장음표시 사용
241쪽
ium actione, vel diis para , vel praecipitari, cum omnimoda disgregatione a sanguine, vel hunc ita muniri seu stabiliri adstrictione partium inter se, ut communicatae materiae conatum , Mdeprauatum agendi modum deludat, natura- Iem suae effervescentiae motum conservandornatura interim per optimam sanguinis constitutionem corroborata, ad superandam causana, quae materiam depravatam congregabat, extra sanguinem, vitio alicujus partis, concurrente
forsan aliqua sanguinis indispositione intra limites sanitatis existente. Hanc materiam aliunde suppeditari sanguini, Febrilis intermis.
sio docet, quia si in sanguine efformaretur,continuus esset ejus proventus, & ita continua,non intermittens esset Febris. III. Secundo, hoc in sanguine existens , in quolibet paroxysimo ejici, est manifestum ex Febris intermissione.Nisi enim e sanguinis consilio pelleretur, Febris non ces aret, & ejus intermissio causae deficientiam promittit,sive hoc contingat a calore in sanguine & corde accenso, a quo materia Febrilis in fuligines paucas attenuata, insensibiliter dissipatur, sive esse vesicentiae nainisterio secreta, per urinam. vel sudores eXpellatur, qui saeptisi me in Febrium
intermittentium declinatione contingunt.
I V. Tertio , ad reditum novi paroxysmi priori similem, novam sanguini materiam advenire eum alterans inordinata effervescentia caloreque intenso, quae cum sint similia effervescentiae, & calori prioris paroxysmi, similitudinem causae, & materiae arguun r.
242쪽
V. Quarto, ex hoc infallibiliter concedendam esse partem, depravatae materiae sedem Mgenitricem , eX cujus intemperie mpteria unia formi qualitatum vitio, & aequali proportio ne generetur, & hanc partem instrumentis esse donatam, per quae materiam suo sinu confe- .ctam sanguini consignare valeat, & haec sunt venae, vasa lymphatica, & ductus thoracicus,
VI. Quinto, partem laesam, materiam Febrilem sanguini & cordi praeparantem, in primis viis existere, & in loco partium naturali facultati destinatarum residere, quod demonstrant passiones ventriculi, anxietates, Vomitus , dolores , rigores in lumborum regione in-eipientes, inordinati in hypochondriis mcis
. VII. Sextb, materiam in hujusmodi partiabus ad Febrile incendium praeparatam,esse san
guini extraneam,& ob qualitatum pravitatem Ei mini me congenerem, unde sua praesentia potens est tumultus dc seditiones cum magna effervescentia ,-calore in eo excitari. VIII. Septimo, vitium, & depravationeri materiae versari circa putredinem absolutam, - - vel secundum partem, vel combustionei cum ab his, Febres quae dicuntur putridae, quales sunt intermittentes,solum oriri possint. IX. Octav b, materiam non posse aliquo ex his modis do pravari , nisi in parte moretur, de per aliquod tempus domicilium in ea contrahat , solo enim transitu non posset tam cito d*pravari, motu essicacem influxus actionem
243쪽
prohibente,unde in ea immorari necesse est, posito in parte impedimento moram indicEnte. X. Nond, tale impedimentum,non posse ab alio peti, nisi ab obstructione vaserum partis, quae liberum materiae cursum interdicat, M. Compedem apponat, ne suum libere peragat cursum, coariam quietem imponendo. XI. Decim b si, ex dictis, sanguini eommunicatur materia depravata oportere ut tale ima pedimentum superetur,&materiam rufio casecere ad libertatem exire , & per vara partis correspondentia, vasis sanguinis, in ejus unum deferri. Impedimenti devictio, non potest contingere nisi a materiae conatu, obstructam resis
