장음표시 사용
261쪽
austeritatem, vel aciditatem, salsedinem acquiesrit, & quae postea expulso fermento, paulatim cedit. His adde, motum, quem a se ipso conci' pit sanguis , expulsionem extranei fermenti omni conatu intendens, quam non potest assequi nisi motu, quo fermenti partes propulsat, impellit, & detrudit, &hujusmodi motus est semper conjunctus virtuti moventi fermenti, quia semper sanguis totis viribus tendit in ex. pulsionem illius quod ejus depravationem, velidis olutionem molitur. Sic sanguis fermenti virtute , energia propria , & particularum
suarum motu seruore inordinato tumultuariS, ad cor pervenit, cujus calore magis feruet , dc piae cernaturam fermentescit, unde calorem igneum concipit, modo dicis 2 . hujus caloris aucti activitate, sanguinis particulae, si quae superstant a fermentatione liberae, rarefiunt summopere, & ad aequalem cum casteris effervescentiam ducuntur, & ita per ser- mentum,tota massa sanguinis ebullit,& aestuat,
in quo essentialitur, juxta recentiores, consistit Febris.l II. Qubd si adhue dissicultatem faceret, quomodo sanguis expulsioni fermenti incumbeDS toiu S agitetur, posito quod fermentum sit solum in aliqua determinata sui parte, pos se i olli , ratione superius dicta de permento, quod primo movet particulas sanguinis in superi cie existentes , utpote ad motum magis aptas, quia quasi a caeterissolutae,&hae alias,& Ita omnes commoventur , & hoc manifeste apparet in vino, in quo iniiciantur ali-
262쪽
quot guttae sevi, totus feruet, non alsa ratione , nisi quia primb commoventur particulae a sevo tactae, vel istius virtute, vel conatu vini, in sui depurationem tendentis , & hae alias proximiores, & sic progrediendo per mutuum& alternatum motum singularum partium, totum vinum inordinate agitatur, & effervestit, dissolutis in praedicto motu novis semper pamticulis sprrituosis,quae libertatis amantes,a caeterarum consortio disgregationem tentant,omni conatu, & impetu , unde motus fit major in
I V. Non disti mili ratione discurrendum est, de exaltatione principii calidi & Dirituosi in massa sanguinea. Hoc eui in aliquali libertate donatum , super alias partes se extollit, dominium affectans non solum suis qualitat)bus,vel
etiam motu toralem indagans libertatem,quam inordinate affectans , nullam conatui quo vincula ex toto d istum pere tentat,legem ponir,unde hue illuc se fere is per sanguinis sinus, qPse invenit obstacula d ruit, & movet, & partes admotum promotas sectam rapit, &socias in fui auxilium fictas, majori furore suum prosequi tur molimen, & quae resistunt, agitat, discriti & propulsat, unde & ipsae coguntur ad effrae4nem motum , hinc brevi tempore massam sanguineam in furorem ponit, eamque rarefacit tuo impetu mixtionis vincula laxando , ita ut in sinus cordis illabens, tota exardescat, & ae quali effervescentia aestuet , qua sanguinem a fermento cactraneo tactum effervescere dixi
263쪽
v. Quod si hane principii exaltationem ad 'combustionem transferimus, facile est ab huju, initio torius sanguinis incendium concipere, dum enim aliqua portio sanguinis uritur, gliscit in vicinam partem ineendium, Sc alia imentum in ea inveniens sunt enim in qualibet iportione sanguinis, partes sulphureae accensio- ni aptae, & maxime in ejus superficie, ibi dedu- letae ab insito effer, escentiae motu, & a calore 3 cordis ) ibi surgit , ab hac parte in aliam transit, sdonec tota massa sanguinis deflagrationi tradas letu, quae incrementa suscipit, quando cum tali incendio per cor circulatur. Et si aliqua portio
sanguinis huc illuc dispersa ab incendio libera
