Caroli ScribanI e Societate Iesu Antuerpia

111쪽

98 CAROLI Sc RIBANI luna locum reperiat , in quem telum mittat , si

usquam,hic inueniet. Incurrant aduersa, &pr mant pectiis,tamquam saXea mole, Vt totum a bitreris Atlantem,cum Vniuersi machina, Unius

insedisse humeris; figet gradum, nec ingemisCet sub pondere: non subsident genua, non lababunt pedes: & quod de Socrate Xantippe, Vtramque

fortunam eodem vultu excipiet. hauserint auari fluctus humanarum opum aemuli, aut a rbior alius casus,stabit indignante fortuna; nulla enim re maior huic inuidia fit, quam aequo animo. Hunc animum,in omni prope bonorum iactura, reperies eremim,excelsum,& flecti nescium. Intuere: e nullius vultu aut ore iacturam agnosces. imo quo grauior illa incubuit, eo hilariore vultu CXCepisse credas . nec foro nec publico abstinent, ac ne conuiuiis quidem aut hilariore lubentia. Non haec sat magna documenta sunt inuicti r boris ξ nam Vnde Certiora peti possunt Θ aduersa sunt quae cuiusque robur docent. hoc quis inter secunda intelligety Gubernatorem in tempestate, in acie militem dinoseimus. interritus ille flueti hus conuoluitur,audacter hic cruorem suum spe chat: ille etiam elementum prouocat, dum iratos

illius fluctus proseindit audax dc miles latus

fluentem meliore casu sanguinem ostentat. at ti

112쪽

ANT VER PIA. 99 haec 3 ut robora attingam, animosque pluriminrum vestrum. Saepius enim tacituS mecum Rempublicam circumspexi hanc uniuersam,in illaque singulos, Omnes. Quantos in ea Vidi naufragos, similiave naufragiis passos, quos aut iratum mare, aut fortunae ludus, aut malevolentiae improbitas, perniciosum optimis telum, inopinanteS,securosque deiecit Z Illos procella, quae cani fiducia, &placidum ludentis elementi fallacies traxit in infidos fluctus : alios rerum illa domina, aut subiti similis fulminis, ad cuius ictum, etiam Vicina trC-muerunt, oppressit incautos; aut ridenti similis,in alieno lusit iugulo ; tamquam parum sit perdidisse, nisi & inter lusum videri velit perdidisse: in postremis malignitas saeuiit, & securos, tamquam

turbine, Uno conuoluit raptia; ut ante ruinam ipsi strati viderent, quam persentisterent: & tamen

tamquam nihil passi, redeunt ad mare; & e quo

vix valida enatarunt Classe, de tabula salutem sperant: iterumque fortunae Cervices flectunt , confidentiam imbibunt, & audent se credere,a quibus non semel circumuenti; meliora speranteS, nec semper iratum mare,nec semper infidum festunqrisium,nec semper perfidia amici. O animos Sparta dignos i imo Belgio: & si iterum surgat Caesar, Nerviis, & Aduaticis. Massi minute hac: idem

vobis,quod ex acie sanguinolentis acclamo;quod Mutio retorridam manum ,& duorum Regum N a victri-

113쪽

Ioo CARO LI sCRIBANI victricem referenti, Romana iuuentUS. .Manli mute hac. malo truncam illam , quam Maxenatis,imo quam cuiusque sortissimi saluam. Bene in hanc rem Attalus StoicuS: Malo me fortuna in castris suis, quam in deliciis habeat. torqueor, sed fortiter, bene est: occidor, sed sortiter, bene est. Sed & audi Epicurum,dicet, Et dulce est. HazC mens ducet ad gloriam,imo ad gloriae culme, cultorem suum. Facit hoc creber usus, & cum aduersis pugna. Idem reperieS in iumenti S . quamlibet viam patiuntur, quorum durata inter asperavngula est: neque ullum laborem recusant manus quae ad arma ab aratro tranSferuntur. ita plane, quem nulla fortuna supplantauit, Cuius nulli dentes sub infido illius crepuerunt ludo, quid poteritZ& quid non poterit, cui perpetua cum illa luctaΘqui modo prostratus, modo e rectus, de genu, de puluere,de Vulnere,de sanguine surrexit validiorΘMillia ex hoc genere in hac Vrbe dabo. nam 'thlem

