Enchiridion historiae ecclesiasticae universae : ad recognitam et auctam editionem neerlandicam alteram in latinum sermonem versum

161쪽

19. Diuturna imperatorum Germanorum lucta adVerSu Papam, non minus quam genti HolimStausicae interituS, in partes discerpserat imbecillumque reddiderat imperium Galliae Contravi et auctorita Continuo reverat, ita ut Saepius Coacti fuerint Papae praesidia a Gallis efflagitare. At Caroli Andegaven-S A gestorum initia non minus Crudelia fuerunt et ex arbitrio facta quammolienStauficorum agendi ratio. Non praesidia attulit, Sed turba et ruinaS. Quamobrem, Spe abjecta, ad Germaniam iterum proSpectum St. Obierat Clemens I 29 Novembro 1263. In

est archidiaconus Leodiensis, Theobaldus Uice Come qui sibi nomen dedit Gregorio X I 271 I 276). Statim ConatuSest peritus ille Papa Guelsos et hibellinos in Italia ad pacem Societatemque perducere. Defuncto Mi chria di Ciam, ill a renuit ad imperatoris dignitatem efferre Alphon sum a S-ti liciae, hortatusque est Germaniae principe ut noUam aggrederentur electionem i). Qui ex Communi Consensu ConStituerunt Rudolphum abshurgensem I 273 120 Ι). Hi aCCitu a Papa ut Coronaretur, propter turba et Certamina, quae erant in Germania aggredi iter Romanum non Potuit. 2'. Vixdum in Pontificem fuerat electus Gregori u X, quum OnVoCavit Lugdunum Synodum oecumenicam XIV 1274 . Interfuerunt episcopi fere 500, principum legati, Praelatique multi Thomas Aquinas, in itinere, FOSSanovae obiit, et Bona Ventur Sedente Synodo bli Chael Palae olo RUS,

qui poSt excidium imperii Latini Constantinopolitani 126 1)metuebat ne sibi bellum inferret occidens, obtulit ut uni inter Graecam Ecclesiam et Latinam redintegraretur. Cum juramento PromiSSum est acceptum iri Filioque et rimatum. At invidia Cleri Graeci non potuit cum occidente oriens in ConcordiaeSSe diuturna Celeberrimus deinde est hujus modi Cano II, de eligendo Pontifice in qua urbe Papa defunctus fuerit, intra

162쪽

154 Periodus Altera Caput Primum.

decem die POS ejus mortem Conoedientur cardinaleS, in domo, in qua Papa habitacit, neque abSente Cardinale OXSPeCtabunt. Manebunt Omne Simul in uno Conclavi ), ne pariete ne tapeto ab invicem ejuncti, sed prohibiti omni commercio hominum. Primis diebus tribus elapsis, proximis diebuS quinque unum tantum iis ferculum apponetur. Quodsi tum etiam nondum PerseCta electio est, non dabitur nisi paniS, Vinum et aqua δ).Ηae et plura alia Statuta sunt ut CCeleraretur electio ne Uediuturna esset sedis vacatio. Multas aerumna paSSUS St ar ea in

rius X et tristissima expertus a Carolo Andega Uen Si, quem monuit, utque Deum judicem minitatus est. Obiit 12T6

3'. Qui subsecuti sunt Papae, Innocentius V I adrianus et Joannes XXI ' simul omnes unum tantum annum et dimidium regnarunt. Primus in id operam Collocavit ut expeditio Sacra fieret utque uelit cum hibellinis reconciliarentur. Ultimus abrogavit canonem II Synodi, de eligendo Papa Electus deinde Nicolaus III I et 77 128o cum prudentia et fortitudine gubernavit. Utrum autem jure an injuria nepotismi Sit accuSatuS, non Satis liquet ). Postulavit ut Graeci symbolo insererent Filioque. Carolo Andegavensi ademit dignitatem Senatori Romani, quam tamen brevi post ei restituit Martinus VI I 28P-I 285).IS, Gallu ipse, a Cardinalibus Gallis electus, in gratia fuit Caroli Andegavensis dominiumque Papale gubernandum dedit equitibus Gallis Interea tamen Vesperae Siculae finem

attulerunt regni Gallorum in Sicilia 30 artio 1282)β). Frustratum Papa Conatu est impedire quominus re tum S, Arraginni Be rex, Cui Sua tranSmiSerat jura Conradinus, regium ibi nomen et auctoritatem in Sicilia sumeret. Obiit Carolus Andegaven Si anno 1285, non multo tempore poS Martinu SHU.

i Hoc nomine postea Congressus cardinalium appellatuS St.