toto non tolli , sed tantum transitum coacte concedere. moxque eundem Iocumoca cupare, cuilibet viam defendendo sicut prius, quod est maxime necessarium,ad preparandam materiam pro altero paroXysmo, hoc autem non potest evenire, nisi dum materia In exitu humorem obstruentem secum non rapit, eo resistente, quia sua viscositate firmiter vaserum parietibus adhaeret,sed solu perterebrat,& pem forat,ut per foramina eXcitata exeat,qui postea de novo oecluduntur distractis particulis, Seversus vasorum latera expulsis,ad suum locum redeuntibus. Ut evenire observamus in viscosis & mollibus corporibus, quae obvio corpori cedendo transitum concedunt,sine partium de per. a itione,ad cujus transitum filamenta quibus texuntur contrahendo proprio & naturali
244쪽
motu apertam a corpore viam occIudunt. Sic posito novo in parte impedimento, materia noviter fluens paratum ibi invenit carcerem , ubi ad modum prioris depravatur, &ipsa suo eonatu impedimentum superante, accessionem reiterat sanguini permixta, & impedimento de novo remista, modo dicto eadem
revertuntur, donec ex toto auferatur, quia tunc materia depravari una cum Febrecessat. XIII. Duodecimo , debere materiam talem dispositionem acquirere ex mora in parte, ut valeat impedimentum perforare. 8c terebrare,ad quod maxime facit, vel spirituum igneorum impetus , vel aciditas, austeritas, salsedo , & acrimonia , unde aliquam ex istis indispositionem materiam detentam suscipere credendum est. His positis, quae nulla probatione majori videntur indigere, cum per haec,quae in Febribus intermittentibus contingunt aliter explicari non possint, non erit dissicile rationem invenire Febrilis eircuitus.
XIV.Quando ergo pars aliqua,ut Ventriculus, vel pancreas,vel mesenterium,lien &hq par,obstructionem patiuntur ab humore viscoso,dc Ie-to,a partis vitio generato, vel aliunde recepto, ab alterius partis depravata condirione germia nante,&ab erroribus per causas exstrinsecas o mulato sanguinique commixto , qui circula do per praedictas partes in eis vitiosam deponit sarcinam,tunc sanguini per obstrui tam pamtem transitu. impeditur, dc ventilationis dei,
245쪽
cientia incalescit, eo modo quo stagnantes a quae tepore perfunduntur, &, quia in eo partes sulphureae,&biliosae, salinae, seu terrestres, Scmelancholicae existunt, quae a concepto calore exaltatae, & super caeteras evectae effervescentiam & ebullitionem pariunt, cum calore ipsius materiae detente,& furore, quibus valet partema qua detinetiar calefacere, di impedimentum superare directo in illud impetu, quem a furore in suarum partium exaltatione cocepit, eo modo qia o mustum ebulliens in dolio, undique claus , exaltata sulphui ea & spirituosa ejus parte per fermentationem, & expiratione prohibita occlusis uadique spiraculis, tantum virium mi bi conciliat, ut vas ferreis etiam firmatum ligamentis disrumpat. Ulterius sanguis obstructione stagnans,& concepto calore effer vescens , proprii salis fluorem experitur,& Ω- per caeteras partes evectum, eas suo submittit imperio aciditate, austeritate, vel salsedine totam materiae substantiam inficiendo, iuxta sui salis conditionem 3c qualitatem. Eo modo quo
vinum a calore extrinseco effervescens, in acetum mutatur,aciditatem undique spirans, tartari partibus fixis & acidis fluore exaltatis. Ita dispositus sanguis, sermenti naturam induit,
potens sua virtute activitate , corpora proportionata, quibus commiscebitur, fermentare &-, prout eviticaptum cap. 6. num. 6.