illa hic umquam transiit intactum Z gloria haec est Reipublicae vestrae.& fere contumacissima aggreditur; mollia nullo dignatur morsu: ita ignauissimum quemque refugit, fortissimos sibi pares quaerit. tenera fastidio transit; durissima proritat,

aduersus quae Vim suam inte lata ignem eXperitur in Laurentio, paupertatem in Francisco, exilium in Ioanne, tormenta in Vincentio, venenum in Benedicto. Magnum exemplum non nisi magna

114쪽

A N T V E R P I A. IOIfortuna non inuenit. apud VOS, in quemcumque

prope cadat, inuenisse Videtur, ut liceat dicere Dignum fortuna par, Reipublicae ciuis, illi compositUS. Et nescio an non hoc sit urbi huic proprium:

aliarum enim sit intuearis ciueS, VntUS Calamitate Omnes arbitreris oppressoS, Vt quoS ruina non attigit, metus exanimauerit; paremque passis moerorem CXprimant, cum putent eadem se pati posse . Vt aues,etiam inaniS fundae sonus territar,&excutit sedibus: ita plerique,ausim prope, non nati, non educati in Republica hac, ad nudum non modo contremiscunt ictum, sed ad vacuum sonum. at qui ex hac prodierunt, tamquam si omnia missilia praevisa, nihilque praeter opinionem cadat, ita cadunt in fortuitis, ut semper stetisse videantur: ita reparant Classem, repetunt maria, Vt nemo credat vidisse fluctus: ita cum discriminibus pelagi non notitia modo, & familiaritas,sed pacti quaedam necessitudo intercessis se Videtur, Ut quoS nudos excussit, restituat sub diuitiarum pondere fatiscentes. Infida fuit societas Θ iterum creditis : & tamen quem alibi non

exanimet una perfidia Θ PerioCum fortuna eue

titΘ iterum blandienti oscula praebetis: &quem alium non sternat hic risusΘquis non alibi secedat ab his ludis, & det raptori locum secessionemque

aeternum cogitet,meliora desperans - & non em,

115쪽

IO2 CARO LI sCRIBANI nus spectet haec bona pendentia, procul nimirum a Ioue, procul a fulmine Z Caussam non semel discriminis huius inter Reipublicae vestrae ciues, aliosque, tacitus mecum quaerebam: nec aliam reperto,nisi quod reliqui,extra se vallo cinXerunt; vestri intus instructi sinat: pulsari proinde possunt, capi non possunt; cum nullum mare, fortuna nulla, perfidia nulla, mentem aduersus fortuita armatam, possit euertere. Addam aliud mirari me solitum, ita plerosque aduersus fortuita, & quidem tauissima, armatos, ut plurimos viderim eodem vultu laeta, eodem tristia accepisse. Tenuit nauis portum Z bene est.

periit Z mirare quisquis haec leges,nulli petiit. intuere Vultus. non dico, non refrigescent artus, sed nusquam contractior frons,nusquam rUDE. sirim

tare Cui perierint: nullum reperies . alteri periisse credas: huic Cui periit, etiam accessisse; ea frontis orisque hilaritas est:quasit in aliena pelle,ferro medicus saeuierit. commiserare: parasse se hominem dicet ad haec humana. Praecogitati nimirum mali mollis ictus venit. & sane pars magna mali apud imperitos nouitas est, & inexspectata compulsio. o possunt haec venire a vili pectore. nec quisquaista,pusilla mente, siccis oculis, ex alto spectauit. Quid faceret vera Philosophia in Virtutis acie, apud eos, quos tantOS animOS Cimumferre Vide- mus inter fortunae haec telaὶ Miramur feras, quas

