장음표시 사용
251쪽
guine ratione quantitatis, & qualitatis perduraverit, paroxy smi eodem ordine suos modera bunt accessus, sic si quotidie in parte obstructa sanguis colligatur, & acrimoniam, Vel combustionem concipiat, ut quotidie impedimentum vincat, ciuotidie fit Febris, si vero de tertio, in tertium sellam hoc obtinere valeat, fit tertiana, & quartana si de quarto in quartum, dispoustiones acquirat ad superandum impedimentum sufficientes , ob dispositionem enim humoris ui facilius putredinem secundum quid vel combustionem concipere valet, & ob efficaciam vel debilitatem influxus m'rbosae partiS, humorem in praeter naturale fermentum disponentis, &ob dispositionem impedimenti, qua tardius vel citius superari est capax,Febrilis accessionis insultus retardatur, ad unum, vel ad duos dies. Et si eaedem dispositiones in eadem
mensura contineantur,Febris eundem ordinem
imo accessionis horam conservabit: quod si in istis aliqua interveniat mutatio, & paro Xysmi
Ordo mutatur, nam si impedimentum ex continua incisione, & perforatione attenuatur, Ut
facilius vinci possit, tunc minoratur alteratio, quia miniis humor moratur in parte, ideis etiamrninor exaltatio partium sulphurearum, &salinarum, & consequenter minor activitas in agmdo, unde Febris mitior, & paroxysmi anticipant ,-Febris citilis terminatur, ideo humore sulphureo, seu biliose dominante, in obstructa via Febris fit brevior, dum a furore bilis,&abstersione, impedimentum per paucOS pa IQXysmos, ex toto tollitur. E contra vero si
252쪽
sanguis materiam crassam secum detulerit additam praeexistenti impedimentum, fit contumacior , humor plus detinetur , Sc maj rem acquirit aciditatem , & aeoravationem in omnibus suis qualitatibus, &hoc modo paro in xysmi retardantur, & majores fiuiit,&diutius
durant, remis semper in quolibet paroxysmo in pristitium impedimento, & etiam aucto, re
si impedimentum sit contumax, & humor pravam contraxerit aciditatem, Febris Chronica
fit dum hujusmodi aciditas nisi perlongum
tempus valet ex toto impedimentum destruere. Combustio etiam ex boc major evadit, quia per dimurnam moram magis incalescunt, Mattenuantur. Sic si humor in majori copia fluat, citius acidior evadit, vel comburitur, & ita citius impedimentum superatur,unde paroxysmi anticipant, & Febris magis augetur, si verbmateria sit minor, & impedimentum minus resistolas, Febris retardat, & miris se offert. Si tanta sit copia materiae, & dispositio ad combustionem, vel ad ferme liti naturam accipiendam, ut quotidie inane dimentum vincere Valeat , quotidie invadit, q uae de tertio in tertium suos reiterabit accessas. Si vero minor sit, Mnisi de tertio in tertium impedimenti resistentiam emollire sit potens , quae quotidiana existebat fit tertiana, si vel o pluribus in locis multiplicatis obstructionibus stagnat materia,ita ut materia in una narte impedimentum perforet, de tertio in tertium, & alia in diversa parte de quarto in quartum, hi coniunctio tertianae cum quartana. Et quia pars in sua temperie sensibia
253쪽
iem patitur mutationem, non tam ab obstruinctione, quam ab humoribus depravatis , vel combustis,hic quoque concurrit ad paroxysmi mutationem cit s, vel tardiuS disponendo materiam ad putredinem secundum quid , vel combustionem. Ex his omnibus potest reddi ratio eorum, quae circa Febres intermittentegcontingere solent.