ςxulrat , ab inordinata effervescentia immu DIS non evadit, dum a calore reliqui sangui' nis deflagrantis nimis rarefacta & excalefast a, ebullit & feruet,& suae particulae in nimia raritate disgregationem passae tumultu
VI. Quo ad coagulationem,seu putredinem β molieiter, si in aliqua portione sanguinis, dive, sis in locis dispersa contingat, totam mansam fermentare facit. Et quia causa coagu-Ians , o iae e ih s bstantia, coagulativa qualistrate assecta sanguini commixta, licet aliquas solum partes coagulaverit, nihilominus tota massa ejus qualitatem sentit, sunt enim coagula maxime activa , & tenuissimis corpuscutis contexta, quae ditatuta per multum spatium extenduntur. Ideo videmus paucam coaguli quantitat*m , muIxas laeti. mensuras Coa, sulate, dc caseum etiam magnae molis, pauci' . coagulantiq
264쪽
φoagulantis virtute fieri: Hujusmodi ergo substantia coagulandi virtute praedita , per totum dispersa cruorem , multas partes istius coagulat, hoc est putrescere cogit, & hae ratione putredinis, in qua semper ratione dita lutionis partium, est etiam illarum tumultus, & ratione caloris cordis effervescentiam inordinatam subeunt ,& alios piriunt effectus, modo Ap. ex
plicato cap. 9. n. II. quae vero non sunt coagulatae, quia ab extraneo nempe coagulo petuntur, defensioni in moliuntur, excitato spiritu
ad illius expulsionem, vel destructionem, unde in istis formentatio insurgit pretiernaturalis,
quae in corde augetur modo si p. di o de rraveo 2. quia pars coagulata, seu putrida acidum putredinale spirat, quod obtervamus In Iacte diu coagulato, & jam in partes dissoluto, quo tota massa sanguinis facile dccito inficitur, fixatis spiritibus in partibus non coagulatis, cum aliquo solutionis principio, sicuti enim
spiritus leu calor ad naturae iugulam modulatus, unionem partium in mixto conservat, Ita
deficiens est causa ut omnes ditalvantur. Sic Videmus in pius edine, per caloris interitum omnes par tes mixti ad in ricem separari, cum spiritus coagulati in sanguine ita se habeant ac si non essent , cum per solum motum tua praestent munia , & illius integritati proVideant. Ideo sanguinis compages detrimentusssentit,& otiante moderatore,partes inter se dil- cedunt totali dis lutioni studentes, unde pomstea cordi consignatae, plus justo rarefiunt &ρffervescunt , unde Febris sine in gno caloris
265쪽
prout contingit in particulis ex toto putridis, quia spiritus coagulari tam tenaciter cum caeteris particulis in viscantur,ut a calore cordis novaleat excitari, se perara Vero cailsa coagulante,
partibusque coagulatis sepalatis & ejectis, reIiquum massae sanguineae prastinam reassumit bonitatem, revertente ad si a munera spiritu, quia coagulo fixatus fuit, intermissa quiete, motuque revocato ope caloris cordis, & essem vescentiae propriae, vitam & unionem suor stituit subjecto. Haec pro Febrium continuarum generatione explicanda dependenter a cireulatione sanguinis, & ad propositae dissicultatis solutionem sussicient. Possunt etiam intermittentibus applicari , quia earum effervescentia inordinata dependet, vel ab extraneo sanguini commixto, vel a combustione , in quibus explicandis eodem modo super .us dicto est discurre
In . Antiquorum sententia facilius satisfit, dicendo a putredine , & aliis causis calefacientabus calorem cordis augeri, unde sanguis cireulans ita incalescit, ut totum corpus per quod diffunditur, igneo calore aestuare faciat, & si continub praedictae causae calorem cordi subministrent, continuo fit Febris, si per interpo- . latas vices accedat causa calefaciens, cessato ad aliquod tempus influxu prioris, fit Febris intermittens, non aliter ac ab extraneo fermento a natura expulso, extra vasa sanguifera, a tequam novum fermentum sanguini subministretur, fit Febris, ex Recentiorum sententia