' Joannes XX in catalogis non invenitur. Cujus rei causa haec est quod Joannem XV bis recensuerunt. Duchesne, Lib. Pontis, II, 457, anno . , Civitati Romanae et patrimonio papali tempora fuerant Valde anguSta. Dedit Papa ampla dignitates viris quinque e samilia sua verisimiliter quia posse iis fidem haberi arbitrabatur. β Conjurationis dux fuit Joannes atrocida fautor vero PetruS Arragoniae rex. Omnes fere Galli uno die trucidati sunt. Cf. Amari, I vespro Siciliano 18bl.

163쪽

95. Posteriores Saeculi XIII apae sub influxu regum Galliae etc. 55

Oui ei successit Itonorius IV Ι285 I 287), vir fuit prudentia

praeSimS. In CASSUm PS QUO Ue Praevertere tentavit ne Sicilia expugnaretur. Irrita quoque fuerunt, quae in Germania Cum

Rud olfo abs burgens tractavit de accipiendo imperii diademate cardinalis TusCulanus Mortuo Him a Lo IV, post sedisvacationem men Sibus tredecim eleCtus est Nicolaus V 1288-1292 . Conatu egi efficere ut bellum a Crum Araretur. Assequi tamen non potuit. Quo defuncto, anno duo et men SeSdUOS UACRUit Sedes Cardinales, factionibus dispertiti deliberarunt in Sancta Maria aiori, in Aventino, in Maria Supra Minervam et PeruSiae Tandem Cunctis Suffragii electuSeSt monachus Petrus a Murrone, qui sibi nomen dedit

caeIestino V 1204 . Is in gratia fuit apud Carolum II,

principem Neapolitanum. Ex urbe transmigravit Neapolim. Praeter XSPeCtationem Cardinale Creavit duodecim, quorum Gallos Septem, Neapolitanos tres. De negotii graviSSimis decretum ab eo St, Solo Suadente Carolo II, neque advocatiSin ConSilium cardinalibus. Statuit pro lege iterum habendum decretum de electione. At oppreSSum e mox SenSit onere graci Caelestinus. Alliciebatur solitudinis delectatione. Adventu tempore 1294 voluit cardinalibus transferre gubernium ECcleSiae quod Cum hi recusassent, Cogitare coepit de abdicando Papatu Interrogati Cardinales, an liceat Papae abdicare Sedignitate, responderunt licere. Quo audito mandavit axe Perat in US, ut nova fieret electio et recessit ipse 13 Dec. 129qx).qq. Biduo in Conclavi congregati Cardinales elegerunt Virum doctum peritumque, Benedictum Gaetanum, qui nomen

sibi sumpsit Bonitatium VIII 1204-I3o 3). Eum, ambitione

motum, Caelestino suasisse ut abdicaret, et Per Simoniam dignitatem acquisivisse, calumniati nonnulli sunt. Quod vero Bonifatius Caelestino, qui abuti se homine offenSOS aut indignantes patiebatur, custode impoSuit Fumonae, Prudentiae CauSa factum est. Custodes autem Saeptu minu bene tracta SSe Caelestinum, a multis Bonifati tanquam Probrum illatum est. Is statim aggressus est negotium Paci inter Principe Christianos componendae ). Undique autem Contra iPSU Surrexerunt adversarii. Imprimis Caelestini et Franciscant

in Ra naidus, ad an. 1294. Formulam abdicationis vide bd. n. 22.

