Caroli ScribanI e Societate Iesu Antuerpia

91쪽

78 CARO LI sCRIBANI& amicis non semper ostia pandantur , non sei per claudantur, tempori & beneuolentiae, mores Vitamque attemperantes. Venit etiam hoc a Stoicorum schola, qui in exultationem libertatem CX trahi aliquando volunt animum,tristi paulisper

semota sebrietate ; ita tamen, Vt cum mensa am Cum CXCeperit,Zenonem,Tuberonem, aut Attilium aliquem assedisse sentiat: surgaturque e Conuiuio ad negotia, dc consilia etiam de Republica danda.hoc est Stoice conuiuari,cum nihil de prudentia, de futurorum prospicientia, de praeteritΟ-rum memoria detraxeris: Cum e menSa surgis ad priuata,aut publica administranda: cum denique si quando exorta sit hilaritas aliena caussa longius producta, citra tamen ebrietatem illa peragitur. Non hoc est cum Seneca & Metrodoro de temperantia certareΘNullus apud Vos Hortensius,qui super decem millia cadum heredi Alcibiadi Diotimo, Xenarcho,HeraClidi, Nouellio, Torquato, aut Parthorum alicui, tanto plus sitienti, quanto plus biberit, relinquat: nullus Nomentanus in

lia: nullus Apicius qui veneno vitam finiat, cum sestertio centies vivendum sibi recognouerit, postquam sesterti im millies in culinam coniecerit: nullus Asbpus, in cuius patina fiat,quod fieri debebat in ventre. nusquam hic cibus rediturus, qua intrauerat: nusquam vinum remetiendum, qua

92쪽

ANT VER PIA. 79 qua Venerat. nemo aestiuam niuem nouit, Qtatu in stomachi aestuantis nemo ab ultimis euocata cerrarum, aut a postremi maris ignoto littore, in eredtionem stomachi labantis: nemo piscium saniem,salSatabe p cordia urentem , aut similia luxuriae portenta. Infelicis illa incontinentiae tormenta sunt, discere ab his quemadmodum non impleas Ventrem,sed farcias; quemadmodum sedatam sitim reuoces, quasi non in aliud, quam ad perdenda sis vina genitus, & tamquam haec effundi non possint, nisi per humanum CorpUS. Miseri, qui non 1ntelligunt maiorem se famem

habere quam Ventrem . At vobis cibus est, nulla ariC COI rUptUS , nullis condituris ad irritandam famem digestus: ex hoc nulla laterum Concussio, nulla dentium; nullus neruorum tremor, aut in incertum labantes pedes; nulla suffusio l uridae bilis; non Vultus decolor, non neruorum sine sensu iacentium torpor - nulla oculorum stomachique supplicia: non genae pen lulae, non oculorum Ulcera; non tremulae manuS,effundentes plena vasa; non furiales somni& inquies no 2turna, cuius non semel praemium libido portentosa &immane nefas.

Castitas.

V orem quisque suam sibi iungit, in ea po

steritatem amat : reliqua lasciuiae genera

93쪽

8o CARO LI sCRIBANI ignorat,& monstra arbitratur, non delicta. De imatronali pudicitia nihil dico, adeo eas admodestiam natura fecit, educatio perfecit, Vt nulla in iis aetas periclitetur. Intuere vultus: Videbis

facies frugi,&diuinae condignas disciplinae Vt arbitreris numquam viro iunctas: plerasque etiam neC Viro CredaS notas, ita perpetua illis adhaeret ComeS Verecundia -Vt etiam multorum filiorum matribus rubor suboriatur, si quis importunior inconcinnius verbum iniecerit. puteS in perpetua apud eas statione ruborem stare, Verecundiae signum,castimoniae praeambulam certamque aestationem. Iam virgines ubi se intelligere Co perint,& pati nouum alteriuS aetatiS, tam Valide indenuo pudore armantur, tanta parcissimor umverborum circumscriptione, ut nihil desiideres ad omnem Veincundiae murum. tam seria dem-

de oculorum,

Et castigata collecta modestia frontis

est, ut omnes Arabiae virgines quae dimidiam contentae lucem frui , ne totam prostituant ruciem, Vultum tegunt) Vincant, sit vir accesserit: Quem nullo oculo vident; tam firma virumque

custodia sepserunt. Curiosior hic forte quisquam viruinum harum castimoniam propius Volet dinoscere: dabo quae manibus tangi possint, solida: continentiae praeambula indicia. Primum. Lauda. erubestenta signumnocpu

94쪽

ANT VER PIA. 8s loris est & virginei pectoris conte statio: semper enim virginem laudando, magis quam vituperando, confuderis: durior namque delicti frons

est,ab ipQ delicto impudentiam docta.