266쪽
intermittens; Et si maligna qualitas sanguinem apprehenderit, Febris maligna aderit, dceo circulante per cor in surgent omnia symptomata praedictam Febrem.comitantia, & ita modus generationis Febris malignq,dependenter a circulatione sanguinis, eX antiquorum mente malignitatem Febrium in occulta qualitate reponentium, explicari debet. Nec mirum esse debet qualitatem malignam aliquando in determinata portione humoris putridi fundatam, totum sanguinem malignitate inficere, cum Videamus venena pauca portione intus sumpta, sanguinem totum venenato miasi male vitiare, & huiusmodi qualitates sint valde propagativae sui, per productionem sibi similis quesitatis. CAP. XV. De Signis Febrium. I. Via parva in signorum doctrina po--. I test contingere discrepantia inter An-
'tiquos& Recentiores, in causarum Febrilium identitate convenientes, Ideo utriusq'le partis signa in medium non exhibeo, &ab eorum comparatione desisto, ne tamen huic opei i deficiat complementum, necessarium duxi aliquid de signis Febrium hic addere, inhaerendo huc usque victis ; primo signa exponendo , quae Febrium diversas conditiones in genere osten
gunt, codo quae qualitatem causae efficienti.
267쪽
manifestant, ut ex hujus cognitione curatio perfectius dirigatur.
II. Febris non melitis cognoscitur, quam expulsus alteratione praeternaturali , quae magnitudine, parvitate, frequentia, tarditate mensurata , Febris magnitudinem, morem,
tempora particularia, & universalia optime demonstrabit. III. Magnitudo pulseus, cum frequentia magna, bris acutiem, & vehementiam ostendit, quiasipponit magnam sanguinis effervescontiam in corde fieri, qua multum, & ad amplum spatium dilatatur arteria, & major adhuc ex frequentia pulsus cognoscitur, per quam eodem temporis spatio, in quo tempore sanita-3 tis una fieret pulsatio,hic plures succedunt,ma
snavero effervescentia intensam causae activitatem arguit,& consequenter Febris acutiem, cum linc semper suae correspondeat causae. M. gnitudo pulsem cumfrequentia minori, mitiorem Febre designat, causae minore activitatem arguendo, qua sanguis non multu,nec intense effervescit.
IV. Parvitas pusus ini frequentiae excedenti conjungatur ultra excessum Febrilem, qui ex frequentia comprehenditur, malae qualitatis, seu putredinis absolutet argumenta pretbet,parvitate manifestante facultatis languorem non Valetis arteriam ad majus spatium extendere. Languor vero facultatis spirituum deficientia praesupponit, dependentem ab absoluta putredine, vel a maligna qualitate. Idcirco parvitas , ct frequentia pulsus, Febris maligna sunt certissima indicia, Si magnitudini succedat, paucitas pulsus,
268쪽
subitam virium resolution e ostendit,& Febrem malignam ex benigna factam fuisse.Si vero cum parvitatem oderata frequentia secietur, debiliatatem virtutis cum Febre non vehementi oste dit, cum periculo tamen salutis, quia virium debilitas morbum etiam levem periculosum
reddat. Adverte tamen esse considerandum, an