164쪽

156 Periodus Altera Caput Primum.

SeverioreS, qui inStituerant Congregationem remitarum Paupe

rum. Prioribus Bonifatius ademit privilegia nimi ampla, poSteriorum Congregationem dissolvit fraticelli). Deinde acri Sermone Contra Bonifatium scripsit notus ille Iacobus de

Benedictis Iaco pone da odi), et implacabile odium in

eum SUSCeperant a Cobus et Petrus Columna Cardinales,

qui adversus Papam hibellinis favebant. At victi dignitatis

Suae loco demoti Sunt i).5'. Manebat autem Bonifatium vehementi S Sima et omnium diurturnior lucta cum Philippo Pulchro, Galliae rege. Usque ad illud tempus reges Galliae universe amico animo fuerant in Pontifices, qui vexati saepe in eorum terra aufugienteS, PraeSidia invenerant. Innocentium II et Eugenium I profugos benigne excepit Gallia Columenque iiS praestitit Alexander III, a re clerico Barbaros SaUPPreSSUS, diu in eadem moratus est. Innocentius III sane in certamen incidit cum Philippo Augusto propter dimiS-Sam Ingeb organa bellaque adversus iam me In Angliae regem. Ceteroquin tamen ex iste Ecclesiae fideique favit Ludovicus VII fortiter egit contra Albigenses famaque pietatiSet caStitatis innotuit. S. Ludovicus X quasi inter primoreSPUgnaVit Contra Saraceno Cunctosque Ecclesiae hosteS ).

Philippus III, qui ei successit, filius ejus, generatim PatriS vestigiis institit auxilioque fuit synodo Lugdunensi 12Tq).6'. Aliter fuit, Philippo IV Pulchro regnante I 285 III 4).IS, immoderata dominandi cupidine actus, infinitam gestiebat aSSequi potestatem, etiam in negotii eccleSiasticis, neque horruit uti perfidia fraude et injustitia. Habita ratione inopiae, qua terra SanCta Premebatur, perrexit Bonifatius III principes in Europa ad Pacem et Concordiam perducere. De regno utriuSque Siciliae pedetentim pactio facta est 1302). Inter Venetia et Genuam Civitate concordia frustra fuit tenta. ta Majori momenti erat pax Galliae cum sociatis Germania et Anglia, eo magi quod auro Ecclesiae bellum gerebatur componi tamen Da non potuit, fruStrante Philippo I cuncta quae Papa fecerat conamina δ). Clerus in Gallia, jam diu ConqueStUS, SUP-

Tributa ei Sanctio praematica certo Spuria est. Cf. ungorann DiSS. Tom.

165쪽

95. Posteriores Saeculi XIII Papae sub influxu regum Galliae etc. I 57plices tum littera ad Papam miSit, tutelam flagitantes. Auditis cardinalibus Bonifatius edixit bullam Clericis laicos 25 Febr.

1296), qua Poena XCommunicationi et interdicti proponebatur, ne inconsulto Papa decimae CCteSiaStiCae acciperentur aut Sol verentur i). Anglia et Germania imperata hae aCCeperunt. At in Gallia, licet bonorum ecclesiaSticorum immunita jam antea )non minus fortiter fuisset in tuto posita, formaque Sane nonnihil acris clericis laicos infestos oppido tradi antiquitas saepius jam fuisset Surpata δ), tamen vehementer ad iracundiam CommotuS, Philippus IV vetuit aurum, pretioSa et equo CXPortRri. ReSpondit Papa per bullam ineffabilis ), suaSit regi manSuetustinem, questUSque est bullam Clerici laico non recte a Consiliarii ejuSeSSe XPECatam. Interea Ponte Sua Clerici Galliae regi Poponderunt, per biennium decima Se daturog, quod approbaVit Papa laudavitque β). Dein anno 129T, Ludovi CO IX in Sanctorum Catalogum relato, Philippus revocavit quae Vetuerat. Videbatur a CompoSita. Anno 130 primum ubilaeum magnum celebravit Bonifatius, ad quod ex omnibus terrae PartibuSinnumeri peregrinantes Romam Convenerunt ). Dum id magno Papae erat solatio, Pli id iis uri de amplificanda poteState Sua, idque damno CCtesiae, meditabatur. T'. Jura Omnia Ecclesiae violavit ne bona, beneficia, decimae neque epiSCopi in tuto fuerunt. Tacere Papa non licuit PerinCommode autem accidit quod legatum miSit PiScopum P h id iis o non gratiosum. Qui Comprehensu PS et in Vincula conjectus Bullis duabus Salvator Mundi et Myer ex rationalibus, Suspendit regis privilegia BonifatiuS, SuaSitque ei, per bullam celeberrimam Ausculta fili, ut ad aequitatem Sanaque judicia reverteretur. Ereptae sunt e manibu legati litterae, fictaeque sunt aliae Deum time) duro et iniquo Sermone ComPOSitae. Pervulgatum mox deinde StoeSPonSum TeoS, irreverenter et acerbe Scriptum Scia maxima tua fatuitaS . Mevolii in his omnibus regis consiliarius fuit Petru Flot te.