Interim in angustiis sui carceris restrictus sanguis, ob s il phuris, & spiritus exaltationem, &totius effervescentiam turget & tumescit,& qup strictilis detinetur, eb magis furorem
246쪽
eoncipit, donec impatiens talis carceris sui incapax, ob conceptum tumorem , impedimentum aggreditur , dc impetu Disto, auxiliari ducta aciditate, vel austeritate, Vel sal-
sed ine, qua perflua ditur, illud poesorat , Sa. liberam viam cedere cogit, intermissum iter per venaS re. ssumendo , praemissa vaporum turma , consistentium in multitudine particularum talis , & sulphuris attenuatarum: primo
autem salinae acidae agmeo ducunt, inqὶialibet enim Chymica dissoli tione, acida corpus. cula caeteras partes pr cedete sere semper videmus, huj ismodi aciditate tactae partes sentientes frigent.& si modum excaserint, vel humi dum moderatoren non habuerint, praedictas partes vellicando & pungendo rigorem de horrorem inducit, & ad pulmones elevatae os. citationem si cum humido attenuato commixtae,quia sitne hoc nimis acres redditae tussim siccam excitant,&sii in copia extiterint,ut pulmones opprimere valeant, difficilem reddunt respirationem, & si acido-salinae extiterint, palatum attingentes sitim magnam efficiunt.Cordi communicatae hujusmodi evaporationes,copia illius calorem opprimunt frigiditate minorant,
aciditate sanguinem coagulant, & sentientes ejus partes pungunt, unde pulsus minor, Se frequentior,&totius sanguinis rigor, ob privationem caloris sui principii unde totius comporis Ligus. Sanguis ita alteratus in motu fit tardus, & circulationem protrahit, donec supervenientibus sulphureis exhalati
nibus, acidis dissolutis di ejectis, calor cordis
247쪽
sublevatur, sanguis calet, & cum eo totum eo pus, destructis evaporationum acidarum reliquiis a calore cordis & sanguinis: resurgente, cum pulsus elevatione. Interim per venas reliqua sanguiflis substantia ab obstracta parte erupta serpit, & quia fermenti naturam adepta fuit citissime, per totam massam cruoris diffunditur, praecipite ubi magnos venarum ramos uerit ingressa,& quia eis extranea sanguini, inordinatam effervescentiam in eum introducit. Sanguis hoc modo effervescens, cordis sinus ingrenus incendium subit, unde aestus, & totius corporis incalescerbia, prout expostri fuit cap. 9.n. Σ. s. In hoc incendio malis sanguineae fermentum consumitur , & magis attenuatum sensim expirat, & per inordinatam sermentationem segregatum, ad partes excretioni dicatas deponitur, unde ab hoc hoste sanguis liber, quieti restituitur, & Febris intermittit. XV. Pro natura & activitate sanguinis depravati , & dispositione massς sanguineae,Febris fit
major,vel minor sic si depravatus humor fuerit bili sulphure praegnanti commixtuS, per eX- positam exaltationem multum activus evadit, unde immanem movet in sanguine effervescentiam, in ejus intimiora penetralia se insinuando, partes omnes agitat, commovet, & turbat inordinate, pro virium eXcellentia, ex qua turbatione partes sulphureae sanguinis solutae, & illis fermenti unitae, eandem viri tem & motum adeptae, tanquam rebelles, ad favorem fermenti pugnant, unde tumultus, Aseditio major in saguine succedit,dein uniuerso
248쪽
eorpore incendium & calor ingens. Verotulphure pauper , ut pituita & melancholia, effervescentiam quidem in sanguine movet,sed noderatam,& consequenter calorem minorem, quia non est tanta activitas in eis, ob sulphuris paupertat*m , ut valeant partes sanguinis immoderate agitare, & turbare,nec partes sulphure a sanguine in tanta copia separantur in praedicta agitatione , ut intensum calorem em-
