,& dominum, seu patrem il lius, cui quo contraxerunt,f. i. inst. quod cum eo.
Actio tutelae subsidiaria competit pupillo, quando nec tutor, nec hqres soluere haptis datur, & cui res mobiles per violentia sunt ablatae , & copetit restitutio infra annum ad quadruplu , ita φ in quadruplo contianeatur ei restuutio & haec est vis ablativa. bet co ra eum, cui iura ita Actio utilis, vide supra Actio sita sunt a pupillo, ut cau- directa. tionem exigat a tutore de Actionum quaeda sunt in re , iis deuitate pupilli,quando & quaedam in personam ves nullam vel parum idoneam admisit cautionem .
Actio tutelae dirccta datur adue Isus tutorem ipsi pupillo in quantum conuenit, si tutor in rebus pupillarib. damnum dedit dclo, vel
Actio tutelae contraria competit rutori aduersus pupillu, si in rem eius aliquid de suo impendit, vel pro eo
Α ctio in rem dicitur vendicatio rei,quando scilicet dicit aliquis rem qua agitur esse suam,& aduersarius dicit cotiarium. Quando ex-go petis rem aliquam ut tuam rei vcdicatione, turicagis actione in rem . Actio vero in personam cti petis
ab aduersario aliquid tibi dari vel fieri. Item actiones quaeda bonaefidei diar qua
50쪽
bona fidei dnr non ideo, quia in eis debetur seruari bona fides, quia et bona fides seruat in actioni b. stri. cti iuris sed dicuntur bonet
fidei, ideo a a maxime exuberare debet bona fides inter contrahentes in eis, &vltra id et veniunt omnia antecessoria, & ea, de qui bus nihil est cogitatum, ut in actione empti vel vendi. ti,venit et id quod expresse non est actum , videlicet a tempore morae, qui alteri
ctus veniunt damna, & interesse, q debent restitui,&se in eis multu exuberat ossicium iudicis pinguius, qua in actione stricti iuris.
Sunt aut actiones bona 'S. dei. IT. quae enumerantur,
Insti .de actio. f. actionum. M ponuntur in gl. de excertio. c. cu venerabilis. Aliae vero di ir actiones stricti iuris, ut actio ex mutuo, ex sti Pulatu, ex arbitrio,& consimile . Et in illis non venit accessorita, nec ea, de qui b. Don est cogi tatum, ut not. Bar.in gl. praeall. Nec in hisci tempore morae,qui alterino reddit illud,ad quod tenetur de natura cotractus veni ut damna, i interessὸ, quae debent restitui. Item actionu realiti aliae competiit pro rebus incorporeis ,& se habet locii rei vendicatio.Aliς pro incorporalibus, & pro seruitutibus acquirendis, seruiendi,& p tiendi,& sic competiit duc
actiones, quarii, una vocatur confesseria, alia negatoria. Ite nota, q1 actiones personales usque ad metas 3 o. ann. extenduntur.ut C. de constitu. pecun .l. 2.& C. de praescrip. triginta anno. l. sicut. Reales autem usque
ad metas quadraginta annorum,ut C.de luit. pign.Li.& in glosde utroque c*su . Est ergo ut clarius dicatur j actio realis, quae
quem dirigitur, non supponit. Sed ideo competit: quia quis contendi trestituere,contra quem talis actio dirigitur, verbi gratia. Intrasti domum meam violenter, ego peto possessi
tu nullo iure mihi obligatus es et nec aliquid mihi
promisisti: nec tecum comtraxi: sed tantum re conuenio,cta res mea apud te est.