mes est,pudicitiae Custos, salutis fundamentum; praesumptio impedimentum timoris . Et quid timebunt 8 hinc natuentis oculum, inde Deum: ibi fallaciae obtutum, hic censorium Dei lumen. Sed & curiosiori illi inspectori metuunt, edoctae, virgineam sormam gladium fieri viro; quare re huic parcunt,salutis illius prouidae. III. Loquere. respondebunt parce. loquacitas pudori inimica est deuehit enim illa curiositatem libidinum vehiculum. Qui in & prudentiam hinc

disces: lacin ostis namque sermo onerosuS & V, nuS;Compendium sermonis, fere grauidum pri dentia est. IV. Familiaritatem Venare. fugient. gaudent

domesticis solis notae; doctae Virginem publicatione sui periclitari, dum percutitur oculi S incertis & multis; & siquando innotuerint,gradum retrahunt: selitudo, pudicitiae tutamen est . Si quas tame necessitaS cogat in publicum, a matriS latere non videbis seiunctas: hoc latus, vallum pudori sito struunt, & circumdant verecundiae

suae in Urum.

V, Licentior aliquis, euigorantia quaedam, &L infiteta

95쪽

82 CAROLI SCRIBANI insueta illi aetati verba proserat, repercutient se uiore aspectu, aut Cum athleta Cleomacho subtrahent se ab impuro hoc ore, cum etiam Carere velint aurium macula.

vI. Quod si etiam quorumdam Vsque ad tentandum prorumpit improbitas, fluunt verecudiae lacrymae; tamqua si peccassent, quod alteri placuis sent. Felices laCrymael dignae pudicitiae fontibus. Ex harum numero de aeterna virginitate Censen' tur plurimae ; nubere nesciunt, nisi quod virgini tatem suam Christo nubat; illi maturitatem suam sponsent, in illiusque voluntatem totae concedat: huic pigmentantur probitatis & Castimoniς purpura ; summamque voluptatem in Voluptatum fastidio ponunt, si immam gloria in inattaminata

carne,in ineXornato ac prope naufrago corpore.

Claudo hanc periodum, & audaci verbo, sed vero . Exurge Veritas,& quasi de patientia erumpe. Annis quibus hic sum viginti in urbe hac magna, non indiligens morum obseruator, nullam in au disse me virginem honesto loco natam, oblitam eo sui, ut in Cuiusquam voluntatem ante matri monium Concesserit. Rarum exemplum ; dc quod in multis urbibus vix de annua obseruatiO- ne assirmaueris, ego de annis viginti . Neque haec ita tamen accipi velim, quasi in urbe hac tanta,

populique prodigiosa frequentia , nullae pudoriSoblitae sint sui; sed quod hae tales ex infima sere

96쪽

ANT VER PIA. 83 plebe: quae non tam pudicitiae, quam egestatis per sae , Verecundae inopiae opulentam inuere-Cundiam praetulerunt; aut diro pro mi storio maritalis thalami verbo, in alterius viri imperium

concesserunt.

Liberalitas. LIberalitas omnis aliquid habet diuini. Intuere canum, terram, reliqua utriusque ambitu cincta; tot arbusta non uno enore paritura, tot flores non uno succo salutares,tot herbas non uni morbo medicabiles; tot mrtuita alimenta terrae, tanto ciborum digestu, non ad satietatem modo, sed ad delicias enastentia; iam animalia , terrea, aquana, aeria; quasi omne elementum tributum pendat homini: Qntes deinde & flumina, anhela aestuantiaque pastua rigantia, ignauescentesque Campos, tamquam sterilescentes matrices,pingui rore fecundantia; mutuisque commerciiS Ulam sternentia , quasi his ductoribus singulae prouinciae, singulorum etiam ab ultimo orbe regnorum opeS habeant vernaculas: e quibus quaedam statis diebus horisque incrementa aCcipiunt, patiuntur decrementa, quasi convehendis auehendi que rebus nata. Quid referam maria, hiC tortuosis in oblectationem erroribus ludentia, ibi relabentia, ac vestigia in se sua Brbentia: sed dc toto deuehentia dorse, non iam robora, sed in-L a gentia

97쪽

8 CARO M. SCRIBANI entia nemora, humanarum subsidium egesta

defossa terrae metallorum opulentia Z quid de Solis & Lunae circuitu vicibuS suiS temperato, Vt &prioris calore corpora foueantur, terra fecundetur, luxuriantia imbribus pascua deaquescant, hiemis asperitas mollescat huius Uero tepore frugum maturitaS rigetur,incrementiS adolesCat,totaque adco natura rerum, hac quasii duce robori coadules at suoΘ Reliqua vero quid refera; ut Solis sipledore im pleatur,ut noctium tenebraS temperet, ut humano Blatio specula,quae menstruus attriuerat numerus,redornet 8 Quae omnia, Cui Zcui quae videmus, si no in unius eunt Obsequium hominis Θ cui hiemes & aestates, Verna & autumn cum suis vicibuS reuoluunturiatat cui alteri quidquid hic natum ancillatur Z Cui arboribus inoculantur frutices, formantur folia, inflantur germina, inornantur floreS, condiuntur succi . cui rursus vestiuntur post spoliar cui is in grauidus autumno