catum

116쪽

ANT VER PIA. IO3 catulorum amor mittit in venabula ; miramur

iuuenilia quaedam ingenia,quae gloriae Cupido trahit in contemptum ferri: ibi amor facit indomitas;hic specieS & virtutis quaedam umbra traxit in sanguinem quid in Reipublicae vestrae ciuibus verae virtutis posset amor, quoS nec magna, nec illustria, per pericula & mortes compulerunt tamquam ad epulas fames Z quanta darent exempla magnarum documenta mentium, sit in nobiliorem metam cursim defixissent Z quanto namque generositorum rerum fortior ratio est, ac validior impulsiva viS, tanto valentius per pericula &mortCS eXirent: nunc cum eadem faciunt in re non magna, quid sperare debeamUS in Vere mugnis, testantur .. & quos tanta cum incommodis suis familiaritas, docuit tam erecta Cervice intueri alternantis fortunae vices,quid faceret,si eadem

in propiorem Virtuti materiam incidissetῖnon ubi

turbari contingeret Z quid pugni, calces, flagra, caestus, quid enses postent Z sanguinem ipsum

fluentem riderent, tergerent lite tamquam abalneis sudorem. Semel namque roboratUS animUS,& e Virtutis palaestra torosita S, quoS no ictuS CXCiperet; quos non frangeret Z etiam Vltro auderet

prouocare,&insequi Cedentem fortunam; quin& inclamare , Quid cessas Θ paratum pectuS . vides. experiamur inuicem , tu feriendo , ego

feren

117쪽

IO CAROLI SCRIBANI ferendo. quaerit enim Virtus ubi se ostentet, Θumantem dari pecora inter inertia motis

Optat alm, aut fulvum desecendere monte leonem. Refellitur criminatio de occupata ab Iberis

Uc, anno M. D. LXXVI.

ALiquis hic stibi de aliena venustus calumnia,

militarem obiectat rapinam, & inter mican, tes gladios, flana m as, sanguine ira, strage mque impulsae ciuitatis, stactum animum. O semper inimica alienis progre stibus inuidiat quanto prudentitis haec ferocientis fortunae vulnera, & adhuC de cicatrice recentia, ac quasi de ferro calentia,

quisquis est, pressisset silentioΘPossem hic illud

Poetae:

- In corpora fortium mirorum Laus est amplior, amplior cicatrix. possem,quod Aristides, cum ad suppliCium raperetur, repertusque esset qui in faciem inspueret, Cum neminem id arbitratus esset ausurum purioris,abstergere; & lectori dicere, Admone istum, ne tam improbe oscitet; ipsique hoc resiposo Contum eliae contumeliam facere. Verum tacebo: &haec lapsantis fortunae dehonestamenta tacitus praeteribo. nam quid ego aduersus has immemores humanae conditionis voces, dictaque improuida praeteriti temporis fortuita conuulnerantia3Dicam tamen, quod de viro magno Seneca: Si magnus

118쪽

A N T v E R P I A. I OF magnus Cecidit, magnus iacuit. addam: sit exit maior. idem de urbe hac. tantum in hac strage, omnis fortunae crudelitas lassata consistat. hoc oro. sitque militarishqc licentia, nihil amplius doliturae ciuitatis piamentum . Et non pari iure Carthaginis ac Numantiae, Corinthi, Athenarum, Spartaeque, & tot Regnorum cinerem, aut