C Ap. XIII. ne caus4 Rigoris o Frigoris, ex Veterum se
C dependere ab acore seu aciditate concepta a succo nutritio quem intermittentium causam existimat, qua partes nervosae valde punguntur, ac frigoris sensum in eis incutiunt, non secus ac cerevisita novella, quae utribus inclusa, adulci in acidum, & nitrosum saporem transit, ut prae acore & frigiditate vix degluttii possit. Modum vero explicat sequentibusve bis. Cum itaque sanguinis massam hujusinodisiucci particula mir so acore praedui , ad turgescentiam impulerunt, ct cum densiius agglomerata, in ore esse incipiunt, θιΠ- ri-ralis pr o More suo obtundunt, ct calorem non nihil obruunt, quare sanguis rigidior exilii ct tardius circulatur, quan or ob caloris defectum sensius frigoris in toto percipitur, ct sus admodum rarus eximi. Porro cum ulmisucco Musopartia nervosa Osolida pro ultimo
254쪽
nio suo aliivento irrigantur, hujus suore qui ut connngit cum sanguinis turgescentia artes sesinfles pellica tur, se in tremores, Orstasimos irritaritur. EX q uo p tet frigus partium, in oppressionem caloris sanguinis, quo cum partes non foventur frigentre fundere, & vigorem in acrimonia humoris vellicante partes sentientes, quae concutiuntur ad rei molestae ejectionem. II. Huic conformis videtur Medic cap. 3 . num. 77.78. 9 79. postquam enim x determinaverit a succo pancreatico Febres i termittentes fieri,ait,siccus ergo pancreaticussa a-rione notata redditus naturali acidior, atque postperter bratam obliventem pituitam in tenuis intestivi caritarem
usius , mox in constuentem qualemcumque bilem insurgit, atque cum ipse esse escentiam filio majorem para, O quidem pro pituitae simul occurreritis varietate P riantem , quamdiu enim Accus ille acidior, pituita ad rus , oppressam tener bilem, tandiu frigus in multu cim cunstantiis plurimum disserens pro fert. nam primis frequentissmi in lumborum regione, ubi confluxus est trium modo memoratorum in tenui intestino humorum, frigis angit vehemens, quando Auccus praedictus est acidior, Opituita non valde viscida , per quam intectinorum pG
trans tunicam , frigoris sensu asscit. Ecce quomodo cum istis sentit in statuenda aciditate, causa frigoris, quod confirmavit cap. 27.num. 3 3. his Verbis, quemadmodum autem frigus omne in Furibus deducendum judico in primis a succo pancreatico, quo acido , ct forte etiam a lympha acidiore existente. Ab
eadem aciditate rigoris honori S Causam D D-
venire cum dicto si illis docuit cit.cap. 3O.mmὶ.83. dicendo, ab iisdem habitibus acrio/ ibus minuyque fι-
255쪽
ruita admixta babentibus ,sed gradibus acrimorue dioe
rentibus, producitur alias horror, alias rigor,8c num. 8 'l cit. cap. . habet Pusus aucto frigore paulatim redditur minor, rutione aciditatis aucta in halitibus assurgentibus , sanguini ue magis coagulati, ideoque ad rarefactionem minus apti. Unde non mirum s praeterea una cum animali motu universo debilior fiat pulseus, qui proinde urgente valde frigore vix, aut ne vix quidem observari potest. Ecce quomodo in aciditate, exprimit causam concentrationis pulsus , & cons quenter causam oppressionis caloris in sanguine,&corde, a qua postea totius corporis frigus, ita ut omninb sint concordes in assiignanda causa frigoris & humoris, quamvis sint distbrdes in subjecti aciditatis dum, Willissuccum nutritium, S lpius pancreati cum determinat , quae discordia parui pendenda est, cum in causarum investigatione ea solum expenditur quae influit in effectum , non quae sustentat, sicuti in curatione medicamenta dirigimus , non ad subjectum, sed ad qualitates corrigendas,quando istae depraVantur. III. Ex Antiquis fuerunt , qui autoritate GaI libri Trem. cap. 6. opinati sunt a caloris nativi motu rigorem & horrorem fieri, ex eb quod cum calor sit perpetuo mobilis, si validus existat, & in universum expandi prohibeatur, corpus duplici motu agitatur, & concutitur a mo-Iestia quam a duplice motu caloris nativi patitur. Oppressus enim ab aliqua causa, in remotiora se colligit, &unit, quia vero angustum non patitur spatium, & si non expanditur a proprio excremento extinguitur, ideo rursum
256쪽