166쪽

158 Periodus Altera Caput Primum.

Contra Synodum Romanam Coegit Pli id iis uri ConSeSSum PraelRtorum, baronum et allegatorum a Civitatibus 1302 quae habentur Communiter prima comitia nationalia Etat generaux)Galliae. In his apam calumniis oneravit tot te; timide et ignaviter egerunt clerici et nobiles, Petri sermonibus in errorem inducti. a mente ScripSerunt epiSCopi ad Papam, nobile ad cardinales. Qui responderunt, Papam nihil immoder, tum a rege XegiSSe Bonifatius ipse ad episcopos 1iSit bullam Verba delirantis filiae, qua eorum nimi Servile ob Sequium merito reprehendit i). Mense AuguSto 1302, Romae in ConSiStorio defendit se de calumniis Gallorum Clerici tamen interea ad Sanitatem redierant ita ut, quum menSe Ct. 1302Romae SynoduS SSet CoaCta, etiam rege Uetant intermiuerint e Gallia archiepiscopi et episcopi 39. In lia Synodo Confecta Si Celeberrima illa, quam malevole multi Saepe terpretati sunt, bulla Unam Sanctam δ). Cujus summae reS breviter hae sunt Una tantum Si vera ECCle Sia, Cuju Caput ChriStu est ejusque Vicarius apa. Quicumque non CS de grege i tu i neque de grege C h Hi s j est. Promptos habet Ecclesia gladio duos, alterum Spiritualem, Saecularem alterum. Prior Surpatur ab ECClesia, poSterior sero CCleSia. PoteSta Spirituali Saeculari Si Superior, eam dirigit ad finem ultimum damnasque quando ab hoc fine suo recedit. Qui resistit Supremae poteStati Spirituali, Deo resistit. Cuique homini ad salutem neceSSe est ut Subjectu Sit ontifici Romano. Hae ultima Sententia definitio est Verba sunt Porro subesse Romano Pontifici, omni humanae creaturae declaramus, dicimuS, definimus et ronuntiamus omnino esse de necessitate salutis. Subjectio autem Pontifici debita declaratur his verbis: Potestas Spirituali ferrenam instituere habes et judicare si bona non fuerit. Docet hic Bim id a-t iri potestatem directam in spiritualia indirectam in femstoralia. Quae doctrina non soli medio aevo fuit propria, Sed noStriSetiam temporibus non mutata viget δ).8'. Facile intelligitur hanc ullam nec regi placuiSSe neque

i K na ιιs, ad an. 302, m. 1 Sq. Cap. I EXtrav. Comm. I, 8 K naidus, ad an. 1302 n. 3 q. Natalis Alexander, Saec. 13, 14 DiSS. IX. Revue des quest hist. 1879, Julio. Multi textum bullae tribuunt Aegidio Romano.' Syllabus ii IX, prop. 24.