quidquid altius cecidit, ridebit Z Inspice,quisquis

es, volubilem hunc rerum ordinem, totamque ante oculos Εrtis humanae Conditionem pone,ctuumque haec inter fortunae ludum. hila montes diffluunt, alibi rupes : iam serbet, iam vomit fomtuna maria; modo sistit,auertit dehinc flumina,&ditat nouiS. Quot Vrbes uno tempore CeCideruns. quot hiatibus subductae Θ quot non uno loco integrae desederunt regioneSZquot redditς terris, totis demeris taculisῖ Et non omnium orbo toto magnarum ciuitatum vestigia tempti S eradet Θ non formidanda olim maria siccabit, ipsisque rupes ad humilem deducet arenam, lecoctor igni senosique ipsi, parua aliquando ingentis vltimae ruinae ac Lsio, non in a mica vertemur elementat iacebimus

que inglorij, terra & vilis puluisZIn plenum dehinc fortunam cogita, circumfer OCulOS: quot gentes populosque mutasse Credis

sedes 8 Tyrii Africam incolunt, Longobardi Italiam, Hispaniam Gothi, Athenienses Asiam, Angliam Germani, Galli Graeciam; & Scythia O Achaiae

119쪽

Io6 CARO LI sCRIBANI Achaiae ciuitates Ponticis impositas littoribus

ostentat. Nihil eodem aut loco aut statu mansit, quo genitum est. Regna intuere, Imperia , Orb que toto Prouincias. illae te docebunt: plurim rumque in his urbium Ostedet euentus, quarum in ipso flore luxuriosa imperia ceciderunt. Nec magnis haec interuallis disiuncta : momentum saepe temporis euertendo imperio suffecit ; etiam

mano,ne me puteS minima tangere.

Verum Antuerpia hostili aliquando manu imCuit: non nego.& in media prope pace iacuit: ita fere insperato bella surgunt, hostis ex secto, ex Propugnatore eversor. Eadem reperies alibi nam& in subitas tempestates agitur aestiua tranquiblitas, & rursum serenitas, rursumque nubilum. Quid caussas quaerisycum ipsa sibi,ut alia taceam, felicitas, cladis caussas repererit; ut ad hanc satis videatur esse, fuisse felicem. Iam quantum inter- est,ab hoste perierit,an operta fluctibus an hausta

terrae motu p aut quae res demum non habuit aliquam ruinae suae caussam Z quaecumque haec fu rit, setis est fuisse. Interfuerit etiam dioe Vna, an plures, inter Urbem maximam & nullam; quam

tutum hoc est,aut quod solamen prorogati spatij, protensae miseriae, cum venerit dies illa consumtrix omnium 2 Quid ergo nouum,cum ipsa adeo naturae opera Videamus veXari, tolli, & statui, montes, terras, maria, si unius urbis senserimus,

120쪽

quam unius arboris spolium, in secundiorem redhibitionem P Nam de Antuerpia hac vestra ausim illud Poetae: - Tua ne sutantur Surger fata malis , ω celsior ess mina. cecidisse itaque videri potest, ut sui geret altius.

Ita non raro maiori irtunae locum fecit iniuria,

ut ideo quaedam periisse videri possint, quo cubtiora enascerentur. Accidit hoc urbi huic vestra: surrexit,& erexit sc super ruina sua, florentior: ut arbitrari merito possis, ignem illuna viscerum depastorem , consulto saeuiisse, ut ubi casis erant, surgerent cano domus, in uidiam facturae Princ, pum palatiis. Verum percelluit illa ruina plurimos,& e iamnum inhaeret fibris, nulla aetate emedullanda. Possem ad haec ignaua pectora, humanarumque ignara rerum, illud Poetarum principis: - Cur indecores in limine primo Deficimus t cur ante tubam tremor occupat artus' Multa dies, mari sue labor mutabilis ausAttulit in melius: multos alterna reuisens

sit, ε' insolido rursus fortuna locauit. imo in maiore, in splendidiore. res docet: illa I quatur. Neque fugit hoc Regnorum & Rerui publicarum Timones. hinc illud Timagenis Vmbis inimici: Romae sibi incendia ob hoc dolori