paucitas pulsus sit naturalis, vel a depravata arteriae constitutione, quia tunc nihil mali praedicunt , & ex aliis Febris accidentibus ejus natura δε cpialitas est rimanda. . V. Hac pulsus mensura particularia Febrium tempora metiuntur, in principio enim fit minor& parvus, cum frequentia, calorem cordis de sanguinis materia Febrili opprimente & impediente Ine tanta fiat effervescentia, ut dilatari ossit arteria ad statum naturalem, & dum patis oatim materia Febrilis dissipatur, Vel foras protruditur, paulatim etiam pulsus resurgit, Sequando ad naturalem dilatationem pervenit, principio accessionis teri tinus ponitur: cui se cedit pulsus dilatatio major, 'ixam tempore sanitatis ei conveniat, & tunc augmentum incrupit, quod perdurat usque dum ad majus spatium arteria non dilatatur,& tunc est augmenti finis , in quo ad arteriae dilatationem majorem maiorem ni agis atque magis incrementum suscipit calor Febrilis ,& frequentia pulsus, arteria dilatationis terminum consecuta , ad aliquod tempus illam conservat,&calor IH concepto excessu firmatur, & tale tempus , & si arteria ab ultimo dilatationIS vermino Iecedere incipiat, α Veisus
269쪽
naturalem statum pergere, cum caloris dimunutione, jam ad declinationem pervenit Febris,Msi naturali decliationi restituta fuerit, cui co jungitur semper caloris Febrilis extinctio, Febris ex toto cessasse cognoscitur. Hoc modo ex pulsu, te: a Dora particularia Febrium per varoxysmos invadentium distinguimus, & eodem modo distinguere possumus tempora earurn quae unica accessone circumscribuntur, cum in istis e dem sit ratio principii, aurenti , flatus, ct declinationis, ac in qualibet accessone Febris natermi
tentis, & selum differunt quod haec uno die terminatur, ubi in illis ad plures dies extemditur.
VI. Quod in particularibusFebris temporibus distinguendis obfera atur in pulsu, id universalia etiam tempora discernit, comparative s mendo dilatationem arteriae,& frequentiam in motu ad principium universale Febris, ab hujusmodi enim comparatione distincta auremiisam ac declinationis haletis notitia. Arteria cum majori dilatatione & frequentia se movente in augmento morbi universali quam in principio, ad uncta inaequalitate, proveniente ab inaequali accensione & effervescentia partium sanguinis in corde. Inflatu intremui praedicta
omnia in eodem tenore conservantur, quandoque Vero augentur, aucta sanguinis efferves centia, non ratione Febris, sed motu naturae
seu principii naturalis in sanguine dominantis,
sui horiis ejectionem molientis, quo motu totus aestuat.& effervescentiae furore excandescit, quod si obtinuerit minorata effervescentia ad abla
270쪽
ablationem causae, vel ipsa per se deficiente,dilatatio arteriae freqDent a & inaeq) alitas fit minor, & Febris universalem attingit declination .
Quae si conjungantur cum aliis signis a Medicis pro cruditate,& coctione materiae peccantis dignoscenda recensitis, integram &perfectam cognitionem Febris suorum temporum particularium & universalium dabunt. VII. Quo ad causarum signa , aliqMod extraneum sanguini misceri, Febres accessionum recursu ostendunt,ab hoc enim Febres per par xysmos invadentes fieri ostensum es cap. xa.
VI l. inale vero sit vitium extraneae materiae, accidentia Febri magis inhaerentia demonstrabunt. Si frigus cum rigore, & nulsus contractione in ac stione corripiat, materiam acidam designat,quae vellicando partes sentientes rigo rem facit, coagulando sanguinem, &'spiritus fixando, pulsum ad contractionem cogit. Hujusmodi Tymptomata longiori, vel bre inori
tempore circumscripta, materiae quali titatem majorem , vel minorem, sicuti tenuitatem . Acra ilitiem declarabunt,nam crassaties, & abu dantia materiae, ea in longum protrahit, enurias vero, &paucitas,brevis durationis facit, sicuti vehementia,& remissio, praVae qualitatis iniensionem dc remissionem ostendit.Quandoque hu)usmodi materia sola, ac ditate ueccat, deficiente in ea partibus calidis, ad acceii fionem sanguinis idonei sciaec unita existente cum alio humore huicissectui opportuno, ut solo