Caroli ScribanI e Societate Iesu Antuerpia

21쪽

8 CAROLI SCRIBANI Exiit ad resum ramus icibin arbos.

In omnibus tamen semina,& magnarum semina rerUm,quae CXCrescant in IngenteS Caelo Vertices: serius haec licet,Citius illa,excrescunt tamen, si1 accedat labor; nec raro in parem altitudinem. dic. Crimen plurimum non CX imparilitate seminis,

sed materiae cui immissum. Idem namque hic cogita quod in aedificiis, per omnia paribus; sed quorum Vnum dura accepit area, alterum mollis& fluida humus illic protinus opus creuit, in hoc multum laboris exhaustum dum peruenitur ad solidum. Ita in hominibus ingenia, & ingenita Virtutum semina, in quibusda facilia & expedita; in aliis diu multumque sudandum. Illa feliciora di Xerim, quae parum negotij secum habent, &Sponte μὰ Ριa se loqunt in luminis oras:

haec magis de sie merita , quae malignitatem materiae suae vicerunt pertinaci conatu; quibus merito inclames, - Validis terram proficis e iuuencis. Illa aduersarium nullum sortita: haec Procurvam exsteolanificem, rastro f. tenaces; per perpetua namque obstantia ereXerunt se ad magna. Illa nugis hominum cogentiburi

Θonte μὰ meniunt. de his credas illud dictum;

22쪽

9A N P RE R PIA. ternam stangenda bidentibus: ita per ardua, via illis facienda ; ac non raro ope etiam aliena . nihil facturi sine duce & ductrice manu: quae Vbi accesserit,assiduo labore,

- cultui ste enti

In quasiumque motas artes haud ista essumtur. Quin & imperio quaedam genia in re tum, ac multa mercede domanda. arbitreris Cuneis viam faciendam, immittendaq: feracia alibi nata semina : ut etiam quicumque duro hoc imperio, enatam domi suae videat sobolem, obstupeat Minturg nouas stondes, ε' no μώρ- . Omnes hi tamen laudem promeriti: quamquam maior illi videatur concedenda qui in dissiciliori materia, paria reliquis excitauit. de quo olim, in non impari re, Cecinisse puta Vatem; - si quantum mertice a auras

Etherras, lautum radice in tartara tendit:

- non hiemes sitam onflabra in e imbres Conue manet immotus, multosique per μω Multa mirum totiens durandoscula mincit. di mutatio, linguarum cognitio. N EC Uno cano, ut nec sermone uno Contenti, Orbem plerique inambulant; omniumque propc gentium ore loquuntur.ea ingenitῆ naturqbenignitas est, ut in uno ore multos audiaS. ACB licet

23쪽

IO CAROLI SCRIBANI licet congressus sapientum, non monteS aut maria prudentiam doceant: in Varia tamen gente semper reperieS, quod admireris, quod imiteris; maximeque in hoc negotio vitae genere,in quo cum omnium prope regnorum ciuibuS, Crebra Commercia. Vnde fit, ut nisi mores, ingenium,&qua singuli in rebus fide , qua perfidia ; qua cura, vigili, an ignaua; qua deXteritate,aut stupore Versentur cognoueris, discrimen plerumque incurraS fortunarum omnium . Nosse Vero gentiS Cuiusque instituta,leges,mores, historia indice, aut alieno ore, frigidum dc inane est. plus enim hauries uniuS mensis contubernio, quam annualectione,auditione. Scio non dee fle qui inclament, Quid interest, Apenninum noueriS, GraiumVem Ontem, Pyrena OS saltuS, Alpium iuga, Candauiae deserta, Syrtes, Scyllas, Charybdes; an igno' res ' quid utraque Iberia,Gallia, Latium,Germania peragrata dabant, si non ut e singulis vitia sua referas, reporteS pessima ξ Cur non virtutes &optima quaeque Θ Multu in hac re institutio valet, re praemonita patrum ; quibuS non tamquam cera, leue hoc, sed tamquam firmissimo spissa

mento,obturentur ad has morum Sirenas aures:

multum etiam negotiis obrui, ac quasi integi, vetempUS,adeoq; terra desit maligno semini: quin& multum ici j ; quibus fere optimis quibusque, N ad lenocinia obduratis, liberos parenteS

24쪽

ANT VERPI A. Dcommittunt, ad quos mores suos exigant, quos

Vereantur.

Exurgent hic forte aliqui, qui paruo contenti, oderint laboriosas has diuitias, quae plus sudoris quam opum circumferant; aliquid etiam fors sanguinis S valetudinis detrahant bonae : obiiciantque illud Flori; Nolumus vestro more Ambulare per Britannos, Scythicas patii ruinas.

quibuS ego, Omnium nomine, repono illud Ca saris: Nec nos Vol UmUSAmbulareper tabernas,

Latitare per popinas.