XVI. Sanguinis dispositio prout coadj vat, vel resistit virtuti extranei, Febrem reddit majorem vel minorem, sanguis enim ignis vi talis, seu spirituum seraxe dc sulphuris dives, hoc est multa bile redundans,ab extraneo etiam debili leviter agitatus, maximas seditiones sibi construit, quia partes hujus ad motum promptae, a debili motore excitatae, propriis viribus
in inordinatum & effraenem motum erumpunt, qui tamen amoto movente cessat, quia
adhuc sub naturae jugo manent, & nisi coactae a
causa praeter naturali, non habent tam effraen te moveri, unde illa amota naturae denuo Obtemperant : sanguini ita constituto ad praesentiam extranei contingit, quod in spiritu vini sulphure pleni observatur, qui ad paucae flammae approximationem in flammam lusus dispergitur, & quod pulveri pyrio evenit, qui a parua scintilla tactus, cum furore & effraeni impetu ignem ubique spargit. Hinc in corporibus natura ignis, bile scatentibus , vel a naturali terr erie, vel ab enoribus externis hujusmodi Febres citantur,
249쪽
XVIΙ..E contra, si sangi iis ad aequalitatis Iancem stias partes sortitus fuerit, vel crassiores caeteras superaverint, sermenti extranei virtuti etiam validae magis resist it, nec a fermentatione inordinata, vel excedenti turbabitur, quia partes ejus sunt ex sui natura ad talem motum minus aptae, & ob connexionem firmam cum
omnibus principiis constitutivis, sanguis vio-Ienter agitari non potest , & quia sulphureae
Particulae non abundant, ideo non excitantur in ranta copia, ut adulentem calorem exhibeant , sed sollim paulo naturali intensio
XVIII. Sic sanguis in obstructis vasis, se menta naturam induens, hoc est putredine secundum parteS affectus, Febrem intermittentem efficit. XIX. Aliquando verb restrictos in angustia vasorum, humor non tantum fermenti in d Iem susci pit, sed calore partium,& proprio,prohibita ventilatione aucto, in suas partes diis luitur, impetuque ab ipsis facto, perforato impedimento in flammam exurgit, qua tota cruoris naina inflammatur, accensis in ea sulpharis particulis , cum Febrilis incendii augmento, quod eis exhalantibus paulatim defic:t, & eis pereuntibus, ex toto sedatur. Flammam istam praecedit fumus,ex aquea, de humida vel serosa parte elevatus, qui sua frigiditate partes sentientes refrigerat, & cordis calorem minuit, aciditate, & acrimonia, qua serum a salium varietate in eo dissolutorum profunditur,rigorem,& horrorem inducit , ad concussivos motus partes
250쪽
partes adstringendo pro expulsione irritantis acidi. X X. Putredinem concipere humor in o structis viis facile concedent, qui Febres inte
mittentes malignas admittunt, & malignitatem a putredine derivant. Verum tamen ad hanc pervenire non censeo, quia antequam humor putrescat putredine absoluta , necesse est
quod putredine secundum quid afficiatur, climhaec sit via ad illam , & quia tunc qualitateS sunt depravatae, & acrimoniam aciditatamque acquisivit, & feruore tumescit, his viam sibi parat, & exit superato obstruente impedime to;antequam putredine totali exci piatur. XXI. Nec obstat sanguinem in obstructis
venis reclusum, inflammationem facere, & ita isti omnes Febres intermittentes conjungerentur, si Vera essent quae dicta sunt, quod est ul- sum. Quia nisi viam sibi aperiret, modis supradictis posset forsan contingere inflammatio,sed quia paruo temporis spatio libertatem sibi vindicat , ideo inflaminationis periculum tollit. Ρtaeterquam quhd falsum est,ex impedito sanguinis cursu per obstructionem vasorum, inflammationem semper sequi, quia hepatis, lienis , mesenterii, & uteri vasa, saepissime obstruuntur, & raro inflammantur.
XXII. Et quia post humoris exitu m ab obstructavia, denubremisssum fuit propria virtute impedimentum, ut superius innui, ideo sanguis eodem modo alteratus, eosdem reducit e
fectus, & si eadem dispositio in partε ratione impedimenti, dc morbosae assectionis, & in sanis