167쪽

95. Posteriores Saeculi XIII Papae Sub influxu regum Galliae etc. 29

iis, qui pro rege Stabant Theologi Galli principia Papae

1303 Pli id iis vis, in quo, qui Petro tot te defuncto SUC-

cesserat Gulielmu a Bla Si an CancellariuS, abSurdissimas contra Papam protulit CCUSationes Plures episcopi 26 Cum

nia i ii Laet ii nuntiata sunt Anagniae. Viden autem regem in dies intemperantiu agere nec CeSSare jura Cuncta CClemiae Pervertere, Praeparavit Bonifatius bullam Super Petri Solio , qua re ejuSque ConSiliarii XCommunicarentur, Subditique ejus fide jurata solverentur δ). Praestituerat diem B Sept. At Nogare tu S illum diem praeveniens, auxiliantibus Columnis et Ghibellinis instructo exercitu, Cum Sciarra Columna Anagniam expugnavit et contumeliose insultan Senem fere T0 annorum comprehendit. Dubii autem, quid de Bonifatio facerent duos die morati Sunt. Quo facto, Anagniae incolae impetu in Xe citum faCto, Papam venerabundi liberarunt ). Qui, cum militum

praesidio Profectu Romam, uno oSt menSe mortuuS St, 11 Oct. 1303. Sepultu quoque ab inimici Calumniatu est. Fuit vir ingenio acer, doctu et StrenuuS, Sed etiam elatUS, impatienS, iracundu et Sper. QuodSi ardenter CertanS duriu nonnUmquam mentem Sit elocutuS, CauSam defendit Sanctam. EjuS mors finem imposuit Papatu aetati celeberrimae et auctoritati maximae ε).

168쪽

CAPUT SECUNDUM.

DOCTRINAE CATHOLICAE.

1'. Anno 1 Hierosolymam expugnaverim PerSae Dein Successit quidem fortissimo Heraclio Civitatem repetere, at diuturna libertas non fuit. Anno 3T O mina urbem OCCUPAVit. Multo Collato stipendio, Christianis licentia facta esteXercendae religionis intra domorum aediumque arieteS. Tolerabantur quoque peregrinationes. Melior tamen reddita est

ChriStianorum Conditio, quum Harun a Rachi princeps halituS , cum Carolo Magno amicitia uncta, ei lave S. Sepulcri misiSSet. Ipsa etiam rei publicae perturbatio, qua Fatimidae Hierosolymis potiti sunt, felicem hunc aliquali libertatis Statum non mulium immutavit ). At anno 1000 H a me in kalifus ecclesiam Sepulcri evertit. Coepitque ChriStiano serSeqUi.

i Sylvestri II epistola, qua flagitare auxilium pro Hierosolyma exhibetur Iasse,. I, p. 00 o. 3918'. fere certo posteriori aetate conscripta Si Stili gratia.

169쪽

96 Bella crucigerorum. 161

Attamen neque hae quaSi tempeSta diu duravit i). Byzantini assecuti Sunt, ut Sibi u Patronatu in HieroSolymam concederetur, ac dein eCCleSiam S. Sepulchri pulChriorem restituerunt. Labente saeculo X frequentiore peregrinatione institutae ), donec Turcae Selus Chuhitae terram Sanctam laCeSSabant et tandem anno Ο73 CCupaverunt. Flebiles questus audiebantur in occidente de spoliatis locis et dirutis. Supplices petebant Graeci opem. At Gregoriu temporum ratione impediebatur et Uicitor III sola Italiae ora munitionibu tutatu eSt. 2'. Primus auCtor primae expeditionis sacrae TO96-Ιo993

fuit Urbanus I Papa δ). ense arti 100 Placentiae

Synodum Coegerat, a qua etiam Alexit omne ni legati praesidia flagitarim Contra Turcas. Inde profectus, Uis Nam umclaramonti praesuit, mense Novembri Io05, ingenti synodo