ad exteriora collectis viribus cum VI etu quasi h carcere prorumpens, quae tranu tura prohibent propulsat, quae si resistant iterum sbi coitia sulens resilit,'ad suum revertitur principium &in hujusmodi motu totum corpus concuti tur , & tandiu hoc contingit huamdiu cum reexpansionem impediente calor nativus. Huic sententiae adhaeret Hesmon. lib. de Feb. cap. y num. I. alii ex eodem caloris concursu ad iteri ra deducunt causam rigoris aliter; Volimienim hunc esse dolorificam solum refrigerationem in partibus externis, quae refrigefatio provenit a caloris versus cosi seu illius propinq)ias partes recessu. Has sententias Sennertus lib.2. in-Mect. cap. c rejecit, quamvis prior sustineri pessit, in seia tentia doctissimi Tuchenii potientis ignem acidum, & concludit Sennenturigorem ab expultrice molestata fieri, a tremore differens, quod hic sit motus causae morbificae,&facultatis non irritatae ab aliqua causa, cum utraque motum suum praestet, & probat suam sententiam Gal.autoritate secundo de θηηptoniatu quoties aliquid per carnes, & corporis ambitum violenter agitur,ac ad cutim deferia 'tur, necesse est durri carnei cutimque permeat
omnia in quae incidit pungat, stimulet, atque' lancinet. Quod autem omnis mordax causa si veea calida, sive frigida sit, animal in horrorem ac rigorem inducat: primo quide ex talibus intelligere licet si fano corpori fervente aqua subito infundas,aut ignis scintilla iniicias, statim horrore vexabitur, ita cum ulceratae particulae causticu medicamentu imponitur I. qui de horrenti
257쪽
deinde rigent, mox etiam fabricitant nonnulli. Qui dare , tertianς FebreS, quae omnium maxime biliosae calidaeque sent, omnium maxime horrore infestantur, quantoque sinceriores tertianae sunt, tanto etiam rigor in iis incidit Vehementior. Ex quibus Tatis manifestum fit Gal. velle materiarriarritantem esse causam rigo- ris, & horroris, irritamentum vero consistere in ca .re & frigore, ubi recentiores supra citari, in aciditate. Quod si documento Gal. advertemus docentis omnia acida esse frigida, nullus remanebit discrepantiae locus. CAP. XIV. Guomodo explicetur Febris Generatio, dependenter a Sanguinis circulatione.
I. v I lc revocare licet ad memoriam omnes 1 1 causas immediatas Febris, ut recte clare quaesitum explicetur, non adeo solutunc de , in recentiorum sententia, inordinatam efftrvescentiam sanguinis primum Feb is es.sentiale deterri inantium nam certum est, clim Febris duratione hanc effervescentiam peren-riari nde se a uitur rotum sanguinem per causas Febriles hi sic s ab 'ci, eX altera vero parte probabili ',intim videtur, esse aliquas portiones in singuine ita di ositas ut activitati causarum resistant, cum in putredine corporum , quae estemcacillim a causa Febritam, licet quoad sensum
aliquando tota putrida videantur, saepe tamen in
258쪽
in eis ali quas particulas a putre ne intactas observare licet. Et sit aliquae portiones sanguianis a causarum Febrilium influxu libere evadunt, dum pertranseunt per cor, non deberent praeternaturaliter effervescere, & Febris pro illo tempore cessare, cum naturali pulsus moderatione, quod tamen est contra experientiam, Msic cum tota massa sanguinis non inficiatur a fermento extraneo, nec in omni ejus portione per cor circulante adsit princi pium exaltatum, vel coagulatio, qbia in sanguine, fermento extraneo imbuto,erunt portiones valde sensibiles, quae fermenti virtutem non sentient, sicuti adiaerunt partes, quae ob perfectam unione suarum particularum, principio exaltato di lutionem
in eis moliente ressistent,particularum unitatem& unionem conservando, & multae portiones quae coagulatione non condensantur, alioquin si totus esset coagulatus, nec circulationem perageret,nec in spiritus subtiliaretur,sicuti si totus
deflagraret, in cineres totus abiret, & spiritu omni desciens, omnium facultatum extinctionem secum traheret Fatendum est pro ea temporis disserentia, in qua portiones sanguinis, ab influxu praedictarum causarum, libere per cor circulantur, Febrem non esse,quia solum ad naturalem estervescentiam sunt dispositae, quae manifestam reddunt dissicultatem in explicando modo gcnerationis Febrium dependenter a tirculatione sanguinis, quam in praesentia dilucidere conabor.