Quanto enim tutius prudentiusque, animum Corpusque fatigare, quam pingui otio saginareZ ut si quid euenerit grauiuS, non eXpallescaS,CUm Omnium paene gentium moribus ac consuetudine, nec meditatione aut lectione nuda, didiceris, nihil in hac vita sperari posse aeternia, nihil aeqUabile; non magis quam perpetuam, inter flatus fluctusque, mariS malaCiam. Velitus, morumgrauitas, corporis compositio.

ΙN omni corporis habitudine digna elucet V

ro grauitas: hinc nihil in voce, alloquio, oculorum aut lateris iactatione quod leuitatem fa-piat. Testudine incogita, fidium concentu nobilem: ita ad artem omnes, & ad regulam Compo-

25쪽

12 CARO LI sCRIBANI siti. Certant cum viris nuptae, ac prope maiestate Vincunt;Certat VirgineS. Magna ubique maiestas oculorum, incessus, oris, vestium: in quibus nihil quod libidinis negotium Curet. nulla hic purpura multo saturata conchylio, intCXta attro, Cc 'loribus distincta; aut sane no nisi perquam rara. Plurimum pulla veste gaudent: &respondet innatae morum grauitati & modestiae : vestitus enim pudoris pramuntiu S est: nam mores fere habitus pramuntiat. grauitatem ergo hic,&quamdam maturitatem sapit. nihil leue, nihil quod matronalem, nihil quod virginalem pudicitiam

dedeceat.

Video in Regnis Prouinciisque variis, quas

dam tot capillaturae strue trices adhibere, quot viri insederint animis: quasdam perpetulSgem miS auroque non tam vestiri , quam integi; frontes de dracone, aures de concha , brachia de luminibus lapillorum arctare : video saltus & ingentia praedia de tenera pendere Ceriai-Ce 3 ac singulos prope digitos Kalendarium expendere. Hinc illa virorum naufragia. neque enim de integra conscientia venit hoc studium placendi per decorem, quem naturaliter inuitatorium libidinis esse scimus. Ab artifice diabolo Veniunt haec irritamenta,quae de proXim O CUrant luxuriae mercimonia, & Obstrepunt pudicitiae

disciplinis. Quid enim hax faciunt aliud, quam

26쪽

ANT VER PIA. 23 ut cultus societate formam prostituant , ac de longinquo etiam trahant in noxias flammaS,dra-

ConiseAemplo, qui de longinquo spiritu abs ,rbet alitesΘSed&quasdam, in quibusdam Prouinciis, non dicam vestiri, sed vix sexum tegere; ita nullum illis a veste auxilium , vix pudori est: alias etiam nulla iam veste pectus ostentare nudum, quo &stuporem quemdam inaedificet viris, & inaccendant frigus, scandalaque usque ad Casum iaculentur . Olim matres cum pectoralem fasciam

soluerent proli, secretum Captabant: n UnC Cttam

Virgines totu prope pudorem in oculis omnium circumferunt; tu id nisi ut prostituant omnibusZHarx alibi: aliud hic video. Omnium habitus s

ueritatem redolet, & pudicitiam testatur,ut reli qua taceam. Quod si quae sti tactius procedant,vel natalium, Vel dignitatum, Vel diuitiarum a Ussia; ita temperant, Vt praetCXtu neCessitatis , nihil lasciuiam sapiat, ne virorum quem illam petulan'tia sua Vulnerent. magisque quo propius intueriberis, videbis tales , serico probitatis , pudicitiae bysso,quam voluptatis indutas. Vult US vero inplerisque Omnibus tranquillus N placidus; frons

pura, nulla aut m Ceroris superuacui, aut effusio- Iis motUS rugositate Contractior: Oculi in laetum aeque aC seueritatem remissi : os modestia &tranquillitate signatum: verba aperta & recta, &

B 3 quae

27쪽

I CAROLI SCRIBANI quae fere pectus prodant, ab omni arte alienum. Deniq; tota habitudo seueritatem potiuS,quam alium minus compositum praefert affectum. Nihil hic leue, nihil quod raritate & peregrinitate sua alliciat: sed maturo q uodam ingenitae grauitatis pondere castimoniam singula spirant, ut vidis te ad honestatem satis siit. Quod si quis arserit hoc igne, solo earum asipectu, tamquam flumine, restinguitur incendium. Hoc audeo: nihil me vel in moribus vidisse maturius, Vel in oculis Castius, vel in vultu modestius, vel in ore tenerius, vel in incessii temperantius, vel in colloquio circumspectius, vel in totius corporis Constitutione magis ad regulam. Nulla autem inter has otiosa: otium fauilla libidinis . nulla hic vinosa; vinum lasciuiae fomes . nulla frequenS in contuberniis; per haec irrepunt verba pudoris inimica. Bonos corrumpunt mores congressus mali.