archiepiSCO Tum 1q, epiSCoporum 250, et abbatum q00. Ibi graviSSima oratione ε Clerii equitesque adhortatu est ut S. Sepulcrum et orienti Christianos e Turcarum manibuSeriperent. Nulla unquam oratio parem habuit vim et efficaCiam. Undique Conclamatum est: Deus vult'l illenis affixa esthmaer cruce panno rubro imprimis Adhemaro PodiensiePiSCOPO, quem Papa Suum pro expeditione legatum ConStituit. In omnes regiones 4 Nam i verba perlata ad parem fervorem animo concitarimi. E multis qui praedicando ad expeditionem exhortati sunt imprimis numerandus est Petruseremita. Sociis expeditionis Ecclesia lucrandam dedit indulgentiani plenariam ejusque bona tutanda suSCepit. OnaCho non fuit licitum votum expeditionis emittere inconsulto abbate auteDiSCOPO Pueri et mulieres matrimonio junctae non Sunt admiS-Sae Ii qui votum emissum violarent excommunicatio intentataeSt. Ingens religionis ardor et in C hi ici trum amor populo ad

y Neque epistola Sergi IV Iasse, No. 3972 videtur esse genuina.' ira annum 1030 Theodoricus III comes Hollandiae cum Joanne an Arhel

peregrinationem in terram sanctam secerunt. Gulielmus Lepiscopus Ultrajectinus Turcis spoliatus et vulneratus est. Cf. MoII, p. it. P. 7 8.

' Falso iste honor tribuitur Petro eremitae. f. ist occid. d. Crois III, 169. Ha enmoer, e vrai et e faux sur terre Ermite, Paris 1883. Paulot, Un pape Franςais, Urbain II, aris 1903. Omnibus verbis expressa iratio tradita non est Inveniuntur textu in Appendice ad Vitam Urbani II apud lene, . L. Tom. 161, p. 566 q. f. e v, e concile de Ciermon et a premihre croisade, Clemon 189b.

II 11

170쪽

162 eriodus Altera Caput Secundum.

SuScipiendam expeditionem Commovit, nonnullo Sane ut in rebus humanis fieri assolet, etiam ambitio, avaritia, voluptaS. 3'. Aestivo tempore 1096 major pars exercitu profecti Sunt

Lotharingi duce God fredo Bouillonaeo Balduino et Eustachio i) Galli septentrionale ducentibus comitibus Bli-

sensi et Vermanduensi Flandri et Normanni sub suis comitibus. Exercitui meridionali praefuerunt Ray mundus Tolosanus et Adhemarus odiensis ex Italia profecti Sunt ducibus Boe mundo et an Credo. ulti tamen jam antea exierant Germani Sub sacerdotibus o limaro et Got-tes chalco: Galli, Anglie Flandri duce michone Comite, reluctantem almani Hungariae rege in varia partes dissipati Sunt. Quae ubi e tro eremita erat multitudo, in Asia inori

maXimam partem Turcarum gladii Ceciderunt. At praeCipua Par exercituS, ampliu quinquie Centena millia hominum, OSt-

quam verno tempore 109 transiit Bosporum 1 Iunio ejusdem anni expugnata Nicaea mense Octobri Antiochiam obsidione Cinxit Proditore i rugo duce semir), mense Iunio 1098 ChriStiani urbe potiti sunt Attamen nondum apertum erat iter Hiero- Solymitanum Etenim chriStianis, inopia confectis et peste haud Parum imminutis, minitabatur, ea bia a dux semir cum bis centenis missibus militum ad urbem liberandam adventanS.Christiani terrore perculsi sunt. At inventa, in civitati eccleSia Uadam, SaCra lancea η novos addidit animos 1 Iunii) ita ut Kerbuga a Boemon do fugatus et Antiochiae castellum sit deditum. Die 1 Augusti Adhemarus odiensi S, Celeberrimus, SuCCubuit peste, Cujus vi late Semper per eXerCitUm Vagabatur Demum verno tempore 100 ad Sanctam Civitatem eXPugnundam ProceSSum eSt. Obsidione cincta fuit urbs a dies Iunii ad 15 Julii, quo die ab altera parte God fredus Bouillonae US,

ab altera an Credus et Ray mundus Cum copii eam introierunt. Calamitatibus qua tolerarant exacerbati, Victore a Cruenta aede non temperarimi. Cum Rai mundus Tolosanus regiam dignitatem recusasset, God fredus mouit