Floret ager; stumat plenis vindemia labrispcui alteri semina corrupta, & dissoluta surgunt foenore interituῖ cui sepultum sitne veste granum, nudum,solitarium, surgit arista munitum,funda tum spica, erectum culmo, copia foeneratumZ

omnia

98쪽

A N Τ V E R P I A. 83 omnia denique, quocumque te fleXeriS, non Vniv1deas famulantia homini, ac quasi uni illi sacramento obstricta Θ Te ipsum intuere. quid extra te Dei munificentiam quaeriSΘ Vide carnem, perpetuo sanguine sociatam,tae deesset, in defluentem

ostibus tamquam columnis saxisque firmatam, neruiS tamquam CalCe Coagmcnta tam , VeniStamquam trabibus tignisque implexam, musculis tamquam anChoris roboratam : Colore CXinde tamqua pigmento Venustatam,Capillo tamquam tecto decoratam : iam medullarum in abdito congeriem, quae pluS habet emolumenti quam ostentationis, plus fruinas quam elegantiae, an non thesauros abi traberis , & exclames : Deus

haec fecit; Namque erit iis mihi Dem, Agim aram

supplice colam non uno voto & dono Θ veniunt enim haec omnia a Deo: & veniunt prouocatoria quadam munificentia; Vt cum ille pleno munera profundat sinu, verius , totis immittat Oceani Ostiis, nos non dicam parSquaedam,sed animationis spirationisque Diuinae illius ac figulationis Opus non ignobile,&quaedam quasi decidua portio, pleno quae aCCepimuS egentes sinu, plena largiamur manu; nec tamquam est illicidio guttam, Cia totiS Canalibus e grauida depluerit nube dona sua Deus in emarcidos stetilesque campos

L 3 nostros,

99쪽

86 CARO LI sc RIBANI

nostros, sed tamquam e fonte torrenteS, in arentia egenorum deducamuS pascua. Nam quae hqc improbitas,cum Vltra priuatum re pecuniς modum Deus prouexerit,auro toxerit,

purpura vestierit,&eb deliciar u Opumq; perduXerit, Vt non tantum habere tibi liceat,sed Sc calcare diuitias,ac quidquid demta ars luxuriς famula Claborauit, tibi concesserit, ut maiora semper Cupere ab his discas insa tiata auidita te, ac non potiUS Clargiri, si non pari qua concessit largitate Deus, at umbram saltem diuinae in te munificentiae eXprimereΘConcessit aureorum ille tibi millia decem: potestne Israele minora, aut in diuinum erogare cultum Christianus; aut in egentia pluere labra,

quae saturanda tibi reliquit ille Z At potuit ipse.

noluit; ut beneficentiae in te suae non indiligens

imitator, tantorum sti perne fluminum vel torremtes in vicina vepreta depalares: prouo a Sque benignam illius manum, tamquam aemula quadam

vicissitudine n liberaliorem profusionem. ItasOlet remunerari Deus, & centupla largi Aone, Obruere potius, quam decorare largitorem suum. Imitare quisquis es. ni responderit votis Deus, dic me mentiri. Verum quid verbis opusZaudi ipsum Deum ultroneum prouocatorem Sc sponsorem: Mai. q. Gentuplum accipiet, ε' mirum at emam possidebit. CrediSZ sequere. non credisZnegotiatori bonae fidei

credis,& cambiali illius schedulae: Deo no credis3 Sed

100쪽

ANΤvERPIA. 88 Sed remotae sitiat diuinae sponsiones, &vitae non huius. falleris. audi loquentem.accipiet centies t-- Mar. tum vvnc in tempore hoc, inseculo futuro miramaternam. Repeto. CrediSῖ sequere. nam quod hoc foenus8Si spondeat homo viginti, si triginta, in singulOS, aureos CCtum, supra sortem,arripiS Vtra que manu; nec dubitas de euentu, si fide ille sit integra. Si spondet Deus non viginti, non triginta, sed in singulos aureos centum, haereS, trepidaS, non crediS. nam si crederes, negligeres lucrumZ& decem millibus, centum millia mercari nollesynolles tantillo casum Θ Cum ergo habeamus hic Deum sponsorem, qui mentiri,qui fallere nesciat,& habeamus hominem qui militantem, pollicem tem non sequatur Deum, habemus incredulum, habemus addubitantem de Dei sponsione: sequeretur enim si crederet, si nullo pulsaretur dubio; nec permitteret haeC Iucra aut perire sibi , aut alio demigrare. quod dum facit, certum mihi non credere, & labascere apud eum fidem promissio nis diuinae. At vos prudentiores , & de diuina certiores sponsione , imitari largam illius manum conati estis, felici ausu, successu fel1ctore. Cum enim in omni Republica, ante-prouida Dei notione, ad peccatorum scelerumq- dispunetionem,pauperes

diuitibus permisti & his prospexerit Deus diuite manu - illisprouidere vestrum arbitrati estis.