II. Fermentum extraneum sanguini impressum, totam illius massam fermentare, per illam
259쪽
se diffundendo. facile sibi persuadit qui eius na-
turam considerabit ; Constat etenim, partibus spirituosis sulphureis & salinis ad summum exaltatis & volatiligatis, ut dict.fuit cap. 6.n. a. quae ubi dissolvuntur, ad maximum spatium eXtenduntur,etiamsi fermentum sit paucae molis,nonialitei ac grana pauca moschi,ambrae thuris igne dissoluta, odorem ad magnam loci distantiam, per cor pusculorum transmissonem ejaculant,d
ad similitudinein pulveris pyrii,qui igne accensus occupat locum majorem se ipso non acce so,2 2SO Oo .cujuS,eX relatione de grano thuris vel magnitudinem pisi combusto majora decantat numerando in eo atomos Element. ad qualitate 7776ooo OO OO. Ita mirum non debet esse fermentum eadem
partium volatilitate &subtilitate donatu qua aromata & pulvis pyrius insigniuntur, dii lutum etiam in pal va mole sua corpuscula dissu dere,ad solam extensionem corporis,cum restrictione ad latitudinem venarum & arteriarum Admirationem nobis non inducit paruam portionem fermenti per grande farinet massam paucarum horarum spatio fermentare, nec vinu in magna quantitate,Vasto dolio pravo odore imbuto, per momentum consignatum, eode odore coici quina Π,nec paucas guttas sevi, & olei therebentinae, integrum vini dolium ad ebullitionem cogere,nec spirit.vini sui odorem,in emissis coro ulculis fundatum ad multos passus dilatare, & admirationem cum incredulitate no sincutiet, parvam etia fermenti portionem sanguinam massam posse fermentare FermentumgFgo
260쪽
ergo Febrile, a calore interno membrorum disis utum, in subtilissimas partes, in venis facillime totum sanguinem,arterias etiam ingrediendo pervadit, &suo motu partes in superficie sanguinis existentes magis volatiles & spiri- tuo1as movet & agitat plusqnam naturali statui earum conveniat, & si valde a stivum fuerit,& penetrans, intimiores sinus pervadendo in particulis ejusdem generis,etiam quiescentibus idem peragit, unde citissime omnes ejus partes volatiles, & spirituosae ad effraenem motum
concitantur, coadjuvante motu primum particularum a fermento motarum,quq excitatae sibi proximiores aggrediuntur, movem, turbant Magitant ,' donec putridae Diri tuosae,quibus imbuuntur , ad eundem modum efferantur,&- istae alias,donec fero omnes in q ualibet portione sanguinis concitae in motu tota cruoris massam in feruorem & seditione deducant, & tunc totus sanguis preternaturalem fermentationem patitur, tam a Virtute fermenti, quam a motu suarupartium, a fermento prius motarum .Ex quo as. seri potest,non totum sanguinea fermento coinia quinari, quamvis praeter naturam effervescat,
quia pretier motu que a partibus 1'. impulsis ais deptus est, nullam aliam malam qualitatem ac quisivit,hinc est quod cessante motu suae naturae & integritati omnino restituitur, Quamvis credam etiam a virtute sermenti per totum sanguinem diffusi, posse praedicto modo turbari,& ad inordinatam effervescentiam duci , getunc cessante motu, remanet in sanguine ali