Nobilitatem nullam praedicabo. Socraticam

sane nemo excludet: animi nimirum &Corporis bonam temperiem. Bene Democritus, rogatus in quo consisteret nobilitas: Pecudum,

aiebat, in valido corporis habitu; hominum, in

bonitate morum. Mens ergo bona nobilem facit. At haec patet omnibus ;& ad eam nobiles sunt omnes. potestque ex caSa Vir magnus CXir

potest

28쪽

ANT VER PIA. IJ

potest ab aratro, a sutrina, ab argilla: Hostilius, Tarquinius Priscus, Servius Tullius , Fabricius, Curius, Iphicrates; Agathocles, & tot orbe toto magna nomina, a quo originis sitae primogenia

duXerunt 3 Potest ex tenui humilique Corpusculo augustus& magnus animus prodire: SeraphicuSFranciscus in exemplar editus, Ut sciremuS non vilitate corporiS animum foedari, sed huius pulchritudine corpus ornari. Potest & e plebe magnuS Imperator exurgere: Decii mihi testes, Marius, Rupilius, Ventidius,plebeiae animae. Patritius Socrates non fuit - Cleanthes rigando hortulo locauit manus; Platonem non accepit Philosephia nobilem, sed fecit: ut non imprudenti voto cecinisse videatur Vates:

Perditin, it dubitet Senecam praeferre Neroni'

Issalo pater tibi sit Thersites, dum modo tu sis AS acida ilis , Vulcanias arma capessas, Quam te Thersita demproducat Achilles.

Ac si originem spectes , ac longam maiorum seriem - a primo mundi, Vsque in hoC tempuS, produXit nos CX splendidis sordidisque alternata fert CS. nec quisquam est, qui ultra Adamum deducat genuS: nec nobiliorem hoc, nec retrosiorem designabis. Quod si pergis obstinare,& vltrahunC genuS referre . nemo iam non inde erit, ante quod nihil est. Corpus vero idem est , nec aliter

29쪽

16 CARO LI sCRIBAN Ialiter filium effudit Regia mater, quam pau' peris tuguri. Considera huius singula; sanguib

venarum discursus, & ipsos medullarum in abdi toethesauros : omnia terrenae originiS sunt; COrpusque totum de limo primitus figulatum, etiam ad nationum fabulas veritas transmisit. Veniamus ad infantiam : lacte haec & pannis iussa est esse contenta. ab his initiis Regna &c is, diademata & socci. Si animum cogitas, idem est. hunc enim omnium amator rerum parem corporibus amauit, tamquam animarum parenSVnus. Corpore proinde & animo pares: quid reliquum, nisi via virtute omnis imparitas Θ Haec Crit ergo, quae magnoS, quae nobiles, quae humiles, nobilesque dabit. Bene in hanc sententiam SatyriCUS

Stemmata qui faciunt,quid prodesta, Potice, longo

S-guine censerri, pictos ostendere multus Maiorum, flantes in curribus A milianos)Tota luet meteres exornent C dispus cerae Atria , nobilitas sola αἱ atque inica Virtus. Bene Socrates in hanc sententiam : rogatis S, Persarum Regem magnum fortunatumque arbitraretur ; Nescio, respondit, quantum Virtutis

habeat. Hinc etiam hoc illius : Animus bene ad Virtutem compositus, nobilis est: reliqua longa iaculorum varietas miscuit, & sursum deorsumque

30쪽

sumque fortuna versavit. Hinc & illud Platonis:

Neminem Regum, non ex seruiS; seruorum UC-minem, non eX Regibus oriundum. s, in js animi.

SI opes spectes, &ex his hominem metiriS, etiam improbissimum magnum diceS, Cum his onerari possit. An quisquam Chelidonem e Cleopatrae mollibus unum ι an Natalem tam impurae quam improbae linguae; an Narcissum Claudij, Asiaticum Vitellij, Carum NeroniS,Parthenium Domitiani libertos, p tulerit Poplico-LE, Menenio, Tuberoni,Cincinnato, CurioΘ Noli hominem metiri basi. paruulus est pumilio et iam in monte; & Colossus magnitudinem suam seruabit etiam in puteo. noli illum metiri alienis; non magis quam a sceptro aut purpura Comoedum. simul enim haec exuerit, ad sua redibit. An quisquam Orientis pugilem magnum arbitretur, cum dissi ueret opibus: an cu abacti greges, Cum filii una ruina denuntiarentur oppressi, cum immundam viceris redundantiam magna aequanimitate distringeret; cum uxorem malis lassatam , &ad praua suadentem, execrareturλtUnC nimirum, non in opibus, nobile vexillum

de inimico gloriae suae diabolo Deus extulit. Feliciorem rs arbitraris dimitem. Sqpius pauperquam diues ridet : & huius hilarit udo, scenica